ئاقسۇدىكى ئىككى لاگېرىنىڭ ئوتتۇرىسىدا بىر جەسەت كۆيدۈرۈش ئورنى بايقالدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

 

نورۋېگىيەدىكى «ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى» بايقىغان ئاقسۇ شەھىرىدىكى لاگېرنىڭ ۋە ئۇنىڭ يېنىدىكى جەسەت كۆيدۈرۈش ئورنىنىڭ سۈنئىي ھەمراھىدىن تارتىلغان سۈرىتى. 2020-يىلى نويابىر.

نورۋېگىيەدىكى «ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى» تەمىنلىگەن «Google Earth Pro» سۈنئىي ھەمراھ سۈرەتلىرى، 2017-يىلدىن 2019-يىلغىچە بولغان ۋاقىت ئىچىدە تارتىلغان.

سۈنئىي ھەمراھ سۈرەتلىرىدىن لاگېرلارنىڭ 2017-يىلى قۇرۇلۇشقا باشلىغان بولسا 2018-يىلدىن باشلاپ لاگېرلارنىڭ يېنىغا غايەت زور زاۋۇتلار قۇرۇلۇشقا باشلىغانلىقىنى ئېنىق كۆرسىتىپ تۇرىدۇ.

مەزكۇر ئورۇننىڭ دىرېكتورى بەختىيار ئۆمەر ئەپەندى: «مۇئەللەقتىن تارتىلغان بۇ سۈرەتلەر خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇر ئېلىدە قۇرغان ئاتالمىش ئىختىيارىي تەربىيىلەش، كەسپىي تەربىيىلەش مەركەزلىرىنىڭ ئەمەلىيەتتە تۈرمە شەكىلدە باشقۇرۇۋاتقان جازا لاگېرلىرىلا بولۇپ قالماي، خىتاينىڭ لاگېر سىياسىتىنىڭ 2018-يىلىدىن باشلاپ مەجبۇرىي ئەمگەك بىلەن بىرلەشتۈرۈلگەنلىكىنىڭ ئىنكار قىلغۇسىز ئىسپاتى» دەپ قارايدۇ.

ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپىنىڭ بايقاشلىرى، خەلقئارادىكى لاگېرلار ھەققىدە مەخسۇس تەتقىقات ئېلىپ بېرىۋاتقان نوپۇزلۇق مۇتەخەسسىسنىڭمۇ كۈچلۈك دىققىتىنى تارتماقتا. كوممۇنىزم قۇربانلىرى فوندىنىڭ تەتقىقاتچىسى دوكتور ئادرىئان زېنز، بۇ بايقاشلار ھەققىدە گېرمانىيە BILD ئاگېنتلىقىنىڭ خەۋىرىگە تىۋىتتېرىدا ئىنكاس قايتۇرۇپ: «بۇ لاگېرنىڭ ئىزى تەخمىنەن 72 مىڭ كۋادرات مېتىر، زاۋۇت رايونى (ناھايىتى ئېگىز تاملار بىلەن قورشالغان) يەنە 27 مىڭ كۋادرات مېتىر. 2018-يىلدىن 2019-يىلغىچە بولغان ئارىلىقتا قۇرۇلغان، بۇنىڭغا ھەممە ئادەم ئېرىشەلەيدۇ» دەپ يازغان.

رادىئومىز زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان دوكتور ئادرىئان زېنز، سۈنئىي ھەمراھ سۈرەتلىرىگە قارىتا ئانالىزىنى مۇنداق ئوتتۇرىغا قويدى: «مېنىڭ قارىشىمچە، بۇنىڭ ئالدىدا بايقالغان لاگېر ۋە مەجبۇرىي ئەمگەككە دائىر باشقا ئارخىپ ۋە ماتېرىياللار ھەمدە شاھىتلارنىڭ گۇۋاھلىقلىرىمۇ ھەممىگە مەلۇم. ئاپېلسىن رەڭلىك فورما كىيگەن 1000 دىن ئارتۇق لاگېر مەھبۇسلىرىنىڭ لاگېر ۋە زاۋۇت بىناسىنىڭ ئالدىدا تىزىلغان بۇ سۈرەتلىرى ئۇيغۇر رايونىدا داۋام قىلىۋاتقان مەجبۇرىي ئەمگەكنى كۆز بىلەن كۆرسىتەلەيدىغان ئىنتايىن مۇھىم بىر پاكىت».

