خىتاي دىنىي ئەركىنلىك بارلىقىنى بازارغا سېلىۋاتقان ئۇيغۇر رايونىدا دىنغا ئىشەنمەسلىك تەشۋىقاتىنىڭ ھېلىھەم داۋام قىلىۋاتقانلىقى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇر دىيارىدىكى مۇنارلىرى بىلەن ھىلال ئايلىرى چېقىۋېتىلگەن بىر مەسچىتنىڭ ئەسلى ۋە ھازىرقى ھالىتى.

خىتاينىڭ بىر ھەپتىدىن بۇيان داۋام قىلىۋاتقان ئامېرىكانىڭ خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا «قىرغىنچىلىقى» يۈرگۈزگەنلىكى ھەققىدىكى باياناتىغا قارشى تەشۋىقاتلىرىدا ئۇيغۇرلارنىڭ دىنىي ھەق-ھوقۇقلىرىنىڭ تولۇق كاپالەتكە ئىگە ئىكەنلىكىنى نۇقتىلىق تەكىتلەنمەكتە. مۇخبىرىمىزنىڭ ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا، خۇددى ئىلگىرىكىگە ئوخشاشلا، ئۇيغۇر رايونىدا «دىنغا ئىشەنمەسلىك ۋە دىننى ئىنكار قىلىش» تەشۋىقاتىنىڭ ھېلىھەم داۋام قىلىۋاتقانلىقى ئاشكارىلاندى. ئىلگىرىكى ئېنىقلاشلىرىمىزدا كورلىدا قۇرئان ۋە جاينامازلارنىڭ تولۇق يىغىۋېلىنغانلىقى دەلىللەنگەن ئىدى، بۈگۈنكى ئېنىقلىشىمىزدا، تۇرپان چاتقالدا بىرلا مەسچىت قالغانلىقى ۋە ئۇنىڭمۇ كەنتنىڭ يىغىن زالىغا ئايلاندۇرۇلغانلىقى دەلىللەندى. تۆۋەندە مۇخبىرىمىز شۆھرەت ھوشۇرنىڭ بۇ ھەقتە تەييارلانغان پروگراممىسى دىققىتىڭلاردا بولىدۇ.

خىتاينىڭ ئامېرىكاغا قارشى تەشۋىقاتىدا، ئامېرىكانىڭ خىتاي يۈرگۈزۈۋاتقان «ئۇيغۇر قىرغىنچىلىقى» ھەققىدىكى باياناتىنى ئىنكار قىلىش ئۈچۈن، ئۇيغۇر رايونىدا دىنىي ۋەزىيەتنىڭ نورماللىقى، ئۇيغۇرلارنىڭ دىنىي ھەق-ھوقۇقلىرىنىڭ تولۇق كاپالەتكە ئىگە ئىكەنلىكى تەكىتلىگەن. ئەمما رادىيومىزغا كەلگەن 27-يانۋاردىكى بىر ئىنكاستا 2016‏-يىلدىن بۇيان ئۇيغۇر رايونىدا مەسچىتلەر كەڭ-كۆلەمدە چېقىلىپ، دىنىي زاتلار ئاساسەن دېگۈدەك تۈرمىلەرگە تاشلىنىپ بولغاندىن كېيىن، لاگېر ئىچى-سىرتىدا دىنغا ئىشەنمەسلىك ۋە دىننى ئىنكار قىلىش تەربىيەسى ئېلىپ بېرىلغانلىقى ھەم بۇ تەربىيەنىڭ ھېلىھەم داۋام قىلىۋاتقانلىقى قەيت قىلىنغان. تېلېفونىمىزنى قوبۇل قىلغان ساقچى خادىملىرى بۇ تەشۋىقاتنىڭ ھېلىھەم داۋام قىلىۋاتقانلىقىنى دەلىللىدى. «شىنجاڭ تېلېۋىزىيەسى» نىڭ يەنە بىر خەۋىرىدىمۇ، دائىرىلەرنىڭ دىنىي ئېتىقادقا يۈكسەك دەرىجىدە ھۆرمەت قىلىۋاتقانلىقى تىلغا ئېلىنغان. ئەمما 2017 ‏-يىلى تورلاردا تارقالغان كورلىغا ئائىت بىر ھۆكۈمەت ئۇقتۇرۇشىدا، ئاھالىلەردىن قوللىرىدىكى قۇرئانى كېرىم ۋە جاينامازلارنى دەرھال ھۆكۈمەتكە تاپشۇرۇش تەلەپ قىلىنغانىدى. ئەينى چاغدا كورلىغا قارىتا ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرىمىز داۋامىدا، كورلا قارايۇلغۇندىكى بىر ساقچى خادىمى، ئۆز تەۋەلىكىدە قۇرئان ۋە جاينامازلارنىڭ تەلتۆكۈس يىغىلىپ بولۇنغانلىقىنى دەلىللىگەن. «شىنجاڭ تېلېۋىزىيەسى» نىڭ مەزكۇر خەۋىرىدە، ئۇيغۇر رايونىدا تەرتىپلىك دىنىي پائالىيەتلەرگە يول قويۇلۇۋاتقانلىقى بايان قىلىنغان. 27-يانۋار كۈنى تۇرپاننىڭ چاتقال يېزىسىغا قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرىمىز داۋامىدا، بىر كەنت ساقچىسى، ئۆزى مەسئۇل كەنتتىكى 9 مەسچىتنىڭ 8 ئى چېقىلغانلىقى ۋە بىرسىنىڭلا ئامان قالغانلىقى، بۇنىڭمۇ پەقەت مېيىت يۇيۇش ئۈچۈن ساقلاپ قېلىنغانلىقى ۋە كەنتتە ئېچىلىدىغان پارتىيە ياچېيكا يىغىنلىرىنىڭ مۇشۇ مەسچىتتە ئېچىلىۋاتقانلىقىنى ئاشكارىلىدى.

