ئالتاي ۋىلايىتى ئېلان قىلغان مۇكاپات، يەرلىك مىللەتلەر ئورتاق ئۇچراۋاتقان زۇلۇمنىڭ ئىپادىسى، دەپ قارالدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 18 – ئاپرىل

990f4dbd-f1da-4fb6-a005-baf5bacd72c2

ئالتاي ۋىلايىتى چارشەنبە كۈنى ئۇقتۇرۇش چىقىرىپ، تېررورلۇققا ئائىت گۇمانلىق ئەھۋاللارنى پاش قىلغانلارنى 5 مىليون يۈەنگىچە بولغان يۇقىرى مۇكاپات سوممىسى بىلەن تارتۇقلايدىغانلىقىنى جاكارلىدى. ئۇيغۇر ئېلىنىڭ شىمالىغا جايلاشقان ۋە قازاق نوپۇسىنى ئاساس قىلغان ئالتايدا ھازىرغىچە بىر جىددىي ئەھۋال كۆرۈلمىگەن بولسىمۇ، ئەمما ئوخشاش ئۇقتۇرۇشنىڭ ئېلان قىلىنىشى دىققەت قوزغىدى.

ئالتاي ۋىلايەتلىك جەمئىيەت ئامانلىقىنى ئومۇميۈزلۈك باشقۇرۇش ھەيئىتى ۋە ئالتاي ۋىلايەتلىك تېررورلۇققا قارشى تۇرۇش خىزمىتى رەھبەرلىك گۇرۇپپىسى بىرلىكتە چارشەنبە كۈنى «ئاممىنىڭ تېررورلۇق جىنايى قىلمىشلىرىغا ئائىت يىپ ئۇچلىرىنى پاش قىلىشنى مۇكاپاتلاشقا دائىر قارارى» نى ئېلان قىلغان. مەزكۇر قارار ئالتاي كۈندىلىك خەۋەرلەر گېزىتى ۋە شۇنىڭدەك ئالتاي ۋىلايىتىنىڭ ئۈندىدارىدىكى سەھىپىسى ۋە كېيىن جەنۇبىي جۇڭگو سەھەر گېزىتىدە كەڭ خەۋەر قىلىندى.

تەپسىلاتى...

«ياپونىيە ۋاقتى گېزىتى»: «نېرۋىسى بۇزۇلغان خىتاي دىنىي ئېتىقادقا چېقىلماقتا»

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 18 – ئاپرىل

a97dd004-186b-4c96-a925-1250a5c2114d

بۈگۈن ياپونىيەدە چىقىدىغان «ياپونىيە ۋاقتى گېزىتى» نىڭ تورىدا «نېرۋىسى بۇزۇلغان خىتاي ئەمدى دىنىي ئېتىقادقا چېقىلماقتا» سەرلەۋھىلىك ئوبزورچى ماقالىسى ئېلان قىلىنغان.

ماقالە ئاپتورى، كاتو ئىنستىتۇتىنىڭ ئالىي تەتقىقاتچىسى دوگ باندوۋ ماقالىسىنى مۇنۇ جۈملىلەر بىلەن باشلىغان: «رەئىس شى جىنپىڭنىڭ جۇڭگوسى دۇنيادىكى ئەڭ قورقۇنچلۇق جايغا ئايلاندى. دىنىي باستۇرۇش يۇقىرى چەككە يەتتى. كوممۇنىستلارنىڭ خۇداسى دىنىي ئېتىقادلار بىلەن بولغان رىقابەتتە ئۇتتۇرۇپ قويدى.»

تەپسىلاتى...

خوتەندىكى 97 كادىرنىڭ جازالىنىش سەۋەبى ھەققىدە چاتما مەلۇماتلار: (1)

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 18 – ئاپرىل

d8830f54-48da-4112-8510-37006f342727

خوتەندە بىر كەنت سېكرېتارى نىكاھنى ئۆيىدە ئوقۇتقانلىقى ئۈچۈن جازالاندى

خوتەن دائىرىلىرى يېقىندا جازالىغان بىر تۈركۈم كادىرلار ئىچىدە «نىكاھنى ئۆز ئۆيىدە ئوقۇتقان» لىقى سەۋەبلىك جازالانغان يەنە بىرقانچە نەپەر يېزا كادىرىنىڭمۇ بارلىقى ئاشكارىلاندى. بۇلارنىڭ بىرى چىرا ناھىيەسىدىكى بىر كەنت سېكرېتارى سالامەت مەمتىمىندۇر.

