غۇلجا ناھىيىسىدىكى «يېپىق تەربىيىلەش مەركىزى» گە 1500 ئەتراپىدا سىياسىي گۇماندار سولانغان

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 10– ئاۋغۇست

بۇلتۇردىن باشلاپ ئۇيغۇر رايونىنىڭ كۆپ قىسىم جايلىرىدا سىياسىي گۇمان بىلەن تۇتقۇن قىلىنغان بىر قىسىم كىشىلەر تەكشۈرۈش نەتىجىسىدە قىلمىشى جىنايەتكە توشمىغان ئەھۋالدا يەنە قويۇۋېتىلمەستىن ئاتالمىش قانۇن-تۈزۈم تەربىيە مەركەزلىرىگە قامىۋېلىنغان ئىدى. مۇھاجىرەتتىكى بەزى ئۇيغۇر كۆزەتكۈچىلەر، شەكلى ئۆزگەرگەن قاماقخانا دەپ نام بەرگەن بۇ خىل مەركەزلەردىن غۇلجا ناھىيىسىدە بەشى بەرپا بولغان. ئاشكارىلىنىشىچە، بۇ مەركەزلەردە نۆۋەتتە 1500 ئەتراپىدا سىياسىي گۇماندار سولىنىپ ياتماقتا. ئەجەپلىنەرلىكى، غۇلجا ناھىيەسى بۇ تەربىيەلەش مەركەزلىرىنىڭ بىر يىلغا يەتمىگەن ۋاقىت ئىچىدە 3 قېتىم نامىنى ئۆزگەرتكەن. مۇخبىرىمىزنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان مەزكۇر تەربىيىلەش مەركىزىنىڭ 3 نەپەر ئوقۇتقۇچىسى، ئۆزلىرى خىزمەت قىلىۋاتقان تەربىيەلەش مەركىزىنىڭ نامىنى دەپ بېرەلمىدى. ئۇلار يەنە ئۆز «كۇرسانت» لىرىنىڭ تەربىيىلىنىشىنى قاچان تاماملايدىغانلىقىدىنمۇ خەۋەرسىزلىكىنى ئاشكارىلىدى.

تەپسىلاتى...

سەيپىدىن ئەزىزىنىڭ كىتابلىرى يىغىۋېلىنىپ سىياسىي سېنزورغا تاپشۇرۇلغان

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 10– ئاۋغۇست

ئالدىنقى ئايلاردا «ئۆتكەن ئەسىرنىڭ 90-يىللىرىدا ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدا چەكلەنگەن ياكى كىتابخانىلاردىن يىغىۋېلىنىپ بىر تەرەپ قىلىنغان ئۇيغۇرچە كىتابلار تىزىملىكى» ناملىق بىر پارچە قارا تىزىملىك ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا تارقالغان ئىدى.

مەزكۇر تىزىملىكتە تۇرغۇن ئالماسنىڭ «ئۇيغۇرلار» قاتارلىق 3 كىتابىدىن سىرت، يەنە بىرمۇنچە ئۇيغۇرچە كىتابلارنىڭ چەكلەنگەنلىكى بىلدۈرۈلگەن.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى دائىرىلەرنىڭ ئۇيغۇر تىلىنى مائارىپتىن سىقىپ چىقارغانلىقىنى ئەيىبلىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 9– ئاۋغۇست

ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق مائارىپ نازارىتىنىڭ بۇ يىل 1-سېنتەبىردىن باشلاپ تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپ ۋە باشلانغۇچ مەكتەپلەردە خىتاي تىلى مائارىپىنى يولغا قويۇشنى بەلگىلەنگەنلىكى ھەققىدىكى ئۇقتۇرۇشى ئۆتكەن جۈمە كۈنى تاراتقۇلاردا ئاشكارىلانغاندىن كېيىن، ئىجتىمائىي ئالاقە تورلىرىدا جىددىي ئىنكاس قوزغىغان ئىدى. چەتئەللەردىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرىنىڭ مەسئۇللىرى رادىيومىز زىيارىتىنى قوبۇل قىلىپ، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر مائارىپىنى خىتايچىلاشتۇرۇشىغا قارىتا نارازىلىق بىلدۈردى. ئۇلار ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا جامائەت پىكرى توپلاش، مەتبۇئاتلاردا نارازىلىق بىلدۈرۈش، بايانات ئېلان قىلىش، ھەتتا بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى، غەرب دېموكراتىك دۆلەت ھۆكۈمەتلىرى قاتارلىقلارغا دوكلات سۇنۇش، ئەرز قىلىش قاتارلىق كۆپ يوللار ئارقىلىق پۈتكۈل يەر شارى خاراكتېرلىك ئۇيغۇر تىل-مائارىپىنى قوغداش پائالىيىتى ئېلىپ بارىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. 