ھۆرمەتلىك رادىئو ئاڭلىغۇچىلار، يۇقىرىدا، خىتاينىڭ ئامېرىكىغا قارشى باياناتىدا ئوتتۇرىغا قويغان دىنىي ئەركىنلىك تەشۋىقاتى بىلەن ئۇيغۇر رايونىنىڭ نۆۋەتتىكى دىنىي ۋەزىيىتى ئارىسىدىكى بىر قىسىم سېلىشتۇرما ئۇچۇرلارنى دىققىتىڭلارغا سۇندۇق.

تەپسىلاتى...

ئاتۇش سۈنتاغدىكى تۆكۈل مەسچىت ئوبۇرنىغا ئايلاندۇرۇلغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي دائىرىلىرى دىنىي ئېتىقادقا قارشى جەڭ ئېلان قىلغان يېقىنقى ئۈچ يىلدا، ئۇيغۇر رايونىدىكى مەسچىتلەرنىڭ كۆپىنچىسىنى چېقىش ۋە يوق قىلىش بىلەن قانائەت قىلماستىن؛ ئۇنىڭ ئورنىغا ئېتىقاد ئەھلىنىڭ ئۈستىلەپ غۇرۇرىغا تېگىدىغان ئىشلارنى قىلغان ياكى مۇلازىمەت ئورۇنلىرىنى تەسىس قىلغان. ئاتۇشنىڭ سۈنتاغ يېزىسىدىكى تۆكۈل مەسچىت تۆۋەنگە چۈشكەن كادىرلارنىڭ ئېھتىياجى ئۈچۈنلا ئوبۇرنىيغا ئۆزگەرتىلگەن؛ چېقىلغان ئازنا مەسچىتى ئورنىغا ھاراق-تاماكىمۇ سېتىلىدىغان تاللا بازىرى بەرپا قىلىنغان.

