غايىپ دوختۇر سەييارە نىجاتنىڭ ئۈرۈمچىدىكى داۋەن ئاياللار قاماقخانىسىدا ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

تۆت يىلدىن بۇيان ئىز-دېرىكى بولمايۋاتقان ئۈرۈمچى شەھەرلىك دوستلۇق دوختۇرخانىسىنىڭ غايىپ دوختۇرى سەييارە نىجات ھەققىدە ئىلگىرىلەپ ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرىمىز داۋامىدا، سەييارە نىجاتنىڭ نۆۋەتتە ئۈرۈمچىدىكى داۋەن ئاياللار قاماقخانىسىدا تۇتۇپ تۇرۇلىۋاتقانلىقى ئاشكارىلاندى. ئەمما ئۇنىڭ سالامەتلىك ئەھۋالى، بولۇپمۇ ساقچىلارنىڭ سەييارەنىڭ ئەھۋالى ھەققىدە ئائىلىسىگە نېمە ئۈچۈن ئۇچۇر بەرمەيۋاتقانلىقىنىڭ سىرى تېخى مەلۇم بولمىدى.

غايىپ دوختۇر سەييارە نىجاتنىڭ 4 يىلغا يېقىن ۋاقىتتىن بۇيان ئائىلىسىگە ھېچقانداق ئۇچۇر بېرىلمەسىلىكى، مەزكۇر ئائىلە ئەزالىرىدا سەييارنىڭ ھاياتىي ئامانلىقى ۋە سالامەتلىك ئەھۋالى ھەققىدە قاتتىق ئەندىشە پەيدا قىلغان. سەييارنىڭ تۈركىيەدىكى ھەدىسى نادىرە بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ: «سەييارەنىڭ ئامېرىكادىكى كىچىك ئاپىسى پەرىدە خانىمنىڭ ئاشكارىلىشىچە، غۇلجادىكى ساقچى خادىملىرى سەييارەنىڭ دادىسىنىڭ ئىلتىماسى بويىچە، ھەركەتكە كېلىپ ئۈرۈمچىدىكى ساقچى ئورگانلىرىدىن ئەھۋال سۈرۈشتە قىلغان؛ ئەجەپلىنەرلىكى شۇكى، بۇلار ئۇچۇر ئالالمىغان ۋە سەييارەنىڭ ئائىلىسنى ئۈرۈمچىگە بېرىپ سۈرۈشتە قىلىپ بېقىشىنى تەۋسىيە قىلغان.»

تەپسىلاتى...

تىجارەتچى سادىر ئەلى رامازاندا ئېپتارلىق مېھمان چاقىرغانلىقى ئۈچۈن 20 يىللىق قاماققا كېسىلگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكانىڭ بوستون شەھرىدە ئولتۇرۇشلۇق ئادىلە سادىر 5-يانۋار كۈنى فېيسبۇك سەھىپىسىگە ۋىدېيولۇق ئۇچۇر يوللاپ، 2018-يىلى ئاتۇشتا تۇتقۇن قىلىنغان دادىسى سادىر ئەلىنىڭ 2019-يىلى خىتاي دائىرىلىرى تەرىپىدىن 20 يىللىق قاماققا كېسىۋېتىلگەنلىكىنى بىلدۈرگەن.

ئۇ مەزكۇر سىن كۆرۈنۈشىنى كۆرگەن كىشىلەردىن خىتاي تۈرمىسىدە ناھەق يېتىۋاتقان دادىسىغا ئوخشاش بارلىق ئۇيغۇرلار ئۈچۈن، ئۇلارنىڭ كىشىلىك ھەق-ھوقۇقى ۋە ئەركىنلىكى ئۈچۈن گەپ قىلىشىنى تەلەپ قىلغان.

بىز بۇ ھەقتە تېخىمۇ تەپسىلىي مەلۇماتقا ئېرىشىشى ئۈچۈن ئادىلە سادىر بىلەن ئۇنىڭ ئاپىسى مارىيە مۇھەممەت خانىمنى زىيارەت قىلدۇق.

ئادىلە سادىر زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، ئۆزىنىڭ 2018-يىلى 6-ئاينىڭ 28-كۈنى ئاتۇشتىكى دادىسى سادىر ئەلى بىلەن ئاخىرقى قېتىم كۆرۈشكەنلىكىنى، دادىسى سادىر ئەلىنىڭ شۇ كۈنى كېچىدە تۇتقۇن قىلىنغانلىقى توغرىلىق خەۋەر ئالغانلىقىنى بىلدۈردى.

