مەھبۇس گۈلمىرە ئىمىن «كەڭچىلىككە ئېرىشىپ» جازا مۇددىتى مۇددەتسىزدىن 19 يىل 8 ئايغا چۈشۈرۈلگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

قەشقەردىكى بىر ساقچى خادىمىنىڭ ئاشكارىلىشىچە، ئۇيغۇر رايونىدىكى تۈرمە ۋە لاگېرلاردا 5-ئىيۇل نامايىشىنىڭ يېتەكچىلىرىدىن بىرى، مەھبۇس گۈلمىرە ئىمىننىڭ ئاتالمىش پۇشايمان باياناتى تەشۋىق قىلىنغان ۋە ئۇنىڭ جازا مۇددىتىنىڭ مۇددەتسىزدىن 19 يىل 8 ئايغا چۈشۈرۈلگەنلىكى ئۇقتۇرۇلغان. نۆۋەتتە نورۋېگىيەدە ياشاۋاتقان پائالىيەتچى ئابدۇۋەلى ئايۇپ، ئۆز تەجرىبىلىرىگە ئاساسەن، تۈرمىدە مۇھىم مەھبۇسلارنىڭ پۇشايمان باياناتىغا مەجبۇرلىنىدىغانلىقى ۋە ھەتتا بەزىلىرىنىڭ قىيىن-قىستاققا ئېلىنىدىغانلىقىنى بىلدۈرۈپ، گۈلمىرە ئىمىننىڭمۇ دەل شۇنداق قىيىن-قىستاققا دۇچ كەلگەنلىك ئېھتىماللىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى. سابىق ساقچى يولۋاس ئەپەندى 19 يىللىق كېسىلىش بىلەن مۇددەتسىز كېسلىشىنىڭ ماھىيەت جەھەتتىن پەرقسىز ئىكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈردى.

تەپسىلاتى...

گۇما كۆكتېرەكتە چېگرادىن قايتۇرۇپ كېلىنگەن 17 كىشىدىن 21 ياشلىق ئىدرىس مەمەت 19 يىللىق كېسىلگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

تۈركىيەدىكى خوتەنلىك مۇھاجىرلاردىن بىرى 2014-يىلى كۈزدە يۇرتى گۇما ناھىيەسىدىن 30 نەچچە كىشىنىڭ ئۆزى بىلەن بىللە شەرقى جەنۇبىي ئاسىياغا قاراپ تەڭ يولغا چىققانلىقى، بۇلاردىن بىرقىسمىنىڭ يول ئۈستىدە، كۆپىنچىسىنىڭ چېگرا ياقىسىدا تۇتۇلۇپ قالغانلىقى، پەقەت ئۆزىنىڭلا ئامان-ئېسەن تۈركىيەگە كېلەلىگەنلىكىنى ئىنكاس قىلغانىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ يېقىنقى ئېنىقلاشلىرىدا، 2014‏-يىلنىڭ ئاخىرى گۇما ناھىيەسىنىڭ كۆكتېرەك يېزىسىدا 17 كىشىنىڭ چېگرادىن تۇتۇپ كېلىنگەنلىكى ۋە بۇلاردىن 21 ياشلىق ئىدرىس مەمەتنىڭ 19 يىللىق كېسىلگەنلىكى دەلىللەندى.

تەپسىلاتى...

ئاتۇش بۇغرا سودا شەھەرچىسىنىڭ قۇرغۇچىسى، مىلياردېر ئىمىنجان رەھمىتۇللامۇ 20 يىللىق كېسىلگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

جەمئىيەتتە «ئاتۇشتىكى سودا-كارخانىچىلارنىڭ سەركىسى» دەپ بىلىنگەن ۋە خەير-ساخاۋەت ئىشلىرىدىكى كەڭ قوللۇقى بىلەن تونۇلغان كارخانىچى ئىمىنجان رەھمىتۇللا بۇ يىل ئاپرىلنىڭ دەسلەپكى ھەپتىسى سوتلانغان ۋە ئۆتكەن ئاينىڭ دەسلەپكى ھەپتىسى 20 يىللىق كېسىلگەنلىك ھۆكۈم قەغىزى قولىغا تۇتقۇزۇلغان. نورۋېگىيەدىكى «ئۇيغۇريار فوندى» تەرىپىدىن قولغا چۈشۈرۈلگەن بۇ ئۇچۇر مۇخبىرىمىزنىڭ ئاتۇشتىكى ئالاقىدار ئىدارە-ئورگانلارغا قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا دەلىللەندى.

