د ئۇ ق ھەيئىتى تۈركىيە دېموكرات پارتىيەسىنىڭ رەھبەرلىرى بىلەن كۆرۈشتى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

(ئوڭدىن سولغا) تۈركىيە دېموكرات پارتىيەسىنىڭ رەئىسى گۈلتېكىن ئۇيسال، دۇق مۇئاۋىن رەئىسى ئەركىن ئەكرەم ۋە تۈركىيە دېموكرات پارتىيەسىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى مۇھەممەت كەللەچى ئەپەندىلەر. 2021-يىلى 19-يانۋار، تۈركىيە.

ئۇيغۇر مەسىلىسى ئىلگىرى تۈركىيەدە بەزى پارتىيە ۋە گۇرۇھلارلا كۆڭۈل بۆلۈدىغان مەسىلە ئىدى. ئۇيغۇر مەسىلىسىنىڭ خەلقئالىشىشىغا ئەگىشىپ، ھازىر تۈركىيەدىكى پۈتۈن پارتىيەلەر ئورتاق كۆڭۈل بۆلۈدىغان، باياناتلىرىدا ئورۇن بېرىدىغان مەسىلىگە ئايلاندى. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى ئەركىن ئەكرەم باشچىلىقىدىكى ھەيئەت يېقىندىن بۇيان ئىزچىل ھالدا ئۇيغۇر مەسىلىسىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ كېلىۋاتقان تۈركىيە دېموكرات پارتىيەسىنى زىيارەت قىلىپ، ئۇلارغا رەھمەت ئېيتتى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ ھازىرقى ئېغىر ۋەزىيىتى، ئۇيغۇر دەۋاسىنىڭ خەلقئارادىكى تەرەققىياتى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ تۈركىيەگە شۇنداقلا دېموكرات پارتىيەسىگە بولغان تەلەپلىرى توغرىسىدا مەلۇمات بەردى.

د ئۇ ق ھەيئىتى بىلەن ئۆتكۈزۈلگەن ئۇچرىشىشقا دېموكرات پارتىيەسىنىڭ رەئىسى گۈلتېكىن ئۇيسال ئەپەندى، تاشقىي سىياسەتكە مەسئۇل مۇئاۋىن رەئىسى مەلىھ ئاقتاش ئەپەندى، سىياسىي ئىشلارغا مەسئۇل مۇئاۋىن رەئىسى مۇھەممەت كەللەچى ئەپەندى ۋە پارلامېنت ئەزاسى جەمال ئەنگىن يۇرت ئەپەندىلەر ئىشتىراك قىلدى. 19-يانۋار كۈنى چۈشتىن كېيىن ئىككى سائەت داۋاملاشقان ئۈچرىشىشتا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى دوكتور ئەركىن ئەكرەم ئەپەندى ئۇيغۇرلارنىڭ ھازىرقى ئېغىر ۋەزىيىتى بايان قىلىنغان يازما دوكلات سۇنغاندىن سىرت، ئۇيغۇر دەۋاسىنىڭ ئامېرىكا، ياۋروپا دۆلەتلىرىدىكى تەرەققىياتى، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ پائالىيەتلىرى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ تۈركىيە ھۆكۈمىتىگە قويغان تەلەپلىرى توغرىسىدا مەلۇمات بەردى. ئاخىرىدا مەزكۇر پارتىيە رەھبەرلىرىنىڭ ئۇيغۇرلار توغرىسىدىكى سوئاللىرىغا جاۋاب بەردى.