تەپسىلاتى...

جازا لاگېرلىرىنىڭ ئورنىنى تۈرمىلەر ئىگىلەۋاتامدۇ؟

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

گېرمانىيە ئاخبارات ئاگېنتلىقى ئۇيغۇر دىيارىدىكى تۈرمىلەرنىڭ كۆلىمىنىڭ بارغانسېرى كېڭىيىۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.

8-نويابىر گېرمانىيەنىڭ NTV ناملىق تېلېۋىزىيە قانىلى «خىتاي ئۇيغۇر پەرزەنتلىرىنى قانداق پروگراممىلاۋاتىدۇ؟» ناملىق بىر خەۋەرنى ئېلان قىلغان. خەۋەردە خىتاي ھاكمىيىتىنىڭ ئاتا-ئانىسى جازا لاگېرلىرىغا ياكى تۈرمىلەرگە قامىلىپ يېتىم قالغان 900 مىڭ ئۇيغۇر پەرزەنتلىرىنى يىغىۋېلىپ، ئۇلارنىڭ مېڭىسىنى «پروگراممىلاۋاتقانلىقى»، يەنى ئۇلارنىڭ مېڭىسىدىن ئۇيغۇر كىملىكىنى يۇيۇپ چىقىرىۋېتىپ، خىتايلاشتۇرىۋاتقانلىقى ئىلگىرى سۈرۈلگەن ئىدى.

9-نويابىر گېرمانىيەدە نەشردىن چىقىدىغان «يېشىل تىنچلىق» ناملىق قوش ئايلىق ژۇرنال «خىتاينىڭ غەربىي-شىمالىدىكى جازا لاگېرلىرىنىڭ ئورنىنى ئۇزۇن مۇددەتلىك قاماق جازاسى ئىگىلىمەكتە» ناملىق بىر ماقالە ئېلان قىلدى. ماقالىدا خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىدا «ئوقۇش پۈتتۈرگەن» لەر ياكى تۇتقۇندىكى ئۇيغۇرلاردىن 10 مىڭلىغان ئۇيغۇرنىڭ 5 يىللىقتىن باشلاپ مۇددەتسىز قاماق جازاسىغا قەدەر بولغان يۇقىرى قاماق جازالىرىغا مەھكۇم بولغانلىقى بايان قىلىندى.

تەپسىلاتى...

«ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى» لاگېر، زاۋۇت ۋە مەھبۇسلار ئىپادىلەنگەن سۈنئىي ھەمراھ سۈرەتلىرىنى ئاشكارىلىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

نورۋېگىيەدىكى «ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى» ئاقسۇ شەھىرىدە ئىككى ۋە كورلىدا يەنە بىر جەمئىي 3 لاگېرنىڭ سۈنئىي ھەمراھ سۈرەتلىرىنى تاپقان. سۈرەتلەرنىڭ بەزىلىرىدىن ئاپېلسىن ۋە كۈك رەڭلىك كىيىم كىيگەن مەھبۇسلارنىڭ جازا لاگېرىدىن سەپ-سەپ بولۇپ، لاگېرغا يانداش سېلىنغان زاۋۇت سېخلىرىغا ئېلىپ مېڭىلغانلىقى ئاشكارىلانغان. بۇ سۈرەتلەردىن يەنە لاگېرلارغا يىراق بولمىغان جايدا جەسەت كۆيدۈرۈش ئورۇنلىرىنىڭ بارلىقى مەلۇم بولغان. ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپىنىڭ قۇرغۇچىسى ۋە دىرېكتورى بەختىيار ئۆمەر ئەپەندى، رادىئومىز بىلەن لاگېر، مەھبۇس ۋە مەجبۇرىي ئەمگەك باغلانغان بۇ ئىسپاتلىق ماتېرىياللارنى ئورتاقلاشتى. گۈلچېھرە مەلۇمات بېرىدۇ.

ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى رادىيومىز بىلەن ئۆزلىرىنىڭ ئاقسۇ شەھىرى ۋە كورلا شەھىرى ئەتراپىدا قۇرۇلغان لاگېرلار ھەققىدىكى يىغقان سۈنئىي ھەمراھ سۈرەتلىرىنى ئورتاقلاشتى. بۇ سۈرەتلەرنىڭ بىرىنچى قىسمى، ئاقسۇ شەھىرى يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر دوختۇرخانىسىنىڭ شەرقىگە 900 مېتىر كېلىدىغان يول بويىغا قۇرۇلغان لاگېرغا تەۋە بولۇپ، بۇ لاگېرىنىڭ سۈرەتلىرى 2018-يىلى 10-ئاينىڭ 24-كۈنى تارتىلغان.

بۇ لاگېر ھەققىدىكى بىر سۈرەتنىڭ بىر قىسمىدا 1200 ئەتراپىدىكى ئاپېلسىن رەڭلىك مەھبۇس كىيىمى كىيگەن كىشىلەرنىڭ لاگېر رايونىدىن چىقىپ مەجبۇرىي ئەمگەك رايونىغا ئۆتۈۋاتقان بىر كۆرۈنۈشى بايقالغان. مەجبۇرىي ئەمگەك بىرلەشتۈرۈلگەن بۇ لاگېرنىڭ سۈرىتىدە، يۇقىرى بىخەتەرلىك دەرۋازىسىدىن تەكشۈرۈشتىن ئۆتۈپ، مەجبۇرىي ئەمگەك زاۋۇتىغا قاراپ يالاپ ئېلىپ مېڭىلغان بۇ ئادەملەرنى ۋە ئەتراپتىكى كۆزەتكۈچى ۋە ساقچىلارنىمۇ سانىۋالغۇدەك دەرىجىدە پەرقلەندۈرۈش مۇمكىن ئىكەن.

تەپسىلاتى...

ئۆمەر يۈسۈپ: «دادام ئىز-دېرەكسىز غايىب، قېرىنداشلىرىمنى مىسىر بىلەن تۈركىيە باردىڭ دەپ كېسىۋېتىپتۇ»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇرلار 1984-يىلىدىن تارتىپ مىسىرغا بېرىپ تىجارەت قىلىشقا ۋە مىسىر قاھىرەدىكى مەكتەپلەردە ئوقۇشقا باشلىغان. 2000-يىللاردىن كېيىن مىسىرغا بېرىپ ئوقۇيدىغان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنىڭ سانىمۇ كۆپىيىشكە باشلىغان. بولۇپمۇ 2014-2015-يىللاردا ئۇيغۇرلارغا پاسپورت بېرىلىشكە باشلىغاندىن كېيىن كۆپلىگەن ئۇيغۇر ياش ئوقۇش ئۈچۈن مىسىرغا بارغان. بۇلاردىن بىرى 2015-يىلى قەشقەرنىڭ مەكىت ناھىيەسىدىن مىسىرغا ئوقۇشقا بارغان ئۆمەر يۈسۈپ ئەپەندىدۇر. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، پەقەتلا تۈركىيە ۋە مىسىرغا زىيارەتكە بارغاچقا ئاكىسىغا 11 يىل، ۋە سىڭلىسىگە 14 يىل قاماق جازاسى بېرىلگەن. ئۇ، ھازىر تۈركىيەدە ھەر خىل يوللار بىلەن دەردىنى ئاڭلىتىشقا تىرىشماقتا.

