د ئۇ ق ئۇيغۇر تىلىنىڭ چەكلىنىشىگە قارشى خەلقئارالىق ئىمزا توپلاش پائالىيىتىنى باشلىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 5– سىنتەبىر

د ئۇ ق خەلقئارادىكى 100 دىن ئارتۇق كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرىنى خىتاينىڭ ئۇيغۇر تىلىنى ئەمەلدىن قالدۇرۇش سىياسىتىگە قارشى ئىمزا قويۇش سەپەرۋەر قىلىش پائالىيىتىنى باشلىدى.

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر دىيارىدىكى مەكتەپلەردە 1-سېنتەبىردىن باشلاپ ئۇيغۇر تىلىنى چەكلەپ، خىتاي تىلىدا ئوقۇتۇشنى يولغا قويۇش سىياسىتى ئالدىنقى ئايدا ئاشكارىلانغاندىن كېيىن، چەتئەللەردىكى ئۇيغۇر جامائىتى، سىياسىي تەشكىلاتلار ۋە خەلقئارا ئورگانلارنىڭ بۇ مەسىلىگە قارىتا كۈچلۈك دىققىتى قوزغالغان ئىدى.

تەپسىلاتى...

مىسلى كۆرۈلمىگەن تەقىب قىلىش تېخنىكىلىرى ئۇيغۇر ئېلىدا ئومۇملاشتۇرۇلماقتا

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 4– سىنتەبىر

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر ئېلىدا مۇقىملىقنى ساقلاشقا چېتىلىدىغان يۇقىرى تېخنىكا تۈرلىرىگىمۇ زور مەبلەغ سېلىۋاتقانلىقى مەلۇم. بۇ تۈرلەر ئىچىدىكى بىرى «بىخەتەرلىك كامېرالىرىنى تورلاشتۇرۇش، ئۆز-ئارا يەتكۈزۈش سۇپىسى قۇرۇلۇشى» دەپ ئاتىلىدىغان بولۇپ، بۇ كۆزەتكۈچىلەرنىڭ ئالاھىدە دىققىتىنى قوزغىماقتا. بۇ ساھەدىكى مۇتەخەسسىسلەرنىڭ ئېيتىشىچە، «ئاھالە ۋە مەنبەلەرنى كونترول قىلىش تەدبىرى» دەپ ئاتىلىدىغان بۇنداق سىستېمىلار دىكتاتور ھاكىمىيەتلەر تەرىپىدىن خەلقنى باستۇرۇش ۋە زۇلۇم قىلىش ئۈچۈن قوللىنىلىدىكەن.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر قەلەمكەشلىرى مالمۆ شەھىرىگە جەم بولدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 31– ئاۋغۇسىت

دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىن كەلگەن ئۇيغۇر قەلەمكەشلىرى شىۋېتسىيەنىڭ مالمۆ شەھىرىگە جەم بولۇپ، خەلقئارالىق ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنىغا قاتناشتى.

28-ئاۋغۇست كۈنى ئۇيغۇر قەلەمكەشلەر خەلقئارا مەركىزى، شىۋېتسىيە قەلەمكەشلەر جەمئىيىتى، تىبەت قەلەمكەشلەر جەمئىيىتى ۋە خىتاي مۇستەقىل قەلەمكەشلەر جەمئىيىتى شىۋېتسىيەنىڭ مالمۆ شەھىرىدە «ئۆچمەنلىك، نەپرەت بولمىغان زېمىن يارىتىش» تېمىسىدىكى خەلقئارالىق يىغىننى باشلىدى. يىغىن ئېچىلىش مۇراسىمى 28-ئاۋغۇست كەچ سائەت 18:00 بىلەن مالمۆ شەھەرلىك ھۆكۈمەتنىڭ ھەشەمەتلىك زالىدا ئۆتكۈزۈلدى. يىغىنغا ئامېرىكا، كانادا، ياپونىيە، ئاۋسترالىيە، تۈركىيە، قازاقىستان، ئىران، گېرمانىيە، نورۋېگىيە، گوللاندىيە، دانىيە، فىنلاندىيە، فىرانسىيە قاتارلىق ئەللەردىن كەلگەن 65 نەپەر كىشى قاتناشتى.

تەپسىلاتى...

«مەجبۇرىي غايىب قىلىۋېتىلگەنلەرنى خاتىرىلەش كۈنى» دە ئۇيغۇر غايىبلار سۈرۈشتە قىلىندى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 31– ئاۋغۇسىت

30-ئاۋغۇست – بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى تەرىپىدىن بېكىتىلگەن دۇنيا مەجبۇرىي غايىب قىلىۋېتىلگەنلەرنى خاتىرىلەش كۈنى. بۇ مۇناسىۋەت بىلەن دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى ۋە ئامېرىكىدىكى ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى ئايرىم-ئايرىم بايانات ئېلان قىلىپ، خىتاي ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن زورلۇق ۋاسىتىسى بىلەن مەجبۇرىي غايىب قىلىۋېتىلگەن ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنى ئوتتۇرىغا قويدى.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر رايونىدىكى مەكتەپلەردە ئۇيغۇر تىلىنى چەكلەش قارارى ئىجرا قىلىنىشقا باشلىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 31– ئاۋغۇسىت

ئۇيغۇر رايونىدىكى باشلانغۇچ، ئوتتۇرا مەكتەپلەر 29‏-ئاۋغۇست كۈنىدىن باشلاپ رەسمىي دەرس باشلىدى.