مۇزاكىرە ئاخىرىدا دېموكرات پارتىيەسىنىڭ رەئىسى گۈلتېكىن ئۇيسال ئەپەندى خۇلاسە نۇتۇقى سۆزلەپ مۇنداق دېدى: «مەن ئالدى بىلەن ئۇيغۇر ھەيئىتى بىلەن پارتىيەمىزنىڭ مەركىزىدە كۆرۈشكەنلىكىم ئۈچۈن ئىنتايىن خۇرسەن بولغانلىقىمنى تەكىتلىمەكچىمەن. شەرقىي تۈركىستان دەۋاسى گەرچە تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى دۆلىتىنىڭ ئالدىنقى قاتاردىكى مەسىلىسى بولمىسىمۇ، لېكىن تۈرك خەلقىنىڭ قەلبىدە چوڭقۇر ئورۇن ئالغان بىر مەسىلىدۇر. شۇڭا بىزمۇ بۇ ھېسسيات بىلەن قانداق قىلىپ شەرقىي تۈركىستانلىقلار دۇچار بولۇۋاتقان زۇلۇملار ھەققىدە خەلقىمىزگە تېخىمۇ تەپسىلىي مەلۇمات بېرەلەيمىز؟ سىياسىي جەھەتتىن قانداق قىلىپ بۇ دەۋانى تۈركىيەنىڭ مىللىي مەسىلىسىگە ئايلاندۇرالايمىز؟ دېگەنگە ئوخشاش مەسىلىلەرگە باش قاتۇرۇۋاتىمىز.»

تەپسىلاتى...

مۇسۇلمانلار جامائىتى ئىسلام ھەمكارلىق تەشكىلاتىنى ئۇيغۇرلارنى قوللاشقا چاقىردى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خەلقئارادىكى ئۇيغۇرلارنى قوللاش ساداسى بارغانسېرى يۇقۇرى كۆتۈرۈلىۋاتقاندا ئەڭ چوڭ ئىسلام تەشكىلاتلىرىنىڭ بىرى بولغان «ئىسلام ھەمكارلىق تەشكىلاتى» نىڭ ئېغىر باستۇرۇش ۋە قىرغىنچىلىققا دۇچ كېلىۋاتقان ئۇيغۇرلارنى ئەمەس، ئەكسىچە ئۇيغۇرلارنى ھۇجۇم نىشانى قىلىۋاتقان خىتاي ھۆكۈمىتىنى قوللىشى ئىزچىل خەلقئارانىڭ تەنقىد ئوبېكتى بولۇپ كەلمەكتە. ئەنە شۇنداق ئاچچىق رېئاللىققا قارشى ئورتاق سادا ھاسىل قىلىش ئۈچۈن 140 تىن ئارتۇق تەشكىلات ۋە 25 دۆلەت ئىزچىل ئۆزلىرىنىڭ بىر كىشىلىك مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلىپ كەلمەكتە. ئەنە شۇ خىل تىرىشچانلىقنىڭ بىرى 17-دېكابىر كۈنى ئامېرىكا مۇسۇلمان تەشكلاتلار كېڭىشى، «ئۇيغۇرلارغا تېزدىن ئازادلىق» قاتارلىق ئورۇنلار بىرلىكتە ئاچقان تور مۇھاكىمە يىغىنى بولدى.

يىغىندا ئالدى بىلەن رىياسەتچى ئايۇب رازىق سۆز ئېلىپ، نۆۋەتتە مۇسۇلمانلار دۇنياسىدا، بولۇپمۇ مۇسۇلمان ياشلار ئارىسىدا ئۇيغۇرلار دۇچ كېلىۋاتقان پاجىئەلەر ھەققىدە ھېچقانچە چۈشەنچىنىڭ يوقلۇقىنى، شۇ سەۋەبتىن بۇ ھەقتىكى رېئاللىقنى تېخىمۇ كۆپ مۇسۇلمانلار جامائىتىگە بىلدۈرۈش ئارزۇسىنىڭ مۇشۇنداق بىر تور مۇھاكىمىسى ئېچىشنىڭ جىددىي زۆرۈرىيەتلەردىن بولۇپ قالغانلىقىنى ئالاھىدە كۆرسەتتى.

تەپسىلاتى...

يەھۇدىي جامائىتى «خانۇككا بايرىمى» نى ئۇيغۇرلار بىلەن بىللە تەبرىكلىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

«خانۇككا بايرىمى» (يورۇقلۇق بايرىمى) يەھۇدىيلارنىڭ ئەنئەنىۋى بايراملىرىدىن بىرىدۇر. بۇ بايرام مۇناسىۋىتى بىلەن يەھۇدىي جامائىتى ئۇيغۇرلارنىمۇ تەكلىپ قىلىپ، يەھۇدىيلار بىلەن ئۇيغۇرلارنىڭ ئوخشىشىپ كېتىدىغان تارىخىي كەچمىشلىرى، ئۇيغۇلارنىڭ نۆۋەتتىكى پاجىئەسى ۋە بۇنىڭغا بىرلىكتە خاتىمە بېرىش تېما قىلىنغان مول مەزمۇنلۇق پائالىيەتلەرنى ئۆتكۈزدى.