ئۆمەر يۈسۈپ ئەپەندى، 2017-يىلىدىن 2020-يىلىغىچە كۆپ ساندا ئۇرۇق-تۇغقانلىرىنىڭ قامالغانلىقىنى، بەزىلىرى قويۇپ بېرىلگەن بولسىمۇ دادىسى يۈسۈپ ھوشۇرنىڭ ئىز-دېرەكسىز يوق بولۇپ كەتكەنلىكىنى، ئاكىسى مەمەتىمىن يۈسۈپكە 11 يىل، ۋە سىڭلىسى رەيھانگۈل يۈسۈپكە 14 يىل قاماق جازاسى بېرىلگەنلىكىنى بىلدۈردى.

ھازىر تۈركىيەنىڭ بولۇ شەھىرىدىكى شەخسىي شىركەتتە ئىشلەۋاتقان ئۆمەر يۈسۈپ ئەپەندى بۇ ھەقتە زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، ئالدى بىلەن ئۆزىنى تونۇشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: «مېنىڭ ئىسمىم ئۆمەر يۈسۈپ، مەن قەشقەر ۋىلايىتى مەكىت ناھىيەسىدىن. 2015-يىلى 11-ئاينىڭ 15-كۈنى مىسىرغا ئوقۇشقا چىققانىدىم. مەن 2017-يىلى 7-ئاينىڭ 4-كۈنى مىسىر ساقچىلىرى ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنى تۇتقۇن قىلىشقا باشلىغان كۈنى تۈركىيەگە قېچىپ كەلدىم، ھازىر تۈركىيەدە تۇرۇۋاتىمەن».

تەپسىلاتى...

قايسى سانغا ئىشىنىش كېرەك؟

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ مىليونلىغان ئۇيغۇرلارنى قامىغان لاگېرلار ھەمدە مەجبۇرىي ئەمگەككە مۇناسىۋەتلىك كۆپلىگەن ئىچكى ھۆججەت ۋە ماددىي ئىسپاتلار تاشقى دۇنياغا ئاشكارا بولۇپ، خەلقئارا جەمئىيەت خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئېلىپ بېرىۋاتقان باستۇرۇشىنى «قىرغىنچىلىق» دەپ ئاتاشقا يۈزلىنىۋاتقان بىر پەتتە، خىتاي ھۆكۈمەت تاراتقۇلىرى لاگېرغا مۇناسىۋەتلىك ئوخشىمىغان سانلىق مەلۇماتلارنى ئېلان قىلىپ كەلمەكتە. مۇتەخەسسىسلەر بولسا بۇنى «خىتاينىڭ لاگېر ۋە ئۇيغۇرلار ھەققىدە پەرقلىق سانلىق مەلۇماتلارنى ئېلان قىلىپ خەلقئارا جەمئىيەتنى قايمۇقتۇرۇش ئارقىلىق، ئۆزىنىڭ جىنايىتىنى يوشۇرۇشقا ئۇرۇنماقتا» دەپ ئانالىز قىلماقتا. بۇ ھەقتىكى ئىنكاسلار ھەققىدە مۇخبىرىمىز گۈلچېھرە تەييارلىغان مەلۇمات دېققىتىڭلاردا بولسۇن.

خىتاي ھۆكۈمىتى دەسلەپتە مىليونلىغان بىگۇناھ ئۇيغۇر ۋە باشقىلار قامالغان جازا لاگېرلىرىنى ئېتىراپ قىلمىغان بولسىمۇ، لاگېر ھەققىدىكى ھۆكۈمەت ھۆججەتلىرىنىڭ ئاشكارىلىنىشى، ئۆلۈم لاگېرىدىن قۇتۇلۇپ چىققان شاھىتلارنىڭ گۇۋاھلىقى ئالدىدا زۇلۇملىرىنى يوشۇرالماس ھالغا يەتكەندە بولسا لاگېرلارنى «ئەسەبىيلىكنى تۈگىتىش تەربىيەلەش مەركىزى»، «كەسپىي تەربىيەلەش مەركىزى» دەپ ئاتاپ دۇنيانى ئالداشقا باشلىغانىدى.

تەپسىلاتى...