نورۋېگەيدىكى «ئۇيغۇريار فوندى» قولغا چۈشۈرگەن ئاتۇشتىكى 4 نەپەر مىلياردېرنىڭ ئالدىنقى ئايدا سوتلىنىپ كېسىلگەنلىكى ھەققىدىكى ئۇچۇردا بۇلاردىن بىرنىڭ ئاتۇش بۇغرا سودا شەھەرچىسىنىڭ قۇرغۇچىسى، قەشقەر چەلقئارالىق چوڭ بازارنىڭ قۇرغۇچىلىرىدىن بىرى ئىمىنجان بۇغرا ئىكەنلىكى تىلغا ئېلىنغان. پائالىيەتچى ئابدۇۋەلى ئايۇپ تەييارلىغان «تۇتقۇندىكى سودا-كارخانىچىلار ئارخىپى» دىن مەلۇم بولۇشىچە، 1962‏-يىلى تۇغۇلغان ۋە شىنجاڭ مالىيە ئونىۋېرسىتېتىنى پۈتتۈرگەن ئىمىنىجان رەھمىتۇللا سودا ھاياتىنى مېۋە-چېۋە تىجارىتىدىن باشلىغان. ئۇ يېزا-ئىگىلىك ماتېرىياللىرى ئىشلەپچىقىرىش ۋە سېتىشنى ئاساس قىلغان، كېيىنكى يىللاردا ئاتۇشتا بۇغرا سودا شەھەرچىسى، قەشقەردە باشقىلار بىلەن بىرلىكتە خەلقئارا چوڭ بازارنى قۇرۇپ، ئۇيغۇر رايوندىكى سودا-كارخانىچىلارنىڭ سەركىلىرىدىن بىرىگە ئايلانغان. دېيىلىشىچە، ئۇنىڭ ئىلكىدە 9 شىركەت بار بولۇپ، ئۇ بىرقانچە ساھەدە تىجارەت قىلىش بىلەن بىرلىكتە، جەنۇبتىكى ۋىلايەتلەرنىڭ يېزا-ئىگىلىك مەھسۇلاتلارنى ئوتتۇرا ئاسىيا بازارلىرىغا يۈزلەندۈرۈشتە يېتەكچىلىك رول ئوينىغان.

تەپسىلاتى...

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى دولقۇن ئەيسانىڭ ئىنىسىنىڭ مۇددەتسىز كېسىلگەنلىكىنى قاتتىق ئەيىبلىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى بايانات ئېلان قىلىپ، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسانىڭ ئىنىسى خۇشتار ئەيسانىڭ مۇددەتسىز كېسىلگەنلىكى قاتتىق ئەيىبلىدى. خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ خۇشتار ئەيسانى ئاتالمىش «تېررورلۇققا تەييارلىق قىلىش» قاتارلىق جىنايەتلەر بىلەن مۇددەتسىز قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلغانلىقى ئەركىن ئاسىيا رادىيوسى تەرىپىدىن دەلىللەنگەن ئىدى.

مەلۇم بولۇشىچە، خۇشتار ئەيسا 1996-يىلى شىئەندىكى قاتناش ئۇنىۋېرسىتېتىنى پۈتتۈرگەندىن كېيىن، ئاكىسى دولقۇن ئەيسانىڭ «سىياسىي مەسىلىسى» تۈپەيلى خىزمەت تېپىشتا قىينالغان. ئۇ، 1998-يىلى بىر قېتىم تۇتقۇن قىلىنىپ ئېككى يىل كېسىلگەن. كېيىن ئۇ ئۆز ئالدىغا رېستوران ئېچىپ تېرىقچىلىك قىلغان، ئاندىن ئاقسۇدىكى بىر شوپۇرلۇق مەكتىپىدە ئوقۇتقۇچى بولغان.