مەلۇماتلارغا قارىغاندا، «خانۇككا بايرىمى» مىلادىيەدىن ئىلگىرى 164-يىلى يەھۇدىيلارنىڭ ئېرۇسالىمنى قايتۇرۇۋالغانلىق غەلبىسىنى خاتىرىلەش ئۈچۈن ئۆتكۈزۈلىدىغان بايرام بولۇپ، ئىبرانى كالېندارى بويىچە، ھەر يىلى نويابىرنىڭ كېيىنكى 15 كۈنىدىن دېكابىرنىڭ كېيىنكى 15 كۈنىگىچە خالىغان كۈندە ئۆتكۈزۈلىدىكەن. بۇ بايرام دائىم يىل ئاخىرىدىكى مىلاد بايرىمى بىلەن بىللە كەلگەچكە، ئۆز نۆۋىتىدە يەھۇدىيلارنىڭ مۇھىم مەدەنىيەت بايراملىرىدىن بىرىگە ئايلانغان. يەھۇدىيلار ئۈچۈن ئېيتقاندا، بۇ بايرام ئۆتمۈشتىكى شانلىق تارىخىنى ئەسلەش، شۇنداقلا تارىختا ئۇچرىغان تراگېدىيەلىرىنى ئۇنتۇماسلىق بايرىمى ھېسابلىنىدىكەن، بۇ يەردىكى يورۇقلۇق ئۈمىد ۋە غەلىبىگە ۋەكىللىك قىلىدىكەن. ئۇلار ئادەتتە قەندىل (چىراغ) يېقىش، شام ياندۇرۇش، بايرام ناخشىسى ئېيتىش، ياغلىق يېمەكلەرنى يېيىش قاتارلىق ئۇسۇللار بىلەن بۇ بايرامنى تەبرىكلەيدىكەن.

يېقىندا ئەنگىليەدىكى يەھۇدىي تەشكىلاتلىرى ۋە ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ۋەكىللىرى «خانۇككا بايرىمى» نى بىرلىكتە تەبرىكلەش پائالىيىتى ئۆتكۈزدى. توردا ئېلىپ بېرىلغان بۇ پائالىيەتتە ئىككى جامائەتنىڭ ۋەكىللىرى بىرلىكتە شام ياقتى ۋە بايراملىق تىلەكلىرىنى بىلدۈردى. ئالدى بىلەن يەھۇدىي كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتى رېنى كاسسىن (Rene Cassin) نىڭ ئىجرائىيە مۇدىرى مىيا خانىم 10-دېكابىر «خەلقئارا كىشىلىك ھوقۇق كۈنى» دىن كېيىنلا ئۆتكۈزۈلگەن بۇ بايرامنىڭ مۇھىم ئەھمىيىتىنى تىلغا ئالدى، ئاندىن بۇ بايرامنىڭ تارىخىي ئارقا كۆرۈنۈشىنى بايان قىلىپ، قەدىمقى گرېكلارنىڭ ئىسرائىلىيەنى ئىشغال قىلىپ يەھۇدىيلارنى قىرىپ، ئۇلارنىڭ ئېتىقادى ۋە مەدەنىيىتىگە ئېغىر دەرىجىدە بۇزغۇنچىلىق قىلغانلىقىنى، ناتسىست گېرمانىيەسىنىڭ بولسا 2-دۇنيا ئۇرۇشى مەزگىلىدە مىليونلىغان يەھۇدىيلارنى قىرغانلىقىنى، ئۇنىڭدىن كېيىن «قايتا يۈز بەرمەيدۇ» دېيىلگەن بۇ بۇ قەبىھ جىنايەتنىڭ ھازىر ئۇيغۇرلارغا يۈرگۈزۈلۈۋاتقانلىقىنى ئەسلىتىپ ئۆتكەندىن كېيىن مۇنداق دېدى: «بىز بۇ ئاخشام بۇ يەردە بۇ زۇلۇملارنى سۆزلەش بىلەنلا قالماي، ئۆزئارا دوستلۇقىمىزنى تەبرىكلەيمىز؛ مەدەنىيىتىمىز، دىنىمىز ۋە ئەنئەنىۋى ئالاھىدىلىكلىرىمىزدىن بىرلىكتە زوق ئالىمىز. كىملىكىمىزنى بىر-بىرىمىزگە تېخىمۇ ياخشى تونۇشتۇرىمىز. بۇ بايرام ئارقىلىق ئۈمىد ۋە يورۇقلۇقنى بىرلىكتە تەبرىكلەيمىز».