تەپسىلاتى...

كېڭىيىۋاتقان قاماقخانىلار ۋە ئايىغى چىقماس تۇتقۇنلار سېپى (1)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ھەرقايسى ئاخبارات ۋاسىتىلىرى 2020-يىلىنىڭ ئاخىرلىرىغا قەدەر ئۇيغۇر دىيارىدىكى ئېغىر قاماق جازالىرى ھەققىدە ئوخشىمىغان نۇقتىلاردىن ئىشلەنگەن خەۋەرلەرنى ئېلان قىلغاندىن كېيىن بىر قىسىم كىشىلەر بايقىغان بىر ئالاھىدە ھادىسە بۇ ھالنى كىشىلەرنىڭ «نۆۋەتتىكى سىياسىي باستۇرۇشنىڭ يېڭى تەرەققىياتى» دەپ چۈشىنىش ھەمدە ئۇھسىنىش بىلەن توختاپ قېلىش ھادىسىسى بولدى. ھالبۇكى، ئاشۇ نەچچە ئون يىللاپ قاماققا ھۆكۈم قىلىنغان كىشىلەرنىڭ بىر قىسمى دەرۋەقە مەلۇم ۋاقىت قاماقخانىدا تۇرغاندىن كېيىن ئون-يىگىرمە يىلغا سوزۇلغان ھۆكۈم ھەققىدىكى ئۇقتۇرۇشلارنى تاپشۇرۇۋالغان بولسىمۇ، ئەمما نۆۋەتتە بارغانسېرى كۆپلەپ مەلۇم بولۇشقا باشلىغان پولاتتەك ئىسپاتلار بۇ كىشىلەرنىڭ زور قىسمىنىڭ ئەمەلىيەتتە قانۇنىي باسقۇچلاردىن ئۆتمەيلا قاماققا يوللىنىپ تۈرمىلەرنى تولدۇرۇۋاتقانلىقىنى نامايان قىلماقتا. ئۆتكەن بىرنەچچە يىلدىن بۇيان لاگېرلارغا قامالغانلارنىڭ گۇۋاھلىق ئىشلىرى ئۈچۈن ئاكتىپلىق بىلەن خىزمەت قىلىۋاتقان جىن بۇنىن ئەپەندى ئۆتكەن يىلىدىن باشلاپ يېزىشقا باشلىغان «ش ئۇ ئا ر ھەققىدىكى تىل قىسىلچىلىقى» سەرلەۋھىلىك چاتما ماقالىنىڭ ئىككىنچى قىسمىدا دەل مۇشۇ مەسىلىلەر جانلىق پاكىتلار بىلەن بايان قىلىندى.

ئاپتورنىڭ بايان قىلىشىچە، ئۇيغۇر دىيارىدىكى لاگېر ۋە تۈرمىلەرنىڭ كېڭىيىۋاتقانلىقى ھەققىدىكى ھۆكۈمەت تەرەپكە مەنسۇپ رەسمىي ھۆججەتلەر 2019-يىلىنىڭ كېيىنكى يېرىمىدا ئاشكارا بولغان بولۇپ، «نيۇ-يورك ۋاقتى گېزىتى» ۋە «دۆلەتلىك ئاممىۋى رادىئو» (NPR) دا رەسمىي يورۇقلۇققا چىققاندىن كېيىن، زور دىققەت قوزغىغان. بولۇپمۇ بۇ ھۆججەتلەردىن مەلۇم بولغان ئۇچۇرلاردا 2017-يىلى ۋە 2018-يىلىنىڭ ئۆزىدىلا 230 مىڭدىن ئارتۇق كىشىنىڭ ئون يىل بىلەن يىگىرمە يىل ئارىلىقىدىكى قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنغانلىقى كۆرسىتىلگەن. ئارىدىن ئۇزۇن ئۆتمەي بۇ ساننىڭ ئەمەلىيەتتە 350 مىڭ كىشىگە يەتكەنلىكى مەلۇم بولغان. ھالبۇكى، تەقدىرى لاگېرلاردا، قاماقخانىلاردا ياكى تۈرمىلەردە ئاياغلاشقان كىشىلەرنىڭ سانى «مىليون» دېگەن بىرلىكتە تەخمىن قىلىنىۋاتقاندا ئاشۇ غايىب بولغان ئىنسانلار ھەققىدە گۇۋاھلىق بەرگۈچىلەرنىڭ سانى كۈتكەندىن كۆپ يىراق بولۇپ كەلگەن.

