«شەرقى تۈركىستان ئىشغال قىلىنغان زېمىن» دىگەن تېمىدا مەخسۇس دوكلات تەييارلاشقا مۇتەخەسسىس تەكلىپ قىلىش ئۇقتۇرۇشى

زوراۋان خىتاي كومۇنىست ھاكىمىيىتىنىڭ ۋەتىنىمىز شەرقى تۈركىستاندا يىللاردىن بېرى يۈرگۈزۈپ كېلىۋاتقان مىللى زۇلۇم سىياسىتى، 2017-يىلدىن باشلاپ، شەرقى تۈركىستاندىكى ئۇيغۇرلارنى ئاساس قىلغان يەرلىك تۈركى مىللەتلەرگە قارىتىلغان «ئىرقى قىرغىنچىلىق» ۋە «ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت» تۈسىنى ئالدى. بۇنىڭ نەتىجىسىدە، شەرقى تۈركىستان مەسلىسى، جۈملىدىن ئۇيغۇر مىللى دەۋاسى دۇنياغا مىسلى كۆرۈلمىگەن دەرىجىدە تونۇلدى ۋە رەسمى خەلقئارالاشتى. مىللىتىمىز تارىختىكى ئەڭ خەتەرلىك ۋەزىيەتتە بولۇشىغا قارىماي، دۇنيا ۋەزىيىتىدە يۈز بېرىۋاتقان ئۆزگۈرۈشلەر، بىزگە بىر تەرەپتىن يېڭى ئۈمۈت ۋە پۇرسەتلەرنى ياراتسا، يەنە بىر تەرەپتىن مىللى دەۋا ئىشلىرىمىزنىڭ بۇندىن كېيىنكى تەرەققىياتى ئۈچۈن بىزدىن يېڭى ئۇسۇل، يېڭى تەلەپ ۋە يۇقۇرى سەۋىيەلەرنى تەلەپ قىلماقتا.

ھازىرغىچە، شەرقى تۈركىستان دەۋاسىنىڭ دۇنياغا يېتەرلىك دەرىجىدە تۇنۇلۇپ كېتەلمەسلىگى، شۇنىڭدەك خىتاي كومۇنىست ھاكىميىتىنىڭ شەرقى تۈركىستان ھەققىدە «شىنجاڭ ئەزەلدىن خىتاينىڭ  ئايرىلماس بىر قىسمى، شىنجاڭ مەسىلىسى خىتاينىڭ ئىچى ئىشى»- دەپ كەلگەنلىكى ھەمدە، خەلقئارا ئەھدىنامىلەرگە قېتىلىش ۋە دۆلەتلەر بىلەن بولغان دېپلوماتىيەلىك مۇناسىۋەتلەردىمۇ بۇ شەرتلەر قوبۇل قىلىنغانلىغى ئۈچۈن، خەلقئارا جەمىيەتمۇ شەرقى تۈركىستان مەسلىسىنى، خىتاي دۆلىتىدىكى «ئاز سانلىق مىللەتلەرنىڭ كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىسى» دەپ تونۇپ كەلگەن ئىدى. لېكىن شەرقى تۈركىستان مەسىلىسى ئاددى ھالدىكى بىر كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىسى ۋە ياكى ئاز سانلىقلارنىڭ زۇلۇمغا ئۇچراش مەسىلىسى ئەمەس، بەلكى، خىتايلار تەرىپىدىن بېسىپ ئېلىنغان بىر زېمىن(دۆلەت) نىڭ ئىگىلىك ھوقۇقى مەسىلىسىدۇر!

شەرقى تۈركىستانىڭ مۇستەملىكە زېمىن ئىكەنلىكى بىز ئۈچۈن مۇنازىرە تەلەپ قىلمايدىغان ھەقىقەت.  ئەپسۇسكى، دۇنيانىڭ ئىشلىرى بىزنىڭ ھىسىياتىمىزغا باقمايدۇ. بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ۋە ئۇنىڭغا ئەزا  دۆلەتلەرنىڭ، شەرقى تۈركىستاننىڭ بېسىۋېلىنغان زېمىن(دۆلەت) ئىكەنلىكىنى ئېتىراپ قىلىشى، خەلقئارا ئەھدىنامىلەر ۋە خىتاي دۆلىتى بىلەن بولغان مۇناسىۋەتلىرىگە بىۋاستە بېرىپ تاقىلىدىغان ئىنتايىن چوڭ ۋە نازۇك بىر مەسىلە بولغاچقا، بۈگۈنكى دۇنياۋى سېستىمىلار ۋە دۇنيا دۆلەتلىرى ئۈچۈن بۇ بىز ئويلىغاندەك ئۇنداق ئاددى ۋە ئاسان ئىش ئەمەس. بۇ سەۋەپتىن، بىزنىڭ بۇ مەسىلىنى تارىخى پاكىتلار ۋە خەلقئارا قانۇنى ئاساسلار بىلەن مۇكەمبەل بىر ئىلمى دوكلات تەييارلاپ، دۇنياغا تەقدىم قىلىشىمىز، دۇنيانىڭ قايىللىقىنى قولغا كەلتۈرۈشىمىز زۆرۈر بولماقتا، نۆۋەتتىكى خەلقئارا ۋەزىيەت ۋە مىللى دەۋا ئىشلىرىمىزنىڭ كېلىچەك تەرەققىياتى بىزدىن بۇنى تەقەززا قىلماقتا.

