ئىسلام ئەللىرىنىڭ ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرى ھەققىدە ئېغىز ئاچماسلىقى تەنقىدكە ئۇچرىدى

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  12-نۇيابىر

6-نويابىر كۈنى ئېچىلغان «خىتاينىڭ كىشىلىك ھوقۇق ۋەزىيىتىنى قەرەللىك كۆرۈپ چىقىش يىغىنى» ئاخىرلىشىشى بىلەنلا خەلقئارادا مۇناسىۋەتلىك ئىنكاسلار بەس-بەستە ئوتتۇرىغا چىقىشقا باشلىدى.

شۇ قاتاردا كىشىلىك ھوقۇقنى كۆزىتىش تەشكىلاتى خىتاي بۆلۈمىنىڭ دىرېكتورى سوفىي رىچاردسون خانىم «مۇسۇلمان دۆلەتلىرى نېمە ئۈچۈن ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىنى قوغدىمايدۇ؟» تېمىسىدا بىر پارچە ماقالە ئېلان قىلدى.

مەزكۇر ماقالە بۈگۈن، يەنى 9-نويابىر كىشىلىك ھوقۇقنى كۆزىتىش تەشكىلاتىنىڭ تور بېتىگە بېسىلغان. ماقالىدە خىتاينىڭ يىغىن مەزگىلىدە ئۇيغۇر دىيارىنى «ئىنتايىن گۈزەل، تىنچ ھەم بىخەتەر جاي» دەپ تەسۋىرلىشى «ساختىپەزلىك» دەپ ئەيىبلەنگەن.

ماقالىدىن مەلۇم بولۇشىچە، دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى تەتقىقاتچىلار، ئاخبارات خادىملىرى ۋە كىشىلىك ھوقۇق ئورگانلىرى ئېلان قىلغان كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكىگە ئائىت ماتېرىياللارغا ئاساسلانغاندا، خىتاينىڭ نۆۋەتتىكى ئومۇمىي كىشىلىك ھوقۇق ۋەزىيىتى ھەققىدىكى بايانلىرىنىڭ پۈتۈنلەي ساقتىلىقىنى كۆرۈۋالغىلى بولىدىكەن.

ماقالىدە سوفىي رىچاردسون خانىم ئىسلام ھەمكارلىق تەشكىلاتىغا ئەزا ئەللەرنىڭ ئۇيغۇر مەسىلىسىنى تىلغا ئالماسلىقىنى بېيجىڭ دائىرىلىنىڭ غەرب سۇيىقەستىنى جانلاندۇرۇشىغا ئاسانلىق يارىتىپ بەردى، دەپ كۆرسەتكەن. ئۇنىڭ دېيىشىچە، تۈركىيە گەرچە «شەخسلەرنىڭ قانۇنىي ئاساسسىز تۇتقۇن قىلىنىشى» دەپ سىيپاپ ئۆتۈپ كەتكەن بولسىمۇ، ئەمما ئۇيغۇر مەسىلىسىنى ئالاھىدە تىلغا ئالمىغان.

سوفىي رىچاردسوننىڭ بىلدۈرۈشىچە، ئۇيغۇر دىيارىدىكى جازا لاگېرلىرىنىڭ سىرتىدىكى كىشىلەرنىڭ ھۆكۈمەتنى قارشى ئېلىش، خىتاي خادىملارنى ئۆزلىرى بىلەن بىر ئۆيدە تۇرۇشقا تەكلىپ قىلىشتىن باشقا تاللىشى يوق ئىكەن.

بۇنىڭدىن باشقا بۈگۈن ئامېرىكىنىڭ «ئەكسيوس» تورىغا بېسىلغان مۇناسىۋەتلىك خەۋەردىمۇ ئىسلام ئەللىرىنىڭ ئۇيغۇر مەسىلىسىدە ئىنكاسسىز تۇرۇۋېلىشى تەھلىل قىلىنغان. خەۋەردىن مەلۇم بولۇشىچە، خىتاينىڭ ئىقتىسادىي كۈچى ۋە شۇ دۆلەتلەرگە سالغان زور سوممىلىق مەبلەغلىرى ئۇلارنىڭ سۈكۈتنى تاللىشىنىڭ بىۋاسىتە سەۋەبى ئىكەن.