تەپسىلاتى...

غۇلجىدىكى 40 يىللىق مائارىپچى ساجىدە رەھىمجان 20 يىللىق كېسىۋېتىلگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

20 يىللىق قاماق جازاسىغا مەھكۇم قىلىنغان ساجىدە رەھىمجاننىڭ 2018-يىلىدىن بۇيان ئىز-دېرىكى بولمىغان.

1963-يىلى 13-مارت غۇلجا شەھىرىدە دۇنياغا كەلگەن ساجىدە رەھىمجاننىڭ 40 يىللىق ھاياتى مائارىپ ساھەسىدە خىزمەت قىلىش بىلەن ئۆتكەن. ئۇ ئاخىرقى 20 يىلدا غۇلجا شەھەرلىك 16-باشلانغۇچ مەكتەپنىڭ مۇدىرى ھەمدە غۇلجىدىكى ئۇيغۇر ساخاۋەتچى بايلىرىدىن نۇرتاي ھاجىم قۇرغان يېتىم-يېسىرلار مەكتىپىنىڭ مۇدىرى بولۇپ خىزمەت قىلغان. 2018-يىلى ياز ئايلىرىدا تۇيۇقسىز غايىب بولغان.

ھازىر گوللاندىيەنىڭ روتتېردام شەھىرىدە ياشاۋاتقان ساجىدە رەھىمجاننىڭ ئوغلى ئاتابېكنىڭ بىلدۈرۈشىچە، ئۇنىڭ ئاپىسى بىلەن ئاخىرقى قېتىم تېلېفون ئارقىلىق كۆرۈشكەن ۋاقتى 2018-يىلى 4-ئايدا بولغان. شۇندىن كېيىن ئاپىسى ۋە ئۇرۇق-تۇغقانلىرىدىن ھېچقانداق ئۇچۇر ئالالمىغان.

تەپسىلاتى...

غۇلجا شەھەرلىك مائارىپ ئىدارىسى خادىمى شائىر ۋە فىزىك قاسىم سىدىقنىڭ تۇتقۇندا ئىكەنلىكىنى دەلىللىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

جەمئىيەتنىڭ ھەر ساھە كىشىلىرى ئارىسىدا كۆپ قىزىقىش ۋە غۇلغۇلا پەيدا قىلغان شائىر ۋە فىزىك قاسىم سىدىق ئەپەندى. (ۋاقتى ۋە ئورنى ئېنىق ئەمەس)

«مەن شۇنداق قاتىلغا ئامراق» قاتارلىق لىرىك شېئىرلىرى، «زوقلانغۇچىلار پىسىخولوگىيەسى» قاتارلىق ئىلمىي ماقالىلىرى ۋە «بوشلۇق نەزەرىيىسى» تېمىسىدىكى فىزىكا تەتقىقاتى بىلەن جەمئىيەتنىڭ ھەر ساھە كىشىلىرى ئارىسىدا كۆپ قىزىقىش ۋە غۇلغۇلا پەيدا قىلغان شائىر ۋە فىزىك قاسىم سىدىق 4 يىلدىن بۇيان تۇتقۇندا ئىكەنلىكى، غۇلجا شەھەرلىك مائارىپ ئىدارىسىنىڭ خادىمى تەرىپىدىن دەلىللەندى

كۆزىتىشلىرىمىزدىن مەلۇم بولۇشىچە، 2017 ‏-يىلدىن ئېتىبارەن، ئۇيغۇر جەمئىيىتىدىكى كۆپلىگەن سەركىلەر قاتارىدا شائىر ۋە تەتقىقاتچى قاسىم سىدىقنىڭمۇ ئىلمىي مۇنازىرە سورۇنلىرىدىن سېيماسى، تور بەت ۋە گېزىت-ژۇرناللاردىن ئىسمى غايىب بولغان ئىدى. غۇلجا ۋەزىيىتىدىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرى ئۆتكەن يىلنىڭ ئوتتۇرىلىرى رادىيومىزغا ئۇچۇر يوللاپ، شائىر قاسىم سىدىقنىڭ2017 ‏-يىلى3-ئايدا تۇتۇپ كېتىلگەنلىكى ۋە تا ھازىرغىچە ئىز-دېرىكى يوقلۇقىنى مەلۇم قىلدى. ئىنكاستا ئەسكەرتىلىشىچە، قاسىم سىدىق ئىلگىرىكى يىللاردا كۆپ قېتىم سوراق قىلىنغان ۋە تۇتۇپ قويۇپ بېرىلگەن بولغاچقا، 2017 ‏-يىل 4‏-ئايدا سابىق گۇماندار ۋە سابىق تۇتقۇنلار قاتارىدا تۇتۇپ كېتىلگەن. غۇلجا شەھەرلىك ھۆكۈمەتتىكى ئالاقىدار خادىملار قاسىم سىدىق ھەققىدە مەلۇمات بېرىشنى رەت قىلدى.