شەرقى تۈركىستاننىڭ ئىشغال قىلىنغان زېمىن ئىكەنلىكى ھەققىدىكى ئىلمى دوكلاتنى دۇنياغا ئىلان قىلىشقا تۈرتكە بولغان سەۋەپ ۋە زۆرۈرىيەتلەر تۆۋەندىكىچە:

1. شەرقى تۈركىستاننىڭ ئىشغال قىلىنغان زېمىن ئىكەنلىكى ھەققىدىكى پاكىتلىق دوكلات ئارقىلىق،  شەرقى تۈركىستان مەسىلىسىنىڭ كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىسى ئەمەس،  بەلكى بېسىپ ئېلىنغان بىر زېمىن(دۆلەت) نىڭ ئىگىلىك ھوقۇقىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش مەسىلىسى ئىكەنلىكىنى ھۆججەتلەر بىلەن ئىسپاتلاش ھەمدە، مىللى ھەرىكىتىمىزنىڭ خارەكتىرى ۋە يۆنىلىشىنى كەسكىن ۋە ئېنىق قىلىپ بېكىتىش؛

2. خىتاي كومۇنىست ھاكىمىيىتىنىڭ شەرقى تۈركىستاننى « شىنجاڭ ئەزەلدىن خىتاينىڭ ئايرىلماس بىر قىسمى» دېگەن سەپسەتىسىنى پاكىتلار بىلەن بىتچىت قىلىش، شەرقى تۈركىستاننىڭ مۇستەملىكە زېمىن، خىتاينىڭ بولسا ئىشغالىيەتچى ھاكىمىيەت ئىكەنلىكىنى تارىخى ۋە قانۇنى ئاساسلار بىلەن ئوتتۇرغا قويۇش؛

3. شەرقى تۈركىستان مەسىلىسىنى، 1960 – يىلى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى تۈزۈپ ئېلان قىلغان «مۇستەملىكىسىزلەشتۈرۈش»  ئەھدىنامىسىنىڭ قارارلىرىغا تەدبىقلاش ئىمكانىيىتىنى يارىتىش، شۇنىڭدەك، شەرقى تۈركىستان دەۋاسىنىڭ قانۇنلىقى ۋە ھەققانىيلىقىنى كاپالەتكە ئىگە قىلىش؛

4. كومۇنىست خىتاي ھاكىميىتىنىڭ شەرقى تۈركىستان خەلقى ئۈستىدىن يۈرگۈزۈپ كېلىۋاتقان زۇلۇم سىياسىتى ۋە بۈگۈنكى ئىرقى قىرغىنچىلىقىنىڭ ھەرگىزمۇ خىتاينىڭ «ئىچكى ئىشى» ئەمەسلىكىنى ۋە مۇشۇ ئاساستا خەلقئارانىڭ شەرقى تۈركىستان مەسىلىسىگە بىۋاستە ئارلىشىشى ۋە ھەتتا زۈرۈر تېپىلغاندا خىتايغا ھەربى كۈچ ئىشلىتىشىگە قانۇنى يول ھازىرلاش. ( مىسال؛ كوسوۋا، بونسىنىيەگە ئوخشاش) ؛

بۇنىڭغا قوشۇمچە قىلىپ بىز بىلەن تەقدىرداش بولغان تىبەتلەرنىڭ بۇ بۇ ساھەدىكى تەجرىبىلىرىنى ئېسىمىزگە ئالساق، مەسىلىنىڭ زۈرۈرىيىتى ۋە مۇھىملىقى يەنىمۇ ئايدىڭلىشىدۇ.

تىبەت دەۋاسى، ئۇيغۇر داۋاسىدىن بۇرۇن دۇنياغا تونۇلغان ۋە دۇنياۋى زور قوللاشقا ئېرىشكەن ئىدى. 1911- يىلى چىڭ سۇلالىسى گۇمران بولغاندا تىبەتلەرنىڭ مۇستەقىل بولغانلىغىنى، 1951- يىلى كومۇنىست خىتاي ھاكىمىيىتى قانلىق ئۇرۇشلار بىلەن تىبەتنى قايتا بېسىپ ئالغانلىقىنى پۈتۈن دۇنيا بىلەتتى.  شۇنداق بولۇشىغا قارىماي، تىبەتلەر بىرقانچە يىل سەرپ قىلىپ، تىبەتلىك ۋە چەتئەللىك تەتقىقاتچىلارنى ئۇيۇشتۇرۇپ، نۇرغۇن مەبلەغ سېلىپ،  تىبەتنىڭ خىتاي كومۇنىست ھاكىمىيىتى تەرىپىدىن ئىشغال قىلىنغان زېمىن ئىكەنلىكىنى دەلىللەيدىغان مۇكەممەل دوكلات تەييارلاپ چىقىپ، بۇ ئاساستا  تىبەتنىڭ ئىگىلىك ھوقۇقىنى قولغا ئېلىش ۋە دۇنيانىڭ ئېتىراپ قىلىشى ئۈچۈن كۈرەش قىلماقتا. 2020-يىلى ئامرېكا پارلامېنتى تۇنجى بولۇپ تىبەتنىڭ خىتاي كومۇنىست ھاكىميىتى تەرىپىدىن ئىشغال قىلىنغان زېمىن(دۆلەت) ئىكەنلىكى ھەققىدىكى قارارنى ماقۇللىشىدا بۇ دوكلاتنىڭ رولى زور بولدى.