خىتاي دائىرىلىرى لاگېرلار ھەققىدە خەلقئارا جامائەتنىڭ ئالدىدا ئۆزىنى ئاقلىغاندا، بولۇپمۇ ئىسلام دۇنياسىغا چۈشەنچە بەرگەندە، ئۆزلىرىنىڭ ئىسلام دىنىغا قارشى ئەمەسلىكى، پەقەت تېررورلۇققا ۋە دىنىي ئەسەبىيلىككە قارشى ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ كەلگەنىدى. ئەمما ئاشكارىلىنىۋاتقان مىڭلارچە پاكىت، خىتاينىڭ دىنىي ئېتىقاد ۋە ئېتىقاد ئەھلىگە قارشى خورلاش ۋە دەپسەندە قىلىش خاراكتېرىدە ھۇجۇم ئېلىپ بېرىۋاتقانلىقىنى دەلىللىمەكتە. ئاتۇشقا قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرىمىز داۋامىدا، ئاتۇشتىكى بىر ئون ئائىلە باشلىقى، سۈنتاغدىكى تۆكۈل مەسچىتىنىڭ ئوبۇرنىيغا ئايلاندۇرۇلغانلىقىنى ئاشكارىلىدى. مەلۇم بولۇشىچە، ئاتۇش شەھەر ئىچىدىن 3 كىلومېتىرچە ئۇزاقلىقتىكى بۇ مەسچىتنىڭ ئوبۇرنىيغا ئايلاندۇرۇش قۇرۇلۇشى، بۇنىڭدىن ئىككى يىل بۇرۇن مەلۇم بىر خىتاي قۇرۇلۇش شىركىتى تەرىپىدىن ئېلىپ بېرىلغان. ئالاقىدار خادىمنىڭ ئاشكارىلىشىچە، سۈنتاغنىڭ تۆكۈل مەھەللىسىدە ھەممە ئائىلىلىكلەر قورۇسىدا ئوبۇرنى بولغانلىقى ئۈچۈن ئاممىۋى بىر ھاجەتخانىغا ئېھتىياجلىق كىشىلەر يوق ئىكەن ؛ ئۇنىڭ ئۈستىگە بۇ مەھەللە، شەھەردىن 3 كىلومېتىر ئۇزاقلىقتا بولۇپ، بۇ مەھەللىگە ساياھەتچىلەرنىڭمۇ كېلىش نىسبىتى نۆۋەت ئىكەن. ئەسلىدە بۇ مەھەللىدە ئاممىۋى بىر ھاجەتخانىغا قارىتا رېئال بىر ئېھتىياجنىڭ يوقلۇقىنى ئېتىراپ قىلغان بۇ خادىم؛ بۇ مەسچىتنىڭ ئورنىغا نېمە ئۈچۈن ھاجەتخانا سېلىنغانلىقىنى ئۆزىمۇ بىلمەيدىغانلىقىنى بايان قىلىش بىلەن بىرلىكتە، بۇنىڭ پەقەت خىزمەت مۇناسىۋىتى بىلەن تۆۋەنگە چۈشكەن كادىرلارنىڭ ئېھتىياجى ئۈچۈنلا سېلىنغانلىق ئېھتىماللىقىنى ئىلگىرى سۈردى. دېيىلىشىچە تۆكۈل مەسچىتنىڭ ئورنىغا سېلىنغان بۇ ئوبۇرنىي قۇرۇلۇشى تاماملانغان بولسىمۇ، تېخى رەسمىي مۇلازىمەت باشلىمىغان.

تەپسىلاتى...

پەيزىۋاتتا زوھۇرلۇقنى توسۇش ئۈچۈن بايراق چىقىرىش، تاراۋىنى توسۇش ئۈچۈن سىياسىي ئۆگىنىش ئورۇنلاشتۇرۇلغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

مەلۇم بولۇشىچە، ئۇيغۇر رايونىدا ئاھالىلەر ناماز ئوقۇش ۋە دىنىي ئاتالغۇلار بىلەن سالاملىشىشتىنمۇ ئەندىشە قىلىپ تۇرۇۋاتقان ۋەزىيەت 3 يىلدىن بۇيان داۋام قىلىپ كېلىۋاتقان بولسىمۇ، دائىرىلەر، بۇ يىللىق رامزان مەزگىلىدە، ئاھالىلەرنىڭ روزا ئىبادەتلىرىنى چەكلەش تەدبىرىنى يەنىلا جىددىي ۋە قاتتىق شەكىلدە يولغا قويغان. پەيزىۋاتتىكى ئالاقىدار خادىملارنىڭ بايان قىلىشىچە، دائىرىلەر ئاھالىلەرنىڭ «سەھەردە ئوغرىلىقچە زوھۇرغا قوپۇشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن بايراق چىقىرىش پائالىيىتى، كېچىسىدە تاراۋى ئوقۇشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن كەچلىك سىياسىي ئۆگىنىش» ئورۇنلاشتۇرغان.