تەپسىلاتى...

يوپۇرغىدىكى بىر كەنتتە تېلېفونىدىن سەزگۈر ئۇچۇرلار بايقالغان 53 كىشى تۇتۇپ سوراق قىلىنماقتا

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 8– ئاۋغۇست

مۇخبىرىمىزنىڭ مىسىردىن قايتقان ئوقۇغۇچى ۋە ئۇلارنىڭ ئائىلە-تاۋابىئاتىنىڭ ئەھۋالى ھەققىدە ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا، يوپۇرغا يەكشەنبە بازاردىكى بىر كەنتنىڭ ئۆزىدىنلا 53 كىشىنىڭ تېلېفونىدا سەزگۈر ئۇچۇرلار يەنى ئاتالمىش قانۇنسىز ئۇچۇرلار بايقالغانلىقى ئۈچۈنلا تۇتۇلغانلىقى ۋە سوراق قىلىنىۋاتقانلىقى ئاشكارىلاندى.

ئاشكارىلىنىشىچە، تۇتۇلغانلارنىڭ كۆپىنچىسى دېھقانلار بولۇپ، ئۇلار خىتايچە خەت بىلمىگەنلىكى ئۈچۈن تېلېفون قوللانغاندا دىققەتسىزلىكتىن چەكلەنگەن ئۇچۇرلارغا باغلىنىپ قالغان. شۇنداق تۇرۇقلۇق، دېھقانلار جازادىن خالى بولالمىغان. مەلۇم بولۇشىچە، تېلېفونىنى خاتا قوللانغانلىقى ئۈچۈن تۇتۇپ سوراق قىلىنىۋاتقانلار ئىچىدە، يېقىندا مىسىردىن قايتىپ كەلگەن ئوقۇغۇچى ئىمامھۈسەننىڭمۇ دادىسى بار ئىكەن. 

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇرلار دىيارىدىكى «ساقچى دۆلىتى» نىڭ يېڭى ئىپادىسى – ئائىلە ئەزالىرىنى ئېنىقلاش

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 8– ئاۋغۇست

ئۇيغۇرلار دىيارىدىكى سىياسىي ۋەزىيەتنىڭ بارغانسېرى ئۆتكۈرلىشىشىگە ئەگىشىپ خىتاي دائىرىلىرىنىڭ تۈرلۈك شەكىللەردىكى يەرلىك تەدبىرلىرى ئوتتۇرىغا چىقماقتا. ئەنە شۇلارنىڭ بىرى يېقىندا ئۈرۈمچىدە تارقىتىلغان ئائىلە ئەزالىرىنىڭ ئالاقىدار ئۇچۇرلىرىنى توپلاش ھەققىدىكى ئۇقتۇرۇش بولۇپ، ئۇنىڭدا ھەر بىر كىشىنىڭ ئۇرۇق-تۇغقانلىرىغا ئائىت تېخىمۇ تەپسىلىي ئۇچۇرلارنى مەلۇم قىلىش تەلەپ قىلىنغان. ۋەزىيەت ئانالىزچىلىرى بۇ ھەقتە پىكىر قىلىپ بۇنى ئۇيغۇرلارنى تېخىمۇ ئۈنۈملۈك نازارەت قىلىشنى مەقسەت قىلغان، دېدى.