نۆۋەتتە شىۋېتسىيەدە ياشاۋاتقان «ئىلى كەچلىك گېزىتى» نىڭ سابىق تەھرىرى، شائىرە راھىلە كامالنىڭ تونۇشتۇرۇشىچە، قاسىم سىدىق غۇلجا شەھەر دادامتۇ ئوتتۇرا مەكتىپىدە ئۇزۇن مەزگىل ئەدەبىيات ئوقۇتقۇچىسى بولغان. كېيىنكى يىللاردا ئەدەبىيات-سەنئەت ساھەسىدە مۇستەقىل تەشكىلاتچىلىق ئىشلىرى بىلەنمۇ شۇغۇللانغان. شۇ يىللاردا «بۇ كېچە» قاتارلىق ناخشا تېكىستلىرى سەۋەبلىك كۆپ ئاۋارىچىلىككە ئۇچرىغان.

تور ئارخىپلىرىدىن مەلۇم بولۇشىچە، يېقىنقى يىللاردا قاسىم سىدىق فىزىكا ساھەسىدە ئوتتۇرىغا قويغان يېڭى پىكىر، يېڭى نەزەرىيەلىرى بىلەن ئۇيغۇر جەمئىيىتىدە ھەر ساھە كىشىلىرىنى تاڭ قالدۇرغان. ئەمما تەبىئىي پەن ساھەسىگە باش چۆكۈرۈپ كىرىشكەن بولسىمۇ، ئۇنى سىياسىي بوران-چاپقۇنلاردىن قوغداپ قالالمىغان. رادىيومىزغا كەلگەن ئىنكاستا دېيىلىشىچە، قاسىم سىدىقنىڭ بۇنىڭدىن 10-15 يىللار ئىلىگىرى يازغان شېئىر ۋە ناخشا تېكىتسلىرى سەۋەبلىك «مىللىي قۇتراتقۇلۇق» بىلەن ئەيىبلەنگەن.

تەپسىلاتى...

خىتاي لاگېر شاھىتى قەلبىنۇر سىدىقنىڭ گۇۋاھلىقىنى يالغانغا چىقىرىشقا ئۇرۇنماقتىكەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

قەلبىنۇر سىدىقنىڭ سابىق ئېرى تۇرسۇن ئىسمائىل بىلەن ۋىدېودا كۆرۈشكەن كۆرۈنۈشى.

خىتاي ھۆكۈمىتى 2017-يىلىدىن باشلاپ ئۇيغۇر دىيارىدا 3 مىليونغا يېقىن بىگۇناھ ئۇيغۇر ۋە باشقا مىللەتلەرنى لاگېرلارغا سولىغاندىن باشلاپ، لاگېردىن تىرىك قۇتۇلۇپ چەتئەللەرگە چىقالىغان ناھايىتى ئاز ساندىكى لاگېر شاھىتلىرىدىن باشقا يەنە، ئۇرۇق-تۇغقانلىرى لاگېرلارغا قامالغان مۇھاجىرەتتىكى نۇرغۇنلىغان ئۇيغۇرلار، خىتاينىڭ ھەر تۈرلۈك تەھدىت ۋە بېسىملىرىغا قارىماي، ئۇيغۇر دىيارىدىكى يۇقىرى بېسىملىق نازارەت ۋە سىياسەت ئاستىدا داۋام قىلىۋاتقان ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەتلەرى پاش قىلىپ كەلمەكتە.