ئۇيغۇر رايونىدا 2014 ‏-يىلدىن باشلاپ يولغا قويۇلۇپ كېلىۋاتقان ئەتىگەندە بايراق چىقىرىش پائالىيىتى، خىتايدا تاجسىمان ۋىرۇس تارقالغاندىن كېيىن توختىتىپ قويۇلغانىدى. مەلۇم بولۇشىچە، پەيزىۋات ناھىيەسىدىكى دائىرىلەر بۇ يىل رامزان مەزگىلىدە ئاھالىلەرنىڭ يوشۇرۇنچە زوھۇرغا قوپۇشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن، رامزان باشلىنىشتىن بىر ھەپتە ئاۋۋال بايراق چىقىرىش پائالىيىتىنى قايتىدىن ئەسلىگە كەلتۈرگەن. دائىرىلەر يەنە ئاھالىلەرنىڭ كەچتە يوشۇرۇنچە تاراۋا ئوقۇشىغا پۇرسەت بەرمەسلىك ئۈچۈن، كەچلىك سىياسىي ئۆگىنىش ئورۇنلاشتۇرغان. ھەرقايسى كەنت ئىشخانىلىرىدا ئېچىلغان سىياسىي ئۆگىنىش كەچ سائەت 9:30 بىلەن 10:30 ئارىسىغا ئورۇنلاشتۇرۇلغان. كەنت خادىمىنىڭ بايان قىلىشىچە، كەنتتە كۆپىنچە كىشىلەر «سىرتتا» بولغاچقا، ھەر كۈنى يىغىنغا پەقەت 200-250 چە كىشى قاتناشقان. بۇ يىغىندا قىزىل تەشۋىقاتچى قۇربان نىيازنىڭ يىللاردىن بېرى ئۆزلۈكىدىن ھويلىسىدا بايراق چىقىرىۋاتقانلىقى ھەققىدىكى تەشۋىقات فىلىمى كۆرسىتىلگەن.

تەپسىلاتى...

مەكىت ناھىيەسىدىكى ئاھالىلەر روزا تۇتقانلارنى بايقىسا ساقچىغا مەلۇم قىلىشقا بۇيرۇلغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ يىللىق رامازان ۋەزىيىتى ھەققىدە ئۇيغۇر رايونىدىكى ھەر دەرىجىلىك خادىملارغا قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا بەزى خادىملار بۇ يىلمۇ روزى تۇتماسلىق ھەققىدە ئاھالىلەرگە ئاشكارا ئۇقتۇرۇش قىلىنغانلىقىنى بىلدۈرسە، يەنە بەزى خادىملار ئۆز تەۋەلىكىدە 3 يىلدىن بۇيان روزا تۇتۇلمايۋاتقانلىقى ۋە روزا تۇتماسلىق ھەققىدە ئۇقتۇرۇش قىلىشقىمۇ ھاجەت قالمىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.

ئىلگىرىكى يىللاردىكى خەۋەرلەردىن مەلۇم بولۇشىچە، مۇسۇلمان دۇنياسىدا تىنچلىق، قېرىنداشلىق ۋە ھەمكارلىقنىڭ سىمۋولى دەپ قارىلىدىغان رامازان ئېيىدا ئۇيغۇر رايونىدا ھەر يىلى ئادەتتىن تاشقىرى نازارەت ۋە نەزەربەنت داۋام قىلماقتا. سىياسىي يىغىنلار ئۈزلۈكسىز ئېچىلىش، ساقچىلار كېچە-كۈندۈز چارلاش ئېلىپ بېرىش، پايلاقچىلار ئۇخلىماي ھەركەت قىلىش ئۇيغۇر رايوندىكى رامازان ئېيىنىڭ ئاساسلىق ئالامەتلىرى سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا چىقماقتا.

