ميۇنخېندىكى پەۋقۇلئاددە قۇرۇلتاينىڭ بىكار قىلىنغانلىقى ھەققىدە ئۇقتۇرۇش

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى
2017-يىلى 7-ئاينىڭ 17-كۈنى


دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى، ئۇيغۇر مىللىي ھەرىكىتىنىڭ لىدېرى رابىيە قادىر خانىم سۇنغان: ئومۇمىي مىللىي بىرلىكنى قوغداش، د ئۇ ق نى پارچىلىنىشتىن ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن 7 – ئاينىڭ 21 -، 23 – كۈنلىرى گوللاندىيەدە چاقىرىلماقچى بولغان ئالىي كېڭەش يىغىنىنى ھەمدە 8 – ئاينىڭ 25 -، 27 – كۈنلىرى گېرمانىيەدە چاقىرىلماقچى بولغان د ئۇ ق 6 – نۆۋەتلىك (پەۋقۇلئاددە) ۋەكىللەر قۇرۇلتىيىنى ئەمەلدىن قالدۇرۇشىنى توغرا قارار دەپ قارايمىز ۋە ميۇنخېندىكى پەۋقۇلئاددە قۇرۇلتاي ئېچىش پلانىمىزدىن ۋاز كەچكەنلىكىمىزنى ئېلان قىلىمىز. ھىچقانداق نەرسە مىللىي داۋادىن ئۈستۈن تۇرالمايدۇ. د ئۇ ق نىڭ بىرلىكى، مۇكەممەللىكى ۋە تەرەققىياتى مۇھاجىرەتتىكى مىللىي ھەرىكەتنىڭ زۆرۈر ئىھتىياجىدۇر. رابىيە خانىمنىڭ ھالقىلىق پەيىتتە د ئۇ ق نىڭ بۆلۈنۈپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن ئالىي كېڭەش بىلەن پەۋقۇلئاددە قۇرۇلتاينى دەرھال ئەمەلدىن قالدۇرۇپ، يېقىن كەلگۈسىدە دائىمىي كومېتىت يىغىنى ئېچىپ، ئىچكىي كىرىزسلارنى ئىچكىي قىسىمدا ھەل قېلىش تەشەببۇسى مىللەتنى ئۈمىدسىزلىكتىن ئازات قىلىدىغان، مىللىي دەۋاغا ھاياتىي كۈچ بېغىشلايدىغان توغرا قاراردۇر.؛شۇڭا رابىيە خانىمنىڭ بۇ قارارىنى قوللايدىغانلىقىمىز ۋە ئەگىشىدىغانلىقمىزنى بىلدۇرىمىز.

قۇرۇلتاي دائىمىي كومېتىتىدا پەۋقۇلئاددە قۇرۇلتاينى ميۇنخېندا ئېچىشھەققىدە ئاۋاز بەرگۈچىلەرگە ۋاكالىتەن:

د ئۇ ق باش كاتىپى: دولقۇن ئەيسا

تەپسىلاتى...

ئالىي كېڭەش ۋە پەۋقۇلئاددە قۇرۇلتاينىڭ بىكار قىلىنغانلىقى ھەققىدە ئۇقتۇرۇش

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى
2017-يىلى 7-ئاينىڭ 17-كۈنى

