لوزاندا خىتايدا ئۆتكۈزۈلمەكچى بولغان ئولىمپىك مۇسابىقىسىگە قارشى زور كۆلەملىك نامايىش ئېلىپ بېرىلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ياۋروپادىكى ئۇيغۇرلار، تىبەتلەر، موڭغۇللار، خوڭكوڭلۇقلار ۋە خەلقئارالىق كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرى بىرلىكتە بېيجىڭ قىشلىق ئولىمپىك مۇسابىقىسىگە قارشى نامايىش ئۆتكۈزدى.

بۈگۈن، يەنى 6-ئاينىڭ 23-كۈنى «خەلقارا ئولىمپىك كۈنى» مۇناسىۋېتى بىلەن د ئۇ ق نىڭ تەشەببۇسى، «شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرى ھەمكارلىق مۇنبىرى» نىڭ قارارى، ئۇيغۇر، تىبەت، موڭغۇل، خوڭكوڭلىقلار ھەمدە باشقا خەلقئارالىق كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرىنىڭ ھەمكارلىقىدا شىۋېتسارىيەنىڭ لوزان شەھرىدىكى خەلقئارا ئولىمپىك كومىتېتىنىڭ مەركىزى بىناسى ئالدىدا 2022-يىللىق بېيجىڭ قىشلىق ئولىمپىك مۇسابىقىسىگە قارشى كەڭ كۆلەملىك نامايىش ئېلىپ بېرىلغان.

تەپسىلاتى...

ئانالىزچىلار: «ئۇيغۇر سوت كوللېگىيەسى خىتاينىڭ جىنايىتىنى تارتىپ چىقىپ، ئۇنى خەلقى ئالەمگە رەسۋا قىلىشنى داۋام قىلىدۇ»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئەنگلىيەنىڭ پايتەختى لوندوندا 4-ئىيۇندىن 7-ئىيۇنغىچە ئېچىلغان «ئۇيغۇر سوت كوللېگىيەسىنىڭ گۇۋاھلىق يىغىنى» مۇۋەپپەقىيەتلىك ئاياغلاشقاندىن كېيىن بەزى تاراتقۇلاردا بۇ ھەقتە سىياسىي مۇلاھىزىلەر ئېلان قىلىنغان.

يېقىندا ئەنگلىيەدە چىقىدىغان «كۆزەتچى» ژۇرنىلىدا «خىتاي چوقۇم ئۇيغۇر سوت كوللېگىيەسىدىن ئەندىشە قىلىشى كېرەك» ناملىق بىر ماقالە ئېلان قىلىنغان بولۇپ، ئۇيغۇر سوت كوللېگىيەسىنىڭ تەشكىلى قۇرۇلمىسى، ئورنى، رولى ۋە خىتاينى ئەندىشىگە سالىدىغان سىياسىي ئامىللار ئەتراپلىق يورۇتۇپ بېرىلگەن.

ماقالىنىڭ بېشىدا ئاپتور ئۇيغۇر سوت كوللېگىيەسىنىڭ ئەھۋالى ھەققىدە مۇنداق دېگەن: «بىر ئاڭلاشقا ھۆكۈمەت ئورگىنىدەك تۇيۇلىدىغان ئۇيغۇر سوت كوللېگىيەسى ھەققىدە چىققان خەۋەرلەر شىنجاڭدىكى ئۇيغۇرلار ئۇچرىغان ۋەھشىيلىك، قىيىن-قىستاق ۋە خورلۇقلارنى ئاڭلاتتى. ئەمما بۇ قانداق سوت، ئۇنىڭ ئورنى نېمە؟ بۇنىڭ جاۋابى بەلكىم كۆپچىلىكنى ھەيران قالدۇرۇشى مۇمكىن. ئۆزىنىڭ ئادىللىقى بىلەن مەشھۇر بولغان ئادۋوكات جېففىرى نايىس گەرچە بۇ سوتنىڭ رەئىسى بولسىمۇ، ئۇنىڭ بىرەر ھۆكۈمەتتە ۋەزىپىسى يوق. بۇ سوتنىڭ يەنە رەسمىي يىغىنلىرى ۋە بىر مۇنچە قانۇنىي تەرتىپلىرى بار. بۇ سوت يەنە خىتاينىڭ غەربىي رايونىدا يۈز بەرگەن ئىشلارنىڭ ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت ۋە ئىرقىي قىرغىنچىلىق جىنايىتى شەكىللەندۈرىدىغانلىقىنى رەسمىي تەكشۈرىدۇ».