ناخشا ھەۋەسكارى سۈبھى مەۋلان «سەلتەنەتلىك يۈز يىل» فىلىمىنى كۆرگەنلىكى ئۈچۈن تۇتۇپ كېتىلگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ۋەزىيەتتىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرىنىڭ رادىيومىزغا ئىنكاس قىلىشىچە، غۇلجا شەھىرىدىكى ناخشا ھەۋەسكارلىرىدىن سۈبھى مەۋلاننىڭ ئۆيىدىن «سەلتەنەتلىك يۈز يىل» ناملىق تۈركىيە فىلىمىنىڭ پلاستىنكىسى تېپىلغانلىقى ئۈچۈن تۇتقۇن قىلىنغان؛ ئەمما ئارىدىن 8 ئاي ئۆتكىنىگە قارىماي ساقچىلار ئۇنىڭ ئاقىۋىتى ھەققىدە ئائىلە تاۋابىئاتىغا ھېچقانداق ئۇچۇر بەرمىگەن. مۇخبىرىمىزنىڭ ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا، سۈبھى مەۋلاننىڭ تۇتقۇندا ئىكەنلىكى دەلىللىنىش بىلەن بىرلىكتە، شۇ مەزگىلدە مەزكۇر فىلىمنى ساقلىغۇچى ياكى كۆرگۈچىلەردىن50-60چە كىشىنىڭ تۇتقۇن قىلىنغانلىقى ئاشكارىلاندى.

ئوتتۇرا ئاسىيادا تىجارەت قىلىۋاتقان غۇلجا ۋەزىيىتىدىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرىنىڭ رادىيومىزغا ئىنكاس قىلىشىچە، بۇ يىل 3-ئاينىڭ باشلىرىدا غۇلجا شەھەر ئىچى ساقچى خادىملىرى، شەھەرنىڭ سۇ دەرۋازا مەھەللىسىدە ئولتۇرۇشلۇق سۈبھى مەۋلاننىڭ ئۆيىگە تۈن كېچىدە باستۇرۇپ كىرىپ ئاختۇرۇش ئېلىپ بارغان؛ ئۆيدىكى نەرسە كېرەكلەر ئارىسىدا «سەلتەنەتلىك يۈز يىل» ناملىق تۈركىيە فىلىمىنىڭ پلاستىنكىسى تېپىلغاندىن كېيىن سۈبھى مەۋلاننى ئانىسى ئارزۇگۈل بىلەن بىرلىكتە قوللىرىغا كويزا(تاقاق) سالغىنىچە تۇتۇپ ئەكەتكەن؛ سۈبھىنىڭ سىڭلىسى ئۈرۈمچىدە سودىلىق قىلىۋاتقان يېرىدىن غۇلجاغا تۇتۇپ كېلىنگەن. بايان قىلىنىشىچە، سۈبھى مەۋلاننىڭ ئانىسى بىلەن سىڭلىسى تۇتۇلۇپ 15 كۈندىن كېيىن قويۇپ بېرىلگەن. ئەمما سۈبھى مەۋلان ھەققىدە رەسمىي بىر ئۇچۇر بولمىغان. پەقەت ئارىدىن 6 ئاي ئۆتكەندە ساقچىلار سۈبھى مەۋلاننىڭ ئائىلىسىدىن ئۇنىڭ كىيىم-كېچەكلىرىنى ئېلىپ كەتكەن. بۇنىڭدىن مەزكۇر ئائىلە سۈبھىنىڭ كېسىلگەنلىك ۋە تۈرمىگە يۆتكەلگەنلىك ئېھتىماللىقىنى پەرەز قىلغان؛ ئەمما كېسىلگەن يىلى ۋە جازا مۇددىتىنى ئۆتەۋاتقان ئورنى ھەققىدە مەلۇماتقا ئېرىشەلمىگەن. سۈبھىنىڭ ئانىسى ۋە سىڭلىسى تۇتقۇندىكى مەزگىلىدە قاتتىق قۇرۇتۇۋېتىلگەنلىكى ئۈچۈن سۈبھىنىڭ ئاقىۋىتى ھەققىدە ئەھۋال سۈرۈشتە قىلىشقىمۇ جۈرئەت قىلالمىغان.