خوتەن گېزىتى 10-ئاپرېل كۈنى مەخسۇس تەپسىلىي خەۋەر بېرىپ، يېقىندا خوتەندە ئېچىلغان كەنتلەردە نۇقتىدا تۇرۇپ ئىشلەۋاتقان كادىرلار خىزمىتى ھەققىدىكى خۇلاسە يىغىنىدا بىر تۈركۈم كادىرلارنىڭ خىزمەت ئىنتىزامىغا خىلاپ قىلمىشلىرى سەۋەبلىك جازالانغانلىقىنى خەۋەر قىلدى.

تەپسىلاتى...

سابىق ئەمەلدار ھىندىستان ھۆكۈمىتىنى ئۇيغۇرلارنى قوللاشقا چاقىرىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 18 – ئاپرىل

modi-7592

بىر سابىق يۇقىرى دەرىجىلىك ھىندىستان ئەمەلدارى ماقالە ئېلان قىلىپ، ھىندىستان ھۆكۈمىتىنى خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا يېقىندا ئېلان قىلغان دىنىي چەكلىمىلەرنى ئەيىبلەشكە چاقىرىدى.

ماقالە ھىندىستاندىن چىقىدىغان «كۈندىلىك پىكىرلەر» ناملىق تور بېتىدە ئېلان قىلىنغان بولۇپ، ماقالە مۇئەللىپى ئىلگىرى ھىندىستان دۆلەتلىك ساقچى مەھكىمىسىدە دۆلەت مەخپىيەتلىكىگە ئائىت ئەمەللەرنى تۇتقان كىشى ئىكەن.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر تىلى دەرسلىك كىتابلىرى تۈركىيە ئۇنىۋېرسىتېتلىرىدا ئوقۇتۇلماقتا

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 14 – ئاپرىل

6dbd9e30-99d7-40d5-ad7e-fac05c9803d6

تۈركولوگىيە تەتقىقاتى ئۇزۇن تارىخقا ئىگە بولۇپ، سوغۇق ئۇرۇش دەۋرىدىن بۇرۇن، سابىق سوۋېت ئىتتىپاقى بىلەن غەرب دۇنياسىنى مەركەز قىلغان ھالدا ئېلىپ بېرىلغان ئىدى. 1991-يىلى سوۋېت ئىتتىپاقى يىمىرىلگەندىن كېيىن، تۈركلەر قېرىنداش تۈركىي مىللەتلەر بىلەن بولغان تارىخىي مۇناسىۋەتلىرىنى قايتا جانلاندۇرۇش ئۈچۈن تۈركولوگىيە تەتقىقاتىغا ئالاھىدە ئەھمىيەت بېرىشكە باشلىدى. ئۇنىۋېرسىتېتلاردا ھازىرقى زامان تۈركىي تىللىرىنى ئوقۇتۇش باشلاندى، دەرسلىك كىتابلار يېزىلدى.

تەپسىلاتى...

ئۆلۈم جازاسى بېرىلگەن ئۇيغۇرلارغا ئائىت ئۇچۇرلارنىڭ مەخپىي تۇتۇلۇۋاتقانلىقى بىلدۈرۈلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 12 – ئاپرىل

rfa-12042017

بۈگۈن خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى دۇنيادىكى ئۆلۈم جازاسى ئىجرا قىلىنىش ئەھۋالىغا ئائىت يىللىق دوكلاتىنى ئېلان قىلدى. مەزكۇر تەشكىلاتنىڭ قارىشىچە، خىتاي دۇنيادا ئەڭ كۆپ ئۆلۈم جازاسى ئىجرا قىلىنىدىغان بىر دۆلەت بولۇش بىلەن بىرلىكتە ھەقىقىي ساننىڭ زادى نېمىلىكى ھېلىھەم مۈجمەل. بولۇپمۇ تېررورلۇق ۋە زەھەرلىك چېكىملىك ئەتكەسچىلىك دېلولىرىغا چېتىلىپ ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنغانلارغا ئائىت ئۇچۇرلار قاتتىق مەخپىي تۇتۇلماقتا.

11-ئاپرېل كۈنى خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى 2016-يىلى ئىچىدە دۇنيادىكى ھەرقايسى دۆلەتلەرنىڭ ئۆلۈم جازاسى بېرىش ۋە ئىجرا قىلىنىش ئەھۋالى ھەققىدىكى دوكلاتىنى ئېلان قىلدى. خىتاي، دۇنيادا ئۆلۈم جازاسى ئەڭ كۆپ ئىجرا قىلىنىدىغان دۆلەت بولۇش سۈپىتى بىلەن بىرىنچى ئورۇندا تۇرغان. دوكلاتتىن قارىغاندا، 2016-يىلى ئىچىدە خىتاينى ھېسابقا ئالمىغاندا دۇنيا مىقياسى بويىچە جەمئىي 1032 كىشىگە ئۆلۈم جازاسى ئىجرا قىلىنغان. ئەمما خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى خىتايدىكى رەقەمنىڭ دۇنيادىكى ئومۇمىي رەقەمدىنمۇ يۇقىرىلىقىنى بىلدۈرمەكتە.