خۇشتار ئەيسا 2017-يىلى قولغا ئېلىنىپ، لاگېرغا تاشلانغان. شۇنىڭدىن كېيىن دولقۇن ئەيسا ئىنىسىنىڭ نەدە ئىكەنلىكىدىن خەۋەر ئالالمىغان.

رادىيومىزنىڭ بۇ ھەقتىكى سوئاللىرىغا جاۋاب بەرگەن يەرلىك ساقچى خادىملىرى خۇشتار ئەيسانىڭ لاگېردا ئىككى يىل تۇتۇپ تۇرۇلغاندىن كېيىن «تېررورلۇققا تەييارلىق قىلىش» قاتارلىق جىنايەتلەر بىلەن مۇددەتسىز كېسىلگەنلىكىنى بىلدۈرگەن ئىدى.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسانىڭ ئىنىسى خۇشتار ئەيسانىڭ مۇددەتسىز كېسىۋېتىلگەنلىكى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسانىڭ ئاقسۇدىكى ئىنىسى خۇشتار ئەيسا ئەپەندى. (ۋاقتى ۋە ئورنى ئېنىق ئەمەس)

مەلۇم بولۇشىچە، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسانىڭ ئاقسۇدىكى ئىنىسى خۇشتار ئەيسا 1998‏-يىلى بىر قېتىم تۇتقۇن قىلىنىپ ئىككى يىللىق كېسىلگەن ۋە جازا مۇددىتىنى پۈتتۈرۈپ چىققان ئىدى. ئۇ 2017‏-يىلى لاگېر تۇتقۇنى باشلانغاندا، ئۇ سابىق تۇتقۇنلار قاتارىدا قايتا تۇتۇلغان ۋە مۇددەتسىز كېسىۋېتىلگەن. بۇ ئۇچۇر خىتاي دائىرىلىرى دولقۇن ئەيسانىڭ ئانىسى ئايگۇل مەمەتنىڭ لاگېردا جان ئۈزگەنلىكىنى ئىنكار قىلغان، ئۇنىڭ ئائىلىسىنىڭ خاتىرجەم ياشۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈرۈپ بايانات ئېلان قىلغان كۈنىدە دەلىللەندى.

خىتاي دائىرىلىرى ئۆتكەن ئايدىكى بىر ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنىدا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسانىڭ ئاقسۇدا ياشاۋاتقان ھەدىسىنى ئېكراندا سۆزلىتىپ، دولقۇننىڭ ئائىلە-تاۋابىئاتلىرىنىڭ ئاقسۇدا خاتىرجەم ياشۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈرگەن ۋە ئۇنىڭ ئانىسىنىڭ لاگېردا جان ئۈزگەنلىكىنى ئىنكار قىلغان ئىدى. ئەمما دائىرىلەر دولقۇن ئەيسا4 يىلدىن بېرى ھېچقانداق ئۇچۇر ئالالمايۋاتقان ئاكىسى يالقۇن ئەيسا ۋە ئىنىسى خۇشتار ئەيسالار ھەققىدە ھېچقانداق مەلۇمات بەرمىگەن ئىدى.

ئوتكەن ھەپتە ئاقسۇ ۋەزىيىتىدىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرى، دولقۇننىڭ ئاكىسى يالقۇن ئەيسا ۋە ئىنىسى خۇشتار ئەيسانىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك كېسىلىپ كەتكەنلىكىنى، خىتاي تەرەپنىڭ مەزكۇر ئاخبارات يىغىندا بۇ ئۇچۇرلارنى يوشۇرغانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.

تەپسىلاتى...