تەپسىلاتى...

چېلىشچى قاستەر پولات قازاقسىتانلىق ناخشىچىنىڭ ناخشىسىنى «تىك-توك» قا چىقارغانلىقى ئۈچۈن 15 يىللىق كېسىۋېتىلگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئىنكاس قىلىنىشىچە، چۆچەك ۋىلايىتىنىڭ چاغانتوقاي ناھىيەسىدىكى ياش چېلىشچى قاستەر پولات قازاقىستانلىق ناخشىچى دىدار قامىيېۋنىڭ بىر ناخشىسىنى ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردىن «تىك-توك» قا چىقارغانلىقى ئۈچۈن، ئۆتكەن يىلى 7-ئايدا تۇتقۇن قىلىنغان. مەلۇم بولۇشىچە، مەزكۇر ناخشىنىڭ مەزمۇنىدىكى ئۆرپ-ئادەتكە ۋارىسلىق قىلىش تەشەببۇسى «دىنىي رادىكاللىقنىڭ تەشۋىقاتى» دەپ قارىلىپ، 20 ياشلىق چېلىشچى قەستەر پولات 15 يىللىق كېسىۋېتىلگەن.

قازاقىستاندىكى لاگېر شاھىتى باقىتئالىنىڭ رادىيومىزغا ئىنكاس قىلىشىچە، قەستەر پولات قازاقىستاندىكى سەنئەتكار دىدار قامىيېۋنىڭ ناخشىسىنى «تىك-توك» قا چىقىرىپ دوستلىرى بىلەن ئورتاقلاشقانلىقى ئۈچۈن ئۆتكەن يىلى 7-ئايدا تۇتقۇن قىلىنغان ۋە ‏8-ئايدا 15 يىللىق كېسىۋېتىلگەن. ئۇنىڭدىن سىرت ئۇنىڭغا يەنە 30 مىڭ يۈەن جەرىمانە قويۇلغان.

مەلۇم بولۇشىچە، بۇ يىل 20 ياشقا كىرگەن قەستەر پولاتچاغانتوقاي ناھىيەسىنىڭ قارىغاي يېزىسىدىن بولۇپ، ئۇ ئۆتكەن 3 يىلدا چۆچەك بويىچە چېلىشىش مۇسابىقىلىرىدە ئارقا-ئارقىدىن بىرىنچىلىككە ئېرىشكەن. باقىتئالى تەمىنلىگەن قاستەر پولاتنىڭ تۇتقۇن قىلىنغانلىقى ھەققىدە ج خ تارماقلىرى تەرىپىدىن ئائىلىسىگە بېرىلگەن ئۇقتۇرۇشتا ئۇنىڭ «دىنىي ئەسەبىيلىك» نى تەشۋىق قىلىش گۇمانى بىلەن چاغانتوقاي قاماقخانىسىدا تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقانلىقى قەيت قىلىنغان.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا مۇسۇلمانلارنى ئۇيغۇرلارغا كۆڭۈل بۆلۈشكە چاقىرىۋاتقاندا ئەرەب ئەللىرى دىپلوماتلىرى خىتاينىڭ ئۇيغۇر سىياسىتىنى مەدھىيەلىگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى مايك پومپېيو يېقىندا ھىندىستان ۋە ھىندونېزىيە قاتارلىق دۆلەتلەردە زىيارەتتە بولغاندا ئۇيغۇرلارنىڭ مەسىلىسىنى كۆپ قېتىم تىلغا ئالدى.