تەپسىلاتى...

خىتاي تۈركىيەدە دوست ئىزدىمەكتە

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 11– ئاپرىل

1368d0aa-8348-4619-b0c5-a229ab7560d9

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر دىيارىدا ئەسەبىيلىككە قارشى كۈرەش قىلىش باھانىسى بىلەن، ئۇيغۇرلارغا قارىتا دىنىي بېسىمنى كۈچەيتىۋاتقانلىقىغا ئائىت خەۋەرلەر تۈركىيە جامائەتچىلىكى ئىچىدە غۇلغۇلا پەيدا قىلىۋاتقان بۈگۈنكى كۈنلەردە، تۈركىيەدىكى خىتاي دىپلوماتلار تۈركىيەنىڭ ھەر قايسى شەھەرلىرىدە زىيارەت ئېلىپ بېرىپ، دوست ئىزدىمەكتە.

تۈركىيەنىڭ ئايدىن شەھىرىدىكى www.aydindenge.com.tr ناملىق تور گېزىتىدە ناجى ئېرىش ئەپەندى يازغان خەۋەردە، خىتاي دۆلىتىنىڭ تۈركىيەنىڭ ئىزمىر شەھىرىدە تۇرۇشلۇق باش كونسۇلى زېڭ شىيەنليۇ بىلەن خىتاي گەنسۇ ئۆلكىلىك سىياسىي كېڭەشنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى خۇاڭ شۈەنپىڭ باشچىلىقىدىكى ھەيئەتنىڭ ئايدىن ۋىلايىتىنىڭ ۋالىسى ئۆمەر فارۇق قوچاق ئەپەندىنى زىيارەت قىلىپ، قېرىنداش شەھەر بولۇش تەكلىپىنى يەتكۈزگەنلىكى بايان قىلىنغان.

تەپسىلاتى...

بارغانچە جىددىيلىشىۋاتقان ئۇيغۇر ۋەزىيىتى خەلقئارادا دىققەت قوزغىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 4– ئاپرىل

0d863fd5-853b-4e18-b899-02f7563b49da

ئۇيغۇر دىيارىغا يېڭىدىن بەلگىلەنگەن ئەمەلدار چېن چۈەنگو كەلگەندىن بۇيان، رايوندا «تېررورلۇق ۋە دىنىي رادىكاللىققا زەربە بېرىش» نامىدا يۈرگۈزۈلۈۋاتقان قاتتىق قول سىياسەت ۋە ۋەزىيەت خەلقئارا تاراتقۇلارنىڭ دىققىتىنى قوزغىدى. رادىيومىز زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان ئامېرىكالىق ۋەزىيەت ئانالىزچىلىرىنىڭ قارىشىچە، نۆۋەتتە يۈرگۈزۈلۈۋاتقان رادىكال سىياسەت ۋە دائىرىلەرنىڭ 1-ئاپرېلدىن باشلاپ يولغا قويىدىغانلىقىنى ئېلان قىلغان ئاتالمىش«ئەسەبىيلىكنى چەكلەش نىزامى» دىكى قاتتىق بەلگىلىمىلەر، نورمال دىنىي ئېتىقاد ۋە تۇرمۇش ئادەتلىرىمۇ چەكلەشكە ئۇچراۋاتقان ئۇيغۇرلارنىڭ نارازىلىقىنى بارغانچە كۈچەيتىپ، رايوندا تېخىمۇ جىددىي ۋەزىيەتنى بارلىققا كەلتۈرۈشى مۇمكىن.

بىرنەچچە كۈندىن بۇيان، خەلقئارا تاراتقۇلاردا خىتاينىڭ ئۇيغۇر سىياسىتى ۋە بارغانچە جىددىيلىشىۋاتقان ئۇيغۇر ۋەزىيىتى ھەققىدىكى خەۋەر ۋە ئانالىزلار يەنە كۆپەيدى.

تەپسىلاتى...

تارىخچى جاستىن جېيكوبس: «سىياسىيونلارنىڭ نېمە دېگەنلىكى ئەمەس، نېمە قىلغانلىقى مۇھىم!»