بىز رامازان ئېيىدىكى بۇ يىلقى ئىجتىمائىي كەيپىياتنى ئېنىقلاپ بېقىش ئۈچۈن ئالدى ئۈرۈمچىدىكى ئالاقىدار ساقچى ئورگانلىرىغا تېلېفون قىلدۇق. خادىملاردىن بىرى بۇ يىلمۇ رامازان سەۋەبلىك مەخسۇس تۈزۈم ۋە تەدبىرلەر بېكىتىلگەنلىكى، ئەمما بۇ تۈزۈملەرنى ئاخباراتقا ئاشكارىلاشقا بولمايدىغانلىقىنى بايان قىلدى.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر رايونىدىكى تېخىمۇ كۆپ مەسچىت ۋە مازارلارنىڭ چېقىپ تاشلانغانلىقىغا دائىر يېڭى دەلىللەر ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئەنگلىيەدىكى «مۇھاپىزەتچى گېزىتى» بىلەن «بېللىڭكېيت» ناملىق تور ژۇرنىلى خىتاي دائىرىلىرىنىڭ 2016‏-يىلدىن بېرى قاغىلىق، خوتەن قاتارلىق تەكلىماكاننىڭ جەنۇبىي قىرغىقىدىكى جايلاردىكى 30 نەچچە مەسچىت ۋە دىنىي تاۋاپگاھنىڭ پۈتۈنلەي ياكى قىسمەن چېقىپ تاشلىغانلىقىغا دائىر يېڭى دەلىللەرگە ئېرىشكەنلىكىنى ئېلان قىلدى. «مۇھاپىزەتچى گېزىتى» نىڭ 6‏-ماي ئېلان قىلغان خەۋىرىدە قەيت قىلىنىشىچە، پۈتۈنلەي ياكى قىسمەن چېقىپ تاشلانغان بۇ مەسچىت ۋە دىنىي تاۋاپگاھلار خوتەندىكى ئىمام ئاسىم مازىرى، جەفەرى سادىق مازىرى قاتارلىق ئىككى مەشھۇر تاۋاپگاھنى، قاغىلىق چوڭ مەسچىتىدەك ئاتاقلىق جامەلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىكەن.

«مۇھاپىزەتچى گېزىتى» بىلەن «بېللىڭكەيت» تورى بۇ دەلىللەرگە مەزكۇر رايوندىكى 100 دەك مەسچىت ۋە تاۋاپگاھنىڭ سۈنئىي ھەمراھ سۈرەتلىرىنى ئانالىز قىلىش، يەرلىك پۇقرالارنى زىيارەت قىلىش ئارقىلىق ئېرىشكەن. خەۋەردە قەيت قىلىنىشىچە، ئۇلار تەكشۈرگەن 100 دەك مەسچىت ۋە تاۋاپگاھنىڭ ئىچىدىكى قاغىلىق مەسچىتىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان 31 مەسچىت بىلەن خوتەندىكى ئىمام ئاسىم مازىرى ۋە جەفەرى سادىق مازىرى قاتارلىق ئىككى تاۋاپگاھنىڭ قۇرۇلۇشى 2016‏-يىلدىن 2018‏-يىلغىچە بولغان ئارىلىقتا بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىغان ئىكەن. خەۋەردە، ئۇنىڭ ئىچىدىكى 15 مەسچىت ۋە يۇقىرىقى ئىككى مازارنىڭ پۈتۈنلەي ياكى ئاساسەن بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىغانلىقى، قالغان مەسچىتلەرنىڭ قۇببە، مۇنار ۋە دەرۋازىلىرىنىڭ چېقىپ تاشلانغانلىقى، ئۇنىڭدىن باشقا سىرتقى كۆرۈنۈشىدىن مەسچىت ئىكەنلىكىنى پەرقلەندۈرگىلى بولمايدىغان 9 قۇرۇلۇشنىڭ پۈتۈنلەي چېقىپ تاشلانغانلىقى بىلدۈرۈلگەن.