مەن، خەلقىمىزنىڭ ۋەتەن ئىچى-سىرتىدىكى ۋەزىيىتىنىڭ كۈندىن-كۈنگە يامانلىشىۋاتقانلىقىنى ، جۈملىدىن خىتاينىڭ ياۋۇز قولىنى مىسىردىكى ئوقۇغۇچىلىرىمىزغا قارىتا ئۇزاتقانلىقىدەك جىددىي ۋەزىيەتنى ھەم بىرقانچە ھەپتىدىن بېرى مۇھاجىرەتتىكى جامائىتىمىزنىڭ ھەر ساھە كىشىلىرىدىن كەلگەن قىممەتلىك تەلەپ-چاقىرىقلارنى نەزەردە تۇتقان ھالدا داۋادا مىللىي بىرلىك سەپنى قوغداش ۋە ئىچكى تالاش-تارتىشلارغا تېزدىن خاتىمە بېرىش ئۈچۈن، گوللاندىيەدە مۇشۇ ئاينىڭ 21- ۋە 23-كۈنلىرى ئارىسىدا ئېچىلىش ئالدىدا تۇرغان ئالىي كېڭەش ۋە گېرمانىيەدە 25-ۋە 27-ئاۋغۇست ئارىسىدا ئېچىلىشى پىلانلىنىۋاتقان پەۋقۇلئاددە قۇرۇلتاينىڭ ھەر ئىككىسىنىڭ ئېچىلىش قارارىنى ئىناۋەتسىز قىلىمەن ؛ مەزكۇر ئىككى يىغىنىنى ئېچىش-ئاچماسلىق ۋە قەيەردە ئېچىش مەسىلىسى ئەڭ يېقىن مەزگىلدە  قۇرۇلتاي دائىمىي كومىتېتىنىڭ كېڭەيتىلگەن يىغىنىدا قۇرۇلتاي نىزامنامىسىنىڭ ئالاقىدار ماددىلىرىغا ئاساسەن مۇزاكىرە قىلىپ بېكىتىلىدۇ.

بۇ مۇناسىۋەت بىلەن مەن ھازىرغا قەدەر قۇرۇلتاي نامىدا بۇ ئىككى يىغىن ھەققىدە چىقىرىلغان بارلىق ئېلانلارنى ئۆچۈرۈشكە بۇيرۇيمەن.

ھەر ئىككى يىغىنغا تەكلىپ قىلىنغان كىشىلەرنىڭ سەپەر تەييارلىقىنى توختىتىشقا ۋە نورمال خىزمەتلىرىنى داۋاملاشتۇرۇشقا چاقىرىمەن.

-ئۇيغۇر مىللى  ھەركىتىنىڭ رەھبىرى، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى رەئىسى رابىيە قادىر

تەپسىلاتى...

مىسىر: ئۇيغۇرلارنى خىتايغا قايتۇرۇپ بەرمە!

كىشىلىك ھوقۇق كۆزىتىش تەشكىلاتى (Human Rights Watch)
2017 – يىلى 8– ئىيۇل

(بېيرۇت، 2017- يىلى 8- ئىيۇل) مىسىر دائىرىلىرى نۆۋەتتە تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقان ئونلىغان ئۇيغۇر مۇسۇلماننى خىتايغا قايتۇرۇپ بەرمەسلىكى كېرەك، چۈنكى ئۇلار ئۇ يەردە خالىغانچە تۇتقۇن قىلىنىش ۋە تەن جازاسىغا ئۇچراش خەۋپىگە دۇچ كېلىدۇ.

2017- يىلى 3- ئىيۇلدىن باشلاپ، دائىرىلەر مىسىردا ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلاردىن ئاز دېگەندە 62 كىشىنى قولغا ئالغان ۋە ئۇلارنىڭ تۇتۇپ تۇرۇلۇشى ھەققىدە ھېچقانداق چۈشەندۈرۈش بەرمىگەن، ھەمدە ئۇلارنىڭ ئادۋوكات ۋە ئائىلىسىدىكىلەر بىلەن ئالاقە قىلىشىغا يول قويمىغان. مۇسۇلمان ئاز سانلىق مىللەت ئۈستىدىن ئۇلارنى «بۆلگۈنچىلىك» ۋە «دىنىي ئەسەبىيلىك» بىلەن ئەيىبلەپ باستۇرۇش ئېلىپ بېرىۋاتقان خىتاي يېقىنقى ئايلاردىن بۇيان چەتئەللەردە ئوقۇۋاتقان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنىڭ قايتىپ كېلىشىنى تەلەپ قىلغان ئىدى.

تەپسىلاتى...