تەپسىلاتى...

گېرمانىيە پارلامېنتى جازا لاگېرلىرى توغرىسىدا گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنى ئۆتكۈزدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن يۈرگۈزۈلۈۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىق گېرمانىيەدىكى گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنىنىڭ ئاساسلىق تېمىسىنى تەشكىل قىلدى.

4-نويابىر گېرمانىيە پارلامېنتى ئەزالىرىدىن مارگېرىتا باۋزى ۋە سامان ماردى قاتارلىقلارنىڭ رىياسەتچىلىكىدە ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن يۈرگۈزۈلۈۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىق توغرىسىدا تور ئارقىلىق گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى.

يىغىنغا ئىشتىراك قىلغان د ئۇ ق ياشلار كومىتېتىنىڭ رەئىسى ۋە د ئۇ ق بېرلىن ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى غەيۇر قۇربان ئەپەندىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، د ئۇ ق بىلەن ھەمكارلىقتا ئېلىپ بېرىلغان بۇ گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنىغا ھاكىمىيەت بېشىدىكى كۆپلىگەن پارتىيەلەرنىڭ ۋەكىللىرى ھەم گېرمانىيە پارلامېنتىنىڭ كۆپلىگەن مۇھىم ئەزالىرى، بەزى كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرىنىڭ رەھبەرلىرىمۇ قاتناشقان. غەيۇر قۇربان «ناشتىلىق يىغىلىشى» دەپ ئاتالغان بۇ يىغىنغا 70 تىن ئارتۇق كىشىنىڭ ئىشتىراك قىلغانلىقىنى تىلغا ئالدى.

گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنىغا لاگېر شاھىتى سايراگۈل ساۋۇتباي ۋە قەلبىنۇر سىدىقلار گۇۋاھلىق بەرگۈچىلەر سۈپىتىدە تەكلىپ قىلىنغان. سايراگۈل ساۋۇتباي بۇ ھەقتە زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغاندا، بۇ يىغىن پۇرسىتىدىن پايدىلىنىپ، ئۆزىنىڭ خىتاي زۇلۇمى ئاستىدا ئازاب چېكىۋاتقان شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ دەرت-ئەلەملىرىنى يەنە بىر قېتىم ئاڭلىتىپ ئۆتكەنلىكىنى بىلدۈردى.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكانىڭ ميۇنخېندىكى كونسۇلخانىسى ئۆتكۈزگەن «ئۇيغۇر ھەپتىلىكى» پائالىيىتى بۈگۈن نەتىجىلىك ئاخىرلاشتى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكانىڭ بېرلىندىكى ئەلچىخانىسى ۋە ميۇنخېندىكى كونسۇلخانىسى د ئۇ ق رەھبەرلىرى بىلەن ھەمكارلىشىپ «ئۇيغۇر ھەپتىلىكى» پائالىيىتى ئۆتكۈزدى.

