ئۇيغۇر رايونىدىكى مەكتەپلەردە ئۇيغۇر تىلىنى چەكلەش قارارى ئىجرا قىلىنىشقا باشلىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 31– ئاۋغۇسىت

ئۇيغۇر رايونىدىكى باشلانغۇچ، ئوتتۇرا مەكتەپلەر 29‏-ئاۋغۇست كۈنىدىن باشلاپ رەسمىي دەرس باشلىدى.

بۇ يىللىق ئوقۇش مەۋسۇمى ئۇيغۇر مائارىپ تارىخىدا رادىكال خاراكتېرلىك زور ئۆزگىرىش يۈز بەرگەن بىر بۇرۇلۇش نۇقتىسىدۇر.

بۇ يىللىق ئوقۇش مەۋسۇمىدىن باشلاپ ئۇيغۇر رايونىدىكى بارلىق تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپلەرنىڭ 1‏-يىللىقلىرىغا ۋە باشلانغۇچ مەكتەپتىكى يەرلىك مىللەت ئوقۇغۇچىلىرىغا ئومۇميۈزلۈك خىتاي تىلىدا دەرس ئۆتۈلىدۇ. دەرسلىك ماتېرىيالى بىردەك خىتاي تىلىدا تارقىتىلىپ، ئانا تىلدا دەرس ئاڭلاشقا، دەرسلىك ماتېرىياللىرىنى ئانا تىلدا ئوقۇشقا خاتىمە بېرىلىدۇ. 

تەپسىلاتى...

يەكەندە 3 مىڭ ئوقۇتقۇچى ئېلىش پىلانى پۈتۈنلەي خىتايلار بىلەن تولدۇرۇلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 25– ئاۋغۇست

يېقىندا خىتاي دائىرىلىرى، ئالدىنقى بەش يىلدا ئۇيغۇر ئېلىنىڭ جەنۇبىدىكى 3 ۋىلايەت، بىر ئوبلاستتىكى يېزا يەسلىلىرىگە، ئوتتۇرا، باشلانغۇچ مەكتەپلەرگە نۇقتىلىق يۈزلىنىپ، 61 مىڭ 400 «قوش تىل» ئوقۇتقۇچىسىنى جەمئىيەتتىن قوبۇل قىلغانلىقىنى ئېلان قىلغان ئىدى. ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق مائارىپ نازارىتىنىڭ 2017-يىللىق 10-نومۇرلۇق ھۆججىتى نامىدا ئېلان قىلىنغان ئۇقتۇرۇشىدا ئېنىق قىلىپ، بۇ يېڭى ئوقۇش مەۋسۇمىدىن باشلاپ بارلىق باشلانغۇچ ۋە تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپلەرنىڭ بىرىنچى يىللىقىدىن باشلاپ، بارلىق دەرسلەرنىڭ خىتاي تىلىدا ئۆتۈلىدىغانلىقى كۆرسىتىلدى. خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بۇ يىل مەكتەپلەردە ئۇيغۇر تىلىنى رەسمىي تۈردە چەكلەش بىلەن بىر ۋاقىتتا، خىتاي ئۆلكىلىرىدىن بىۋاسىتە ئوقۇتقۇچى تەكلىپ قىلىشنى يەنىمۇ كۈچەيتىلگەنلىكى مەلۇم.

تەپسىلاتى...

ئۈرۈمچى كوناشەھەر رايونىدىكى ئۇيغۇرلار خىتايلار كۆپ بولغان 4 رايونغا تارقاقلاشتۇرۇلماقتىكەن

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 24– ئاۋغۇست

ئۈرۈمچى شەھەرلىك ھۆكۈمەت چىقارغان «ئارىلاش ئولتۇراقلاشقانلارنى مۇكاپاتلاش ۋە ئېتىبار بېرىش سىياسىتى» ئاشكارىلانغاندىن كېيىن، رادىيومىز بۇ ھەقتە داۋاملىق ئېنىقلاش ئېلىپ باردى.

ئۈرۈمچى شەھىرىدىكى ھەرقايسى رايونلۇق ھۆكۈمەت ئىشخانىلىرىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، دائىرىلەر «ئۆي مۇكاپات پۇلى» بىلەن تەمىنلەش چارىسى ئارقىلىق ئۈرۈمچىنىڭ تەڭرىتاغ ۋە سايباغ رايونلىرىدىكى ئۇيغۇر ئاھالىلىرىنى شەھەرنىڭ غەربىي قىسمىغا، يەنى خىتاي ئاھالىلىرى كۆپ بولغان يېڭىشەھەر رايونى، يۇقىرى تەرەققىيات رايونى، تۇدۇڭخابا رايونى ۋە مىدوڭ رايونلىرىغا تارقاقلاشتۇرۇپ ئولتۇراقلاشتۇرۇش پىلانىنى ئىجرا قىلىشقا باشلىغان ئىكەن.