تەپسىلاتى...

تەتقىقاتچىلار «ئۇيغۇر ئېلىدە جىنايەت سادىر قىلىۋاتقان ھاكىمىيەتنىڭ ئۇنىۋېرسىتېتلار بىلەن ھەمكارلىشىشنى خاتا»، دەپ كۆرسەتتى

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  1-نۇيابىر

دۈشەنبە كۈنى ئامېرىكادىكى كورنېل ئۇنىۋېرسىتېتى سانائەت ۋە ئەمگەك مۇناسىۋەتلىرى فاكۇلتېتى بېيجىڭدىكى نوپۇزلۇق ئۇنىۋېرسىتېتلاردىن بولغان خەلق ئۇنىۋېرسىتېتى بىلەن 6 يىلدىن بېرى داۋام قىلىپ كېلىۋاتقان ئوقۇغۇچى ئالماشتۇرۇش ۋە تەتقىقات پروگراممىسىنى بىكار قىلغانلىقىنى جاكارلىدى.

«نيۇ-يورك ۋاقتى» گېزىتىنىڭ ئېيتىشىچە، بۇنىڭغا خەلق ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ھۆكۈمەت دائىرىلىرى بىلەن بىرلىشىپ، ئەمگەكچىلەر ھوقۇقى ئۈچۈن نامايىش قىلغان ئوقۇغۇچىلارنى جازالىشى سەۋەب بولغان. خىتايدىكى ئوقۇغۇچىلارنى كەڭ كۆلەملىك ئاممىۋى پائالىيەتلەردىن چەكلەپ كەلگەن خىتاي ھۆكۈمىتى يېقىندا بېيجىڭدىكى ھەرقايسى ئۇنىۋېرسىتېت ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ تۆۋەن كىرىملىك ئەمگەكچىلەرنىڭ ھوقۇقىنى قوغداش شوئارى ئاستىدا قىلغان پائالىيەتلىرىگە توسقۇنلۇق قىلغان. دائىرىلەر پائالىيەتچى ئوقۇغۇچىلارنى تۇتقۇن قىلغان، سوراققا تارتقان شۇنداقلا مەكتەپ دائىرىلىرىدىن بۇ ئوقۇغۇچىلارنى جازالاشنى تەلەپ قىلغان.

تەپسىلاتى...

«خىتاي كىشىلىك ھوقۇق قوغدىغۇچىلىرى» ب د ت نى ئۇيغۇرلارنىڭ ئەھۋالى ھەققىدە ئاگاھلاندۇردى

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  27-ئ‍ۆكتەبىر

ئامېرىكىدىكى «خىتاي كىشىلىك ھوقۇق قوغدىغۇچىلار» تەشكىلاتى 25‏-ئۆكتەبىر ب د ت كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىگە خىتاينىڭ كىشىلىك ھوقۇق خاتىرىسىنى «ئۇنىۋېرسال قەرەللىك كۆرۈپ چىقىش» مۇناسىۋىتى بىلەن دوكلات سۇنۇپ، ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى ئېغىر ۋەزىيىتىگە جىددىي قاراش كېرەكلىكىنى تەكىتلىگەن.

«خىتاي كىشىلىك ھوقۇق قوغدىغۇچىلار» تەشكىلاتىنىڭ 200 بەتلىك دوكلاتىدا خىتاينىڭ ئۆتكەن ئىككى نۆۋەتلىك كىشىلىك ھوقۇق خاتىرىسىنى «ئۇنىۋېرسال قەرەللىك كۆرۈپ چىقىش» يىغىنىدا ئوتتۇرىغا قويۇلغان ئىجتىمائىي، ئىقتىسادى، سىياسىي، مەدەنىيەت ھوقۇقلىرىغا دائىر تەكلىپ پىكىر ۋە بەرگەن ۋەدىلىرىنى ئىجرا قىلىش ئەھۋالى ئەتراپلىق ئانالىز قىلىنغان. دوكلاتتا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۆتكەن ئىككى نۆۋەتلىك يىغىندا بەرگەن ۋەدىلىرىنى ئىجرا قىلمايلا قالماي، ئۇنىڭ ئومۇمىي كىشىلىك ھوقۇق ۋەزىيىتىنىڭ داۋاملىق ناچارلاشقانلىقى تەكىتلەنگەن. 