بولۇپمۇ لاگېر شاھىتلىرىنىڭ دۇنيا ئاخباراتى ۋە ئۆزلىرى ياشاۋاتقان دۆلەت ھۆكۈمەتلىرىگە ھەمدە خەلقئارالىق ئىنسان ھەقلىرى تەشكىلاتلىرىغا ئۆزىنىڭ جازالاش لاگېرلىرىدا ئۇچرىغان زۇلۇملارنى پاكىتلىق ئاڭلىتىشى، خەلقئارادا خىتاينى «قىرغىنچىلىق» بىلەن ئەيىبلەش ئاۋازىنىڭ كۈچىيىشىدە ھالقىلىق رول ئويناپ كەلدى. ھالبۇكى خىتاي ھۆكۈمىتى بۇنىڭغا قارشى تەدبىرلىرىنى قوللانماقتا. خىتاي تەشۋىقات ئاپپاراتلىرى ۋە دۆلەت بىخەتەرلىك ئاپپاراتلىرىنى ئىشقا سېلىپ، چەتئەللەردە خىتاينىڭ زۇلۇملىرىنى ئاڭلىتىۋاتقان ئۇيغۇرلارغا قارىتا تۈرلۈك تەھدىت ۋە بېسىملىرىنى ھېلىھەم داۋام قىلىۋاتقانلىقىنى كۆرەلەيمىز.

خىتاينىڭ «يەر شارى ۋاقتى» گېزىتى، شىنخۇا ئاگېنتلىقى، مەركىزى تېلېۋىزىيە ئىستانسىسى قاتارلىقلار ئىلگىرى ئامېرىكادىكى ئۇيغۇر يېتەكچىلىرىدىن رابىيە قادىر خانىم، لاگېر شاھىتلىرىدىن مېھرىگۈل تۇرسۇن، زۇمرەت داۋۇت، ياش پائالىيەتچىلىرىدىن فۇرقەت جەۋدەت ۋە ئەرەفات ئەركىن قاتارلىقلارنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرى ۋە ئۇرۇق-تۇغقانلىرىنى ئۇلارغا قارشى سۆزلىتىش ئارقىلىق، ئۇلارنىڭ تاراتقۇلارغا دېگەنلىرىنىڭ ھەممىسىگە رەددىيە بەرگۈزۈپ، مەخسۇس خەۋەرلەر تارقاتقانىدى.

گوللاندىيەدە پاناھلانغان لاگېر شاھىتى، سابىق لاگېر ئوقۇتقۇچى قەلبىنۇر سىدىقنىڭ رادىيومىزغا يەتكۈزگەن ئۇچۇرلىرىدىن خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بۇ خىل يالغانچىلىق تەشۋىقاتىنىڭ ئەمدى قەلبىنۇر سىدىقنى نىشان قىلىۋاتقانلىقى ئاشكارىلاندى.

قەلبىنۇرنىڭ ئېيتىشىچە، بۇلتۇر 2-ئايدا، ئۆزىنىڭ قەلبىنۇر بىلەن ئاجراشقانلىقىنى ۋە ئاخىرقى قېتىم ئالاقە قىلىۋاتقانلىقىنى جاكارلاپ ئالاقىسىنى ئۈزگەن ئۈرۈمچىدىكى سابىق ئېرى، تەڭرىتاغ رايونلۇق قۇرۇلۇش ماتېرىياللىرى تارماق شىركىتىدىكى تۇرسۇن ئىسمائىل، بۇ يېڭى يىلنىڭ ئالدىدا ئۇنىڭغا ئۆزى بىلەن جىددىي ئالاقىلىشىش ھەققىدە ئۇچۇر ئەۋەتكەن. تۇرسۇن ئىسمائىلنىڭ «مېنى ئويلىمىساڭمۇ قېرىنداشلىرىڭنى ئويلاپ قوي. . .» دېگەندەك تەھدىتلىرى تەسىرىدە، قېرىنداشلىرىنىڭ ئاقىۋىتىدىن ئەنسىرىگەن قەلبىنۇر ئۇنىڭ بىلەن تېلېفوندا ۋېدىئولۇق كۆرۈشكەن. تۇرسۇن ئىسمائىل ئۇنىڭغا شەھەرلىك تارماقلارنىڭ مەھەللە ساقچىلىرى بىلەن 2020-يىلى 19-دېكابىر كەچ سائەت 8 دىن 12 غىچە مەخسۇس ۋېدىئوغا ئېلىپ كەتكەنلىكىنى ئېيتقان.

تەپسىلاتى...