مىسىردا ئوقۇۋاتقان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنى تۇتقۇن قىلىش پاجىئەسى ھەققىدە بايانات

شەرقىي تۈركىستان ئۆلىمالار بىرلىكى تورى
2017 – يىلى 8– ئىيۇل

يېقىنقى بىر قانچە كۈندىن بىرى مىسىرنىڭ ئالاھىدە ساقچىلىرى قاھىرەدە ئەزھەر ئۇنىۋېرسىتېتىدە ئوقۇۋاتقان ۋە ئوقۇشقا ئۆتۈشنى كۈتىۋاتقان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنىڭ ئۆيلىرىگە بېسىپ كىرىپ، ئۇيغۇر ئاشخانىلار ۋە يوللاردا ئۇچرىغان ئوقۇغۇچىلاردىن گەپ سوراپ، مەن ئۇيغۇر دېگەن ھەر بىر كىشىنى تۇتۇپ كەتكەنلىكى، يۈزلەرچە ئوقۇغۇچىنىڭ ئۆيلىرىدە تۇرالماي قېچىپ، مۈكىنىپ يۈرگەنلىكى، مىسىردىن كىتىش ئۈچۈن قاھىرە ئايردرومىغا چىققانلارنىمۇ تۇتۇپ كەتكەنلىكى جەزمىلەشكەن، 70تىن ئارتۇق بالىنىڭ قاھىرە ساقچى مەركىزىگە ئېلىپ كىلىنىپ، قوللىرىغا ئىشكال سېلىنغان ھالدا نامەلۈم تەرەپكە ئېلىپ كېتىلگەنلىكى خەلقئارالىق ئاخبارات ۋاسىتىلىرىدە كەڭ تارقىلىشقا باشلىدى.

تەپسىلاتى...

خىتايغا: 2009- يىلىدىكى 5- ئىيۇل ۋەقەسىدىن كېيىن غايىب بولغان ئۇيغۇرلار قايەردە؟

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى (Uyghur Human Rights Project )

2017 – يىلى 6– ئىيۇل

ئۈرۈمچى ۋەقەسىگە سەككىز يىل بولغان بولسىمۇ، ئۇيغۇر ئائىلىلىرى يوقاپ كەتكەن ئۇرۇغ – تۇغقانلىرىنىڭ ئىز – دېرىكىنى ئالالمىدى

2009- يىلىدىكى ئۈرۈمچى قانلىق ۋەقەسىدىن كېيىنكى كەڭ كۆلەملىك تۇتقۇن قىلىش ھەرىكىتىدە، ئۇيغۇرلارنىڭ مەجبۇرىي يوق قىلىۋېتىلگەنلىكىگە دائىر خەۋەرلەر تاراتقۇلاردا ۋە كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرىنىڭ دوكلاتلىرىدا ئوتتۇرىغا چىقىشقا باشلىدى.

ئارىدىن سەككىز يىل ئۆتكەن بولسىمۇ، خىتاي دائىرىلىرى تەرىپىدىن مەجبۇرىي يوق قىلىۋېتىلگەن شەخسلەرنىڭ ئاقىۋىتى ھېلھەم ئۇلارنىڭ ئائىلىلىرىگە نامەلۇم.

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ خىتابنامىسىدە، مەجبۇرىي غايىب قىلىۋېتىش «ئېغىر دەرىجىدىكى كىشىلىك ھوقۇق تاجاۋۇزچىلىقى» شەكىللەندۈرىدۇ دېيىلگەن. ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى خىتاينى 2009- يىلىدىكى ئۈرۈمچى ۋەقەسىدىن كېيىن يوقاپ كەتكەن ئۇيغۇرلارنىڭ ئەھۋالىنى ئاشكارىلاشقا ۋە جامائەت خەۋپسىزلىكى سىياسىتىنى خەلقئارالىق كىشىلىك ھوقۇق ئۆلچەملىرىگە ماسلاشتۇرۇشقا چاقىرىدۇ.

تەپسىلاتى...