پائالىيەتچى ئابدۇۋەلى ئايۇپنىڭ ئاكىسى ئەركىن ئايۇپ 14 يىللىق، سىڭلىسى ساجىدىگۈل ئايۇپ 12 يىللىق كېسىۋېتىلگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

نورۋېگىيەدە ياشاۋاتقان پائالىيەتچى ئابدۇۋەلى ئايۇپنىڭ 14 يىللىق كېسىلگەن ئاكىسى ئەركىن ئايۇپ ۋە 12 يىللىق كېسىلگەن سىڭلىسى ساجىدەگۈل ئايۇپ.

نورۋېگىيەدە ياشاۋاتقان پائالىيتچى ئابدۇۋەلى ئايۇپنىڭ جيەنى مىھرىئاي ئەركىننىڭ قەشقەر يانبۇلاق قاماقخانىسىدا جان ئۈزگەنلىكى ئاشكارىلانغاندىن كېيىن، مۇخبىرىمىز ئۇنىڭ تۇتقۇندىكى ئاكىسى ئەركىن ئايۇپ ۋە سىڭلىسى ساجىدىگۈل ئايۇپ ھەققىدىمۇ ئېنىقلاش ئېلىپ باردى. مۇخبىرىمىزنىڭ تېلېفون زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان ئالاقىدار خادىملار، ئەركىن ئايۇپنىڭ 14 يىللىق، ساجىدىگۈل ئايۇپنىڭ بولسا 12 يىللىق كېسىلگەنلىكىنى دەلىللىدى.

ياپونىيەدىن يۇرتىغا قايتقان تەتقىقاتچى مىھرىئاي ئەركىننىڭ قەشقەر يانبۇلاق قاماقخانىسىدا جان ئۈزگەنلىكى ئۇچۇرى دەلىللەنگەندىن كېيىن، ئۇنىڭ يۇرتىغا قايتىشىغا تۈرتكە بولغان دادىسى ئەركىن ئايۇپ، ھاممىسى ساجىدىگۈل ئايۇپنىڭ تەقدىرى ھەققىدىمۇ ئېنىقلاش ئېلىپ باردۇق. توققۇزاق ناھىيەلىك سوت مەھكىمىسى، بۇ ئىككىسىنىڭ دېلوسى ھەققىدە تېلېفوندا مەلۇمات بېرەلمەيدىغانلىقىنى تىلغا ئالدى. نورۋېيەدىكى ئۇيغۇريار فوندى تەييارلىغان تۇتقۇندىكى زىيالىلار تىزىملىكىدە قەيت قىلىنىشىچە، ئەركىن ئايۇپ2017 ‏-يىلى 9‏-ئايدا، ساجىدىگۈل ئايۇپ 2017‏-يىلى 4‏-ئايدا تۇتقۇن قىلىنغان. ئۇيغۇريار فوندىنىڭ قۇرغۇچىسى شۇنداقلا ئەركىن ئايۇپ بىلەن ساجىدىگۈل ئايۇپنىڭ قېرىندىشى بولغان ۋە نۆۋەتتە نورۋېگىيەدە ياشاۋاتقان ئابدۇۋەلى ئايۇپنىڭ بايان قىلىشىچە، ئەركىن ئايۇپ توققۇزاق ناھىيەلىك پارتكومدا، ساجىدىگۈل ئايۇپ ناھىيەلىك1 ‏-ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇتۇچىلىق قىلىۋاتقان مەزگىلىدە تۇتقۇن قىلىنغان. قەشقەر ۋىلايەتلىك تەشتىش مەھكىمىسىنىڭ بىر خادىمىمۇ بۇ ئىككى دېلونىڭ سەزگۈر دېلولار قاتارىدا ئىكەنلىكىنى تىلغا ئېلىپ، مەلۇمات بېرىشنى رەت قىلدى.

تەپسىلاتى...

لاگېردىن تىرىك قالغان يېرىم جانلار (3)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

تۇرسۇنئاي زىياۋۇدۇن: «مەن ئادالەت ئۈچۈن ياشاۋاتىمەن. . .»