ئۈرۈمچى دوستلۇق دوختۇرخانىسىنىڭ دوختۇرى سەييارە نىجات 3 يىلدىن بۇيان ئىز-دېرەكسىز غايىپ بولغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۈرۈمچى دوستلۇق دوختۇرخانىسىنىڭ دوختۇرى سەييارە نىجات خانىم. (ۋاقتى ۋە ئورنى ئېنىق ئەمەس)

ئۈرۈمچى دوستلۇق دوختۇرخانىسىنىڭ دوختۇرى سەييارە نىجات 2017-يىلى 5-ئايدا تۇتقۇن قىلىنغان. ئۇنىڭ غۇلجا شەھىرىدىكى ئاتا-ئانىسى شۇ يىلى 9‏-ئاينىڭ 17‏-كۈنى ئۇنىڭ ئۈرۈمچى شەھەرلىك 3‏-قاماقخانىدا تۇتقۇندا ئىكەنلىكى ھەققىدە ئۇقتۇرۇش تاپشۇرىۋالغان. ئەمما شۇنىڭدىن كېيىن، ئۇنىڭ ئاتا-ئانىسى غۇلجا ۋە ئۈرۈمچىدىكى ئالاقىدار ساقچى ئورگانلىرىنىڭ ھەممىسىگە بېرىپ باققان بولسىمۇ، تا ھازىرغىچە سەييارەنىڭ نەدىلىكى ۋە ھازىرقى ئەھۋالى ھەققىدە ھېچقانداق ئۇچۇر ئالالمىغان. بۇ ئەھۋالدىن تېخى يېقىندا خەۋەر تاپقان سەييارەنىڭ چەت ئەلدىكى ئۇرۇق-تۇغقانلىرى رادىيومىزغا بۇ ئەھۋالنى ئىنكاس قىلدى. مۇخبىرىمىزنىڭ ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا سەييارە ئىشلىگەن دوختۇرخانا ۋە ئالاقىدار ساقچى ئورگانلىرىمۇ سەييارە ھەققىدە مەلۇمات بېرەلمىدى.

2014‏-يىلى شىخەنزە مېدىتسىنا ئونۋېرسىتېتىنى پۈتتۈرگەن سەييارە نىجات ئۈرۈمچى دوستلۇق دوختۇرخانىسىغا خىزمەتكە چۈشۈپ 3 يىل ئۆتكەندە، ئۈرۈمچىدىكى يۈز مىڭلىغان ئۇيغۇر قاتارىدا ئۇنىڭمۇ بېشىغا قارا خالتا كىيدۈرلگەن. خەۋەرلەردىن مەلۇم بولۇشىچە، ئۇيغۇر رايونىدا بېشىغا قارا خالتا كىيدۈرۈلگەنلەرنىڭ لاگېرغا ئەكىتىلگەندىن كېيىن بىر قىسمىنىڭ كېسىۋېتىلگەنلىكى، بىر قىسمىنىڭ زاۋۇت-فابرىكىلارغا مەجبۇرىي ئىشچىلىققا يوللانغانلىقى ھەققىدە ئائىلىسىگە ئاغزاكى ياكى يازما ئۇقتۇرۇش بېرىلگەن بولسىمۇ، يەنە زور بىر قىسمىنىڭ ئاقىۋىتى ھەققىدە ئۇچۇر بېرىلمىگەن. ئىنكاس قىلىنىشىچە، ئەنە شۇ تۇتۇپ كېتىلگەندىن كېيىن ئىز-دېرىكى بولمايۋاتقان غايىپلاردىن بىرى سەييارەنىڭ ئامېرىكادىكى ئۇرۇق-تۇغقانلىرىدىن رەخى ھاجىنىڭ رادىيومىزغا ئىنكاس قىلىشىچە، سەييارەنىڭ ئاتا-ئانىسى ئۇنىڭ تۇتقۇندىن كېيىن ئىز-دېرىكى يوقالغانلىقى ھەققىدە چەت ئەلدىكى ئۇرۇق-تۇغقانلىرىغا ئۇچۇر بېرىشكىمۇ جۈرئەت قىلالمىغان. تېلېفونىمىزنى قوبۇل قىلغان ئۈرۈمچى شەھەرلىك دوستلۇق دوختۇرخانىسىنىڭ خادىمى بۇ دوختۇرخانىدا سەييارە نىجات ئىسىملىك بىر دوختۇرنىڭ بار ياكى يوقلىقىدىن خەۋەرسىزلىكىنى ئېيتتى. ئۇ بۇ ئىشنىڭ ئۆزىنىڭ ۋەزىپە دائىرىسىدە ئەمەسلىكىنى ئەسكەرتىپ، سەييارە ھەققىدە ئالاقىدار بۆلۈملەردىن ئۇچۇر ئېلىپ بېرىشنىمۇ رەت قىلدى.