بۇ دۆلەتلەرنى خىتاينىڭ ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىغا تۇتقان مۇئامىلىسىگە قارشى سادا چىقىرىشقا چاقىردى. ئۇ تونۇلغان ھىندىستانلىق ژورنالىست شېخار گۇپتانىڭ مەخسۇس زىيارىتىنى قوبۇل قىلغاندىمۇ ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان زۇلۇمنى تونۇشتۇرغان. شېخار گۇپتا بۇنىڭ بىلەن مايك پومپېيودىن «بىر قانچە مىليون مۇسۇلمان لاگېرغا قامالغاندا سۈكۈتتە تۇرغان مۇسۇلمانلارنىڭ ماكرون ۋە فىرانسىيە ھەققىدە بىر ئېغىز گەپ بىلەنلا ھاياجانلىنىپ كېتىشى ئارىسىدىكى بۇ كۈلكىلىك ئىشقا قانداق قارايسىز؟» دەپ سورىغان.

مايك پومپېيو بۇنىڭغا مۇنداق جاۋاب بېرىپ: «مەنمۇ بۇنى چۈشەندۈرۈپ بېرەلەمدىم، بىلەيمەن. بىراق مېنىڭ ئۈمىدىم بار. مەن خىتاينىڭ غەربىدە يۈز بېرىۋاتقان ئىشلارنى كۆرگەن ھەر بىر ئىنساننىڭ بۇنىڭدىن قاتتىق چۆچۈشىنى، بۇنىڭ ئىنسانىيەت تارىخىدىكى ئەڭ چوڭ پەسكەشلىك، ئەڭ ئېغىر زۇلۇم دەپ تونۇلۇشىنى ئۈمىد قىلىمەن. بۇنىڭ بىزگە 1930-يىللاردا يۈز بەرگەن ئىشلارنى سەمىمىزگە سېلىشىنى ئۈمىد قىلىمەن. گېرمانىيە، ۋە پۈتۈن دۇنيا. مەيلى ئىسلام دۆلەتلىرى ياكى ھىندى دىنىدىكى دۆلەتلەر ۋە ياكى خرىستىئان دۆلەتلىرى بولسۇن، پۈتۈن دۇنيانىڭ ئورتاق تونۇشقا كېلىپ، خىتاينى ئۇيغۇرلارغا بۇنداق زۇلۇم قىلماسلىققا قايىل قىلىشىنى ئۈمىد قىلىمەن،» دېگەن.

تەپسىلاتى...

ئۇچتۇرپان ئىماملىرىمدىكى جامبىزىم كوچىسىدىن لاگېرغا ئەكېتىلگەن 17 كىشىدىن ئۈچى ئۆلگەن، ئۈچى مېيىپ بولغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

رادىيومىزغا كەلگەن بىر ئىنكاسقا ئاساسەن مۇخبىرىمىزنىڭ ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا ئۇچتۇرپاننىڭ ئىماملىرىم يېزىسىدىكى ئۇزۇنلۇقى بىر كىلومېتىرچە كېلىدىغان، نوپۇسى 180 ئەتراپىدا بولغان جامبىزىم ناملىق بىر كوچىدىن 3 يىلنىڭ ئالدىدا 17 كىشى لاگېرغا ئەكېتىلگەن. نۆۋەتتە بۇلاردىن ئۈچى لاگېردا جان ئۈزگەن، ئۈچى لاگېردىن مېيىپ چىققان، بەش نەپىرى كېسىۋېتىلگەن، ئىككى نەپىرى زاۋۇتقا يوللانغان، قالغان 5 نەپىرىنىڭ ئىز-دېرىكى غايىب بولغان.

