سابىق ئوقۇغۇچىلار ھەرىكىتى رەھبەرلىرىدىن بىرى ۋارىس ئابابەكرىنىڭ لاگېردىن چىقىپ ئۆلگەنلىكى دەلىللەندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

1988-يىلدىكى ئوقۇغۇچىلار نامايىشىنىڭ يېتەكچىلىرىدىن بىرى ۋارىس ئابابەكرىنىڭ نويابىرنىڭ بېشىدا لاگېردىن چىققانلىقى ۋە ئۇزۇن ئۆتمەي دوختۇرخانىدا جان ئۈزگەنلىكى جەمئىيەت خەۋەرلىرى ئارقىلىق ئاشكارىلانغانىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ ئۈرۈمچىدىكى ئالاقىدار سىياسىي قانۇن ئورگانلىرىغا قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا، ئۇنىڭ لاگېردىن چىقىپ جان ئۈزگەنلىكى ۋە مېيىت نامىزىنىڭ نوغاي مەسچىتتە چۈشۈرۈلگەنلىكى دەلىللەندى.

ئۈرۈمچى ۋەزىيىتىدىن خەۋەردار كىشىلەرنىڭ رادىيومىزغا بايان قىلىشىچە، لاگېردىن چىقىپ ئۇزۇن ئۆتمەي ھاياتىدىن ئايرىلغان سابىق پائالىيەتچى ۋارىس ئابابەكرىنىڭ تۇتۇلۇش سەۋەبىنى تەخمىن قىلىش قېيىن ئەمەس؛ مەسىلەن ئۇنىڭ شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىدىن ھەيدىلىشىگە سەۋەب بولغان ئوقۇغۇچىلار ھەرىكىتىگە يېتەكچىلىك قىلىشىدىن تارتىپ، ئىشلىگەن فىلىملىرىدىكى نازۇك تېمىلارغىچە ۋە ھەتتا ئۇنىڭ كېيىنكى يىللاردا چەتئەلگە چىقىشقا ئۇرۇنۇشلىرىغىچە كۆپلىگەن ئىش ھەرىكىتى يېقىنقى 3 يىلدىكى سىياسىي قۇيۇندا ئۇنىڭ بېشىغا قارا خالتا كىيدۈرۈلۈشىگە يېتەرلىك باھانىدۇر ؛ بۇ يەردە پەقەت سىرلىق بولۇۋاتقىنى ئۇنىڭ ئۆلۈم سەۋەبى بولۇپ، دائىرىلەر ۋارىس ئۆلگەندىن كېيىن، ئۇنىڭ ئائىلىسىنىڭ تۇرالغۇسىنى نازارەت ئاستىغا ئالغان؛ ئائىلە ئەزالىرى ۋارىسنىڭ ئۆلۈمى ھەققىدە ئارتۇقچە گەپ قىلماسلىق ھەققىدە ئاگاھلاندۇرۇلغان.

تەپسىلاتى...

خوتەن پېداگوگىكا ئالىي تېخنىكومىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى بارات تۇرسۇنباقىنىڭ كېرىيە تۈرمىسىدە ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۆتكەن ئايلاردا تورلاردا ئۇيغۇر رايونىدىكى مەلۇم بىر ئالىي مەكتەپنىڭ سىياسىي ئۆگىنىش يىغىنىنىڭ نەق مەيدانى ئىكەنلىكى ئىلگىرى سۈرۈلگەن بىر خىتايچە ئاۋاز خاتىرىسى تارقالغان ئىدى. ئۇنىڭدا مائارىپ ساھەسىدىن تۇتقۇن قىلىنغان ئاتالمىش «ئىككى يۈزلىمىچى» ۋە «بۆلگۈنچى» مەكتەپ مۇدىرلىرى تىلغا ئېلىنغان ئىدى. ئۇنىڭدا خوتەن پېداگوگىكا ئالىي تېخنىكومىنىڭ ئىككى مۇدىرىنىڭمۇ تۇتقۇندا ئىكەنلىكى بايان قىلىنغان. مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ يىپ ئۇچىغا ئاساسەن ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا مەزكۇر مەكتەپنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى بارات تۇرسۇنباقىنىڭ بىر يىل بۇرۇن تۇتۇلغانلىقى ۋە نۆۋەتتە كېرىيە تۈرمىسىدە ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى.