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى، بۇ خىزمەتنىڭ مۇھىملىغى، تەخىرسىزلىگى ۋە سالمىغى، شۇنىڭدەك، مەسىلىنىڭ تارىخ، خەلقئارا قانۇنلار ھەم باشقا ساھەلەرگە بېرىپ تاقىلىدىغان مۇرەككەپلىگىنى نەزەردە تۇتۇپ، بۇنى بىر چوڭ تەتقىقات تېمىسى (پرۇجەكت) سۈپىتىدە ئىشلەشنى ئۇيغۇن كۆردۇق. بۇنىڭ ئۈچۈن بىز ئالدى بىلەن، خەلقىمىزگە ئوچۇق- ئاشكارە ئېلان بېرىپ، ئۆز ئىچىمىزدىن يېتىشىپ چىققان ئالىم، تەتقىقاتچىلىرىمىزنى بۇ ۋەزىپىنى ئۈستىگە ئېلىشقا رىغبەتلەندۈرۈشنى ئويلاشتۇق.

بۇ تەتقىقات تېمىسىغا ئاجرىتىلغان خىراجەت ھازىرقى مۆلچەرىمىزدە، 50 مىڭ دوللاردىن 80 مىڭ دوللارغىچە.

رەسمى ئىش باشلاش ۋاقتى 2021- يىل، 6- ئاينىڭ 1- كۈنى. دوكلاتنى تاماملاپ بولۇش مۆھلىتى بىر يىل، يەنى 2022- يىلى 6- ئاينىڭ 1- كۈنى.  ماتېريال دەسلەپ قايسى تىلدا تەيارلانسا مەيلى، ئەمما دوكلاتنىڭ ئاخىرىقى  نۇسخىسى ئېنگىلىزچە بولىدۇ. دوكلات تەييارلىنىپ بولغاندىن كېيىن، مۇشۇ ساھەدە تەجىربىلىك خەلقئارالىق مۇتەخەسسىسلەر، قانۇنچىلارنىڭ كۆزدىن كەچۈرىشىگە سۇنىلىدۇ.

مۇشۇ ئۇختۇرۇش ئېلان قىلغان كۈندىن ئېتىبارەن، ئۆزىنى بۇ ۋەزىپىنى ئورۇنداشقا لاياقەتلىك ھېساپلىغان ھەرقانداق بىر شەرقى تۈركىستانلىق ۋەتەنداش، ئۆزىنىڭ قىسقىچە تەرجىمىھالى ۋە  بۇ تەتقىقات ھەققىدىكى دەسلەپكى پىلانىنى تەخمىنەن 2-3 بەتلىك قىلىپ يېزىپ، 5-ئاينىڭ 5-كۈنىگىچە دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىغا تاپشۇرۇشى كېرەك.  ئىلتىماس قىلغۇچىلار بىر كىشى بولسىمۇ، بىر گۇرۇپپا كىشى بولسىمۇ بولىدۇ. بارلىق ئىلتىماسلار تاپشۇرۇپ ئېلىنغاندىن كېيىن، بىرمۇ- بىر قاراپ چىقىلىپ، ئىلتىماس قىلغۇچى بىلەن ئايرىم- ئايرىم سۆزلىشىش ئارقىلىق، ئاخىردا ئەڭ لاياقەتلىك دەپ قارىغان بىر كىشى ياكى بىر گۇرۇپ بىلەن توختام تۈزۈلۈپ، ئىش باشلىنىدۇ. ئەگەر ئىش بىرلا كىشىگە تاپشۇرۇلغان ئەھۋالدا، ۋەزىپىنى تاپشۇرۇپ ئالغان كىشى، كېيىن ئۆز ئېھتىياجىغا كۆرە باشقا تەتقىقاتچىلارنى ھەمكارلىشىپ ئىشلەشكە تەكلىپ قىلسا بولىدۇ، ئەمما، توختامدا كېلىشىلگەن پۇلنىڭ مىقتارىدا ئۆزگىرىش بولمايدۇ.

2021.04.1

تەپسىلاتى...

مەرھۇمە ماھىنۇر قاسىمغا تەزىيە

2021-يىلى 27-فېۋرال ئۇيغۇر خەلقىنىڭ پەخىرلىك پەرزەنتى، 1944-يىلى غۇلجىدا قۇرۇلغان شەرقى تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ رەئىسى، مەرھۇم لىدىرىمىز ئەخمەتجان قاسىمىنىڭ رەپىقىسى ماھىنۇر قاسىم خانىمنىڭ ۋاپات بولغانلىق خەۋىرى ھەممىمىزنى قايغۇغا سالدى.
بۇ مۇناسىۋەت بىلەن،دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى نامىدىن مەرھۇمە ماھىنۇر قاسىم خانىمنىڭ ۋاپاتىغا چۇڭقۇر تەزىيە بىلدۈرىمىز، مەرھۇمەنىڭ ئائىلە تاۋاباتلىرى ۋە ئۇرۇق- تۇققانلىرىغا جانابى ئاللاھتىن سەۋر تىلەيمىز.

مەرھۇمە ماھىنۇر قاسىم خانىم 1929- يىلى 15- ئاۋغۇست شەرقى تۈركىستاننىڭ قورغاس ناھېيىسىدە دۇنياغا كەلگەن. 1945- يىلى ئەينى چاغدا غۇلجىدا قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ مۇھىم رەھبەرلىرىدىن بولغان ئەخمەتجان قاسىم ئەپەندى بىلەن تۈرمۇش قۇرغان. شۇندىن باشلاپ 1949-يىلى 27-ئاۋغۇست ئەخمەتجان ئەپەندى بېيجىڭغا ئۇچۇش سەپىرىدە سىرلىق بىر پاجىئە بىلەن ھاياتىدىن ئايرىلغىچە بولغان قىسقىغىنا بىرقانچە يىلدا، ئەخمەتجان قاسىمىنىڭ ئۆمۈر ھەمراھى ۋە شەخسى كاتىبى سۈپىتىدە، شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ خىزمەتلىرىگە ئۆز ھەسسىسىنى قوشقان.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق ئاخباراتى : 5-فىۋرال غۇلجا قىرغىنچىلىقىنىڭ 24-يىللىقىنى خاتىرىلەيمىز!