تەپسىلاتى...

«دېموكراتىيە شۇئان» پروگراممىسىدا ئۇيغۇر ئېلىدە ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت ئىشلىنىۋاتقانلىقى ئوتتۇرىغا قويۇلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكىدىكى «دېموكراتىيە شۇئان» ناملىق مۇستەقىل خەۋەر ئورگىنى ئۇيغۇر ئېلىدە يولغا قويۇلۇۋاتقان لاگېر تۈزۈمى ھەققىدە تەپسىلى خەۋەر ئىشلەپ تارقاتتى. مەزكۇر پروگراممىدا سۆزگە تەكلىپ قىلىنغان ئۇيغۇر پائالىيەتچىسى روشەن ئابباس خانىم ئۇيغۇر ئېلىدە داۋام قىلىۋاتقان زۇلۇمنى كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكى دېگەن سۆز بىلەن تەسۋىرلەشنىڭ ئاجىز كېلىپ قالىدىغانلىقىنى ئەسكەرتتى ۋە ئۇ يەردە يۈز بېرىۋاتقانلارنى «ئىنسانىيەتكە قارشى ئىشلىنىۋاتقان جىنايەت» دەپ شەرھىلىدى. تۆۋەندە مۇخبىرىمىز ئىرادەدىن تەپسىلاتىنى ئاڭلايسىلەر.

تەپسىلاتى...

ياۋرو-ئاسىيا تورى: «ئۇيغۇر رايونىدا جۈمە نامىزى ئەمەلدىن قالغان»

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  21-نۇيابىر

ئامېرىكىلىق ژۇرنالىست جېننىفېر بالفورنىڭ بىلدۈرۈشىچە، ئۇيغۇر رايونىدا جۈمە نامىزى ۋە جۈمە كۈنلۈك بايرام تەنتەنىسى پۈتۈنلەي ئەمەلدىن قالغان.

جېننىفېر بالفور ئۆزىنىڭ 16‏-نويابىر كۈنى «ياۋرو-ئاسىيا تورى» دا ئېلان قىلىنغان «شىنجاڭدىن يوللىنىش: جۈمە نامىزى ئەمەلدىن قالدى» سەرلەۋھىلىك ماقالىسىدا، نۆۋەتتە مەزكۇر رايوندا بۇرۇنقىدەك جۈمە نامىزى ئوقۇلمايدىغانلىقى، ھېچكىمنىڭ جۈمە تەنتەنىسى قىلىشقا ياكى مەسچىتكە كىرىشكە جۈرئەت قىلالمايدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن.

جېننىفېر بالفورنىڭ ئىلگىرى سۈرۈشىچە، نۆۋەتتە مەزكۇر رايوندا بۇرۇنقىدەك چوڭلار ۋە بالىلار ھەر جۈمە كۈنى سائەت 12:30 دە جاينامازنى قولتۇقىغا قىسىپ ئەتراپتىكى مەسچىتكە ئالدىرايدىغان ئەھۋال پۈتۈنلەي ئاخىرلاشقان.

ئۇ، بېيجىڭ ھۆكۈمىتى 2016‏-يىلى 8‏-ئايدا چېن چۈەنگونى مەزكۇر رايونغا يۆتكەپ ئاپارغاندىن باشلاپ، مەسچىتلەرنىڭ تاقىلىشقا، ئاتالمىش ئېتىقادچى ئاممىنى «قوغدايدىغان» رىشاتكا، سىم توساقلارنىڭ پەيدا بولۇشقا باشلىغانلىقى، ئاۋاز ۋە يۈز تونۇش يۇمتاللىرىنىڭ جۈمە كۈنلىرىدىكى دىنىي كەيپىياتنى يوقاتقانلىقىنى بىلدۈرگەن.