ئۈرۈمچىدىكى مەلۇم بىر ئالىي مەكتەپنىڭ يىغىن زالىدا خاتىرىلەنگەنلىكى ئىلگىرى سۈرۈلگەن مەزكۇر ئاۋاز خاتىرىسىدە خوتەن پېداگوگىكا ئالىي تېخنىكومىنىڭ ئىككى مۇدىرىنىڭمۇ بۆلگۈچىلىك سەۋەبىدىن تۇتقۇندا ئىكەنلىكى تىلغا ئېلىنغان.

پائالىيەتچى ئابدۇۋەلى ئايۇپ تەرىپىدىن رەتلەنگەن «تۇتقۇندىكى زىيالىيلار تىزىملىكى» دە مەزكۇر مەكتەپنىڭ مۇدىرى بارات تۇرسۇنباقىنىڭ ئىسمىمۇ تىلغا ئېلىنغان. بۇ ھەقتە مەزكۇر مەكتەپكە تېلېفون قىلغىنىمىزدا مەكتەپنىڭ ئىشخانا خادىمى ئۆزىنىڭ يېڭىدىن ئىشقا چۈشكەنلىكىنى سەۋەب قىلىپ كۆرسىتىپ، بۇ مەكتەپنىڭ تۇتقۇندىكى مۇدىرلىرى ھەققىدە مەلۇماتى يوقلۇقىنى ئېيتتى. بىز ئۇنىڭدىن مەكتەپنىڭ نۆۋەتتىكى مۇدىرىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى سورىغىنىمىزدا ئۇ «ئەركىن ئىبراھىم» دەپ جاۋاب بەردى.

بىز بۇ خادىم تەمىنلىگەن تېلېفون نومۇرىغا ئاساسەن مەكتەپنىڭ مەزكۇر ئەھۋالدىن خەۋەردار بىر سابىق خادىمىدىن مەلۇمات سورىدۇق. ئۆزىنىڭ سادىق بىر كومپارتىيە ئەزاسى ئىكەنلىكىنى تەكىتلىگەن بۇ خادىم بارات تۇرسۇنباقىنىڭ بىر يىل بۇرۇن تۇتۇلغانلىقى ۋە نۆۋەتتە كېرىيەدىكى بىر تۈرمىدە ئىكەنلىكىنى ئاشكارىلىدى.

دېيىلىشىچە، بۇ يىل 50 ياشلار چامىسىدىكى بارات تۇرسۇنباقى ئەسلىدە خىتاي تىلى ئوقۇتقۇچىسى بولۇپ 20 نەچچە يىل مەزكۇر مەكتەپتە خىزمەت قىلغان ئىكەن. ئۇزۇن مەزگىل مەكتەپ ئىشخانا مۇدىرى بولۇپ ئىشلىگەن بارات تۇرسۇنباقى تېخى يېقىندىلا مۇئاۋىن مۇدىرلىققا ئۆستۈرۈلگەن ئىكەن. ئۇ ئۆتكەن يىلى نامەلۇم سەۋەب بىلەن تۇتقۇن قىلىنغان.

مەلۇم بولۇشىچە، بارات تۇرسۇنباقى يىغىۋېلىش لاگېرىدا ئەمەس، بەلكى كېرىيەدىكى ناھىيە بازىرىدىن چەت جايغا جايلاشقان بىر تۈرمىدە قامىلىپ ياتماقتىكەن.

تەپسىلاتى...

سوفىې رىچاردسون: «خىتاينىڭ لاگېر مەخپىي ھۆججەتلىرى ئۇنىڭ جىنايەت پاكىتىدۇر»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

18-نويابىر خىتاينىڭ ئۇيغۇر ئېلىدىكى لاگېرلارغا ئائىت 403 بەتلىك مەخپىي ھۆججىتىنى ئاشكارىلىغان «نيۇ-يورك ۋاقتى» گېزىتى، ئىككى ھەپتىگە يەتمىگەن ۋاقىت ئىچىدە يەنى 24-نويابىر داۋاملىق تۈردە يەنە بىر زور كۆلەملىك يەنىمۇ كونكرېت مەخپىي ھۆججەتلەرنى ئېلان قىلىپ، خەلقئارا جەمئىيەتتە ۋە مەتبۇئاتلاردا يەنە بىر دولقۇن ھاسىل قىلدى.