بۇ يىللىق ئوقۇش مەۋسۇمى ئۇيغۇر مائارىپ تارىخىدا رادىكال خاراكتېرلىك زور ئۆزگىرىش يۈز بەرگەن بىر بۇرۇلۇش نۇقتىسىدۇر.

بۇ يىللىق ئوقۇش مەۋسۇمىدىن باشلاپ ئۇيغۇر رايونىدىكى بارلىق تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپلەرنىڭ 1‏-يىللىقلىرىغا ۋە باشلانغۇچ مەكتەپتىكى يەرلىك مىللەت ئوقۇغۇچىلىرىغا ئومۇميۈزلۈك خىتاي تىلىدا دەرس ئۆتۈلىدۇ. دەرسلىك ماتېرىيالى بىردەك خىتاي تىلىدا تارقىتىلىپ، ئانا تىلدا دەرس ئاڭلاشقا، دەرسلىك ماتېرىياللىرىنى ئانا تىلدا ئوقۇشقا خاتىمە بېرىلىدۇ. 

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق رەھبىرى رابىيە قادىر خانىم ئوسلودا زىيارەتتە بولدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 30– ئاۋغۇسىت

2017-يىلى 19-ئاۋغۇست كۈنى دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەھبىرى رابىيە قادىر خانىم نورۋېگىيەنىڭ پايتەختى ئوسلودا زىيارەتتە بولدى.

رابىيە قادىر خانىمنىڭ كېلىشى بىلەن تەڭ، نورۋېگىيە ئۇيغۇر كومىتېتىنىڭ رەھبەر ۋە ھەيئەتلىرىدىن پەرھات ياقۇپ، سەمەت ئابلا، ئادىلجان قاتارلىقلار نورۋېگىيەدىكى ئۇيغۇرلارغا ۋاكالىتەن ئايرودرومغا چېقىپ قارشى ئالدى.

تەپسىلاتى...

دائىرىلەر خوتەندە تۇغماسلىق ئوپېراتسىيىسىنى مەجبۇرىي ئېلىپ بارماقتا

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 29– ئاۋغۇست

يېقىندا رادىيومىزغا كەلگەن ئىنكاسلارغا قارىغاندا، خىتاي دائىرىلىرى ئۇيغۇر ئېلىنىڭ جەنۇبىدىكى ئۇيغۇرلار زىچ ئولتۇراقلاشقان 3 ۋىلايەت، بىر ئوبلاستتا ئۇيغۇرلارنىڭ پىلاندىن ئارتۇق پەرزەنت كۆرۈشىنى قەتئىي چەكلەش ئۈچۈن قايتىدىن پىلانلىق تۇغۇت سىياسەتلىرىنى چىڭىتقان بولۇپ، بولۇپمۇ خوتەن دىيارىدا، ئاياللارغا تۇغماسلىق ئوپېراتسىيىسىنى مەجبۇرىي ئېلىپ بېرىش ۋە ئارتۇق تۇغقانلارغا ئېغىر جەرىمانە قويۇشنى ئومۇملاشتۇرماقتا ئىكەن. بۇ ئۇچۇر خوتەن ۋىلايىتىدىكى مۇناسىۋەتلىك تارماقلار تەرىپىدىن دەلىللەندى.

تەپسىلاتى...

ئاقتۇنىڭ پىلال يېزىسىدىكى «ئاممىنى ئاگاھلاندۇرۇش يىغىنى» دا دىنىي زاتلار سازايى قىلىنغان

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 25– ئاۋغۇست

ئاقتۇ ناھىيەلىك ھۆكۈمەت تورىنىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، بۇ يىل 7-ئاينىڭ 3-كۈنى ئاقتۇ ناھىيەسىنىڭ پىلال يېزا تازىلىق كەنتىدە بىر مەيدان سۈرەن-چوقانغا تولغان «ئاممىنى ئاگاھلاندۇرۇش يىغىنى» ئېچىلغان.

ئىگىلىنىشىچە، شۇ كۈنى تازىلىق كەنتىدىكى 900 دىن ئارتۇق ئامما يىغىنغا قاتناشتۇرۇلغان. نەق مەيداندا تارتىپ چىقىرىلغان بىر نەپەر ئاتالمىش «ئىككى يۈزلىمىچى دىنىي زات» ئالاھىدە ساقچىلارنىڭ يالاپ تۇرۇشى بىلەن كەنت ئاھالىلىرى ئالدىدا سازايى قىلىنغان. 