ئەزىز قېرىنداشلار، ۋەتىنىمىز شەرقىي تۈركىستاننىڭ يېقىنقى زامان تارىخىدىكى زور سىياسى ھادىسىلەرنىڭ بىرى ھىساپلانغان ۋە 1997 – يىلى يۈز بەرگەن 5 – فىۋرال غۇلجا ئىنقىلابىنىڭ 24 – يىللىق خاتىرە كۈنى كېلىش ئالدىدا تۇرماقتا.

بۇ مۇناسىۋەت بىلەن بىز 5-فىۋرال ئىنقىلابى جەريانىدا مىللىتىمىزنىڭ ھۆرلۈكى، ئەركىنلىكى ۋە ئازاتلىقى ئۈچۈن ئەزىز جانلىرىنى پىدا قىلغان قەھرىمان شەھىدلىرىمىزگە ۋە غازىلىرىمىزگە چوڭقۇر ھۆرمىتىمىزنى ۋە چەكسىز سېغىنىشىمىزنى بىلدۈرىمىز!

بۈگۈن ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنىڭ خەلقارالىق زور بىر مەسىلىگە ئايلىنىشى ئەنە شۇ ۋەتەن ئىچىدىكى قەيسەر خەلقىمىزنىڭ تۆلىگەن ئېغىر بەدەللىرىنىڭ، ھاياتى بەدىلىگە ئېلىپ بارغان تىنىمسىز كۈرەشلىرىنىڭ، زۇلۇمغا ۋە ئۆلۈمگە تىز پۈكمەيدىغان شانلىق روھىنىڭ بىۋاستە مەھسۇلى ۋە نەتىجىسىدىن ئىبارەت!

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق ئاخباراتى : شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ جۇمھۇرىيەت بايرىمى قۇتلۇق بولسۇن !

بۈگۈن شەرقىي تۈركىستان خەلقى ئۈچۈن تارىخىي ئەھمىيەتكە ئىگە مۇقەددەس بىر كۈن، شەرەپلىك بىر كۈن، غۇرۇر ۋە ئىپتىخارلىنىش تۇيغۇسى بىلەن ئەسلەشكە تىگىشلىك بىر كۈن، شۇنداقلا پۈتۈن شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ شانلىق بايرام كۈنى، شېھىتلەر كۈنى، غازىلار كۈنى، قەھرىمانلار كۈنىدىن ئىبارەت !

سۆيۈملۈك قەھرىمان ئەجداتلىرىمىز ئەينى چاغدىكى ئىنتايىن زور ۋە مۇرەككەپ شارائىتلارغا قارىماستىن 1933 – يىلى 11 – ئاينىڭ 12 – كۈنى قەشقەردە شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتىنى، يەنە 1944 – يىلى ئوخشاش ئاي ۋە ئوخشاش كۈندە غۇلجىدا شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنى قۇرۇپ چىقىش ئارقىلىق، پۈتۈن شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ كۈرەش ئىرادىسىنى، قەھرىمانلىق روھىنى ۋە ئۆزىگە ئۆزى خوجا بولۇپ مۇستەقىل ياشاش ئارزۇسىنى دۇنياغا نامايەن قىلغان ئىدى.

دېمەك بۈگۈن – ئېتىقاد چۈشەنچىمىزنىڭ ۋە مىللىي تارىخىمىزنىڭ مېراسى يارىتىلغان بىر كۈن. بىز مۇشۇ بۈگۈنىمىزنىڭ ئىپتىخارى بىلەن ھازىرمۇ بېشىمىزنى تىك تۇتۇپ دۇنياغا مەغرۇر قارىيالايدىغان بىر كۈن !

تەپسىلاتى...

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى بىلەن خەلقئارا ئىماملار كېڭىشى ئارىسىدا ئىمزالانغان ھەمكارلىشىش كېلىشىمى