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر ئېلىدە يۈرگۈزۈۋاتقان سىياسەتلىرىگە ئائىت ئاشكارىلانغان ئالدىنقى قېتىملىق مەخپىي ھۆججەتلىرىدە خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان باستۇرۇش سىياسىتىنىڭ ماھىيىتى خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭنىڭ مەزكۇر سىياسەتلەر ئارقىلىق يەتمەكچى بولغان مەقسەتلىرى ئاشكارىلانغان بولسا، 24-نويابىر يەكشەنبە كۈنى، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر ئېلىدە يولغا قويغان يىغىۋېلىش لاگېرلىرىغا مۇناسىۋەتلىك بۇ بىر قاتار مەخپىي ھۆججەتلىرى، خىتاينىڭ ئۇيغۇر دىيارى مىقياسىدا قۇرغان لاگېرلارنىڭ كۆلىمى ۋە ئۇنى ئىدارە قىلىش، ۋە ئۇنىڭ مۇتلەق مەخپىيلىكىنى ساقلاشقىچە بېكىتىلگەن سىستېمىلىق باشقۇرۇش ئۇسۇللىرى ھەمدە بۇ سىياسەتلەرنىڭ پۈتكۈل ئۇيغۇر جەمئىيىتىگە كۆرسىتىۋاتقان تەسىرلىرى ھەققىدە ئېنىق تەپسىلاتلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

تەپسىلاتى...

ئىلى ئوبلاستلىق تېلېۋىزىيە ئىستانسىسىنىڭ رېژىسسورى ئەركىن تۇرسۇن 19 يىل 10 ئاي كېسىۋېتىلگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ۇنىڭدىن بىر يىل ئاۋۋال رادىيومىز ئىلى ئوبلاستلىق رادىيو-تېلېۋىزىيە ئىدارىسىنىڭ تالانتلىق تېلېۋىزىيە رېژىسسورى ئەركىن تۇرسۇننىڭ تۇتقۇن قىلىنىپ، «بۆلگۈنچىلىك» جىنايىتى بىلەن ئەيىبلەنگەنلىكىنى ۋە ئۇنىڭ ئاز دېگەندە 7 يىلدىن 11 يىلغىچە قاماق جازاسىغا كېسىلگەنلىكى ھەققىدە خەۋەر بەرگەن ئىدى.

2015-يىلى 10-ئاينىڭ ئاخىرلىرى ئامېرىكاغا ئوقۇشقا كەلگەن ئارافات ئەركىن تۇرسۇننىڭ ئوغلى بولۇپ، 2016-يىلىدىن باشلاپ ئۇنىڭ غۇلجادىكى ئائىلىسىدىكىلەر بىلەن بولغان ئالاقىسى ئۈزۈلۈشكە باشلىغان. ئۇ 2018-يىلى 8-ئايلار ئەتراپىدا غۇلجا شەھەرلىك 9-بالىلار باغچىسىنىڭ ئوقۇتقۇچىسى بولۇپ ئىشلەيدىغان ئاپىسى گۈلنار تەلئەتنىڭ 2017-يىلىنىڭ ئاخىرىدا لاگېرغا ئېلىپ كېتىلگەنلىكىنى، دادىسى ئەركىن تۇرسۇننىڭ 2018-يىلى 3-ئايدا تۇتقۇن قىلىنىپ، بىۋاسىتە تۈرمىگە ئېلىپ كېتىلگەنلىكىدىن خەۋەر تاپقان.

شۇنىڭدىن باشلاپ ئارافات ئەركىن يۇرتىدا سەۋەبسىز تۇتقۇن قىلىنغان ئاتا-ئانىسىنىڭ خەۋىرىنى ئېلىش ۋە ئۇنى دۇنيا ئاخباراتلىرىغا ئاشكارىلاش يولىدا كۆزگە كۆرۈنگەن ئاكتىپ پائالىيەتچىنىڭ بىرىگە ئايلاندى.

تەپسىلاتى...