لاگېر شاھىتى تۇرسۇنئاي زىياۋۇدۇن قازاقىستاندىكى ئېرى خالمىرزانىڭ توختىماي ئەرزى قىلىشى بىلەن گەرچە لاگېردىن چىقىپ قازاقىستانغا كەلگەن بولسىمۇ، لاگېردا ئۇچرىغان جىسمانىي قىيىن-قىستاقلارنىڭ قالدۇرغان قانلىق يارىلىرىدىن ساقىيالماي، ئاۋۋال تۈركىيەگە چىقىپ داۋالىنىش پۇرسىتىنى ئىزدىگەن. تۈركىيەدە تېگىشلىك جىددىي قۇتقۇزۇشقا مۇۋەپپەق بولالمىغان تۇرسۇنئاي، ئاخىرى ئامېرىكا دائىرىلىرىنىڭ ياردىمىگە ئېرىشىپ، بۇلتۇر سېنتەبىردە دەرھال ۋاشىنگتونغا ئېلىپ كېلىنگەنىدى.

تەپسىلاتى...

لاگېردىن تىرىك قالغان يېرىم جانلار (2)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ 2017-يىلىدىن باشلاپ ئۇيغۇر دىيارىدا كەڭ كۆلەمدە تۇتقۇن ئېلىپ بېرىپ، بىر مىليوندىن ئۈچ مىليونغا قەدەر بىگۇناھ ئىنسانلارنى يىغىۋېلىش لاگېرلىرىغا سولاپ، مېڭە يۇيۇش، قىيىن-قىستاق، مەجبۇرىي تۇغماس قىلغانلىقىنى، ھەتتا ئىرقىي قىرغىنچىلىق يۈرگۈزۈۋاتقانلىقىنى دۇنياغا ئىسپاتلاشتا لاگېردىن تېرىك قۇتۇلۇپ چەت ئەللەرگە چىقالىغان ساناقلىق لاگېر شاھىدلىرى ھالقىلىق رول ئويناپ كەلدى. ھالبۇكى، ئۇلارنىڭ لاگېردا چەككەن قىيىن-قىستاقلىرى، بولۇپمۇ ئاياللارغا قوللىنىلغان مەجبۇرىي توغماس قىلىشتىكى رەھىمسىز ۋاسىتىلەرنىڭ ھازىرمۇ ئۇلارنىڭ سالامەتلىكىگە جىسمانىي ۋە روھىي جەھەتتىن ئوخشىمىغان دەرىجىدە يامان ئاقىۋەتلەرنى ئېلىپ كېلىۋاتقانلىقى مەلۇم بولماقتا.

تەپسىلاتى...

نۇرى تۈركەل: «خىتاي ھۆكۈمىتى شائىر ئادىل تۇنىياز ۋە ئائىلىسىدىكىلەرنى قويۇپ بېرىشى كېرەك»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

2017-يىل 12-ئايدا مەرھۇم دىنىي ئالىم مۇھەممەد سالىھ داموللا ھاجىنىڭ ئائىلە-تاۋابىئاتلىرى ۋە ئۇرۇغ-تۇغقانلىرىنىڭ خىتاي ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن تۇتقۇن قىلىنىپ تۈرمىگە ياكى يىغىۋېلىش لاگېرلىرىغا قامالغانلىقى، شۇ قاتاردا مەرھۇمنىڭ قىزى نەزىرە مۇھەممەد سالىھ ۋە ئۇنىڭ يولدىشى شائىر ئادىل تۇنىيازنىڭ تۇتقۇن قىلىنىپ، ئىككى چوڭ ئوغلىنىڭ قاماققا ئېلىنىپ، كىچىك ئىككى ئوغلىنىڭ يېتىمخانىلارغا ئۆتكۈزۈپ بېرىلگەنلىكى رادىيومىز تەرىپىدىن خەۋەر قىلىنغانىدى. «قۇرئان كەرىم» ۋە باشقا مۇھىم دىنىي كىتابلارنى ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىپ، ئۇيغۇر دىيارىدىلا ئەمەس، خەلقئارا ئىسلام دۇنياسىدىمۇ ھۆرمەتكە سازاۋەر بولغان دىنىي ئالىم مۇھەممەد سالىھ داموللا ھاجىنىڭ 2018-يىلنىڭ بېشىدا يىغىۋېلىش لاگېرىدا ۋاپات بولۇشى خىتاينىڭ ئىسلام دۈشمەنلىكىنى، شۇنداقلا ئۇيغۇرلارنىڭ ھەر ساھە ئالىملىرىنى يوقىتىشقا ئۆتكەنلىكىنى ئېنىق كۆرسىتىپ بەرگەنىدى.