2020 – يىلى 9 – ئاينىڭ 17 – كۈنى
مەزكۇر كېلىشىمنىڭ يادرولۇق مەقسىتى، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى بىلەن خەلقئارا ئىماملار كېڭىشى ئارىسىدا ھەمكارلىشىش ۋە ياردەملىشىشنى ئىشقا ئاشۇرۇش بولۇپ، بۇ ئىككى ئورۇن ئارىسىدىكى ھەمكارلىقنىڭ رولى ۋە ماھىيىتىگە ئوچۇق ئىزاھات بېرىش ھەمدە مەزكۇر ھەمكارلىقنى قېلىپلاشتۇرۇش ئارقىلىق ئۇزۇن مەزگىل ئورتاق ئۈنۈم يارىتىشتىن ئىبارەت. ھەر ئىككى تەرەپ بىر ھەپتە مۆھلەت ئىچىدە يازما شەكىلدە مەزكۇر كېلىشىمنىڭ ئىجرا قىلىنىشىنى توختىتىش ھوقۇقىغا ئىگە.
مەزكۇر كېلىشىم  2020 – يىلى  10 – ئاينىڭ 1- كۈنىدىن ئېتىبارەن كۈچكە ئىگە بولىدۇ ۋە خالىغان بىر تەرەپ تاكى ئۆز ئالدىغا ئىجرا قىلىشنى توختاتقانغا قەدەر داۋام قىلىدۇ.
يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان پرىنسىپلار ئاساسىدا، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى تۆۋەندىكى نۇقتىلارنى ماقۇللىدى:
1. ئۇيغۇر خەلقى دۇچار بولغان كرىزىس ۋە ئۇيغۇر خەلقى ئۇچراۋاتقان زۇلۇملارنىڭ ئەڭ يېڭى تەرەققىياتى ھەققىدە خەلقئارا ئىماملار  كېڭىشىنى توغرا ۋە ئىشەنچلىك مەلۇماتلار بىلەن تەمىنلەش.
2. دەۋا پائالىيەتلىرى ۋە ھەمكارلىشىش ئېھتىماللىقى بولغان پائالىيەت پىلانلىرى توغرىسىدا خەلقئارا ئىماملار كېڭىشى بىلەن داۋاملىق زىچ ئالاقىنى ساقلاش.
3. خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىنىڭ تىنىچ بىرگە ياشاش، ئۆز-ئارا يول قويۇش، ئۆز-ئارا ھۆرمەت قىلىش ۋە دىنىي جامائەتلەر ئارىسىدا كۆۋرۈكلۈك رولىنى جارىي قىلدۇرۇشتىن ئىبارەت نىشانىغا يېقىندىن ئەگىشىش.
4. خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىنىڭ ئۇيغۇر خەلقى دۇچار بولىۋاتقان كرىزىس توغرىسىدا ئېلىپ بارغان تىرىشچانلىقلىرى ۋە خىزمەتلىرىنى تەشۋىق قىلىش ھەمدە خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىنى ئالاقىدار سۆھبەتلەرگە داخىل قىلىش.
5. دىنىي ئەركىنلىك، ئىنسان ھەقلىرى ۋە ئۆز-ئارا يول قويۇشنى قوغداش يولىدا بىرلىكتە خىزمەت قىلىش.
6. مۇسۇلمانلار دۇنياسىدا زۇلۇم تارتىۋاتقان ئۇيغۇرلارنىڭ ھەق-ھوقۇقلىرى ۋە مەنپەئەتىگە رەسمىي ھەم قائىدىلىك يوسۇندا خىزمەت قىلىشى ئۈچۈن خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىگە ئىمتىياز بېرىش.
خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىمۇ تۆۋەندىكى نۇقتىلار ماقۇللىدى:
1. دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىكى ئۇيغۇر جامائىتىنى مەنىۋى جەھەتتىن قوللاش، شۇنداقلا خىتايغا قايتۇرۇلۇش ۋە ئۇ يەردە جازالىنىش ئېھتىمالى بولغان ئۇيغۇر مۇھاجىرلىرى ھەم سىياسى پاناھلانغۇچىلارنى قۇتۇلدۇرۇش يولىدا ئېلىپ بېرىلغان تىرىشچانلىقلارغا ياردەملىشىش.
2. نۆۋەتتە ئۇيغۇر خەلقى ئۈستىدىن ئېلىپ بېرىلىۋاتقان قىرغىنچىلىق ۋە ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت قىلمىشلىرىنى توختىتىش يولىدا داۋاملىشىۋاتقان تىرىشچانلىقلارنى قوللاش، بۇ ھەقتە رەسمىي مەتبۇئات باياننامىلىرىنى ئېلان قىلىش، ئىسلامىي پەتىۋا چىقىرىش ھەمدە زۆرۈر تېپىلغاندا باشقا مۇۋاپىق چارىلەرنى قوللىنىش.
3. لوبىيچىلىق ھەم ئاممىۋى مۇناسىۋەت خىزمەتلىرى ئارقىلىق ئىسلام دۇنياسىنىڭ، بولۇپمۇ مۇسۇلمانلار كۆپ سانلىقنى ئىگىلەيدىغان دۆلەتلەرنىڭ ئۇيغۇر كرىزىسىگە ۋە دىننىڭ دەپسەندە قىلىنىشىغا قارىتا دىققەت-ئېتىبارىنى قوزغاش، مۇسۇلمان دىنىي ۋە سىياسى رەھبەرلەرنى كرىزىسلارغا تېخىمۇ ئۈنۈملۈك ھەم پرىنسىپال يوسۇندا ئىنكاس قايتۇرۇشقا سەپەرۋەر قىلىش.
4. خەلقئارا ئىماملار كېڭىشى مۇۋاپىق دەپ قارىغان ئاممىۋىي، ئىجتىمائىي تەشكىلاتلار ۋە باشقا دىن گۇرۇپپىلىرىنىڭ بىرلەشمە پائالىيەتلىرىگە ھەمدەمدە بولۇش، ئىنسان ھەقلىقىگە ھۆرمەت قىلىش، دىنىي زۇلۇملارنى توختىتىش توغرىسىدا خىتايغا قارشى بىرلىكتە چاقىرىق قىلىش.
5. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ بولۇپمۇ ئوتتۇرا شەرقتىكى دىنىي ۋە سىياسىي رەھبەرلەر، پائالىيەتچىلەر، ئاممىۋىي ۋە ئىجتىمائىي تەشكىلاتلار بىلەن ئالاقە باغلىشىغا ھەمدەمدە بولۇش.
6. ئۇيغۇر خەلقى دۇچار بولىۋاتقان كرىزىسىنى خەلقئارالىق مۇئەسسەسەلەرگە، جۈملىدىن بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ۋە ياۋرۇپا پارلامېنتىغا ئاڭلىتىش، باشلامچى دىنىي رەھبەرلەرنى زۇلۇمغا ئۇچراۋاتقان ئۇيغۇر خەلقىگە قارىتا ئادالەت ۋە ياردەم چاقىرىقىدا بولۇشقا سەپەرۋەر قىلىش.
7. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ زۇلۇمغا ئۇچراۋاتقان ئۇيغۇر خەلقى ئۈچۈن مۇسۇلمان ھەمدە غەيرى مۇسۇلمان ھۆكۈمەتلىرىدىن ياردەم تەلەپ قىلىش تىرىشچانلىقلىرىغا يېقىندىن ھەمكارلىشىش.
مەزكۇر كېلىشىم 2020  – يىلى 9 – ئاينىڭ 17 – كۈنى ئىمزالاندى.
خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىنىڭ ئۇشبۇ تامغىسى نىزامنامىسىغا ۋە رەئىسنىڭ ئىجازىتىگە ئاساسەن مۆھۈرلەندى.
ئىمام مۇھەممەت ئەل بۇدەيرى
2020 – يىلى 17 – سېنتەبىر،
دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسانىڭ ئۇشبۇ ئىمزاسى بىلەن مۆھۈرلەندى.
دولقۇن ئەيسا
2020 – يىلى 17 – سېنتەبىر
ئەسلى تېكىستنى تۆۋەندىكى ئادرىس ئارقىلىق كۆرەلەيسىز:
تەپسىلاتى...