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى لوندون ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى رەھىمە خانىم ئۇيغۇر سوتىغا ئالتە ئاي پۇختا تەييارلىق قىلىنغانلىقىنى ۋە تەسىرىنىڭ چوڭ بولغانلىقىنى بىلدۈردى.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق لوزاندا خىتاي ئولىمپىك مۇسابىقىسىگە قارشى زور كۆلەملىك نامايىش ئېلىپ بارماقچى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ياۋروپادىكى ئۇيغۇرلار سەپەرۋەر قىلىنغان لوزاندىكى نامايىش د ئۇ ق تەشكىللىگەن يەنە بىر قېتىملىق زور كۆلەملىك نامايىش ھېسابلىنىدىكەن.

د ئۇ ق 2018-يىلى 4-ئاينىڭ 27-كۈنى بېلگىيە پايتەختى بېريۇسسېلدا «5 مىڭ كىشىلىك نامايىش» نى، 2018-لى 11-ئاينىڭ 7-كۈنى شىۋېتسارىيەنىڭ جەنۋە شەھرىدىكى ب د ت بىناسى ئالدىدا يەنە قانچە مىڭ كىشىلىك نامايىشنى تەشكىللەپ، خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرى سىياسىتىنى پاش قىلغان ۋە زور خەلقئارالىق تەسىر قوزغىغان ئىدى. بۇ قېتىم د ئۇ ق 2022-يىللىق بېيجىڭ قىشلىق ئولىمپىك مۇسابىقىسىگە قارشى شىۋېتسارىيەنىڭ لوزان شەھرىدىكى خەلقئارا ئولىمپىك كومىتېتىنىڭ مەركىزى بىناسى ئالدىدا ئەنە شۇنداق نەچچە مىڭ كىشىلىك نامايىش ئورۇنلاشتۇرۇشنىڭ سەپەرۋەرلىك پائالىيىتىنى باشلىغان.

د ئۇ ق مەركىزىدىن ئىگىلىگەن ئۇچۇرلىرىمىزغا قارىغاندا، بۇ قېتىمقى نامايىش د ئۇ ق نىڭ تەشەببۇسى، «شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرى ھەمكارلىق مۇنبىرى» نىڭ قارارى بىلەن ئۇيغۇر، تىبەت، موڭغۇل، خوڭكوڭلىقلار ۋە باشقا خەلقئارالىق كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرىنىڭ ھەمكارلىقىدا «خەلقئارا ئولىمپىك كۈنى» بولغان 6-ئاينىڭ 23-كۈنى سائەت 13:00 دىن 15:30 غىچە لوزاندا ئېلىپ بېرىلىدىكەن. كورونا ۋىرۇسى سەۋەبلىك كىشىلەرنىڭ باشقا دۆلەتلەردىن كېلىش ئىمكانى بولمىغاچ، شۇ كۈنى يەنە دۇنيانىڭ باشقا ئەللىرىدىكى 40 تىن ئارتۇق شەھەردە بېيجىڭ ئولىمپىكىگە قارشى خەلقئارالىق كۆلەمدە ئورتاق نامايىشلار ئۆتكۈزۈلىدىكەن.

تەپسىلاتى...