ئامېرىكا خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك كومىتېتىنىڭ كومىسسارى، ئادۋوكات نۇرى تۈركەل ئەپەندى شائىر ئادىل تۇنىياز ئۈچۈن ھەققانىيەتنى ياقلاشنى مۇھىم كۈنتەرتىپكە ئېلىپ كەلگەن بولۇپ، يېقىندا ئۇنى ئامېرىكا خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك كومىتېتىنىڭ «ۋىجدان مەھبۇسلىرى» قاتارىدا رەسمىي ئېلان قىلغان. مەزكۇر كومىتېتىنىڭ تور بېتىدە بۇ ھەقتە ئاخبارات ئېلان قىلىنغان، شۇنداقلا نۇرى تۈركەل ئەپەندىنىڭ ئادىل تۇنىياز ھەققىدە ئېيتقان سۆزلىرىگە ئورۇن بېرىلگەن، ئۇ مۇنداق دېگەن: «خىتاي كومپارتىيەسى ئۇيغۇر بولغاننىڭ ھەممىسىنى تەھدىت دەپ بېكىتتى. شۇڭا ئۇلار مىليونلىغان ئۇيغۇر ۋە باشقا تۈركىي مۇسۇلمانلارنى لاگېرلارغا سولىدى. ئادىل تۇنىياز ۋە ئۇنىڭ ئائىلىسىدىكىلەرگە ئوخشاش ئۇيغۇرلار بۇ قەبىھ ھاكىمىيەتنىڭ ھۇجۇم نىشانىغا ئايلاندى. بۇ ئەمەلىيەتتە خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ مۇستەقىل مىللىي ۋە دىنىي كىملىكىنى تامامەن خىتايلاشتۇرۇش ۋە يىلتىزىنى قۇرۇتۇش ھەرىكىتىنىڭ بىر قىسمىدۇر».

تەپسىلاتى...

ياپونىيەدىن قايتقان تەتقىقاتچى مېھرىئاي ئەركىننىڭ قەشقەر يانبۇلاق قاماقخانىسىدا جان ئۈزگەنلىكى ئايدىڭلاشتى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ياپونىيەدىن قايتىپ قەشقەردە تۈگەپ كەتكەن ياپونىيە نارا پەن-تېخنىكا ئىنستىتىتىنىڭ سابىق تەتقىقاتچىسى مېھرىئاي ئەركىننىڭ ياپونىيەدە ئانا تىل سىنىپىغا دەرىس بېرىۋاتقان كۆرىنىشى

قەشقەر ۋەزىيىتىدىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرى ئۆتكەن ھەپتە 2019‏-يىلى ياپونىيەدىن قايتىپ قەشقەردە تۈگەپ كەتكەن ياپونىيە نارا پەن-تېخنىكا ئىنستىتىتىنىڭ سابىق تەتقىقاتچىسى مېھرىئاي ئەركىننىڭ قاماقخانىدا جان ئۈزگەنلىكى ۋە بۇ ئۆلۈم خەۋىرى دۇنياغا ئاشكارىلىنىپ كەتكەنلىكى ئۈچۈن ساقچى تەرەپنىڭ مېھرىئاي ئەركىننىڭ ئائىلە-تاۋابىئاتلىرىغا ئېغىر تەھدىت سالغانلىقىنى ئىنكاس قىلغان ئىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا مېھرىئاي ئەركىننىڭ قەشقەر شەھەرلىك دۆلەت ئامانلىق ساقچىلىرى تۇتۇپ تەكشۈرۈۋاتقان مەزگىلىدە قەشقەر يانبۇلاق قاماقخانىسىدا جان ئۈزگەنلىكى ئايدىڭلاشتى.