ئۇچتۇرپانلىق مۇھاجىرلاردىن بىرى رادىيومىزغا ئۇچۇر يوللاپ، يۇرتى ئۇچتۇرپان ئىماملىرىمدىكى جامبىزىم ناملىق كىچىككىنە بىر كوچىدىن 20 نەچچە كىشىنىڭ لاگېرغا ئەكېتىلگەنلىكى ۋە بۇلاردىن ئۈچ كىشىنىڭ لاگېردىن جەسىتى چىققانلىقىنى مەلۇم قىلغان ئىدى. بىز بۇ ئۇچۇرنى دەلىللەش ئۈچۈن ئۇچتۇرپان ناھىيەسى ۋە ئۇنىڭ ئىماملىرىم يېزىسىدىكى بىر قىسىم ئالاقىدار خادىملارغا تېلېفون قىلدۇق. تېلېفونىمىزنى قوبۇل قىلغان ئىماملىرىمدىكى بىر كەنت ساقچىسى مەزكۇر ئىنكاستا دېيىلگەن جامبىزىم كوچىسىنىڭ بىر كىلومېتىرچە ئۇزاقلىقتا ئىكەنلىكى ۋە نوپۇسىنىڭ 180 ئەتراپىدا ئىكەنلىكىنى ئاشكارىلىدى.

تەپسىلاتى...

مىرادىل ھەسەن پاش قىلغان ئاقسۇدىكى خۇافۇ فابرىكىسىنىڭ 20 مىڭدىن ئارتۇق لاگېر تۇتقۇنىنى ئىشقا سېلىۋاتقانلىقى دەلىللەندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ئۆلكىسىدە تۇرۇپ خىتايغا قارشى بايانات ئېلان قىلغان غايىب مىرادىل ھەسەن باياناتلىرىنىڭ بىرىدە ئاقسۇدىكى خۇافۇ توقۇمىچىلىق زاۋۇتىنىڭ يەرلىك دائىرىلەر بىلەن شېرىكلىشىپ، لاگېر تۇتقۇنلىرىنى مەجبۇرىي ئەمگەككە سېلىۋاتقانلىقىنى پاش قىلغانىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ يىپ ئۇچىغا ئاساسەن ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا، مەزكۇر زاۋۇتنىڭ شېنجېندىكى ئىشخانا خادىمى ئۆزلىرىنىڭ ئاقسۇدا لاگېردىن يۆتكەپ كېلىنگەن 20 مىڭدىن ئارتۇق ئىشچىسى بارلىقىنى ئاشكارىلىدى.

غايىب مىرادىل ھەسەن خىتاي ئۆلكىلىرىدە تۇرۇپ بەرگەن باياناتىدا ئاقسۇدىكى جېجاڭلىق خىتايلار تەرىپىدىن باشقۇرۇلۇۋاتقان خۇافۇ توقۇمىچىلىق فابرىكىسىدا، ئۇيغۇر ياشلىرىنىڭ تۆۋەن ئىش ھەققى بىلەن مەجبۇرىي ئىشقا سېلىنىۋاتقانلىقىنى تىلغا ئالغانىدى. توردىكى ماتېرىياللاردا كۆرسىتىلىشىچە ئاقسۇدىكى خۇافۇ توقۇمىچىلىق فابرىكىسى جېجاڭ ئۆلكىسىدە 2011 ‏-يىلى قۇرۇلغان خۇافۇ توقۇمىچىلىق شىركىتىگە تەۋە بولۇپ، بۇ شىركەتنىڭ شېنجېن ۋە «شىنجاڭ» شۆبىلىرى مەۋجۇت ئىكەن. شىركەتنىڭ «شىنجاڭ شۆبىسى» نىڭ ئاقسۇدا 12 ئورۇندا زاۋۇت فابرىكىلىرى بار ئىكەن.

غايىب مىرادىل ھەسەن باياناتىدا، خۇئافۇ توقۇمىچىلىق شىركىتىنىڭ يەرلىك دائىرىلەر بىلەن جۈملىدىن ئۇچتۇرپان دائىرىلىرى بىلەن بەلگىلىك مەنپەئەتلىرى ئۈچۈن شېرىكلەشكەنلىكى ۋە لاگېردىكىلەرنى خۇئافۇ زاۋۇتىدىكىلەرگە ئۆتكۈزۈپ بەرگەنلىكىنى ئەسكەرتكەنىدى. ئۇچتۇرپان دائىرىلىرى، بۇ ھەقتە مەلۇمات بېرىشنى كەسكىن رەت قىلدى،

تەپسىلاتى...