ئامېرىكانىڭ ميۇنخېن شەھىرىدىكى كونسۇلخانىسى 22-ئۆكتەبىر د ئۇ ق بىلەن ھەمكارلىشىپ، 10-ئاينىڭ ئاخىرقى بىر ھەپتىسىدە مەخسۇس ئۇيغۇرلارغا بېغىشلانغان «ئۇيغۇر ھەپتىلىكى» پائالىيىتى ئۆتكۈزىدىغانلىقى توغرىسىدا ئۇچۇر تارقاتقان ئىدى. بۇ پائالىيەتنىڭ تۇنجى قېتىملىقىنى 26-ئۆكتەبىر د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا بىلەن، ئىككىنچى قېتىملىقىنى 28-ئۆكتەبىر د ئۇ ق نىڭ ياۋروپاغا مەسئۇل ۋەكىلى ئەسقەرجان بىلەن، بۈگۈن، يەنى 30-ئۆكتەبىر ئاخىرقى قېتىملىقىنى د ئۇ ق نىڭ پروگرامما يېتەكچىسى زۇمرەتئاي ئەركىن بىلەن ئۆتكۈزدى.

تور زىيارىتى ئارقىلىق ئۆتكۈزۈلگەن بۇ پروگراممىغا ئامېرىكانىڭ ميۇنخېن شەھىرىدىكى باش كونسۇلى مېغان گرېگورس رىياسەتچىلىك قىلدى. بۈگۈن ئامېرىكا باش كونسۇلىنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان د ئۇ ق نىڭ پروگرامما يېتەكچىسى زۇمرەتئاي ئەركىن بۇ ھەقتە توختالغاندا، بىر ھەپتە داۋام قىلغان بۇ «ئۇيغۇر ھەپتىلىكى» پائالىيىتىنىڭ ناھايىتى نەتىجىلىك ئېلىپ بېرىلغانلىقىنى تىلغا ئالدى.

تەپسىلاتى...

«لۇگانو كىشىلىك ھوقۇق فىلىم فېستىۋالى» دا ئۇيغۇرلار مەسىلىسى مۇھىم تېما بولدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

7-نۆۋەتلىك «لۇگانو كىشىلىك ھوقۇق فىلىم فېستىۋالى» 14-ئۆكتەبىردىن 18-ئۆكتەبىرگە قەدەر شىۋېتسارىيەنىڭ لۇگانو شەھرىدە ئۆتكۈزۈلگەن. بۇ فېستىۋالنى «لۇگانو كىشىلىك ھوقۇق فوندى» نىڭ يېتەكچىلىكىدە ھەر ساھەگە مەنسۇپ بولغان 51 ئورگان بىرلىكتە تەشكىللىگەن.

مەزكۇر فېستىۋالدا ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى ۋەزىيىتىدىن مەلۇمات بېرىشكە ئالاھىدە تەكلىپ قىلىنغان د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى 16-ئۆكتەبىر شىۋېتسارىيەگە يېتىپ كېلىپلا دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىن بۇ پائالىيەتكە قاتنىشىش ئۈچۈن كەلگەن كىشىلىك ھوقۇق ئاكتىپلىرى بىلەن ئۇچرىشىپ ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنى ئاڭلىتىش پائالىيەتلىرىنى باشلىغان ھەمدە شۇ كۈنىلا ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئۆتكۈزگەن.
دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنىڭ بۇ قېتىمقى شىۋېتسارىيە زىيارىتى شىۋېتسارىيە ۋە ئىتالىيە مەتبۇئاتلارنىڭ جىددىي دىققىتىنى قوزغىغان. ئىتالىيەدە نەشىردىن چىقىدىغان «دۇنيا» گېزىتى 16-ئۆكتەبىر كۈنىلا دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنى زىيارەت قىلىپ، «خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى يوقىتىش قىلمىشلىرىغا بارلىق ھۆكۈمەتلەر ئورتاق قارشى چىقىشى كېرەك» ناملىق بىر ماقالە ئېلان قىلغان. ماقالە «خىتاينىڭ غەربىي شىمالىدىكى شىنجاڭ رايونىدا مۇسۇلمان ئازسانلىقلىرى بولغان ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن ئېلىپ بېرىۋاتقان باستۇرۇش سىياسەتلىرى مۇسۇلمان دۇنياسىنىڭ بىپەرۋالىقى ۋە غەربنىڭ سۈكۈتلىرى قوينىدا ھېلىھەم داۋام قىلماقتا. ئۇيغۇرلار پەقەت ئېتىقادى سەۋەبلىكلا زۇلۇمغا، تەنھالىققا، لاگېرلارغا مەھكۇم بولماقتا. بۇ ھەقتە بىز ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەكىلى، د ئۇ ق نىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى بىلەن سۆھبەت ئېلىپ باردۇق» دېگەن جۈملە بىلەن باشلانغان.