G7 يىغىنى جەريانىدا د ئۇ ق رەھبەرلىرى ئەنگىلىيەدە مۇھىم پائالىيەتلەرنى ئېلىپ بارغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

4-ئىيۇندىن 7-ئىيۇنغىچە لوندۇندا داۋام قىلغان «ئۇيغۇر سوت كوللېگىيەسى» نىڭ گۇۋاھلىق ئاڭلاش يىغىنىنى ئاخىرلاشتۇرۇپ لوندۇندا قالغان بىر قىسىم د ئۇ ق رەھبەرلىرى 11-ئىيۇندىن 13-ئىيۇنغىچە داۋام قىلغان ئەنگىلىيەدىكى G7 يىغىنىدا ئۇيغۇرلار دۇچ كېلىۋاتقان «ئىرقىي قىرغىنچىلىق» نىڭ كۈنتەرتىپنى ئىگىلىشى ۋە يىغىندىن ئۇيغۇرلار توغرىلىق ياخشى بىر نەتىجىنىڭ ۋۇجۇدقا چىقىشى ئۈچۈن تېرىشچانلىق كۆرسىتىپ كەلگەن ئىدى. د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى بۈگۈن لوندۇندىن ئايرىلىشتىن ئىلگىرى زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، G7 يىغىنىدا ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنىڭ مۇھىم بىر تېما سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا قويۇلغانلىقىنى ئەسكەرتتى.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق رەئىسى ئوكسفورد ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئۇيغۇرلار توغرۇلۇق دوكلات بەردى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا مەشھۇر ئوكسفورد ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئۇيغۇرلار ۋە شەرقىي تۈركىستاننىڭ نۆۋەتتىكى ۋەزىيىتى توغرىسىدا دوكلات بەرگەن.

10-ئىيۇن كۈنى ئەنگلىيەنىڭ دۇنياغا داڭلىق ئالىي مەكتەپلىرىدىن بىرى بولغان ئوكسفورد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئوقۇغۇچىلار ئۇيۇشمىسى د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنى ئۇيغۇرلار ۋە شەرقىي تۈركىستاننىڭ نۆۋەتتىكى ۋەزىيىتى توغرىسىدا دوكلات بېرىشكە تەكلىپ قىلغان. يىغىنغا دولقۇن ئەيسا بىلەن بىرگە د ئۇ ق نىڭ باش تەپتىشى ئابدۇلھاكىم ئىدرىس ۋە د ئۇ ق سەھىيە-ئېكولوگىيە بۆلۈمىنىڭ مۇدىرى ئەنۋەر توختىلارمۇ قاتناشقان.

د ۇ ق رەئىسىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، ئوكسفورد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئوقۇغۇچىلار ئۇيۇشمىسى تۇنجى قېتىم 2020-يىلى 3-ئايدا ئۇيغۇر سىياسىي ئاكتىپلىرىنى بىر قېتىم دوكلات بېرىشكە تەكلىپ قىلغان. بۇ قېتىمقى دوكلات بېرىش يىغىنىدا ئوقۇغۇچىلار د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسانىڭ قانداق بولۇپ بۈگۈنكىدەك بىر ئاكتىپ سىياسىي پائالىيەتچىگە ئايلانغانلىقى توغرىسىدا سوئاللار سورىغان. دولقۇن ئەيسا ئەپەندى ئۆزىنىڭ ياشلىق دەۋرىدىكى كەچمىشلىرىنى بايان قىلىش بىلەن بىرگە، نۆۋەتتىكى شەرقىي تۈركىستاننىڭ ئومۇمىي ۋەزىيىتى توغرىسىدا ئەتراپلىق توختالغان.

4-ئىيۇندىن 7-ئىيۇنغىچە لوندوندا داۋام قىلغان «ئۇيغۇر سوت كوللېگىيەسى» نىڭ گۇۋاھلىق ئاڭلاش يىغىنىغا قاتنىشىش ئۈچۈن ئامېرىكىدىن كەلگەن د ئۇ ق نىڭ باش تەپتىشى ئابدۇلھەكىم ئىدرىس ئەپەندى زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ بۇ دوكلات بېرىش يىغىنى ھەققىدە توختالغاندا، د ئۇ ق رەئىسىنىڭ بەرگەن دوكلاتىنىڭ ئوكسفورد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئوقۇغۇچىلىرىغا كۈچلۈك تەسىر قىلغانلىقىنى، يىغىننىڭ سوئال-جاۋاب شەكلىدە ناھايىتى قىزىقارلىق ئۆتكەنلىكىنى تىلغا ئالدى.