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 30– مارت

a4202371-1b7f-47c8-a446-9b06e32c84fc

ئامېرىكالىق ياش تارىخشۇناس جاستىن جېيكوبسنىڭ يېقىندا نەشر قىلىنغان تۇنجى ئەسىرى «شىنجاڭ ۋە ھازىرقى زامان خىتاي دۆلىتى» ئۇيغۇرلار دىيارىنىڭ 1930- ۋە 1940-يىللىرىنىڭ ئالدى-كەينىدىكى تارىخىي ۋەقەلەرگە بېغىشلانغان. ئاپتور بۇ ئەسەردە كېيىنكى ۋاقىتلاردىكى ئۇيغۇرلار دىيارىنىڭ ئىجتىمائىي قۇرۇلمىسىغا تەسىر كۆرسەتكەن بىر قاتار تارىخىي شەخسلەر توغرىسىدا مەخسۇس توختالغان بولۇپ، ئوخشاش بولمىغان شەخسلەرنىڭ ئوخشىمىغان تارىخىي باسقۇچلاردىكى ئوخشاش پائالىيەتلىرىگە ئالاھىدە دىققەت قىلغان. ئۇنىڭ بىلەن بولغان سۆھبەت جەريانىدا، ئاپتور بۇ نۇقتىلار ھەققىدە ئۆز قاراشلىرىنى بىز بىلەن ئورتاقلاشتى.

جاستىن جېيكوبسنىڭ يېڭى ئەسىرىدە نۇقتىلىق شەكىلدە بايان قىلىنغان تارىخىي باسقۇچلارنىڭ بىرى 1930-يىللارنىڭ ئاخىرلىرى، 1940-يىللارنىڭ باشلىرى ئۇيغۇرلار دىيارىدا مىللىي ئازادلىق ھەرىكەتلىرىنىڭ نەمۇنىسى شەكلىدە ئوتتۇرىغا چىققان خەلق قوزغىلاڭلىرى دەۋرىدۇر. بۇنىڭدا ئاپتور بىر قەدەر تەپسىلىي توختالغان ۋەقە 1933-يىلىدىكى قۇمۇل دېھقانلار قوزغىلىڭى ھەمدە مەزكۇر قوزغىلاڭنى باستۇرۇش ئارقىلىق ئۇيغۇرلار دىيارىدىكى بىرىنچى نومۇرلۇق ھۆكۈمدارغا ئايلانغان، شۇنداقلا كېيىنكى ۋاقىتلاردا تارىخشۇناسلار تەرىپىدىن «جاللات» دەپ تەسۋىرلەنگەن شېڭ شىسەينىڭ ھاكىمىيەتنى قولغا ئېلىشى، شۇ ۋاقىتتىكى دۇنياۋى كۈچ بولۇۋاتقان سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ شېڭ شىسەي بىلەن بولغان قويۇق سىياسىي ۋە ئىقتىسادىي ئالاقىسى قاتارلىقلاردۇر.

تەپسىلاتى...

بىر قانچە دۆلەت ب د ت دا خىتاينى ئۇيغۇرلارنىڭ كىشىلىك ھوقۇقىغا خىلاپلىق قىلىش بىلەن ئەيىبلىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 28– مارت

95d6f5be-f16b-461e-be01-e7464309d0b0

ب د ت كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىنىڭ 34‏-نۆۋەتلىك يىغىنىدا ئامېرىكا، گېرمانىيە كانادا، فىرانسىيە قاتارلىق دۆلەتلەر ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقى خىتاينىڭ خەلقئارا كىشىلىك ھوقۇق ئۆلچەملىرىگە ئەمەل قىلمايۋاتقانلىقى، ئۇنىڭ تىبەت ۋە ئۇيغۇر رايونىدا كىشىلىك ھوقۇققا ئېغىر خىلاپلىق قىلىۋاتقانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى.
يىغىننىڭ ئاخىرقى باسقۇچىدىكى بەس -مۇنازىرىدە ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ ۋەكىلى سۆز قىلىپ، خىتاينىڭ كىشىلىك ھوقۇق قوغدىغۇچىلىرىنى، ئادۋوكاتلارنى قولغا ئېلىش، تۇتقۇن قىلىش ۋە جازالاش، ئۇلارنىڭ ئائىلە- تاۋابىئاتلىرىغا پاراكەندىلىك سېلىۋاتقانلىقىغا قارىتا جىددىي ئەندىشە قىلىۋاتقانلىقى ئىپادىلەپ، ياۋروپا ئىتتىپاقى خىتاينى «تىبەت ۋە شىنجاڭدا مەدەنىيەتنىڭ كۆپ خىللىقى ۋە دىنىي ئەركىنلىككە ئەڭ ئەقەللىي رەۋىشتە بولسىمۇ ھۆرمەت قىلىشقا چاقىرىدۇ» دېگەن.

تەپسىلاتى...