تەپسىلاتى...

دۇنيادىكى 100 دىن ئارتۇق مۇھىم شەخس جازا لاگېرلىرىغا قارشى چاقىرىققا ئىمزا قويدى (1)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ياۋروپا ئىتتىپاقىنى مەركەز قىلغان ھالدا دۇنيادىكى 100 دىن ئارتۇق مۇھىم شەخس خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىنى تاقاش سەپەرۋەرلىكى پائالىيىتىگە ئىمزا قويدى.

خىتاينىڭ دۆلەت بايرىمى بولغان 1-ئۆكتەبىر كۈنى ياۋروپا ئىتتىپاقىغا ئەزا 27 دۆلەتتىكى ۋە دۇنيانىڭ ھەرقايسى ئەللىرىدىكى 100 دىن ئارتۇق پارلامېنت ئەزالىرى، شەھەر باشلىقلىرى، دېپلوماتلار، پەيلاسوپلار، جەمئىيەتشۇناسلار، ئىقتىسادشۇناسلار، سىياسەتچىلەر، سەنئەتكارلار ۋە كىشىلىك ھوقۇق ئاكتىپلىرى «دۇنيا ئۇيغۇرلار ئۈچۈن» ناملىق سەپەرۋەرلىك پائالىيىتىگە ئىمزا قويۇپ زور غۇلغۇلا پەيدا قىلدى. بۇ سەپەرۋەرلىككە ئامېرىكا، كانادا، ئاۋسترالىيە، ھەتتا ئالجىرىيە ۋە تۈركىيە قاتارلىق ئەللەردىكى بىرقىسىم پروفېسسورلار، مۇتەخەسسىسلەرمۇ ئاۋاز قوشقان ئىدى.

«دۇنيا ئۇيغۇرلار ئۈچۈن» ناملىق سەپەرۋەرلىك پائالىيىتى 1-ئۆكتەبىر كۈنى دۇنيانىڭ ھەرقايسى ئەللىرىدىكى 60 تىن ئارتۇق شەھەردە ئۇيغۇرلارنىڭ خىتايغا قارشى نامايىشلىرى يۈز بېرىۋاتقان، فىرانسىيە پارلامېنتىنىڭ 53 نەپەر ئەزاسى «ئۇيغۇرلارغا ياردەم» گۇرۇپپىسىنى قۇرغانلىقىنى جاكارلىغان، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى دۆلەت قۇرغانلىقىنىڭ 71 يىللىقىنى قۇتلۇقلاۋاتقان بىر پەيتكە توغرا كەلگەن ئىدى.

تەپسىلاتى...

1-ئۆكتەبىر گېرمانىيەنىڭ كۆپلىگەن شەھەرلىرىدە خىتايغا قارشى نامايىش ئۆتكۈزۈلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

گېرمانىيەنىڭ دۈسېلدورف، فرانكفۇرت، كارلىسرۇھې، ستۇتگارت، گېرمېرسخايىم، بېرلىن قاتارلىق شەھەرلىرىدە خىتايغا قارشى نامايىش ئۆتكۈزۈلگەن.

د ئۇ ق نىڭ تەشەببۇسى بىلەن 1-ئۆكتەبىر كۈنى دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى ئۇيغۇرلار مەركەزلىشىپ ئولتۇراقلاشقان 65 شەھەردە خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغانلىقىنىڭ ۋە ئۇيغۇر دىيارىنىڭ كوممۇنىست خىتاي تەرىپىدىن ئىشغال قىلىنغانلىقىنىڭ 71 يىللىقى مۇناسىۋىتى بىلەن خىتايغا قارشى نامايىش ئۆتكۈزۈلگەن. گېرمانىيەنىڭ دۈسېلدورف، فرانكفۇرت، كارلىسرۇھې، ستۇتگارت، گېرمېرسخايىم، بېرلىن قاتارلىق شەھەرلىرىدە ياشايدىغان ئۇيغۇرلار ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ قوللىغۇچىلىرىمۇ بۇ سەپكە قوشۇلغان.