تەپسىلاتى...

گېرمانىيە پارلامېنتىدا ئۇيغۇر رايونىدىكى «ئىرقىي قىرغىنچىلىق» ۋە «ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت» ھەققىدە دوكلات ئاڭلاش يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

گېرمانىيەدىكى ئۇيغۇرلار ھەرقايسى شەھەرلەردىن گېرمانىيە پايتەختى بېرلىنغا كېلىپ جەم بولۇپ، پارلامېنت بىناسى ئالدىدا نامايىشقا د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى يېتەكچىلىك قىلدى. 2021-يىلى 17-ماي.

گېرمانىيە پارلامېنتى خىتاينىڭ ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن يۈرگۈزىۋاتقان باستۇرۇشلىرىنىڭ «ئىرقىي قىرغىنچىلىق ۋە ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت» ئىكەنلىكى توغرىسىدا دوكلات ئاڭلاش يىغىنى ئۆتكۈزدى.

17-ماي گېرمانىيە پارلامېنتىدا كىشىلىك ھوقۇق ۋە ئىنسانىي ياردەم كومىتېتىنىڭ ئۇيۇشتۇرىشى بىلەن «خەلقئارا قانۇنلارغا بىنائەن ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن يۈرگۈزۈلىۋاتقان كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكىنى باھالاش» تېمىسىدا دوكلات ئاڭلاش يىغىنى ئۆتكۈزۈلگەن. يىغىنغا بېرلىندىكى خۇمبولد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ جىنايى ئىشلار قانۇنى، جىنايى ئىشلار دەۋا قانۇنى، خەلقئارا جىنايى ئىشلار قانۇنى ۋە ھازىرقى زامان قانۇن تارىخى بۆلۈملىرىنىڭ پروفېسسورىلىرىدىن دوكتۇر فلورىيان يېسبېرگېر، پروفېسسور، دوكتۇر ئادۋوكات ھارتمۇت ئېمانۇئېل كايسەر، كىشىلىك ھوقۇقنى كۆزىتىش تەشكىلاتى گېرمانىيە تارمىقىنىڭ دىرېكتورى ۋېنزېل مىخالىسكى، ھامبۇرگ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ سىياسىي ئىلىم ۋە ئاممىۋى قانۇن بويىچە پروفېسسورى، ئادۋوكات دوكتۇر نورمان پېخ، لوندۇن پادىشاھلىق ئىنىستىتۇتى قانۇن بۆلۈمىنىڭ پروفېسسورى دوكتۇر ئېۋا پىلىس، نۈرنبېرگ فىرىدېرك ئالىكساندىر ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ جىنايى ئىشلار قانۇنى، جىنايى ئىشلار دەۋا قانۇنى، خەلقئارا جىنايى ئىشلار قانۇنى ۋە ئاممىۋى قانۇن بويىچە پروفېسسورى دوكتۇر كىرىستوف زاففېرلىڭ ھەمدە تونۇلغان جازا لاگېرلىرى مۇتەخەسسىسى ئادرىيان زېنز قاتارلىقلار دوكلات بېرىشكە تەكلىپ قىلىنغان. يىغىنغا گېرمانىيە پارلامېنتى كىشىلىك ھوقۇق ۋە ئىنسانىي ياردەم كومىتېتىنىڭ رەئىسى گۈيدى يەنسىن خانىم رىياسەتچىلىك قىلغان.