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ 1 – ئۆكتەبىر دۇنيا مىقياسىدا ئېلىپ بېرىلىدىغان نارازىلىق ھەرىكىتى ھەققىدىكى چاقىرىقى

مۇستەبىت كوممۇنىست خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستان، تىبەت ۋە جەنۇبى موڭغۇلىيەنى ئىشغال قىلغانلىقى مۇناسىۋىتى بىلەن دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى، تىبەت ۋە خەلقئارالىق كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرى بىرلىشىپ بۇ يىل 10 – ئاينىڭ 1 – كۈنى دۇنيادىكى 100دىن ئارتۇق دۆلەتتە خىتايغا قارشى بىر تۇتاش ھالدا كەڭ كۆلەملىك نارازىلىق ھەرىكىتى ئېلىپ بېرىشقا ھازىرلانماقتا.

بۇ مۇناسىۋەت بىلەن دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى، تىبەت، موڭغۇل، خوڭكوڭ ۋە خەلقئارالىق كىشىلىك تەشكىلاتلىرى تەرىپىدىن مەخسۇس تەييارلىق گۇرۇپپىسى قۇرۇپ چىقىلىپ تەييارلىق خىزمەتلىرى جىددى ئېلىپ بېرىلماقتا.

«71 يىلدىن بۇيان كوممۇنىست خىتاينىڭ مۇستەملىكىسى ئاستىدا زۇلۇم چېكىۋاتقان مىللەتلەرنىڭ ئورتاق ساداسى» دەپ نام بېرىلگەن دۇنيا خارەكتىرلىك مەزكۇر پائالىيەت، 100 دىن ئارتۇق دۆلەتتىكى ئۇيغۇر، تىبەت، موڭغۇل ۋە خوڭكوڭلۇقلارنى قوللاش تەشكىلاتلىرى، سىياسى پارتىيەلەر ۋە ئاممىۋىي گۇرۇپپىلار تەرىپىدىن بىرتۇتاش ھالدا ئېلىپ بېرىلىدۇ ۋە مۇستەبىت كوممۇنىست خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ 71 يىلدىن بۇيان ئۆزىنىڭ مۇستەملىكىسى ئاستىدىكى شەرقىي تۈركىستان، تىبەت ۋە جەنوبى موڭغۇلىيە خەلقلىرىگە يۈرگۈزىۋاتقان قىرغىنچىلىق سىياسىتىنى پاش قىلىش ئاساسى تېما قىلىدۇ.

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى ھەرقايسى ئەللەردە پائالىيەت ئېلىپ بېرىۋاتقان پۈتۈن ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرىنى، سىياسى پائالىيەتچىلىرىمىزنى ۋە ئۇيغۇر جامائىتىنى مىللىي بىرلىكىمىزنى ۋە خەلقىمىزنىڭ مەنپەئەتىنى ھەممىدىن ئۈستۈن بىلىپ، خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغانلىقىنىڭ 71 – يىللىقى مۇناسىۋىتى بىلەن 10 – ئاينىڭ 1 – كۈنى دۇنيا مىقياسىدا ئېلىپ بېرىلىدىغان نارازىلىق ھەرىكىتىگە ئاكتىپلىق بىلەن قاتنىشىشقا، نامايىش قىلىش ئىمكانىيىتى بولغان ئەللەردە ئوخشاش كۈندە نامايىش ئېلىپ بېرىشقا، نامايىش قىلىش ئىمكانىيىتى بولمىغان ئەللەردە ئاخبارات ۋە بايانات ئېلان قىلىپ، مۇستەبىت كوممۇنىست خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ خەلقىمىز ئۈستىدىن رەھىمسىزلەرچە يۈرگۈزىۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىقىنى پاش قىلىشقا چاقىرىدۇ.