ئۆتكەن ھەپتىدىن باشلاپ ئۈرۈمچىدىكى ھەرقايسى ئاھالىلەر ئولتۇراق رايونىغا تارقىتىلغان يېڭى ئۇقتۇرۇشتا شۇ تەۋەلىكتىكى كىشىلەرنىڭ ئۆز ئۇرۇق-تۇغقانلىرى ھەمدە ئۇلارنىڭ ئىجتىمائىي ئالاقە ئۇچۇرلىرىنى يېڭى جەدۋەل بويىچە تولدۇرۇشى تەلەپ قىلىنغانلىقى مەلۇم بولدى. مەزكۇر ئۇقتۇرۇشتا بىلدۈرۈلۈشىچە، ھەر بىر ئائىلىدىكى كىشىلەر يېڭى جەدۋەلگە ئۆزلىرىنىڭ، ئاتا-ئانا ۋە جورىسىنىڭ شەخسى ئۇچۇرلىرىنى تولدۇرۇشتىن باشقا پەرزەنتلىرى، پەرزەنتلىرىنىڭ جۆرىلىرى، پەرزەنتلىرىنىڭ پەرزەنتلىرى، قېرىنداشلىرى ۋە ئۇلارنىڭ پەرزەنتلىرى ھەققىدىكى ئۇچۇرلارنى ئەينەن تولدۇرۇشى لازىم ئىكەن. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، شۇ كىشىنىڭ جۆرىسىمۇ خۇددى مۇشۇ تەرىقىدە ئۆزىنىڭ بارچە تۇغقانلىرىنىڭ ئۇچۇرلىرىنى تولدۇرىدىكەن. شۇنىڭ بىلەن بىرگە ھەر بىر كىشىنىڭ ئىسىم-فامىلىسى، مىللىتى، سىياسىي قىياپىتى، كىملىك نومۇرى، خىزمەت ئورنى ياكى ۋەزىپىسى قاتارلىقلارنى تولدۇرۇش لازىم ئىكەن.

تەپسىلاتى...

خىتاي مەكتەپلەردە ئۇيغۇرچە ئوقۇتۇشنى چەكلىدى

تۈركىستان ۋاقتى خەۋىرى
2017 – يىلى 4– ئاۋغۇست

رەسمىي مەنبەلەردە ئېيتىلىشىچە، خىتاينىڭ شىنجاڭ رايونى(شەرقىي تۈركىستان -ت)دا دائىرىلەر مەكتەپلەردە ئۇيغۇرچە ئىشلىتىشنى چەكلىگەن.

بۇيرۇققا خىلاپلىق قىلغۇچىلارنىڭ «قاتتىق جازالىنىدىغانلىقى» تەكىتلەنگەن.

بۇ چەكلىمە، بېيجىڭنىڭ ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىنى ئاسسىمىلياتسىيە قىلىش ئۈچۈن يۈرگۈزگەن قاتتىق باستۇرۇش تەدبىرلىرىنىڭ بىرى سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا چىقتى.

تەپسىلاتى...

مىسرادىن قايتقان 12 ياشلىق ئەمرۇللاھنىڭ 5 تاغىسىنىڭمۇ قاماقتا ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 4– ئاۋغۇست

مىسىردىن قايتقان ۋە نازارەت ئاستىدا ئوقۇۋاتقان ئەمرۇللاھ مەمەتنىڭ ئەھۋالى ھەققىدە ئىلگىرىلەپ ئەھۋال ئېنىقلىشىمىز داۋامىدا، ئۇنىڭ دادىسىنىڭ يەتتە يىل كېسىلگىنىدىن باشقا، بەش تاغىسىنىڭمۇ قاماقتا ئىكەنلىكى، ئانىسى ۋە بوۋىسىنىڭ ئەمرۇللاھنى مىسىرغا ئوقۇشقا ئەۋەتكەنلىكىدەك ئاتالمىش خاتالىقىنى بوينىغا ئېلىپ، دائىرىلەرگە خاتالىقىنى تەكرارلىماسلىق ھەققىدە ۋەدە بەرگەنلىكى ئاشكارىلاندى. ئەمما تاغىلىرىنىڭ قاماققا ئېلىنىشىنىڭ ئەمرۇللاھنىڭ مىسىرغا چىقىپ ئوقۇشى بىلەن ئالاقىسى بار-يوقلۇقى ئايدىڭلاشمىدى.

تەپسىلاتى...

پىلانلىق تۇغۇت سىياسىتىدىكى ئۆزگىرىش مىللىي ئاپتونومىيىلىك رايونلارنى يوقىتىش قەدىمىمۇ؟ (1)

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 3– ئاۋغۇست

خىتاينىڭ شىنخۇا تورى قاتارلىق ھۆكۈمەت ئاخبارات ۋاسىتىلىرى ئۇچۇر تارقىتىپ، 28‏-ئىيۇل كۈنىدىن ئېتىبارەن ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدا پىلانلىق تۇغۇت يېڭى سىياسىتى يولغا قويۇلغانلىقىنى، جۈملىدىن رايوندىكى خەلقلەرنىڭ مىللەت ئايرىماي تۇرۇپ، شەھەر نوپۇسى 2 پەرزەنت، يېزا نوپۇسى 3 پەرزەنت كۆرۈشكە بولىدىغانلىقىنى جاكارلىدى. خىتاي خەۋەرلىرىدە، بۇ «بارلىق مىللەتلەرگە باراۋەر مۇئامىلە قىلىشنىڭ ئىشقا ئاشۇرۇلۇشى» دەپ تەرىپلەندى. بىراق، چەتئەللەردىكى كۆزەتكۈچىلەر بۇ يېڭى پىلانلىق تۇغۇت سىياسىتىنىڭ خىتايدىكى مارۇڭ باشچىلىقىدىكى بىر قىسىم مۇتەخەسسىسلەر ئوتتۇرىغا قويۇۋاتقان مىللىي ئاپتونومىيەلىك رايونلارنى يوقىتىش ھەققىدىكى تەشەببۇسى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى بىلدۈرمەكتە.