بۇ قېتىمقى يىغىن گېرمانىيە پارلامېنتى كىشىلىك ھوقۇق ۋە ئىنسانىي ياردەم كومىتېتىنىڭ 82-نۆۋەتلىك كىشىلىك ھوقۇقنى كۆزدىن كۆچۈرۈش يىغىنى بولۇپ، گەرچە بۇندىن ئىلگىرى پارلامېنتتا ئۇيغۇرلار ۋە جازا لاگېرلىرى توغرۇلۇق بىرقانچە قېتىم گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنلىرى ئۇيۇشتۇرۇلغان بولسىمۇ، مېركىل ھۆكۈمىتىنىڭ خىتاي بىلەن بولغان ئىقتىسادىي مەنپەئەتنى كىشىلىك ھوقۇقتىن ئۈستىن ئورۇنغا قويۇشى سەۋەبلىك بۇ يىغىنلاردىن ھىچ بىر نەتىجە چىقمىغان. بۇ ھال گېرمانىيەدىكى كىشىلىك ھوقۇق ئورگانلىرىنىڭ، گېرمانىيە ۋە ياۋروپا پارلامېنتى ئەزالىرىنىڭ ھەمدە گېرمانىيەدىكى ئۇيغۇرلارنىڭ قاتتىق نارازىلىقىنى قوزغاپ كەلگەن ئىدى.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق ھەيئىتى تۈركىيە دېموكرات پارتىيەسىنىڭ رەھبەرلىرى بىلەن كۆرۈشتى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

(ئوڭدىن سولغا) تۈركىيە دېموكرات پارتىيەسىنىڭ رەئىسى گۈلتېكىن ئۇيسال، دۇق مۇئاۋىن رەئىسى ئەركىن ئەكرەم ۋە تۈركىيە دېموكرات پارتىيەسىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى مۇھەممەت كەللەچى ئەپەندىلەر. 2021-يىلى 19-يانۋار، تۈركىيە.

ئۇيغۇر مەسىلىسى ئىلگىرى تۈركىيەدە بەزى پارتىيە ۋە گۇرۇھلارلا كۆڭۈل بۆلۈدىغان مەسىلە ئىدى. ئۇيغۇر مەسىلىسىنىڭ خەلقئالىشىشىغا ئەگىشىپ، ھازىر تۈركىيەدىكى پۈتۈن پارتىيەلەر ئورتاق كۆڭۈل بۆلۈدىغان، باياناتلىرىدا ئورۇن بېرىدىغان مەسىلىگە ئايلاندى. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى ئەركىن ئەكرەم باشچىلىقىدىكى ھەيئەت يېقىندىن بۇيان ئىزچىل ھالدا ئۇيغۇر مەسىلىسىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ كېلىۋاتقان تۈركىيە دېموكرات پارتىيەسىنى زىيارەت قىلىپ، ئۇلارغا رەھمەت ئېيتتى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ ھازىرقى ئېغىر ۋەزىيىتى، ئۇيغۇر دەۋاسىنىڭ خەلقئارادىكى تەرەققىياتى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ تۈركىيەگە شۇنداقلا دېموكرات پارتىيەسىگە بولغان تەلەپلىرى توغرىسىدا مەلۇمات بەردى.

د ئۇ ق ھەيئىتى بىلەن ئۆتكۈزۈلگەن ئۇچرىشىشقا دېموكرات پارتىيەسىنىڭ رەئىسى گۈلتېكىن ئۇيسال ئەپەندى، تاشقىي سىياسەتكە مەسئۇل مۇئاۋىن رەئىسى مەلىھ ئاقتاش ئەپەندى، سىياسىي ئىشلارغا مەسئۇل مۇئاۋىن رەئىسى مۇھەممەت كەللەچى ئەپەندى ۋە پارلامېنت ئەزاسى جەمال ئەنگىن يۇرت ئەپەندىلەر ئىشتىراك قىلدى. 19-يانۋار كۈنى چۈشتىن كېيىن ئىككى سائەت داۋاملاشقان ئۈچرىشىشتا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى دوكتور ئەركىن ئەكرەم ئەپەندى ئۇيغۇرلارنىڭ ھازىرقى ئېغىر ۋەزىيىتى بايان قىلىنغان يازما دوكلات سۇنغاندىن سىرت، ئۇيغۇر دەۋاسىنىڭ ئامېرىكا، ياۋروپا دۆلەتلىرىدىكى تەرەققىياتى، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ پائالىيەتلىرى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ تۈركىيە ھۆكۈمىتىگە قويغان تەلەپلىرى توغرىسىدا مەلۇمات بەردى. ئاخىرىدا مەزكۇر پارتىيە رەھبەرلىرىنىڭ ئۇيغۇرلار توغرىسىدىكى سوئاللىرىغا جاۋاب بەردى.