بۇ قېتىمقى كەڭ كۆلەملىك بىرلەشمە نارازىلىق ھەرىكىتىنىڭ تۈپ مەقسىدى كوممۇنىست خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ ئۇيغۇر، تىبەت، موڭغۇل ۋە خوڭكوڭ خەلقلىرى ئۈستىدىن يۈرگۈزىۋاتقان بېسىم ۋە زۇلۇم سىياسىتىنى دۇنيا جامائەتچىلىكىگە يەنە بىر قېتىم خاتىرىلىتىش، تېخىمۇ مۇھىمى شەرقىي تۈركىستان، تىبەت ۋە جەنوبى موڭغۇلىيەنىڭ خىتاي تەرىپىدىن بېسىۋېلىنغان زېمىن ئىكەنلىكىنى خەلقئارا جامائەتچىلىككە تېخىمۇ روشەن ھالدا بىلدۈرۈش ۋە بۇ ئارقىلىق خىتاي ھاكىمىيىتىگە قارشى خەلقئارادا كۈچلۈك بېسىم شەكىللەندۈرۈشتىن ئىبارەت. شۇڭا، مۇھاجىرەتتىكى پۈتۈن شەرقىي تۈركىستانلىقلارنى ئۆزلىرى تۇرىۋاتقان دۆلەتلەردە ئۆتكۈزۈلىدىغان نارازىلىق پائالىيەتلىرىگە ئاكتىپلىق بىلەن قاتنىشىشقا چاقىرىمىز !

ھۆرمەت بىلەن : دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى

2020-يىلى 10-سىنتەبىر

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق نىڭ تور بەتلەردىكى تالاش-تارتىشلارنى توختىتىش ھەققىدىكى چاقىرىقى:

تالاش-تارتىشلارنى دەرھال توختىتىپ، زىھنىمىزنى مىللى دەۋايىمىزنىڭ كۈچىيىشىگە قارىتايلى!

ۋەتىنىمىزدە مىليونلىغان بىگۇناھ قېرىنداشلىرىمىز جازا – لاگېرلىرىغا ۋە تۈرمىلەرگە تاشلانغان، پۈتۈن خەلقىمىزنىڭ بارلىق ھەق-ھوقۇقلىرى تارتىۋېلىنغان، چەتئەلدىكى ئۇيغۇرلار بولسا ئۇرۇق-تۇغقانلىرىنىڭ ئۆلۈك-تىرىكلىكىنىمۇ بىلەلمىگۈدەك -ئېغىر -ئەھۋالغا چۈشۈپ قالغان بۈگۈنكى كۈندە ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردىكى ئورۇنسىز دەتالاشلار سۈنئى كۇن-تەرتىپلەرنى پەيدا قىلماقتا.

دەۋاغا چىن دىلىدىن سەمىمىي كۆڭۈل بۆلۈۋاتقان ۋەتەنداشلىرىمىز تەشكىلاتلارغا ۋە تەشكىلات رەھبەرلىرىگە ئىلمىيلىك بىلەن زۆرۈر تەنقىت ۋە تەۋسىيىلەرنى سۇنۇپ كىلىۋاتقان بولسىمۇ، ئەمما بۇنى پۇرسەت بىلگەن -ئاز بىر قىسىم كىشىلەر ھاقارەت، تۆھمەت خاراكتېردىكى يازمىلار ۋە باياناتلىرى ئارقىلىق، تەشكىلاتلارغا، تەشكىلات رەھبەرلىرىگە سەمىمي تەنقىدى پىكىر بېرىشنىڭ ئورنىغا ھۇجۇم قىلماقتا. نەتىجىدە، دىققەتنى خىتاي ھۆكۈمىتىگە قارشى كۈرەش قىلىشتەك مەركىزى نۇقتىدىن ئۆز-ئارا جەڭگى-جىدەلگە يۆتكەلمەكتە، يىللاردىن بۇيان ۋەتەن ۋە مىللەت ئۈچۈن پىداكارلىق بىلەن خىزمەت قىلىۋاتقان قېرىنداشلىرىمىز تىل-ھاقارەتلەرگە ئۇچرىماقتا. بۇلار دۈشمىنىمىز خىتاينى خۇرسەن قىلىش، ۋە مىللى بىرلىكىمىزگە زىيان سىلىشتىن باشقىسىغا يارىمايدىغان ئاسىي قىلمىشتۇر!

ئاتا-ئانىلىرىمىز، قېرىنداشلىرىمىز، ئۇرۇق-تۇغقانلىرىمىز، خانىم-قىزلىرىمىز زالىم خىتاينىڭ تۆمۈر تاپىنى ئاستىدا ئىڭراۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە بىر ياقتىن باش چىقىرىپ، مۈرىنى-مۈرىگە تىرەپ دۈشمەنگە تاقابىل تۇرىشىمىز كېرەك!

تەپسىلاتى...

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ  ئۇيغۇر ئېرقى قېىرغىنچىلىقىنى تەكشۈرۈش ئۈچۈن خەلقئارا سوت كوللىگىيەسى قۇرۇلدى

ئاخبارات ئېلان قىلىش – دەرھال ئېلان قىلىش
2020-يىلى 3-سىنتەبىر
ئالاقىلاشقۇچى: دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى www.uyghurcongress.org
+49 89 5432 1999 ياكى [email protected]

3-سىنتەبىر پەيشەنبە كۈنى،  خىتاينىڭ غەربى شىمالىدىكى ئۇيغۇر رايۇنىدا (شەرقى تۈركىستاندا) خىتاي دۆلىتىىنىڭ ئۇيغۇرلار ۋە بدشقا تۈركى خەلقلەرگە  سادىر قىلىۋاتقان كەڭ كۆلەملىك ۋەھشىيانە جىنايىتىنىڭ مىللى قىرغىنچىلىق ئكەنلىكىگە ھۆكۈم بېرىش ئۈچۈن خەلقئارالىق خەلق سوتى قۇرۇلدى.

