خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئىدارە ئورگانلاردا ئۇيغۇر تىلىنى ئىشلىتىشنى چەكلىگەنلىكى مەلۇم بولدى

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  23-ماي

خىتاي دائىرىلىرىنىڭ «دۆلەت ئورتاق تىلىنى ئومۇملاشتۇرۇش» نامىدا ئۇيغۇر دىيارىدا خىتاي تىلىنى ئومۇملاشتۇرۇشنى مەقسەت قىلغان سىياسەت تەدبىرلىرىنى، يېقىندا «ئىككى يۈزلىمىچىلىككە قارشى تۇرۇش» نامىدىكى سىياسىي ھەرىكىتى بىلەن بىرلەشتۈرۈپ كۈچەيتكەنلىكى مەلۇم. يەنى چەتئەللەردىكى ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا، ئۇيغۇرلار ئۈندىدار سۇپىسىدىن كۆچۈرۈپ تارقاتقان بۇ ھەقتىكى ئۇچۇردا گەرچە، مەزكۇر ھۆججەتنىڭ مەنبەسى ئېنىق كۆرسىتىلمىگەن بولسىمۇ، بۇنىڭ ئۇيغۇر دىيارىدىكى مەلۇم سىنىپ مۇدىرلىرىنىڭ بىر ئۈندىدار گۇرۇپپىسىدا 19-ئاپرېل تارقىتىلغانلىقى مەلۇم. 

تەپسىلاتى...

سۈنئىي ئاپتونومىيە: ئۇيغۇرلارنىڭ ئەمەل سورۇنىدىن سىقىپ چىقىرىلىشى

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى
2017 – يىلى 5– نۇيابىر

بېيجىڭدا ئۆتكۈزۈلگەن 19- نۆۋەتلىك پارتىيە قۇرۇلتىيىى بىر يۇقىرى دەرىجىلىك سياسىي يىغىن بولۇش سۈپىتى بىلەن دۇنيانىڭ دىققىتىنى تارتتى، شۇنىڭ بىلەن بىرگە، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ يۇقىرى قاتلىمىدا ئاز سانلىقلار ۋە ئاياللار ۋەكىللىرىنىڭ يېتەرسىزلىكى دىققەت تارتتى. ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارلارنىڭ تارقىلىشى ھەققىدىكى يېڭى بىر دوكلاتىدا، ئۇيغۇر ۋەكىللەرنىڭ ئېغىر دەرىجىدە كەمچىل ئىكەنلىكى بايقالدى. گەرچە ھۆكۈمەت «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى» دەپ ئاتىسىمۇ، لېكىن  يۇقىرى دەرىجىلىك پارتىيە ۋە ھۆكۈمەت ئورۇنلىرىنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمىغا خىتايلار قويۇلغان.

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى(تۆۋەندە قىسقىچە ئۇ ك ھ ق دەپ ئېلىندى – تەرجىماندىن)نىڭ قارىشىچە، چېن چۈەنگونىڭ ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن باستۇرۇش ئېلىپ بېرىۋاتقان بىر ۋاقتتا سىياسىي بيۇرو ئەزاسى بولۇپ سايلىنىشى ئۇيغۇرلارنىڭ سىياسىي، ئىقتىسادىي، ئىجتىمائىي ۋە مەدەنىيەت ھوقۇقلىرىنى تېخىمۇ تارايتىۋېتىدۇ. ئۇ ك ھ ق شۇنىڭغا ئىشىنىدۇكى، چېن چۈەنگونىڭ ئۆستۈرۈلۈشى ئۇيغۇرلارنىڭ سىياسىي ئىشلاردىكى ۋەكىللىك ئورنىنى تېخىمۇ تۆۋەنلىتىۋېتىدۇ.

تەپسىلاتى...

قەغەز ئاپتونومىيە

بۇ سەھىپىدىكى مەزمۇنلار پات يېقىندا يېڭىلىنىپ قويۇلىدۇ. بۇ تېمىدا ئىنگلىزچە سەھىپىمىزدىكى مەزمۇندىن ۋاقىتلىق  پايدىلىنىپ تۇرۇشىڭىزنى سورايمىز

تەپسىلاتى...