مۇزاكىرە ئاخىرىدا دېموكرات پارتىيەسىنىڭ رەئىسى گۈلتېكىن ئۇيسال ئەپەندى خۇلاسە نۇتۇقى سۆزلەپ مۇنداق دېدى: «مەن ئالدى بىلەن ئۇيغۇر ھەيئىتى بىلەن پارتىيەمىزنىڭ مەركىزىدە كۆرۈشكەنلىكىم ئۈچۈن ئىنتايىن خۇرسەن بولغانلىقىمنى تەكىتلىمەكچىمەن. شەرقىي تۈركىستان دەۋاسى گەرچە تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى دۆلىتىنىڭ ئالدىنقى قاتاردىكى مەسىلىسى بولمىسىمۇ، لېكىن تۈرك خەلقىنىڭ قەلبىدە چوڭقۇر ئورۇن ئالغان بىر مەسىلىدۇر. شۇڭا بىزمۇ بۇ ھېسسيات بىلەن قانداق قىلىپ شەرقىي تۈركىستانلىقلار دۇچار بولۇۋاتقان زۇلۇملار ھەققىدە خەلقىمىزگە تېخىمۇ تەپسىلىي مەلۇمات بېرەلەيمىز؟ سىياسىي جەھەتتىن قانداق قىلىپ بۇ دەۋانى تۈركىيەنىڭ مىللىي مەسىلىسىگە ئايلاندۇرالايمىز؟ دېگەنگە ئوخشاش مەسىلىلەرگە باش قاتۇرۇۋاتىمىز.»

تەپسىلاتى...

مۇسۇلمانلار جامائىتى ئىسلام ھەمكارلىق تەشكىلاتىنى ئۇيغۇرلارنى قوللاشقا چاقىردى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خەلقئارادىكى ئۇيغۇرلارنى قوللاش ساداسى بارغانسېرى يۇقۇرى كۆتۈرۈلىۋاتقاندا ئەڭ چوڭ ئىسلام تەشكىلاتلىرىنىڭ بىرى بولغان «ئىسلام ھەمكارلىق تەشكىلاتى» نىڭ ئېغىر باستۇرۇش ۋە قىرغىنچىلىققا دۇچ كېلىۋاتقان ئۇيغۇرلارنى ئەمەس، ئەكسىچە ئۇيغۇرلارنى ھۇجۇم نىشانى قىلىۋاتقان خىتاي ھۆكۈمىتىنى قوللىشى ئىزچىل خەلقئارانىڭ تەنقىد ئوبېكتى بولۇپ كەلمەكتە. ئەنە شۇنداق ئاچچىق رېئاللىققا قارشى ئورتاق سادا ھاسىل قىلىش ئۈچۈن 140 تىن ئارتۇق تەشكىلات ۋە 25 دۆلەت ئىزچىل ئۆزلىرىنىڭ بىر كىشىلىك مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلىپ كەلمەكتە. ئەنە شۇ خىل تىرىشچانلىقنىڭ بىرى 17-دېكابىر كۈنى ئامېرىكا مۇسۇلمان تەشكلاتلار كېڭىشى، «ئۇيغۇرلارغا تېزدىن ئازادلىق» قاتارلىق ئورۇنلار بىرلىكتە ئاچقان تور مۇھاكىمە يىغىنى بولدى.

يىغىندا ئالدى بىلەن رىياسەتچى ئايۇب رازىق سۆز ئېلىپ، نۆۋەتتە مۇسۇلمانلار دۇنياسىدا، بولۇپمۇ مۇسۇلمان ياشلار ئارىسىدا ئۇيغۇرلار دۇچ كېلىۋاتقان پاجىئەلەر ھەققىدە ھېچقانچە چۈشەنچىنىڭ يوقلۇقىنى، شۇ سەۋەبتىن بۇ ھەقتىكى رېئاللىقنى تېخىمۇ كۆپ مۇسۇلمانلار جامائىتىگە بىلدۈرۈش ئارزۇسىنىڭ مۇشۇنداق بىر تور مۇھاكىمىسى ئېچىشنىڭ جىددىي زۆرۈرىيەتلەردىن بولۇپ قالغانلىقىنى ئالاھىدە كۆرسەتتى.