تەپسىلاتى...

گۈلشەن ئابباسنىڭ 20 يىللىق قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنىشى ئامېرىكا دۆلەت مەجلىس ئەزالىرىنىڭ كۈچلۈك تەنقىدىگە ئۇچرىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسى خىتاي ئىشلىرى ئىجرائىيە كومىتېتى (CECC) نىڭ ئەزالىرى 30-دېكابىر كۈنى مەخسۇس ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئېچىپ، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ پېنسىيەگە چىققان ئۇيغۇر دوختۇر گۈلشەن ئابباسنى قانۇنسىز ھالدا 20 يىللىق قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلغانلىقىنى قاتتىق ئەيىبلىدى. نۇرغۇن مۇھىم شەخسلەرنىڭ قاتنىشىشى بىلەن ئېچىلغان بۇ يىغىندا خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇر ئېلىدىكى جىنايەتلىرىنى توختىتىشقا ۋە گۈلشەن ئابباس قاتارلىق بارلىق لاگېر تۇتقۇنلىرىنى قويۇۋېتىشكە چاقىرىلدى.

ھۆرمەتلىك رادىيو ئاڭلىغۇچىلار، 30-دېكابىر كۈنى ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىنىڭ خىتاي ئىشلىرى ئىجرائىيە كومىتېتى ۋە ئۇيغۇر ھەرىكىتى تەشكىلاتى بىرلىكتە ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئۆتكۈزدى. ئاخبارات يىغىنىنىڭ مۇھىم تېمىسى بولسا ئامېرىكادىكى ئۇيغۇر زىيالىيسى ۋە پائالىيەتچىسى دوكتور رىشات ئابباس ۋە روشەن ئابباسنىڭ قېرىندىشى، ئۈرۈمچىدە پېنسىيەگە چىققان دوختۇر گۈلشەن ئابباس خانىمنىڭ خىتاي تەرىپىدىن 20 يىللىق قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنىشى ئىدى.

گۈلشەن ئابباس خانىم خىتاي دائىرىلىرى تەرىپىدىن 2018-يىلى 10-سېنتەبىردىن بېرى غايىب قىلىۋېتىلگەندىن بېرى ھېچقانداق ئىز-دېرىكى بولماي كېلىۋاتاتتى. بىراق يېقىندا ئۇنىڭ ئائىلىسى گۈلشەن ئابباسنىڭ 20 يىللىق قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنغانلىقى ھەققىدە خەۋەر تاپشۇرۇپ ئالغان.

تەپسىلاتى...

خەلقئارا تۆمۆر سودىسى قىلىۋاتقان بىر نەۋرە ئاكا-ئۇكىلارغا غۇلجادىكى لاگېردا ئاشپەز-ناۋايلىق «ئۆگىتىلمەكتىكەن»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ ئۇيغۇر رايوندىكى ئاتالمىش «كەسپىي تەربىيەلەش مەركەزلىرى» گە سولىۋېلىنغانلار ئارىسىدا كۆپ ساندا ئىلمىي تەتقىقاتچىلار ۋە پەن-تېخنىكا خادىملىرى بولغىنىدەك، خەلقئارا تىجارەتنىڭ ھەرقايسىي ساھەلىرىدە ئىلگىرىلەپ كېتىۋاتقان تەجرىبىلىك تىجارەتچىلەرنىڭمۇ بارلىقى يېڭى-يېڭى پاكىتلار بىلەن ئاشكارىلانماقتا. دەلىللىنىشىچە، غۇلجادا ئۇزۇن مەزگىل تۈمۈر سودىسى بىلەن شۇغۇللانغان ۋە كېيىن تېىجارىتىنى قازاقسىتانغا كېڭەيتكەن بىر نەۋرە ئاكا-ئۇكا تىجارەتچىلەردىن ئەكبەر يۈسۈپ بىلەن ئابدۇسلام ئابدۇۋەلى غۇلجا شەھىرىدىكى يېڭىيەر لاگېرىدا ئاشپەز ۋە ناۋايلىق ئۆگەنمەكتىكەن