بۇ يىل ئيۇن ئېيىدا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى رەئىسى دولقۇن ئەيسا, جانابى جەففرى نايس  ئەپەندىدىن ئۇيغۇر مىللى قېرغىنچىلى شىكايىتىنى سوتلاپ ھۆكۈم چىقىرىش ئۈچۈن ئۇيغۇر سوتى قۇرۇپ چىقىشنى ئلتىماس قىلغان ئدى

خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ، ھەتتا مىلييونلارچە ئپادىلىنىۋاتقان  كۆپ ساندىكى ئۇيغۇرلارنى رايۇندىكى  جازا لاگىرلىرىغا قامىغانلىق قىلمىشىلىرى ھەققىدىكى خەۋەرلەر خېلى كەڭ تارقالدى.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق ئاخباراتى : شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ قۇربان ھېيتىغا مۇبارەك بولسۇن!

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى
2020-يىلى 7-ئاينىڭ 30-كۈنى

ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم شەرقىي تۈركىستانلىق ئەزىز قېرىنداشلار، بىز دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن، ۋەتەن ئىچى ۋە سىرتىدىكى پۈتۈن شەرقىي تۈركىستانلىق قېرىنداشلىرىمىزنىڭ  قۇربان ھېيتىنى تەبرىكلەيمىز! ھەممىمىزگە مۇبارەك بولسۇن!

ئەزىز قېرىنداشلار، ھەر قېتىم پۈتۈن دۇنيا مۇسۇلمانلىرىنى شاتلىققا چۆمدۈرگەن مانا مۇشۇنداق خاسىيەتلىك كۈنلەر يېتىپ كەلگىنىدە، ھەقىيقى بىر ئۈستى ئوچۇق تۈرمىگە ئايلانغان ۋەتىنىمىزدە خىتاي زۇلمى ئاستىدا ئازاب چېكىۋاتقان خەلقىمىز، خىتاينىڭ ۋەھشىي زىندانلىرىدا، جازا لاگىرلىرىدا جان تالىشىۋاتقان مىليونلىغان بىگۇناھ قېرىنداشلىرىمىز، خىتاينىڭ ئىچكىرى ئۆلكىلىرىدە قۇل ئورنىدا مەجبۇرى ئىشلىتىلىۋاتقان قېرىنداشلىرىمىز، يەنە شۇنداقلا ۋەتەنسىزلىك دەردىدىن كۆرۈش ئىمكانىيىتىمىز بولمىغان ۋەتەندىكى ئاتا – ئانا، ئۇرۇق – تۇغقان ۋە دوست – يارەنلىرىمىز كۆز ئالدىمىزدا نامايان بولىدۇ ۋە بۇنىڭدىن چەكسىز ئازابلىنىمىز!

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق ئاخباراتى : 28 – ئىيۇل يەكەن قىرغىنچىلىقى مۇستەبىت خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ ئۇيغۇر خەلقىگە قاراتقان تازىلاش ھەرىكىتىنىڭ تىپىك ئۆرنىكىدىن ئىبارەت

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى
2020-يىلى 7-ئاينىڭ 28-كۈنى

يەكەن ئېلىشقۇ قىرغىنچىلىقىنىڭ 6 يىللىقى مۇناسىۋىتى بىلەن، مۇستەبىت خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ ئىنسان قېلىپىدىن چىققان رەھىمسىز قىرغىنچىلىقى تۈپەيلىدىن ھاياتىدىن ئايرىلغان يەكەن شەھىدلىرىمىزگە، شۇنداقلا شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ ئەركىنلىكى ۋە ئازاتلىقىنى قولغا كەلتۈرۈش يولىدا قىممەتلىك ھاياتىنى تەقدىم قىلغان بارلىق ئەزىز شەھىدلىرىمىزگە چوڭقۇر ئېھتىرام بىلدۈرىمىز!

مۇستەبىت خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ زىندانلىرىدا، جازا لاگىرلىرىدا ۋە مەجبۇرى ئەمگەككە سېلىش مەيدانلىرىدا ئازاپ – ئوقۇبەت چېكىۋاتقان مىليونلىغان خەلقىمىزگە ئاللاھتىن ئېسەنلىك تىلەيمىز!

ئەزىز قېرىنداشلار، ئەمەلىيەت ۋە ھەقىقەت شۇنى تولۇق ئىسپاتلىدىكى، مۇستەبىت كوممۇنىست خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ 2014 – يىلى 7 – ئاينىڭ 28 – كۈنى يەكەننىڭ ئېلىشقۇ يېزىسىنى مەركەز قىلغان ھالدا  ئېلىپ بارغان رەھىمسىزلەرچە قىرغىنچىلىقى، شەرقىي تۈركىستاننىڭ ھازىرقى زامان تارىخىدا 5 – ئىيول ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقىدىن كېيىنكى ئۇيغۇرلار دۇچ كەلگەن ئەڭ زور سىياسى پاجىئە ۋە قىرغىنچىلىقلارنىڭ بىرى سۈپىتىدە ھەم شەرقىي تۈركىستان خەلقى تەرىپىدىن، ھەم دۇنيا جامائەتچىلىكى تەرىپىدىن خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ قانخورلۇقى ۋە زالىملىقىنىڭ ئىسپاتى ۋە دەلىلى سۈپىتىدە خاتىرلىنىپ كېلىنمەكتە.

تەپسىلاتى...