خەۋەرنامە | 2017-يىلى ئىيۇن ئۇمۇمىي 6-سانى

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى نەشرىيات-تەشۋىقات كومىتېتى، 2017-يىلى 6-ئاينىڭ 16-كۈنى

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى نەشرىيات-تەشۋىقات كومىتېتى تەرىپىدىن نەشىر قىلىنىۋاتقان «خەۋەرنامە»نىڭ بۇ قېتىملىق ئۇمۇمىي 6-سانىدا، قۇرۇلتىيىمىزنىڭ يېقىندا دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدا ئېلىپ بارغان پائالىيەتلىرى، ئۇيغۇر ۋە شەرقىي تۈركىستانغا ئائىت مۇھىم خەۋەرلەردىن خەۋەردار بولالايسىلەر.

خەۋەر نامىنى چۈشۈرۈش ئۈچۈن تۆۋەندىكى ئۇلىنىشنى چېكىڭ:

https://drive.google.com/file/d/0B1-SuXfWYlpDTVJkUUF4TTJRajA/view

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى تەشكىلاتى: «ئۇيغۇر تىلى ئۇيغۇر مىللىي كىملىكىنىڭ جان تومۇرىدۇر»

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 16– ئىيۇن

بۈگۈن، يەنى 6-ئاينىڭ 15-كۈنى «خەلقئارا ئۇيغۇر تىلى كۈنى».

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى 2015-يىلى قارار ئېلان قىلىپ، ھەر يىلى 15-ئىيۇن كۈنىنى «خەلقئارا ئۇيغۇر تىلى كۈنى» قىلىپ بېكىتكەندىن بۇيان، مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر جامائىتى ئانا تىلغا مۇناسىۋەتلىك تۈرلۈك پائالىيەتلەر ئارقىلىق بۇ كۈننى تەبرىكلەپ كەلمەكتە.

بۈگۈن باش شتابى ۋاشىنگتوندىكى ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى تەشكىلاتى «خەلقئارا ئۇيغۇر تىلى كۈنى» مۇناسىۋىتى بىلەن مەخسۇس بايانات ئېلان قىلدى.

باياناتتا پۈتۈن دۇنيادىكى ئۇيغۇر جامائىتىگە بىردەك ھەرىكەتكە كېلىپ، ئۇيغۇر مىللىي كىملىكىنىڭ جان تومۇرى بولغان ئۇيغۇر تىلىنى قوغداشقا چاقىرىق قىلىندى. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا يەنە، خەلقئارا جەمئىيەتتىن خىتاي ھۆكۈمىتىگە قارىتا بېسىم ئىشلىتىشنى، شۇ ئارقىلىق ئۇيغۇرلارغا قاراتقان دىنىي چەكلىمە ۋە مىللىي كىملىكنى يوقىتىش سىياسەتلىرىگە چەك قويۇشنى تەلەپ قىلدى.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق نىڭ 5 – ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقىنىڭ 8 -يىللىقى مۇناسىۋېتى بىلەن ئۇيغۇر جامائىتىگە چاقىرىقى

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى

2017-يىلى 6-ئاينىڭ 13-كۈنى


شەرقىي تۈركىستاننىڭ بۈگۈنكى زامان تارىخىدىكى ئەڭ پاجىئەلىك قەتلىئاملاردىن بىرى بولغان 5 – ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقىنىڭ 8 يىللىق خاتىرە كۈنى يېتىپ كەلمەكتە. خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى ئۆلتۈرۈش، تۇتقۇن قىلىش، تۈرلىك شەكىللەردە باستۇرۇش، مېڭە يۇيۇش سىياسىتى تېخىمۇ ۋەھشى، بارغانسىرى ۋەھىمىلىك بىر شەكىلدە داۋاملىشىۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە، 5 – ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقىنىڭ 8 يىللىقىنى جىددىي پوزىتسىيەدە خاتىرىلەش زۆرۈرىيىتى تۇغۇلماقتا.

تەپسىلاتى...