«شىنجاڭ ئىقبال پەن-تېخنىكا شىركىتى» نىڭ مۇئاۋىن دىرېكتورى گۈلجامال ئەبەيدۇللانىڭ لاگېردا ئىكەنلىكى دەلىللەندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ۋەزىيەتتىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرى رادىيومىزغا ئۇچۇر يوللاپ، «شىنجاڭ ئىقبال پەن-تېخنىكا شىركىتى» نىڭ ئىككى قۇرغۇچىسىدىن بىرى بولغان گۈلجامال ئەبەيدۇللانىڭ 2017-يىلى 5-ئايدىن باشلاپ ئىز-دېرىكىنىڭ يوقلۇقىنى مەلۇم قىلغان ئىدى.

مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ ھەقتە ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا گۈلجامال ئەبەيدۇللانىڭ 2001-يىلى بىر قېتىم جازالانغانلىقى ئۈچۈن «سابىق مەھبۇسلار» قاتارىدا تۇتۇپ كېتىلگەنلىكى ۋە نۆۋەتتە نىلقىدىكى بىر لاگېردا ئىكەنلىكى دەلىللەندى.

ۋەزىيەتتىن خەۋەردار كىشى غايىب گۈلجامال ئەبەيدۇللانىڭ» شىنجاڭ ئىقبال پەن-تېخنىكا شىركىتى» نى ئاكىسى ئابدۇكېرىم ئەبەيدۇللا بىلەن بىرلىكتە قۇرغانلىقى ۋە تەڭ باشقۇرۇۋاتقانلىقىنى مەلۇم قىلغان ئىدى.

تەپسىلاتى...

تۈركىيە سەپىرىدە غايىب بولغان يوپۇرغۇلۇق تىجارەتچى ئىبراھىم قۇرباننىڭ قاماقخانىدا ئۆلگەنلىكى دەلىللەندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

تۈركىيەدىكى يوپۇرغۇلۇق مۇھاجىرلارنىڭ ئاشكارىلىشىچە، 2016-يىلى 5-ئايدا يوپۇرغىدىن تۈركىيەگە قاراپ يولغا چىققان تىجارەتچى ئىبراھىم قۇربان ئۈرۈمچىگە كەلگەندىن كېيىن ئىز-دېرىكى غايىب بولغان. ئايروپىلان بېلىتى ئېلىنىپ بولغان ئىبراھىم قۇرباننىڭ ئايروپىلان ئۇچۇشقا ئىككى كۈن قالغاندا ئىز-دېرىكى غايىب بولۇشى ئۇنىڭ تۈركىيەدىكى دوستلىرىنى ئەندىشىگە سالغان. ئۇلار، ئالاقىدار قاناللىرى ئارقىلىق ئىبراھىم قۇرباننىڭ يوپۇرغىدا قاماقخانىدا ئۆلگەنلىكىدىن 2 يىل كېيىن خەۋەر تاپقان. مۇخبىرىمىزنىڭ يوپۇرغىغا قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا ئىبراھىم قۇرباننىڭ قاماقخانىدا ئۆلگەنلىكى دەلىللەندى.

ئەسلىدە يوپۇرغىنىڭ تېرىم يېزىسىدىن بولغان ۋە ئۈرۈمچىدە ئابلىز سودا سارىيىدا دۇكان ئېچىۋاتقان تىجارەتچى ئىبراھىم قۇربان، 2016-يىلى 4-ئايدا بىر دوستى بىلەن بىرلىكتە تۈركىيەگە ساياھەتكە كەلگەن. تۈركىيەدىكى ئىككى ھەپتىلىك ساياھىتى جەريانىدا تۈركىيەدە تىجارەت قىلىشنى پىلانلىغان ئىبراھىم قۇربان، شۇ يىلى 5 ‏-ئايدا يوپۇرغىدىن تۈركىيەگە قاراپ ئىككىنچى رەت سەپەر قىلغان. ئەمما ئۇ ئۈرۈمچىگە كەلگەندىن كېيىن، ئۇنىڭ ئىز-دېرىكى غايىب بولغان. ئۇنىڭ بۇ سەپىرىدىن خەۋىرى بولغان ئۇنىڭ تۈركىيەدىكى دوستلىرى، ئۇ بېلىتىنى ئالغان ئايروپىلاننىڭ ئۇچۇشىنىڭ ئالدى-كەينىدە كۆپ سۈرۈشتە قىلغان بولسىمۇ، ئۇنىڭ ئاقىۋىتى ھەققىدە ھېچقانداق ئۇچۇر ئالالمىغان. 2017-يىلى باشلانغان لاگېرغا ئادەم تۇتۇش دولقۇنى، ئىبراھىم قۇربان ھەققىدە ئۇچۇر ئېلىشنى تېخىمۇ مۈمكىنسىزلەشتۈرگەن. ئارىدىن ئىككى يىلچە ئۆتكەندە، ئۇنىڭ تۈركىيەدىكى دوستلىرى ئىبراھىم قۇرباننىڭ يوپۇرغا ناھىيەلىك ج خ ئىدارىسىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى ئەمەت ئوبۇل تەرىپىدىن ئۈرۈمچىدە تۇتۇلغانلىقى، يوپۇرغىغا ئەكېتىلىپ سوراق قىلىنغانلىقى ۋە قاماقخانىدا قىيىن-قىستاقتىن جان ئۈزگەنلىكى ھەققىدە ئۇچۇر ئالغان.