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا ئوتتۇرا شەرق تەتقىقات ئورنى ئەركىن دۇنيانى ئۇيغۇر مەسىلىسى ئۈچۈن ئەمەلىي ھەرىكەتكە چاقىردى

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  27-ئ‍ۆكتەبىر4

ئامېرىكىدىكى ئوتتۇرا شەرق تەتقىقات ئورنى بۈگۈن بىر ماقالە ئېلان قىلىپ، دۇنيادىكى دېموكراتىك ئەللەرنى ئۇيغۇر مەسىلىسى ئۈچۈن ئەمەلىي بىر ھەرىكەت قىلىشقا چاقىردى.

ئۇيغۇر ۋەزىيىتىنىڭ بارغانسېرى يامانلىشىۋاتقانلىقى پاكىتلار بىلەن ئوتتۇرىغا قويۇلغان بۇ ماقالىدا، خەلقئارا جامائەتنىڭ يىللاردىن بېرى خىتاينىڭ جەنۇبى دېڭىزدا ۋە ئافرىقىدا شەكىللەندۈرۈۋاتقان تەھدىتلىرىگىلا دىققەت قىلىپ، ئۇيغۇر رايونىدا سادىر قىلىۋاتقان ئىنسان ھەقلىرى دەپسەندىچىلىكىنى نەزەردىن ساقىت قىلغانلىقى ئەسكەرتىلگەن.

ئۇيغۇر ۋەزىيىتىنىڭ يېقىندىن بۇيان ھەقلىق ھالدا خەلقئارا ئاخباراتنىڭ باش بەتلىرىدىن ئورۇن ئېلىشقا باشلىغانلىقى تىلغا ئېلىنغان بۇ ماقالىدا، 6-نويابىردىن 18-نويابىرغا قەدەر جەنۋەدە ئېچىلىدىغان ب د ت ئىنسان ھەقلىرىنى كۆزىتىش يىغىنىنىڭ ئۇيغۇر مەسىلىسىنى ئوتتۇرىغا كۆتۈرۈپ چىقىش ئۈچۈن مۇھىم بىر پۇرسەت ئىكەنلىكى تىلغا ئېلىنغان.

ئوتتۇرا شەرق دۆلەتلىرىنىڭ ئىقتىسادىي مەنپەئەتلىرى سەۋەبلىك، ئۇيغۇر ۋەزىيىتىگە سۈكۈت قىلىۋاتقانلىقى تەكىتلەنگەن بۇ ماقالىدا، غەرب دۆلەتلىرى ئۇيغۇر ۋەزىيىتى ئۈستىدە سەگەك بولۇشقا ۋە مەسىلىنى ھەل قىلىش ئۈچۈن ئەمەلىي ھەرىكەت قىلىشقا چاقىرىلغان.

ماقالىدا ئۇيغۇر رايونىدىكى نۆۋەتتىكى ۋەزىيەتنىڭ يالغۇز ئۇيغۇرلارنىڭ مىللىي مەۋجۇتلۇق مەسىلىسى بولۇپ قالماستىن يەنە دۇنيادا ئىنسان ھەقلىرى پرىسىپىنىڭمۇ ساقلىنىپ قېلىش ياكى قالماسلىق مەسىلىسى ئىكەنلىكى ئەسكەرتىلگەن.

ماقالىدا يەنە ئۇيغۇر مەسىلىسى ئۈچۈن ھەرىكەت قىلىشنىڭ غەرب دۆلەتلىرى ئۈچۈن بەلگىلىك بەدەل تەلەپ قىلىدىغانلىقى، ئەمما 2-دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىن شەكىللەنگەن ئورتاق قىممەت قاراشلارنى قوغداپ قېلىش ئۈچۈن بۇ بەدەلنىڭ تۆلىنىشكە ئەرزىيدىغانلىقى ئەسلىتىلگەن.

تەپسىلاتى...