قازاقىستاندا تۇرۇۋاتقان ئۇيغۇر تىجارەتچىلەرنىڭ ئىنكاس قىلىشىچە، قازاقىستان بىلەن تۆمۈر سودىسى قىلىۋاتقان بىر نەۋرە ئاكا-ئۇكا تىجارەتلەردىن ئەكبەر يۈسۈپ بىلەن ئابدۇسالام ئابدۇۋەلى 2017-يىلى يۇرتى غۇلجاغا قايتقاندىن كېيىن ئىز-دېرەكسىز غايىپ بولغان. ئۇلارنىڭ قازاقىستاندىكى ئۇرۇق-تۇغقانلىرى سۈرۈشتە قىلىش ئارقىلىق بۇ ئىككىسىنىڭ ئايرىم-ئايرىم ھالدا 2018-يىلى 12-ئاينىڭ 26-كۈنى ۋە 2019‏-يىلى 4‏-ئاينىڭ 4-كۈنلىرى تۇتۇپ كېتىلگەنلىكىدىن خەۋەر تاپقان. ئەمما ئۇلار ھەرقانچە قىلىپمۇ ئۇ ئىككىسىنىڭ نېمە سەۋەپتىن تۇتۇلغانلىقى ۋە نەدە تۇتۇپ تۇرۇلىۋاتقانلىقىدىن خەۋەر ئالالمىغان.

تەپسىلاتى...

ياۋروپا پارلامېنتى ئۇيغۇر دىيارىدىكى جازا لاگېرلىرى ۋە مەجبۇرىي ئەمگەككە قارشى قارار قوبۇل قىلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ياۋروپا پارلامېنتىنىڭ ئەزالىرى خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرى تۈزۈمى ۋە مەجبۇرىي ئەمگەك سىياسىتىنى قاتتىق ئەيىبلىدى.

بۈگۈن 17-دېكابىر چۈشتىن بۇرۇن ياۋروپا پارلامېنتىنىڭ بېلگىيە پايتەختى بىريۇسسېلدىكى مەركىزىدە «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونۇم رايونىدىكى مەجبۇرىي ئەمگەك ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەزىيىتى» ناملىق مۇھاكىمە يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى. يىغىندا ياۋروپا ئىتتىپاقىغا ئەزا 27 دۆلەتنىڭ پارلامېنتتىكى 23 نەپەر ۋەكىلى ئوخشاش بولمىغان تېمىلاردا ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەزىيىتى توغرىسىدا دوكلات بېرىپ ئۆتتى. بۇ دوكلاتلار ئاساسىدا ھازىرلانغان 23 ماددىلىق بىر قارار بۈگۈن چۈشتىن كېيىن قوبۇل قىلىندى.

ياۋروپا خەلق پارتىيەسى، ياۋروپا سوتسىيال دېموكراتلار پارتىيەسى، ياۋروپا كونسېرۋاتىپلار ۋە ئىسلاھاتچىلار پارتىيەسى، ياۋروپا كىملىك ۋە دېموكراتىيە پارتىيەسى، ياۋروپا يېشىللار پارتىيەسى، ياۋروپا سولچىللار پارتىيەسى قاتارلىق ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى ئاساسلىق چوڭ پارتىيەلەرگە مەنسۇپ بولغان بۇ 23 نەپەر پارلامېنت ئەزاسىنىڭ بۈگۈن خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىدا داۋام قىلىۋاتقان زۇلۇملىرى ۋە مەجبۇرىي ئەمگەك تۈزۈمىنى ئەيىبلەشتىكى تەلەپپۇزلىرى ھېچقاچانقىغا ئوخشىمايدىغان دەرىجىدە قاتتىق بولدى. بولۇپمۇ گېرمانىيە، فرانسىيە قاتارلىق دۆلەتلەرنىڭ ۋەكىللىرى خىتاينى قەتئىي رەۋىشتە جازالاشنى، جازا لاگېرلىرىنى دەرھال ھەم شەرتسىز تاقاش، مەجبۇرىي ئەمگەكنى توختىتىش ئۈچۈن جىددىي تەدبىر قوللىنىشنى تەۋسىيە قىلىشتى.

تەپسىلاتى...