تەپسىلاتى...

كەنت ئامانلىق مۇدىرى: ئەمرۇللانى ساۋاقداشلىرىنى يۇقۇملاندۇرۇپ قويماسلىقى ئۈچۈن نەزەربەند قىلىۋاتىمىز

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 3– ئاۋغۇست

بىز ئۆتكەن ھەپتىلىك ئاڭلىتىشىمىزدا مىسىردىن قايتقان 12 ياشلىق ئەمرۇللانىڭ يوپۇرغىدىكى كەنت ئاھالىلەر كومىتېتىدا نازارەت ئاستىدا ئىكەنلىكىنى خەۋەر قىلغان ئىدۇق.

مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ قېتىمقى ئېنىقلىشىدا ئەمرۇللانىڭ باشلانغۇچ مەكتەپنىڭ 6-يىللىقىدا ئوقۇۋاتقانلىقى، مەكتەپكە مېڭىشتىن ئاۋۋال ۋە مەكتەپتىن قايتقاندا كەنتكە كېلىپ، ئۆزىنى مەلۇم قىلىۋاتقانلىقى، كەنت كادىرلىرىنىڭ ئۇنىڭ مەكتىپىگە بېرىپ دەرس ئارىلىقلىرىدا ئۇنىڭغا قانۇن تۈزۈم تەربىيىسى بېرىۋاتقانلىقى ئاشكارىلاندى. بۇ ھەقتە پىكىر بايان قىلغان ئامېرىكىدىكى ئۇيغۇر رايونى ۋەزىيىتى ئانالىزچىسى دوكتور قاھار بارات ئەپەندى، بۇ خىل نەزەربەندنىڭ ئەمرۇللاغا كۆرسىتىشى مۇمكىن بولغان ھەر خىل تەسىرلەر ئۈستىدە توختالدى.

تەپسىلاتى...

مىسىردىن قايتقان ئوقۇغۇچى 12 ياشلىق ھەزرىتىئېلى مەمەتنىڭ دادىسى 7 يىللىق كېسىلگەن

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 1– ئاۋغۇسىت

بىز ئۆتكەن ھەپتىلەردە مىسىردىن قايتقان 12 ياشلىق ئوقۇغۇچى ھەزرىتىئېلى مەمەتنىڭ بىر مەھەل تۇتۇپ تەكشۈرۈلگەندىن كېيىن كەنتتە نەزەربەنت قىلىنغانلىقى، ئەمما ئۇنى مىسىردىن ئېلىپ قايتقان ئاتا-ئانىسىنىڭ ئاقىۋىتى مەلۇم ئەمەسلىكىنى خەۋەر قىلغان ئىدۇق، مۇخبرىمىزنىڭ ئىلگىرىلەپ ئەھۋال ئېنىقلىشى داۋامىدا ھەزرىتىئېلىنىڭ دادىسى مەمەت ئابلەتنىڭ  يوپۇرغا ناھىيىلىك سوت مەھكىمىسى تەرىپىدىن بۇ يىل23 ‏-ماي كۈنى 7 يىللىق كېسىلگەنلىكى ئاشكارىلاندى.  مەلۇم بولۇشىچە سوت ھۆكۈمىدە ئۇنىڭ توپلىشىپ جەمئىيەت تەرتىپىنى بۇزۇش جىنايىتى بىلەن ئەيىبلەنگەن. ئەمما كەنت ئامانلىق مۇدىرى مەمەت ئابلەتنىڭ كېسىلىشىدە بالىسىنى مىسىرغا ئەۋەتىشنىڭ مۇھىم سەۋەپ بولغانلىقىنى تىلغا ئالدى. تۆۋەندە مۇخبرىمىز شۆھرەت ھوشۇرنىڭ بۇ ھەقتە تەييارلىغان پروگراممىسى دىققىتىڭلاردا بولىدۇ.

تەپسىلاتى...