تەپسىلاتى...

«شىنجاڭ قىزىل تۆگە بيو-تېخنىكا شىركىتى» نىڭ باش دىرېكتورى ئابدۇۋەلى ئابدۇسەمەت تۇتقۇندا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

«شىنجاڭ ياشلىرى» ژۇرنىلىنىڭ 2011‏-يىللىق 5‏-سانىدا كۆزگە كۆرۈنگەن مىللىي كارخانىچى سۈپىتىدە تونۇشتۇرۇلغان «شىنجاڭ قىزىل تۆگە بيو-تېخنىكا چەكلىك شىركىتى» نىڭ باش دىرېكتورى ئابدۇۋەلى ئابدۇسەمەتنىڭ 2018‏-يىلى تۇتقۇن قىلىنغانلىقى ۋە ھازىرغىچە ئىز-دېرىكى يوقلۇقى ئاشكارىلاندى. مەلۇم بولۇشىچە، ئاساسلىقى ھالال يېمەكلىك ئىشلەپچىقىرىش ۋە سېتىش بىلەن شۇغۇللىنىدىغان بۇ شىركەتنىڭ 2011‏-يىلدىلا ئۇيغۇر رايونى بويىچە 120 ئورۇندا توپ سېتىش، 10 مىڭدىن ئارتۇق ئورۇندا پارچە سېتىش نۇقتىسى بار ئىكەن. نەچچە مىڭلىغان ئۇيغۇرنى ئىش بىلەن تەمىنلەپ كېلىۋاتقان بۇ باش دىرېكتور ئىككى قېرىندىشى، يەنى شىركەتنىڭ ئىككى ياردەمچى رەھبىرى ئابدۇكېۋىر ئابدۇسەمەت ۋە ئابدۇسەمى ئابدۇسەمەت بىلەن بىرلىكتە تۇتقۇن قىلىنغان.

تەپسىلاتى...

كورلىدا قەشقەر ۋە خوتەندىن كەلگەن ئىشلەمچىلەرنىڭ پەرزەنتلىرىنى ھەقسىز ئوقۇتقان «606 تىل تېخنىكا مەكتىپى» نىڭ پۈتۈن ئوقۇتقۇچىلىرى تۇتقۇن قىلىنغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۆتكەن ئايدىكى ئېنىقلاشلىرىمىز داۋامىدا كورلىدىكى «جاھان پۇل مۇئامىلە شىركىتى» نىڭ ساھىبى ۋە «606 تىل مەكتىپى» نىڭ قۇرغۇچىلىرىدىن بىرى، كارخانىچى ھەسەنجان ئىسمائىلنىڭ تۇتقۇن قىلىنغانلىقى ئاشكارىلانغانىدى. ئۇ قۇرغان مەكتەپنىڭ ئەھۋالى ھەققىدە ئېلىپ بارغان كېيىنكى ئېنىقلاشلىرىمىزدا، مەزكۇر مەكتەپتىكى 6 نەپەر ئوقۇتقۇچىنىڭ، قەشقەر ۋە خوتەندىن كورلىغا ئىشلەمچىلىككە كەلگەن ئاھالىلەرنىڭ پەرزەنتلىرىنى ھەقسىز ئوقۇتقانلىقى ئۈچۈن تۇتقۇن قىلىنغانلىقى ئاشكارىلاندى. تۆۋەندە مۇخبىرىمىز شۆھرەت ھوشۇرنىڭ بۇ ھەقتە تەييارلىغان پروگراممىسى دىققىتىڭلاردا بولىدۇ.