1-ئۆكتەبىر گېرمانىيەنىڭ گېرمېرسخايىم شەھىرىدە ئېلىپ بېرىلغان نامايىشقا ئىشتىراك قىلغان ئۇيغۇر زىيالىيسى ئەنۋەر ئەھمەت ئەپەندى نامايىش مەيدانىدىن زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغاندا، بۇ قېتىمقى نامايىشنىڭ ئۇيغۇرلار تەرىپىدىن بۇ شەھەردە ئېلىپ بېرىلغان تۇنجى نامايىش بولۇپ قالغانلىقىنى تىلغا ئالدى.

گېرمانىيەنىڭ كارلسرۇھې شەھىرىدە ئېلىپ بېرىلغان نامايىش ھەققىدە توختالغان ئۇيغۇر ياشلىرىدىن ئىپتىخار ئەپەندى كورونا ۋىرۇسى سەۋەبلىك بۇ شەھەردە كەڭ كۆلەملىك نامايىش ئۇيۇشتۇرۇش پۇرسىتىگە ئېرىشەلمىگەن بولسىمۇ، ئۆزلىرىنىڭ ئىمكان يار بەرگەن دائىرىدە خىتاي ئىشغالىيىتىگە قارشى پائالىيەت ئېلىپ بارغانلىقىنى تىلغا ئالدى.

تەپسىلاتى...

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى ب د ت دا ئۇيغۇرلارنىڭ ئېتنىك قىرغىنچىلىققا ئۇچراۋاتقانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

24-سېنتەبىر، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىنىڭ 45-نۆۋەتلىك يىغىنىدا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ ۋەكىلى زۇمرەت خانىم تەھدىتكە ئۇچرىغان خەلقلەرگە ۋاكالىتەن سۆزگە چىقىپ، ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان زۇلۇمنىڭ ئاللىقاچان ئىرقىي قىرغىنچىلىق دەرىجىسىگە بارغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى. بۇ يىغىندا يەنە ئامېرىكادا ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلاردىن بەھرام سىنتاش ۋە زىبا قاتارلىقلار ئاتا-ئانىلىرى ھەققىدە گۇۋاھلىق بېرىپ، ئۇيغۇرلار دۇچ كەلگەن زۇلۇم ۋە پاجىئەلەرنى ئەمەلىي پاكىت بىلەن ئوتتۇرىغا قويدى ھەمدە خەلقئاراغا بۇ زۇلۇمنى توختىتىش ھەققىدە چاقىرىق قىلدى.

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىنىڭ بۇ قېتىملىق يىغىنىدا بىر يېرىم مىنۇت سۆزلەش پۇرسىتى بېرىلگەن زۇمرەت خانىم سۆزگە چىقىپ ئالدى بىلەن ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان زۇلۇمنى ئىخچام، ئەمما تولۇق ئاڭلىتىشقا تىرىشتى. ئۇ مۇنداق دېدى:

«رەئىس خانىم، مەن بۇ يەردە تەھدىتكە ئۇچرىغان خەلققە ۋاكالىتەن سۆزگە چىقتىم. ئۈچ يىلدىن بېرى خىتاينىڭ ئۇيغۇر رايونىدىكى ئۇيغۇرلارنىڭ ئەقەللىي كىشىلىك ھوقۇقى ئېغىر زەربىگە ئۇچرىدى. خىتاي ھۆكۈمىتى مىليونلىغان ئۇيغۇرلارنى لاگېرلارغا خالىغانچە سولاپ ئۇلارنى قۇل قىلىپ ئىشلەتتى. مەسچىت، قەبرىستانلىق ۋە مازارلارنى چېقىپ يوق قىلدى، مەكتەپلەردە ئۇيغۇر تىلىنى چەكلىدى، ئائىلىلەرنى خانىۋەيران قىلدى، ئۇيغۇرلارغا ئېغىر زۇلۇم سېلىپ، ئۇلارنىڭ مىللىي كىملىكى، مەدەنىيىتى ۋە جەمئىيىتىنى تۈپ يىلتىزىدىن قۇرۇتۇۋېتىشقا ئۇرۇندى؛ ئۇلارنىڭ ئىنسانىي ھوقۇقى ۋە ئەركىنلىكىنى پۈتۈنلەي تارتىۋالدى. يېقىندا ئېلان قىلىنغان دوكلاتتا، ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ تۇغماس قىلىۋېتىلگەنلىكى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ نوپۇسىنى چەكلەش ئۈچۈن ئېلىپ بېرىلغان سىناقلار ئىسپاتلاندى. مانا بۇلار «بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئىرقىي قىرغىنچىلىقنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئۇنى جازالاش ئەھدىنامىسى» نىڭ 2-ماددىسىدا ئېنىقلىما بېرىلگەن ئىرقىي قىرغىنچىلىقنىڭ نەق ئۆزىدۇر.»