خەلقئارا تاراتقۇلار: «خىتاينىڭ سىياسەتلىرى خۇددى خوڭكوڭغا ئوخشاشلا ئۇيغۇر دىيارىنىڭمۇ مۇستەقىللىق ئارزۇسىنى كۈچەيتىدۇ»

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  15-ئ‍ۆكتەبىر

خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇر ئېلىدا يۈرگۈزۈۋاتقان قاتتىق قوللۇق باستۇرۇشلىرىنى «دىنى ئەسەبىيلىككە، تېررورلۇققا قارشى كۈرەش» دەپ تەشۋىق قىلىۋاتقان بولسىمۇ، ئەمەلىيەتنىڭ ئۇنداق ئەمەسلىكى خەلقئارا ئاخباراتلاردا كۆپلەپ مۇلاھىزە قىلىنماقتا.

11-ئۆكتەبىر ئامېرىكىنىڭ نوپۇزلۇق ئاخبارات ئورگانلىرىدىن «CNN تېلېۋىزىيەسى» دە ئېلان قىلىنغان «خىتاينىڭ شىنجاڭدىكى ئۇزۇن يىللىق ئەنسىزلىك كېسىلى» ماۋزۇلۇق خەۋەر ماقالىسى ئەنە شۇلارنىڭ بىرى. خەۋەردە 1 مىليون 600 مىڭ كۋادرات كىلومېتىر يەر كۆلىمىگە ئىگە بولغان ئۇيغۇر دىيارىنى تېخى 1949-يىلىدىن باشلاپ ئىدارە قىلىپ كېلىۋاتقان خىتاي كومپارتىيەسىنىڭ ھەر ۋاقىت بۇ زېمىندىن ئايرىلىپ قېلىشتىن ئىبارەت ئەنسىزچىلىك ئىچىدە تۇرۇپ كەلگەنلىكى ۋە رايوندا يۈرگۈزۈلۈۋاتقان قاتتىق قوللۇق سىياسەتلەرگىمۇ مانا مۇشۇ خىل ئەنسىزلىك كېسىلىنىڭ سەۋەب بولغانلىقى بايان قىلىنغان. ماقالىدە ئۇيغۇرلار 20-ئەسىردە قۇرغان ئىككى قېتىملىق شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيەتلىرىمۇ تىلغا ئېلىپ ئۆتۈلگەن.

خەۋەر ئاپتورى جەيمىس گىرىففىس 2009-يىلىدىكى ئۈرۈمچى ۋەقەسى ۋە باشقا ۋەقەلەرنىڭ ئالاھىدىلىكلىرىنى سېلىشتۇرۇش ئارقىلىق «خىتاي ھۆكۈمىتى گەرچە ئىسلامىي تېررورلۇقىنى ئاساسلىق كۈرەش نىشانى دەپ كۆرسەتسىمۇ، ئەمما يېقىنقى يىللاردا رايوندا يۈز بەرگەن زور ۋەقەلەرنىڭ دىن بىلەن ھېچقانداق ئالاقىسى يوق» دەپ يازغان.

ئۇنىڭ قارىشىچە، خىتاي ھۆكۈمىتى ئىقتىسادىي تەرەققىيات جەھەتتىن خىتاينىڭ باشقا ئۆلكىلىرىگە قارىغاندا ئارقىدا قالدۇرۇلغان بۇ رايوندا ئۇيغۇرلار ۋە باشقا مىللەتلەر خىزمەتكە ئورۇنلىشىش ۋە مائارىپ قاتارلىقلاردا مىللىي كەمسىتىلىشكە ئۇچراپ كەلگەن. رايوندىكى دۆلەت ئورگانلىرى ۋە كارخانىلىرىدىمۇ چىرىكلىك ئىنتايىن ئېغىرلاشقان. بىراق خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇرلارنىڭ مۇشۇ ئەھۋاللارنى تەنقىد قىلىشىنىمۇ «مۇستەقىللىقنى تەرغىب قىلغانلىق» ياكى «دۆلەت ھاكىمىيىتىنى يوققا چىقىرىشقا ئۇرۇنغانلىق» دەپ گۇمانلىنىپ، زەربە بېرىشنى ئۈزلۈكسىز كۈچەيتىپ ماڭغان.