تۇتقۇندىكى كارخانىچى ھەسەنجان ئىسمائىلنىڭ كورلىدىكى «606 تىل تېخنىكا» مەكتىپى ھەققىدە ئېلىپ بارغان ئېنىقلىشلىمىز داۋامىدا، كورلىدىكى ۋەزىيەتتىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرى، مەزكۇر مەكتەپنىڭ 6 نەپەر ئوقۇتقۇچىسىنىڭ ئۆتكەن يىلى 10 ‏-ئايدا تۇتقۇن قىلىنغانلىقىنى ئاشكارىلىدى. ئۇنىڭ دېيىشىچە، كورلىدا ئىقتىسادىي ئۈنۈم بىلەن بىرلىكتە، بەلگىلىك ئىجتىمائىي ئۈنۈممۇ ھاسىل قىلغان بۇ مەكتەپ، كارخانىچى ھەسەنجان ئىسمائىل تۇتقۇن قىلىنغاندىن كېيىن، خىتاي ساقچىلىرىنىڭ تېخىمۇ ئىلگىرىلەپ تەكشۈرۈش ئوبيېكتىغا ئايلانغان. تەكشۈرۈش نەتىجىسىدە خوتەن ۋە قەشقەردىن كورلىغا ئىشلەمچىلىككە كەلگەن ئاھالىلەرنىڭ پەرزەنتلىرىنى ھەقسىز ئوقۇتقانلىقى ۋە بۇ ھەقسىز ئوقۇغان ئوقۇغۇچىلارنىڭ بەزىلىرىنىڭ دادىسى ياكى ئانىسىنىڭ لاگېردا ئىكەنلىكى ئاشكارىلانغان. بۇنىڭ بىلەن مەزكۇر مەكتەپنىڭ ئالتۇنگۈل ئىسمائىل قاتارلىق 6 نەپەر ئوقۇتقۇچىسى جىنايەتچىلەرگە ھېسداشلىق قىلىش گۇمانى بىلەن تۇتۇپ كېتىلگەن.

تەپسىلاتى...

كۇچادىكى بىر ساقچى خادىمى: «مەن ئىشلىگەن ‹تەربىيەلەش مەركىزى› دە ئۆلگەنلەر جىق ئەمەس، پەقەت 150 چە كىشى بار»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

مۇخبىرىمىزنىڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىكى يىغىۋېلىش لاگېرلىرىدا ئۆلگەنلەرنىڭ سانى ھەققىدە ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا كۇچادىكى بىر ساقچى خادىمى ئۆزى ئىلگىرى ئىشلىگەن «تەربىيەلەش مەركىزى» دە 150 چە كىشىنىڭ ئۆلگەنلىكىنى ئاشكارىلىدى. ئەمما ئۇ 150 كىشىنىڭ ئۆزى ۋەزىپە ئۆتىگەن 6 ئاي ئىچىدە ياكى لاگېر قۇرۇلغاندىن بۇيان ئۆلگەنلىكى ھەققىدە ئېنىقلىما بەرمىدى. ئۇ پەقەت بۇ 150 چە كىشىنىڭ ئەل قاتارى يەرلىككە قويۇلغانلىقى، ئائىلە-تاۋابىئاتلىرىغا ئېتىبار بېرىلىۋاتقانلىقى، بانكىدىكى قەرزلىرىنىڭ ئۆسۈمىنىڭ بىكار قىلىنغانلىقىنى تىلغا ئالدى. ھالبۇكى، ئۇ 150 چە كىشىنىڭ قانچىلىكىنىڭ بىۋاستە قېيىن-قىستاق، قانچىلىكىنىڭ كېسەل سەۋەبى بىلەن ئۆلگەنلىكى ھەققىدە يۇقىرى ئورگانلاردىن مەلۇمات ئېىلىشىمىزنى تەۋسىيە قىلدى.