تەپسىلاتى...

ئۈرۈمچىدە ئۇيغۇرلارنى تارقاقلاشتۇرۇپ ئولتۇراقلاشتۇرۇش سىياسىتى يولغا قويۇلغان

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 22– ئاۋغۇست

بىز ئۈرۈمچى شەھەرلىك ھۆكۈمەت 2017-يىلى 7-ئاينىڭ 6-كۈنى چىقارغان «ئارىلاش ئولتۇراقلاشقانلارنى مۇكاپاتلاش ۋە ئېتىبار بېرىش سىياسىتى» ناملىق ھۆججەتكە ئاساسەن، ئۈرۈمچى شەھىرىدىكى ھۆكۈمەت ئورگانلىرىدىن ئەھۋال ئىگىلەشكە تىرىشتۇق.

ئۈرۈمچى شەھىرىنىڭ تەڭرىتاغ، سايباغ ۋە بۇلاقتاغ رايونلۇق ھۆكۈمەتلىرىدە تەسىس قىلىنغان «ئارىلاش ئولتۇراقلىشىش قۇرۇلۇشى رەھبەرلىك گۇرۇپپىسى ئىشخانىسى» دىكى مەسئۇل خادىملار رادىيومىز زىيارىتىنى قوبۇل قىلىپ، مەزكۇر ھۆججەتنىڭ ئىجرا قىلىنىشقا باشلىغانلىقىنى بىلدۈردى. 

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى دائىرىلەرنىڭ ئۇيغۇر تىلىنى مائارىپتىن سىقىپ چىقارغانلىقىنى ئەيىبلىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 9– ئاۋغۇست

ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق مائارىپ نازارىتىنىڭ بۇ يىل 1-سېنتەبىردىن باشلاپ تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپ ۋە باشلانغۇچ مەكتەپلەردە خىتاي تىلى مائارىپىنى يولغا قويۇشنى بەلگىلەنگەنلىكى ھەققىدىكى ئۇقتۇرۇشى ئۆتكەن جۈمە كۈنى تاراتقۇلاردا ئاشكارىلانغاندىن كېيىن، ئىجتىمائىي ئالاقە تورلىرىدا جىددىي ئىنكاس قوزغىغان ئىدى. چەتئەللەردىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرىنىڭ مەسئۇللىرى رادىيومىز زىيارىتىنى قوبۇل قىلىپ، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر مائارىپىنى خىتايچىلاشتۇرۇشىغا قارىتا نارازىلىق بىلدۈردى. ئۇلار ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا جامائەت پىكرى توپلاش، مەتبۇئاتلاردا نارازىلىق بىلدۈرۈش، بايانات ئېلان قىلىش، ھەتتا بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى، غەرب دېموكراتىك دۆلەت ھۆكۈمەتلىرى قاتارلىقلارغا دوكلات سۇنۇش، ئەرز قىلىش قاتارلىق كۆپ يوللار ئارقىلىق پۈتكۈل يەر شارى خاراكتېرلىك ئۇيغۇر تىل-مائارىپىنى قوغداش پائالىيىتى ئېلىپ بارىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. 

تەپسىلاتى...

خىتاي مەكتەپلەردە ئۇيغۇرچە ئوقۇتۇشنى چەكلىدى

تۈركىستان ۋاقتى خەۋىرى
2017 – يىلى 4– ئاۋغۇست

رەسمىي مەنبەلەردە ئېيتىلىشىچە، خىتاينىڭ شىنجاڭ رايونى(شەرقىي تۈركىستان -ت)دا دائىرىلەر مەكتەپلەردە ئۇيغۇرچە ئىشلىتىشنى چەكلىگەن.

بۇيرۇققا خىلاپلىق قىلغۇچىلارنىڭ «قاتتىق جازالىنىدىغانلىقى» تەكىتلەنگەن.

بۇ چەكلىمە، بېيجىڭنىڭ ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىنى ئاسسىمىلياتسىيە قىلىش ئۈچۈن يۈرگۈزگەن قاتتىق باستۇرۇش تەدبىرلىرىنىڭ بىرى سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا چىقتى.