ھۆرمەتلىك رادىيو ئاڭلىغۇچىلار، 2013 ‏-يىلى شاڭخەي قاتناش ئونىۋېرسىتېتىنىڭ ئۆسۈملۈك بىئو-تېخنىكا كەسپىنى پۈتتۈرگەن ۋە 2014 ‏-يىلى توكيو ئونىۋېرسىتېتىغا قوبۇل قىلىنىپ، يەنە شۇ كەسپتە ماگېستىرلىق ئوقۇشىنى تاماملىغان مېھرىئاي ئەركىن قەشقەردىكى ئاتا-ئانىسىغا قىلىنغان بېسىم سەۋەبلىك2019 ‏-يىل 8 ‏- ئايدا يۇرتىغا قايتقان. ئارىلىقتا بىر يىل ئۆتكەندىن كېيىن، ئۇنىڭ ئۇشتۇمتۇت ئۆلۈپ كەتكەنلىك ئۇچۇرى بۇ يىلنىڭ بېشىدا دۇنياغا ئاشكارىلانغان ئىدى. ئۇنىڭ يۇرتى توققۇزاق ۋەزىيىتىدىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرى ئالدىنقى ھەپتە رادىيومىزغا ئۇچۇر يوللاپ، ئۇنىڭ قەشقەر شەھەرلىك دۆلەت ئامانلىق ساقچىلىرى تەرىپىدىن تۇتۇپ تەكشۈرۈلىۋاتقان مەزگىلدە جان ئۈزگەنلىكىنى مەلۇم قىلدى.

قەشقەردىكى بەزى ساقچى خادىملىرى مېھرىئاي ئەركىن ھەققىدە مەلۇمات بېرىشنى رەت قىلدى.

ئىنكاستا دېيىلىشىچە، مېھرىئاي ئەركىننىڭ ئۆلۈمى دۇنياغا ئاشكارىلانغاندىن كېيىن، دېلوغا مەسئۇل بولغان ساقچىلار مەزكۇر ئائىلىنى بىر تەرەپتىن «دۆلەت مەخپىيەتلىكىنى ئاشكارىلاش» بىلەن، يەنە بىر تەرەپتىن «ساقچىلارغا تۆھمەت قىلىش» بىلەن ئەيىبلەپ تەھدىت سالغان. دېيىلىشىچە، دېلوغا مەسئۇل ساقچىلار مېھرىئاي ئەركىننىڭ ئۆلۈمى ھەققىدە تەييارلىغان دوكلاتىدا مېھرىئاي ئەركىننىڭ ئەسلىدە كېسىلى بارلىقى ۋە مەزكۇر ئائىلىنىڭ بۇ كېسەلنى ساقچىلاردىن يوشۇرغانلىقى ئىلگىرى سۈرۈلگەن ۋە دوكلاتقا ساختا بىر كېسەل تارىخى ھازىرلاپ قىستۇرۇلغان. ئۆزىنىڭ مەزكۇر دوكلاتنىڭ كوپىيەسىنى كۆرۈش پۇرسىتىگە ئېرىشكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرگەن ۋەزىيەتتىن خەۋەردار كىشى ساقچىلارنىڭ ھەتتا مېھرىئاي ئەركىننىڭ كېسىلى بارلىقى ھەققىدە مەزكۇر ئائىلىنى سىن كۆرۈنۈشلۈك گۇۋاھلىق بېرىشكە قىستىغانلىقى ۋە ئارقىدىن نامەلۇم سەۋەب بىلەن بۇ ئورۇنلاشتۇرۇشتىن ۋاز كەچكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرگەن.

تەپسىلاتى...