يېقىندا كۇچالىق بىر مۇھاجىر رادىيومىزغا ئۇچۇر يوللاپ، كۇچانىڭ ئوچا بازارلىق ساقچىخانا باشلىقى ھېمىت قارىنىڭ بىر سورۇندا ئوچا بازىرىنىڭ ئۆزىدىنلا لاگېر قۇرۇلغان 3 يىلدىن بۇيان 200 چە كىشىنىڭ لاگېردا ئۆلگەنلىكىنى ئېچىنغان تەلەپپۇزدا تىلغا ئالغانلىقى ۋە مۇشۇ سەۋەبتىن تۇتقۇن قىلىنغانلىقىنى مەلۇم قىلغان ئىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ ئىككى ھەپتىنىڭ ئالدىدا ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا مەزكۇر ساقچىخانا باشلىقىنىڭ لاگېردا ئۆلگەنلەرگە ھېسسىداشلىق قىلغانلىقى ئۈچۈن تۇتۇلغانلىقى دەلىللەنگەن بولسىمۇ، ئەمما ئوچا بازىرىدىن ئېنىق ھالدا قانچىلىك كىشىنىڭ لاگېردا ئۆلگەنلىكى ئايدىڭلاشمىغان ئىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ سان ھەققىدە ئىزچىل ئەھۋال ئېنىقلىشى داۋامىدا كۇچادىكى بىر ساقچى خادىمى ئوچادىن 200 كىشىنىڭ لاگېردا ئۆلگەنلىكىنى رەت قىلدى. ئەمما ئۇ ئۆزى ئىلگىرى 6 ئاي ۋەزىپە ئۆتىگەن 1‏-تەربىيەلەش مەركىزىدە پۈتۈن لاگېر بويىچە «ئاران 150 چە كىشى» نىڭ لاگېردا ئۆلگەنلىكىنى تىلغا ئالدى.

تەپسىلاتى...

ئەرمۇدۇندىكى بىر كەنتتە نوپۇسنىڭ 45% ئى لاگېردا ئىكەنلىكى، مىشادا دېھقانچىلىقنى «پىدائىيلار» قىلىۋاتقانلىقى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

مۇخبىرىمىزنىڭ قەشقەرگە قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا، قەشقەر يېڭىشەھەرنىڭ ئەرمۇدۇن يېزىسىدىكى 1300 نوپۇسلۇق بىر كەنتتە 600 چە كىشىنىڭ، يەنى نوپۇسنىڭ 45% نىڭ لاگېرىدا ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى. پەيزىۋاتنىڭ مىشا يېزىسىدا نوپۇسنىڭ يېرىمى دېگۈدەك لاگېرىدا بولغاچقا دېھقانچىلىق ئىشلىرىنى تۆۋەنگە چۈشكەن كادىرلار ۋە پىدائىيلار دەپ نام بېرىلگەن تەتىلدە ئۆيىگە قايتقان ئوقۇغۇچىلار قىلىۋاتقانلىقى مەلۇم بولدى.

گەرچە ئۇيغۇر رايونىدا لاگېرلار قۇرۇلغاندىن بۇيان، ئۇيغۇر جەمئىيىتىدە كوچىلاردا كىشىلەر پەۋقۇلئاددە ئازلاپ كەتكەنلىكى، دۇكانلار تاقىلىپ سودا-تىجارەتمۇ ئاساسەن دېگۈدەك توختىغانلىقى ھەممىگە ئايان بولۇپ بولغان بولسىمۇ، ئەمما ئېنىق ھالدا قانچىلىك كىشىنىڭ، ياكى نوپۇسنىڭ قانچىلىك قىسمىنىڭ لاگېردا ئىكەنلىكى ھەققىدە رەسمىي سانلىق مەلۇماتلار تېخى ئوتتۇرىغا چىقمىدى. شۇڭا تېلېفون زىيارەتلىرىمىز داۋامىدا، خادىملاردىن ئۆز تەۋەلىكىدە قانچىلىك كىشىنىڭ لاگېردا ئىكەنلىكى ھەققىدە مەلۇمات سوراشنى توختاتمىدۇق. قەشقەر يېڭىشەھەر ناھىيەسىنىڭ ئەرمۇدۇن يېزىسىدىكى بىر مەھەللە باشلىقى، يېزا بويىچە 2-كەنتتىن «تەربىيەلەش» كە ئەكېتىلگەنلەرنىڭ ئەڭ كۆپ ئىكەنلىكىنى تىلغا ئالدى.

تەپسىلاتى...