تەپسىلاتى...

يەھۇدىي جامائىتى «خانۇككا بايرىمى» نى ئۇيغۇرلار بىلەن بىللە تەبرىكلىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

«خانۇككا بايرىمى» (يورۇقلۇق بايرىمى) يەھۇدىيلارنىڭ ئەنئەنىۋى بايراملىرىدىن بىرىدۇر. بۇ بايرام مۇناسىۋىتى بىلەن يەھۇدىي جامائىتى ئۇيغۇرلارنىمۇ تەكلىپ قىلىپ، يەھۇدىيلار بىلەن ئۇيغۇرلارنىڭ ئوخشىشىپ كېتىدىغان تارىخىي كەچمىشلىرى، ئۇيغۇلارنىڭ نۆۋەتتىكى پاجىئەسى ۋە بۇنىڭغا بىرلىكتە خاتىمە بېرىش تېما قىلىنغان مول مەزمۇنلۇق پائالىيەتلەرنى ئۆتكۈزدى.

مەلۇماتلارغا قارىغاندا، «خانۇككا بايرىمى» مىلادىيەدىن ئىلگىرى 164-يىلى يەھۇدىيلارنىڭ ئېرۇسالىمنى قايتۇرۇۋالغانلىق غەلبىسىنى خاتىرىلەش ئۈچۈن ئۆتكۈزۈلىدىغان بايرام بولۇپ، ئىبرانى كالېندارى بويىچە، ھەر يىلى نويابىرنىڭ كېيىنكى 15 كۈنىدىن دېكابىرنىڭ كېيىنكى 15 كۈنىگىچە خالىغان كۈندە ئۆتكۈزۈلىدىكەن. بۇ بايرام دائىم يىل ئاخىرىدىكى مىلاد بايرىمى بىلەن بىللە كەلگەچكە، ئۆز نۆۋىتىدە يەھۇدىيلارنىڭ مۇھىم مەدەنىيەت بايراملىرىدىن بىرىگە ئايلانغان. يەھۇدىيلار ئۈچۈن ئېيتقاندا، بۇ بايرام ئۆتمۈشتىكى شانلىق تارىخىنى ئەسلەش، شۇنداقلا تارىختا ئۇچرىغان تراگېدىيەلىرىنى ئۇنتۇماسلىق بايرىمى ھېسابلىنىدىكەن، بۇ يەردىكى يورۇقلۇق ئۈمىد ۋە غەلىبىگە ۋەكىللىك قىلىدىكەن. ئۇلار ئادەتتە قەندىل (چىراغ) يېقىش، شام ياندۇرۇش، بايرام ناخشىسى ئېيتىش، ياغلىق يېمەكلەرنى يېيىش قاتارلىق ئۇسۇللار بىلەن بۇ بايرامنى تەبرىكلەيدىكەن.