تەپسىلاتى...

پىلانلىق تۇغۇت سىياسىتىدىكى ئۆزگىرىش مىللىي ئاپتونومىيىلىك رايونلارنى يوقىتىش قەدىمىمۇ؟ (1)

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 3– ئاۋغۇست

خىتاينىڭ شىنخۇا تورى قاتارلىق ھۆكۈمەت ئاخبارات ۋاسىتىلىرى ئۇچۇر تارقىتىپ، 28‏-ئىيۇل كۈنىدىن ئېتىبارەن ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدا پىلانلىق تۇغۇت يېڭى سىياسىتى يولغا قويۇلغانلىقىنى، جۈملىدىن رايوندىكى خەلقلەرنىڭ مىللەت ئايرىماي تۇرۇپ، شەھەر نوپۇسى 2 پەرزەنت، يېزا نوپۇسى 3 پەرزەنت كۆرۈشكە بولىدىغانلىقىنى جاكارلىدى. خىتاي خەۋەرلىرىدە، بۇ «بارلىق مىللەتلەرگە باراۋەر مۇئامىلە قىلىشنىڭ ئىشقا ئاشۇرۇلۇشى» دەپ تەرىپلەندى. بىراق، چەتئەللەردىكى كۆزەتكۈچىلەر بۇ يېڭى پىلانلىق تۇغۇت سىياسىتىنىڭ خىتايدىكى مارۇڭ باشچىلىقىدىكى بىر قىسىم مۇتەخەسسىسلەر ئوتتۇرىغا قويۇۋاتقان مىللىي ئاپتونومىيەلىك رايونلارنى يوقىتىش ھەققىدىكى تەشەببۇسى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى بىلدۈرمەكتە.

تەپسىلاتى...

خوتەن مائارىپ دائىرىلىرى مائارىپ سىستېمىسىدا ئۇيغۇر تىلىنىڭ چەكلىنىدىغانلىقىنى ئېتىراپ قىلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 30– ئىيۇل

ئالدىنقى كۈنى ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا خوتەن ۋىلايەتلىك مائارىپ ئىدارىسى تارقاتقان بىر ھۆججەت ئاشكارا بولغان ئىدى.

ئۇنىڭدا بۇ يىل 9-ئايدىن باشلاپ، خوتەن ۋىلايىتىدىكى باشلانغۇچ ۋە ئوتتۇرا مەكتەپلەردە بارلىق دەرسلەرنىڭ بىردەك خىتاي تىلىدا ئۆتۈلىدىغانلىقى، بۇندىن كېيىن مائارىپ سىستېمىسىدا ئۇيغۇر تىلىنى ئىشلىتىشنىڭ بىردەك چەكلىنىدىغانلىقى ئالاھىدە تەكىتلەنگەن.

بىز مەزكۇر ھۆججەت ھەققىدە ئۇچۇر ئىگىلەش ئۈچۈن خوتەن ۋىلايەتلىك مائارىپ ئىدارىسى بىلەن خوتەن ۋىلايىتىگە قاراشلىق خوتەن ناھىيەسى، لوپ ناھىيەسى، چىرا ناھىيەسى ۋە قاراقاش ناھىيەلىرىنىڭ مائارىپ ئىدارىلىرىغا تېلېفون قىلدۇق. 

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر بالىلىرىنىڭ ئىسلامىي ئىسىملىرىنى ئۆزگەرتىش ھەققىدىكى ئۇقتۇرۇش ئەمەلىيلەشتۈرۈلمەكتە

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 26– ئىيۇل

«شىنجاڭ گېزىتى» نىڭ 7-ئاينىڭ 21-كۈنىدىكى سانىدا 6 نەپەر ئۇيغۇر بالىنىڭ مۇسۇلمانچە ئىسىملىرىنىڭ ئۆزگەرتىلگەنلىكى ھەققىدە ئاتا-ئانىلىرى تەرىپىدىن بېرىلگەن ئېلان ئىجتىمائىي تور بەتلەردە تارقالغاندىن كېيىن كۈچلۈك ئىنكاس پەيدا قىلدى. خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بىر قىسىم ئىسىملارنى چەكلىشى ئۇيغۇر ئاتا-ئانىلىرىنىڭ ئۆز بالىلىرىغا خالىغان ئىسىم قويۇشتىن ئىبارەت ئەڭ تەبىئىي ھوقۇقىنى دەپسەندە قىلغانلىق دەپ قارىلىش بىلەن بىرگە، ئۇيغۇر كىملىكىگە قىلىنىۋاتقان ھۇجۇم، دەپ مۇلاھىزە قىلىنماقتا.