ئۇنىڭ ئىلگىرى سۈرىشىچە، چېن چۈەنگو ھوقۇق تۇتۇشتىن بۇرۇن دائىرىلەر مەسچىتلەرنى قاتتىق كونترول قىلسىمۇ، لېكىن بالىلار يەنىلا تەكشۈرۈشلەردىن ئوغۇرلۇقچە ئۆتۈپ جۈمە نامىزىغا قاتنىشىشقا مۇۋەپپەق بولالايدىكەن. لېكىن چېن چۈەنگودىن باشلاپ بۇ ئەھۋال ئاخىرلاشقان.

تەپسىلاتى...

خىتاي «پان-ھالالىزىم» غا قارشى تۇرۇش ھەرىكىتى قوزغاپ، ئۇيغۇرلارنى چوشقا گۆشى يېيىشكە رىغبەتلەندۈرمەكتە

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  21-ئ‍ۆكتەبىر

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر دىيارىدا «پان-ھالالىزىم» غا قارشى تۇرۇپ، ئۇيغۇرلارنى ئىسلامى يېمەك-ئىچمەك ئادەتلىرىدىن ۋاز كېچىشكە رىغبەتلەندۈرۈشى رەسمىي سىياسىي ھەرىكەتكە ئايلانماقتا. مەزكۇر ھەرىكەت بۇ يىل 8‏-ئاينىڭ ئاخىرلىرىدا خىتايغا ئۆيلەنگەن مارالبېشىلىق بىر ئۇيغۇر مەمۇرى خادىمنىڭ ئېلان قىلغان بۇ ھەقتىكى ماقالىسى بىلەن رەسمىي تۈس ئېلىشقا باشلىغان.

تەپسىلاتى...

قۇمۇل شەھىرىدىكى 800 دەك مەسچىتنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمى چېقىپ تاشلانغان

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  3-سىنتەبىر

ئۇيغۇر ئىلىنىڭ قومۇل شەھىرىدىكى 800 دىن ئارتۇق مەسچىتنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمىنىڭ چېقىپ تاشلىنىپ، ئاران 80 دەك مەسچىت ساقلاپ قېلىنغانلىقى بىلدۈرۈلدى. ئىتالىيەدىكى «كىشىلىك ھوقۇق ۋە دىنى ئەركىنلىكنى قوغداش» ناملىق تەشكىلاتنىڭ يەرلىك ئۇچۇر مەنبەلىرىگە ئاساسەن خەۋىرىدە ئىلگىرى سۈرۈلۈشىچە، خىتاي دائىرىلىرى ئۆتكەن يىلدىن ھازىرغىچە قۇمۇل شەھىرىدىكى 800 دىن ئارتۇق مەسچىتنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمىنى چېقىپ تاشلاپ، ئۇلاردىن پەقەت 80 دەك مەسچىتنى ساقلاپ قالغان. خەۋەردە يەنە، ساقلاپ قېلىنغان مەسچىتلەرنىڭ قۇببىسى ۋە ئۇنىڭ ھىلال ئاي بەلگىلىرىنىڭ چېقىپ تاشلانغانلىقى بىلدۈرۈلگەن.

تەپسىلاتى...

كەنت سېكرېتارى: ئاتا-ئانىسى تەربىيەلەشكە ئەكېتىلگەن بالىلار «پەرىشتىلەر مەكتىپى» دە ئوقۇماقتا

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  31-ئاۋغۇست

ئاشكارىلىنىشىچە، كېرىيە ناھىيەسىدە ئاتا-ئانىسى تەڭلا يىغىۋېلىش لاگېرغا ئەكېتىلگەن بالىلار «پەرىشتىلەر مەكتىپى» دەپ نام بېرىلگەن ياتاقلىق مەكتەپكە ئورۇنلاشتۇرۇلغان.

خادىملاردىن بىرىنىڭ مەلۇم قىلىشىچە، ئاتالمىش پەرىشتىلەر مەكتىپىدىن كېرىيە ناھىيەسىدە ئىككىسى بار بولۇپ، بۇنىڭدا 4 ياش بىلەن 18 ياش ئارىسىدىكى 3 مىڭچە بالا ئاتا-ئانا مېھرى ۋە تەربىيەسى؛ شۇنداقلا ئائىلە مۇھىتىدىن مەھرۇم ھالەتتە يېتىشتۈرۈلمەكتە. 

تەپسىلاتى...