يېقىندا ئەنگىليەدىكى يەھۇدىي تەشكىلاتلىرى ۋە ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ۋەكىللىرى «خانۇككا بايرىمى» نى بىرلىكتە تەبرىكلەش پائالىيىتى ئۆتكۈزدى. توردا ئېلىپ بېرىلغان بۇ پائالىيەتتە ئىككى جامائەتنىڭ ۋەكىللىرى بىرلىكتە شام ياقتى ۋە بايراملىق تىلەكلىرىنى بىلدۈردى. ئالدى بىلەن يەھۇدىي كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتى رېنى كاسسىن (Rene Cassin) نىڭ ئىجرائىيە مۇدىرى مىيا خانىم 10-دېكابىر «خەلقئارا كىشىلىك ھوقۇق كۈنى» دىن كېيىنلا ئۆتكۈزۈلگەن بۇ بايرامنىڭ مۇھىم ئەھمىيىتىنى تىلغا ئالدى، ئاندىن بۇ بايرامنىڭ تارىخىي ئارقا كۆرۈنۈشىنى بايان قىلىپ، قەدىمقى گرېكلارنىڭ ئىسرائىلىيەنى ئىشغال قىلىپ يەھۇدىيلارنى قىرىپ، ئۇلارنىڭ ئېتىقادى ۋە مەدەنىيىتىگە ئېغىر دەرىجىدە بۇزغۇنچىلىق قىلغانلىقىنى، ناتسىست گېرمانىيەسىنىڭ بولسا 2-دۇنيا ئۇرۇشى مەزگىلىدە مىليونلىغان يەھۇدىيلارنى قىرغانلىقىنى، ئۇنىڭدىن كېيىن «قايتا يۈز بەرمەيدۇ» دېيىلگەن بۇ بۇ قەبىھ جىنايەتنىڭ ھازىر ئۇيغۇرلارغا يۈرگۈزۈلۈۋاتقانلىقىنى ئەسلىتىپ ئۆتكەندىن كېيىن مۇنداق دېدى: «بىز بۇ ئاخشام بۇ يەردە بۇ زۇلۇملارنى سۆزلەش بىلەنلا قالماي، ئۆزئارا دوستلۇقىمىزنى تەبرىكلەيمىز؛ مەدەنىيىتىمىز، دىنىمىز ۋە ئەنئەنىۋى ئالاھىدىلىكلىرىمىزدىن بىرلىكتە زوق ئالىمىز. كىملىكىمىزنى بىر-بىرىمىزگە تېخىمۇ ياخشى تونۇشتۇرىمىز. بۇ بايرام ئارقىلىق ئۈمىد ۋە يورۇقلۇقنى بىرلىكتە تەبرىكلەيمىز».

تەپسىلاتى...

گېرمانىيە پارلامېنتى جازا لاگېرلىرى توغرىسىدا گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنى ئۆتكۈزدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن يۈرگۈزۈلۈۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىق گېرمانىيەدىكى گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنىنىڭ ئاساسلىق تېمىسىنى تەشكىل قىلدى.

4-نويابىر گېرمانىيە پارلامېنتى ئەزالىرىدىن مارگېرىتا باۋزى ۋە سامان ماردى قاتارلىقلارنىڭ رىياسەتچىلىكىدە ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن يۈرگۈزۈلۈۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىق توغرىسىدا تور ئارقىلىق گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى.

يىغىنغا ئىشتىراك قىلغان د ئۇ ق ياشلار كومىتېتىنىڭ رەئىسى ۋە د ئۇ ق بېرلىن ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى غەيۇر قۇربان ئەپەندىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، د ئۇ ق بىلەن ھەمكارلىقتا ئېلىپ بېرىلغان بۇ گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنىغا ھاكىمىيەت بېشىدىكى كۆپلىگەن پارتىيەلەرنىڭ ۋەكىللىرى ھەم گېرمانىيە پارلامېنتىنىڭ كۆپلىگەن مۇھىم ئەزالىرى، بەزى كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرىنىڭ رەھبەرلىرىمۇ قاتناشقان. غەيۇر قۇربان «ناشتىلىق يىغىلىشى» دەپ ئاتالغان بۇ يىغىنغا 70 تىن ئارتۇق كىشىنىڭ ئىشتىراك قىلغانلىقىنى تىلغا ئالدى.

گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنىغا لاگېر شاھىتى سايراگۈل ساۋۇتباي ۋە قەلبىنۇر سىدىقلار گۇۋاھلىق بەرگۈچىلەر سۈپىتىدە تەكلىپ قىلىنغان. سايراگۈل ساۋۇتباي بۇ ھەقتە زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغاندا، بۇ يىغىن پۇرسىتىدىن پايدىلىنىپ، ئۆزىنىڭ خىتاي زۇلۇمى ئاستىدا ئازاب چېكىۋاتقان شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ دەرت-ئەلەملىرىنى يەنە بىر قېتىم ئاڭلىتىپ ئۆتكەنلىكىنى بىلدۈردى.

تەپسىلاتى...