تەپسىلاتى...

دولقۇن ئەيسا: تىبەت مۇستەقىللىقى مۇھاكىمە يىغىنى ئۇيغۇرلار ئۈچۈنمۇ ئەھمىيەتلىك بولدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 24– ئاۋغۇست

پارىژدا 3 كۈن داۋاملاشقان 4-نۆۋەتلىك خەلقئارا تىبەت مۇستەقىللىقى مۇھاكىمە يىغىنىغا قاتناشقان تىبەت، ئۇيغۇر، موڭغۇل، دېموكراتىك خىتايلار تۆت تەرەپنىڭ بىرلىكىنى تەشەببۇس قىلىشتى.

21-ئاۋغۇست پارىژدا باشلانغان 4-نۆۋەتلىك خەلقئارا تىبەت مۇستەقىللىقى مۇھاكىمە يىغىنى 23-ئاۋغۇست كۈنى ئاخىرلاشتى. تىبەت، ئۇيغۇر، جەنۇبىي موڭغۇلىيە ۋە خىتاي دېموكراتىك تەشكىلاتلىرى ۋەكىللىرى ھەمدە تەيۋەنلىكلەر يىغىننىڭ يېپىلىش مۇراسىمىدا ئورتاق قارارلار ماقۇللاپ، تۆت تەرەپنىڭ كېلەچەكتىكى خىتايغا قارشى ھەرىكەت بىرلىكىنى ئاساسىي مەزمۇن قىلغان پائالىيەتلىرى توغرىلىق پىلانلار تۈزۈشكەن.

4-نۆۋەتلىك خەلقئارا تىبەت مۇستەقىللىقى مۇھاكىمە يىغىنىنى ئامېرىكا، ياۋروپا ۋە ئاسىيا ئەللىرىدە پائالىيەت ئېلىپ بېرىۋاتقان، مۇستەقىللىق تەرەپدارى بولغان10 دىن ئارتۇق تىبەت تەشكىلاتلىرى بىرلىكتە ئۇيۇشتۇرغان ئىدى. بۇ يىغىنغا تەكلىپ بىلەن قاتناشقان د ئۇ ق باش كاتىپى، ۋاكالەتسىز مىللەتلەر تەشكىلاتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى، 3 كۈنلۈك بۇ يىغىننىڭ نەتىجىلىك ئاخىرلاشقانلىقىنى مۇئەييەنلەشتۈردى. 

تەپسىلاتى...

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ 6-نۆۋەتلىك (پەۋقۇلاددە) ۋەكىللەر قۇرۇلتىيىغا قاتنىشىدىغان ۋەكىللەرنىڭ سالاھىيىتى ھەققىدە ئۇختۇرۇش

د ئۇ ق: 6-نۆۋەتلىك ۋەكىللەر قۇرۇلتىيى ئاخباراتى

No: 19.08.2017

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ  6-نۆۋەتلىك (پەۋقۇلاددە) ۋەكىللەر قۇرۇلتىيىغا قاتنىشىدىغان ۋەكىللەرنىڭ سالاھىيىتى ھەققىدە ئۇختۇرۇش

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى (د ئۇ ق) كېڭەيتىلگەن دائىمى كومىتېتىنىڭ 2017-يىلى 8-ئاينىڭ 5-كۈنىدىكى قارارىغا ئاساسەن، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ پەۋقۇلاددە قۇرۇلتىيىنى 11-ئاينىڭ 10-12-كۈنلىرى گېرمانىيەدە چاقىرىش قارار قىلىنىپ، تەييارلىق خىزمەتلىرىنى باشلاش ۋەزىپىسىنى باش كاتىپلىققا تاپشۇرغان ئىدى. بۇ قارارغا ئاساسەن، باش كاتىپلىق رىياسەتچىلىگىدە تەييارلىق كومىتېتى قۇرۇلۇپ،  قۇرۇلتاي تەييارلىق خىزمەتلىرى رەسمىي شەكىلدە باشلاندى.

بۇ مۇناسىۋەت بىلەن قۇرۇلتاي تەييارلىق كومىتېتى، ھەرقايسى دۆلەتلەردىن قۇرۇلتاي ۋەكىللىگىگە سايلىنىدىغان كىشىلەرنىڭ سالاھىيىتى ۋە شەرتلىرى ھەقىدە مۇزاكىرە ئېلىپ بېرىپ، قۇرۇلتاي ۋەكىللىرىنىڭ تۆۋەندىكى شەرتلەر ئاساسىدا سايلىنىشى قارار قىلىندى.

بۇ قېتىمقى قۇرۇلتايغا مۇھاجىرەتتە پائالىيەت ئېلىپ بېرىۋاتقان بارلىق شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرىنىڭ ۋەكىللىرى، جامائەت ئەربابلىرى، ۋەتەنپەرۋەر زاتلار، زىيالىيلار ۋە ياشلار ۋەكىللىرى ئىشتىراك قىلىدۇ. 

تەپسىلاتى...