دەررېن بايلېر: «خىتاينىڭ ‹خەلق ئۇرۇشى› قاينىمىدىكى ئۇيغۇر كۆچمە نوپۇسلىرىنىڭ شەھەر ھاياتى»

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 5– نۇيابىر

2014-يىلى 7-ئايدا يەكەندە «ئېلىشقۇ ۋەقەسى» يۈز بەرگەندىن كېيىن، خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇر ئېلىدا كەڭ كۆلەملىك تۇتقۇن قىلىش ئېلىپ باردى ۋە ئاتالمىش «تېررورلۇققا قارشى خەلق ئۇرۇشى» دېگەن بىر ھەرىكەتنى قوزغىغان ئىدى.

ئۇيغۇر ئېلىنىڭ ئەينى چاغدىكى پارتكوم سېكرېتارى جاڭ چۈنشيەن چاقىرىقلىرىدا «خەلق ئۇرۇشى ئارقىلىق تېررورچىلارنى كوچىدا ئۇر-ئۇرغا قالغان چاشقانغا ئايلاندۇرۇش كېرەك،» دېگەن تەشۋىقاتنى ئوچۇق-ئاشكارا جار سالغان ئىدى. بۇنىڭ نەتىجىسىدە ئۈرۈمچىدە مۇقىم نوپۇسى بولمىغان، جەنۇبتىن كېلىپ ئۈرۈمچىدە تىرىكچىلىك قىلىۋاتقان ئۇيغۇرلارنى يۇرتلىرىغا مەجبۇرىي قايتۇرۇش ھەرىكىتى يەنىمۇ كۈچەيتىلىپ، ئۈرۈمچىدىكى كۆچمە نوپۇس ئۇيغۇرلار ئاساسەن يۇرتلىرىغا قايتۇرۇلغان ئىدى. ئەينى چاغدا ئۇيغۇر ئېلىنى زىيارەت قىلغان چەتئەللىك مۇخبىرلار ئۈرۈمچىدىكى نۇرغۇن ناۋايخانا، ئاشخانا قاتارلىق ئۇششاق تىجارەت ئورۇنلىرىنىڭ بۇ سەۋەبلىك تاقىلىپ كەتكەنلىكىنى خەۋەر قىلغان ئىدى. 

تەپسىلاتى...

قاراقاشتىكى كەنت سېكرېتارى: «ئەرلەر قاماقتا، ئاياللىرىنى ئاقسۇغا پاختا تەرگىلى يولغا سالدۇق»

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 8– ئۆكتەبىر

ئاشكارىلىنىشىچە، ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ جەنۇبىدىكى بەزى جايلاردا ئەر ئەمگەك كۈچلىرىنىڭ كۆپىنچىسى «يېپىق تەربىيىلەش مەركىزى» دە بولغاچقا ئاھالىلەرنىڭ كۈندىلىك تىرىكچىلىكى ئېغىر دەرىجىدە قىيىنلاشقان. ئۆيلىرىدە ئەر ئەمگەك كۈچلىرى قالمىغان كەنتلەردە ئانىلار ۋە بالىلار قوناق ئورۇش، قوناق سوقۇش قاتارلىق ئېغىر ئەمگەكلەرنى قىلىش ئارقىلىق يىللىق ئاشلىق ئىشلەپچىقىرىشىنى داۋاملاشتۇرغان بولسىمۇ، ئەمما ئائىلىنىڭ كۈندىلىك خىراجىتىنى قامداشتا ئامالسىز قالغان. قاراقاش ناھىيىسىنىڭ ئاقاساراي يېزىسىدىكى دائىرىلەر قاماقتىكىلەرنىڭ ئائىلە-تاۋاباتلىرىنى يەنى ئاياللارنى ئاقسۇغا پاختا تېرىشقا يولغا سېلىش ئارقىلىق بۇ مەسىلىنى ھەل قىلىشقا ئۇرۇنۇپ باققان.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر رايونىدا بەدەن تەكشۈرۈشكە قاتناشمىغانلار تەربىيىلەش مەركىزىگە ئەۋەتىلىدىكەن

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 25– ئاۋغۇست

ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ 2‏-نۆۋەتلىك ئومۇمى خەلق ھەقسىز بەدەن تەكشۈرۈش ھەرىكىتى بۇ يىل 6‏-ئايدا باشلانغان بولۇپ، ھازىرغا قەدەر 4 مىليوندىن ئارتۇق ئادەم بەدەن تەكشۈرۈشكە قاتناشقان. يەرلىك دائىرىلەر 2016‏-يىلى 9‏-ئايدا باشلىغان 1‏-نۆۋەتلىك ئومۇمى خەلق بەدەن تەكشۈرۈش ھەرىكىتىدە 17 يېرىم مىليون ئادەمنىڭ سالامەتلىك ئەھۋالىنى تەكشۈرۈپ، ئۇلارنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمىغا ئارخىپ تۇرغۇزۇلغانلىقىنى بىلدۈرگەن.