خەلقئارا جەمئىيەت چوقۇم خىتاي دۆلەت زوراۋانلىقىنىڭ زىيانكەشلىكىگە ئۇچرىغۇچىلار ئۈچۈن ھەققانىيەت ۋە ئادالەت تەلەپ قىلىشى لازىم

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى
2017 – يىلى 8– ئىيۇن

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى تيەنئەنمېن مەيدانى قىرغىنچىلىقىنىڭ يىللىق خاتىرە كۈنىدە خىتاي دېموكراتچىلىرى تەرەپتە تۇرىدۇ ھەمدە 28 يىل بۇرۇن ئادەتتىكى خىتاي پۇقرالىرى شوئار قىلغان ئەركىنلىك غايىسىنى قوللايدىغانلىقىنى ئىپادىلەيدۇ.

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى خىتاي ھۆكۈمىتىنى 1989- يىلى 4- ئىيۇندا ئادەتتىكى خىتاي پۇقرالىرى قىرغىن قىلىنغانلىقىدەك بىر ھەقىقەتنى ئاشكارىلاشقا ھەمدە خىتاي دۆلەت زوراۋانلىقىنىڭ بارلىق قۇربانلىرىنى ئادالەتكە ئېرىشتۈرۈشكە چاقىرىدۇ.

تيەنئەنمېن مەيدانى قىرغىنچىلىقىنى خاتىرىلەش ھېلىمۇ خىتاينىڭ يېقىنقى زامان تارىخىدىكى ھەر قانداق ۋاقتا ئوخشاشلا مۇھىم، چۈنكى شى جىنپىڭ ھاكىميىتىنىڭ دىكتاتورلىقى بارغانسېرى كۈچەيمەكتە ھەمدە خىتايدا نامايىشچىلار ئۈستىدە ئېلىپ بېرىلغان باشقا قىرغىنچىلىقلار سىر پېتى قالماقتا.

تەپسىلاتى...

ياۋروپا ئىتتىپاقى – خىتاي باشلىقلار يىغىنىدا كەم بولسا بولمايدىغان بەش ئىسىم

كىشىلىك ھوقۇق كۆزىتىش تەشكىلاتى
2017 – يىلى 31– ماي

ياۋروپا ئىتتىپاقى خىتاينى ناھەق تۈرمىگە قامالغان كىشىلىك ھوقۇق پائالىيەتچىلىرىنى قويۇپ بېرىشكە چاقىرىشى لازىم

لوتتې لېكت(Lotte Leicht)

كىشىلىك ھوقۇق كۆزىتىش تەشكىلاتى ياۋروپا بۆلۈمى ۋە بريۇسسېل ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى

تەن جازاسى، ناھەق تۈرمىگە قاماش، تىنچ شەكىلدە ئىپادىلەشتىن تارتىپ دىنىي ئىبادەتلەر ۋە توغۇلغانبالىلارنىڭ سانىغىچە بولغان چەكلىمىلەر: بۇلارنىڭ ھەممىسى بۈگۈنكى خىتايدا ئادەتكە ئايلانغان كىشىلىك ھوقۇق تاجاۋۇزچىلىقلىرى. شى جىنپىڭ ھۆكۈمىتىنىڭ ئالى دەرىجىلىك ئەمەلدارلىرى بۇ ھەپتە بريۇسسېلغا يېتىپ كېلىپ، ياۋروپا ئىتتىپاقى – خىتاي باشلىقلار ئۇچرىشىشىغا قاتنىشىۋاتقان بىر پەيتتە، خىتايدىكى يۈكسەك جاسارەتكە ئىگە بولغان كىشىلىك ھوقۇق قوغدىغۇچىلىرى، ئادۋوكاتلار ۋە زىيالىيلار ئېغىر جىسمانىي زەربىگە ئۇچراۋاتقان بولىدۇ.

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ تۆۋەندىكى بەش شەخسكە قىلغان مۇئامىلىسى بۈگۈنكى خىتايدىكى مۇستەبىت سىياسەتنىڭ قىسقارتىلغان كۆرۈنىشىدۇر:

تەپسىلاتى...