تەپسىلاتى...

جەنۋەدىكى فوتو سۈرەت كۆرگەزمىسىدە جازا لاگېرلىرى باش تېما قىلىندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

د ئۇ ق جەنۋەدە ئۆتكۈزگەن فوتو سۈرەت كۆرگەزمىسى ۋە ب د ت دىكى پائالىيىتىنى بۈگۈن نەتىجىلىك ئاخىرلاشتۇرغان.

جەنۋەدىن ئىگىلىگەن مەلۇماتلارغا قارىغاندا، د ئۇ ق 22-سېنتەبىردىن 25-سېنتەبىرگىچە ب د ت بىناسى ئالدىدا ئۆتكۈزگەن جازا لاگېرلىرىغا قارشى فوتو سۈرەتلەر كۆرگەزمىسى پائالىيىتى زور دىققەت قوزغىدى.

د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى بۇ ھەقتە زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغاندا، ب د ت كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىنىڭ 45-نۆۋەتلىك يىغىنى مۇناسىۋىتى بىلەن جەنۋەدىكى ب د ت بىناسى ئالدىدا ئۆتكۈزۈلگەن فوتو سۈرەت كۆرگەزمىسى پائالىيىتىنىڭ ھەرساھە كىشىلەرنىڭ دىققىتىنى جەلىپ قىلغانلىقىنى ئەسكەرتتى.

بۇ قېتىمقى فوتو سۈرەت كۆرگەزمىسى پائالىيىتىگە گېرمانىيە، شىۋېتسىيە، شىۋېتسارىيەدىن كەلگەن بىرقىسىم ئۇيغۇرلار قاتناشقان بولۇپ، پائالىيەتكە ئىشتىراك قىلغان د ئۇ ق نىڭ پروگرامما ياردەمچىسى ئەۋا ستوكېر خانىممۇ زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، 4 كۈنلىك بۇ پائالىيەتنىڭ نەتىجىلىك ئۆتكۈزۈلگەنلىكى ئىپادە قىلدى. ئۇ مۇنداق دېدى: «بىز بۇ قېتىمقى سۈرەت كۆرگەزمىسىگە جازا لاگېرلىرىغا قامالغان بىر بۆلۈك ئۇيغۇرلارنىڭ رەسىملىرىنى تاللاپ كىرگۈزدۇق. بۇ ئېچىنىشلىق كۆرۈنۈشلەر ئەلۋەتتە، كۆپلىگەن كىشىلەرنىڭ كۈچلۈك دىققىتىنى تارتتى. بىز بۇ ئارقىلىق خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىنى دەرھال تاقىشى توغرىسىدا ب د ت خادىملىرىغا جىددىي سىگنال بېرىشنى مەقسەد قىلغان ئىدۇق. مەنچە، كۆزلىگەن مەقسەدكە يەتتۇق. بىز فوتو سۈرەت كۆرگەزمىسى پائالىيىتى جەريانىدا يەنە كۆپلىگەن يەرلىك كىشىلەرگە خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىدا يۈز بېرىۋاتقان پاجىئەلىرىنى سۆزلەپ، ئۇلارنىڭ ھېسسىداشلىقىنى قولغا كەلتۈردۇق. بىز ئۈچۈن بۇمۇ بىر ئۇتۇق ھېسابلىنىدۇ.»

تەپسىلاتى...