بۇ يىل 4-ئايدا ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىلىرى قويۇق ئىسلامىي پۇراققا ئىگە بولغان 20 دىن ئوشۇق ئىسىمنىڭ تىزىملىكىنى ئېلان قىلىپ، بۇ ئىسىملارنى يېڭى تۇغۇلغان بالىلىرىغا قويۇشتىن چەكلىگەن ئىدى. دائىرىلەر ئېلان قىلغان چەكلەنگەن ئىسىملار تىزىملىكىدە «مۇجاھىت، جىھاد، ئابدۇ پەتتار، ئەبۇلغازى، ئەزھەر، ئەسئەدۇللا، ئەمىرۇللا، ئەمىرىدىن، ئەھرۇللا، ئەكبەر، غازات، تۈركىناز، تۈركىزاد، ئەبۇبەكرى، مۇسلىمە، مۇخلىسە، ئەراپات، ھاجى، غوجا، خۇدابەردى، تۈركىناي، مۇجايدۇللا» قاتارلىق بىر تۈركۈم ئىسىملار بار بولۇپ، دائىرىلەر يەنە چەكلەنگەن ئىسىم قويۇلغان بالىلارنىڭ نوپۇسقا ئېلىنمايدىغانلىقى، مەكتەپلەرگە قوبۇل قىلىنمايدىغانلىقىنى ئۇقتۇرغان. كېيىن دائىرىلەر بۇ ئىسىم چەكلەش ھەرىكىتىنىڭ دائىرىسىنى كېڭەيتىپ، ئۇنى 16 ياشتىن تۆۋەن بولغان بالىلارغىچە ئىجرا قىلىپ، يۇقىرىقىدەك ئىسىم قويۇلغان بالىلار بولسا ئىسىملىرىنى ئۆزگەرتىۋېتىشنى تەلەپ قىلغان.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكىنىڭ ئادەم سودىسى دوكلاتىدا ئۇيغۇرلارغا ئالاھىدە ئورۇن بېرىلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 30– ئىيۇن

ئامېرىكا دۆلەت ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ بۇ قېتىمقى ئادەم سودىسى دوكلاتىدا خىتاي دۇنيادىكى مەجبۇرىي ئەمگەك تۈزۈمى يولغا قويۇلۇۋاتقان ئەڭ ناچار دۆلەتلەر قاتارىغا تىزىلدى. دوكلاتتا يەنە ئۇيغۇرلار رايونىدىكى ئالاقىدار ئەھۋاللار ئەڭ گەۋدىلىك مىسال تەرىقىسىدە تىلغا ئېلىنىپ، خىتاي ھۆكۈمىتىنى بۇ مەسىلىلەرنى تېزدىن ھەل قىلىشقا چاقىردى.

ئىنسانىيەت جەمئىيىتىدىكى ئەڭ قەبىھ جىنايەتلەردىن بىرى دەپ قارىلىۋاتقان ئادەم سودىسى ۋە مەجبۇرىي ئەمگەك يىللاردىن بۇيان ھەرقايسى ھۆكۈمەتلەرنىڭ ھەمدە ئاخبارات ۋاسىتىلىرىنىڭ دىققىتىدە بولۇپ كەلمەكتە.

بۇ مۇناسىۋەت بىلەن ھەرقايسى دۆلەتلەردە بۇ ئەھۋاللارنىڭ قايسى دەرىجىدە مەۋجۇت بولۇۋاتقانلىقىمۇ پۈتۈن دۇنيا كۆڭۈل بۆلۈپ كېلىۋاتقان مەسىلىلەردىن ھېسابلىنىدۇ. ئامېرىكا دۆلەت ئىشلار مىنىستىرلىكى ھەر يىلى مۇناسىۋەتلىك سانلىق مەلۇماتلار ۋە پاكىتلار ئاساسىدا دۇنيادىكى دۆلەتلەردە «ئادەم سودىسى» نىڭ مەۋجۇت بولۇش ئەھۋالىنى ئوخشاش بولمىغان دەرىجىگە ئايرىپ، سىستېمىلىق دوكلات تەييارلاشنى ئۆزىنىڭ ۋەزىپىسى قىلىپ كەلمەكتە.

تەپسىلاتى...