2‏-نۆۋەتلىك ئومۇمى خەلق مەجبۇرىي بەدەن تەكشۈرۈشى بولسا 1‏-نۆۋەتلىك ئومۇمى خەلق بەدەن تەكشۈرۈشىدە چۈشۈپ قالغان پۇقرالارنى نىشان قىلغان بولۇپ، دائىرىلەر بۇنىڭغا بىر مىليارد 785 مىليون خەلق پۇلى ئاجراتقان ئىدى.

تەپسىلاتى...

چىرا ناھىيەسى ئېشىنچا ئەمگەك كۈچلىرىنىڭ يۆتكىلىشىنى 60مىڭ ئادەم قېتىمغا يەتكۈزۈشنى پىلان قىلغان

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 15– ماي

ئۇيغۇر رايونى دائىرلىرى 10-ماي كۈنى مەخسۇس تېلېۋىزىيە يىغىنى چاقىرىپ، قەشقەر ۋە خوتەن ۋىلايەتلىرىدىكى يېزا ئېشىنچا ئەمگەك كۈچلىرىدىن 100 مىڭ ئادەمنى ئۈچ يىل ئىچىدە تەشكىللىك تۈردە يۆتكەپ ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇشنى تەكىتلىگەن ئىدى.

ئەمما، يېزا ئېشىنچا ئەمگەك كۈچلىرىنى ئىچكىرى خىتاي ئۆلكىلىرىدكى زاۋۇت-فابرىكىلارغا يۆتكەپ ئاپىرىپ ئىشلىتىش كۆپ يىللاردىن بۇيان ئىزچىل داۋاملىشىۋاتقانلىقى مەلۇم.بىراق، خىتاي مەتبۇئاتلىرى يېقىندىن بۇيان مەلۇم ساندىكى يېزا ئەمگەك كۈچلىرىنى ئۇيغۇر رايونى ئىچىدىكى بەزى زاۋۇتلارغا ئورۇنلاشتۇرۇشقا باشلىغانلىقىنى خەۋەر قىلماقتا.

تەپسىلاتى...

«ئۇيغۇرلارنى بوزەك ئېتىش»: خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ دىنىي ئېتىقادىنى خورلىشى دىققەت قوزغىماقتا (1)

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 12– ماي

خىتاي دائىرىلىرىنىڭ ئۇيغۇرلار دىيارىدا يولغا قويۇۋاتقان دىنىي ئېتىقادقا مۇناسىۋەتلىك سىياسەتلىرى، بولۇپمۇ يېقىندا ئېلان قىلىنغان دىنىي ئىسىملارنى چەكلەش قاتارلىق بىرقىسىم تەدبىرلىرى خەلقئارا مەتبۇئات ساھەسىدە كۈچلۈك ئەكس تەسىر قوزغاۋاتقانلىقى مەلۇم. بۇ مۇناسىۋەت بىلەن ئېلان قىلىنىشقا باشلىغان ماقالىلەردە خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ بۇ خىلدىكى دىننى چەكلەش ئۇرۇنۇشلىرى «ئۇيغۇرلارنى بوزەك ئېتىپ، مۇسۇلمانلارنى خورلاش» دەپ تەسۋىرلەنمەكتە.

خىتاي ئاخباراتلىرىدىن مەلۇم بولۇشىچە، خىتاي مەركىزىي ھۆكۈمىتى ھازىر جىددىي يولغا قويۇۋاتقان «بىر بەلۋاغ بىر يول» ئىستراتېگىيىسىنىڭ قانات يېيىشىغا ئەگىشىپ خىتاينىڭ ئوتتۇرا ئاسىيا رايونى بىلەن بولغان باغلىنىشىدا ئاچقۇچلۇق رول ئوينايدىغان، شۇنداقلا خىتاينىڭ ئاساسلىق ئېنېرگىيە بازىلىرىدىن بىرى بولغان ئۇيغۇرلار دىيارىنىڭ تېخىمۇ زور قىممەتكە ئىگە بولۇۋاتقانلىقى مەلۇم. ھالبۇكى، ئۇيغۇرلار دىيارىدا ئوتتۇرىغا چىقىۋاتقان ھەمدە ئىسلام دىنى بىلەن زىچ باغلىنىشلىق بولۇۋاتقان بىر قىسىم سىياسەتلەر بولسا، بۇ خىل «قىممەت» بىلەن باراۋەر يوسۇندا كىشىلەرنىڭ دىققىتىنى تارتماقتا. بولۇپمۇ بۇ تەدبىرلەرنىڭ ئىچىدىكى ئۇيغۇر بوۋاقلارغا مۇسۇلمانچە ئىسىم قويۇشنى، ئەرلەرنىڭ ئۇزۇن ساقال قويۇۋېلىشىنى، ئاياللارنىڭ ھېجابلىنىشىنى مەنئى قىلىش مەزمۇنلىرى كۈچلۈك غۇلغۇلا قوزغىماقتا.

تەپسىلاتى...

ئىقتىسادى تەڭسىزلىك

بۇ سەھىپىدىكى مەزمۇنلار پات يېقىندا يېڭىلىنىپ قويۇلىدۇ. بۇ تېمىدا ئىنگلىزچە سەھىپىمىزدىكى مەزمۇندىن ۋاقىتلىق  پايدىلىنىپ تۇرۇشىڭىزنى سورايمىز

تەپسىلاتى...