ئاپتور خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ «ئەسەبىي تېررورچىلارغا زەربە بېرىش» نامى بىلەن ئۇيغۇر ئېلىدا مۇتلەق نازارەتنى ئىشقا ئاشۇرۇپ، بىر مىليوندىن ئوشۇق ئۇيغۇرنى لاگېرغا قامىغانلىقىنى، ھازىر بۇنىڭ ئامېرىكا ھۆكۈمىتى ۋە خەلقئارا جامائەتنىڭ كۈچلۈك تەنقىدىگە ئۇچراۋاتقانلىقىنى تەكىتلىگەن. ئۇ خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ خوڭكوڭدا يۈرگۈزگەن سىياسەتلىرى خوڭكوڭدا مۇستەقىللىق ئارزۇسىنى كۈچەيتىۋەتكىنىدەك، ئۇيغۇر ئېلىدىمۇ ئۆز قولى بىلەن ئۆزىگە ئىش تېرىغانلىقىنى ئىپادە قىلغان.

تەپسىلاتى...

خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى خىتاي ھۆكۈمىتىنى ئۇيغۇرلارغا قاراتقان كەڭ كۆلەملىك تۇتقۇن ھەرىكىتىنى ئاياغلاشتۇرۇشقا چاقىردى

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  31-ئاۋغۇست

بۈگۈن، يەنى 30-ئاۋغۇست كۈنى، خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى بايانات ئېلان قىلىپ، خىتاي ھۆكۈمىتىنى ئۇيغۇرلارغا قاراتقان كەڭ كۆلەملىك تۇتقۇن ھەرىكىتىنى ئاياغلاشتۇرۇشقا چاقىردى.

مەزكۇر باياناتتا ب د ت ئىرقىي ئايرىمىچىلىققا قارشى تۇرۇش كومىتېتى خىتاي ھەققىدە ئېلان قىلغان خۇلاسە دوكلاتى تىلغا ئېلىنىپ، «خىتاي ھۆكۈمىتى ئەمدى يۈز بېرىۋاتقان ئېغىر كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكىنى ئىنكار قىلىشنىڭ ئورنىغا ئۇنى ئۆزگەرتىشى كېرەك» دېيىلگەن.

30-ئاۋغۇست كۈنى ب د ت نىڭ كىشىلىك ھوقۇق مۇتەخەسسىسلىرى خىتاينىڭ ئىرقىي ئايرىمىچىلىق ۋەزىيىتىگە قاراپ چىقىش يىغىنىنىڭ خۇلاسىسىنى ئېلان قىلىپ، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئاتالمىش «تېررورلۇققا قارشى تۇرۇش»، «ئاشقۇنلۇقنى تۈگىتىش» دېگەن ناملاردا بىر مىليوندىن ئارتۇق ئۇيغۇرنى «يېپىق تەربىيە» لاگېرلىرىغا ۋاقىت چېكى يوق قامىۋالغانلىقىنى بىلدۈرگەن ئىدى.

خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى ئۆز باياناتىدا مەزكۇر تەشكىلاتنىڭ شەرقىي ئاسىيا ئىشلىرىغا مەسئۇل مۇئاۋىن دىرېكتورى لىسا تاسسى خانىمنىڭ سۆزىگە ئورۇن بەرگەن بولۇپ، لىسا خانىم سۆزىدە «ب د ت ئىرقىي ئايرىمىچىلىققا قارشى تۇرۇش كومىتېتىنىڭ خۇلاسە دوكلاتى خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ شىنجاڭ رايونىدا ئۇيغۇرلار ۋە باشقا ئاز سانلىق مىللەتلەرگە قارىتا سىستېمىلىق تەقىب ۋە كەڭ كۆلەملىك تۇتقۇن قىلىش ھەرىكىتى يۈرگۈزۈپ كەلگەنلىكىنى يورۇتۇپ بەردى،» دېگەن.

لىسا خانىم سۆزىدە خەلقئارا جامائەتكە چاقىرىق قىلىپ، خىتاي ھۆكۈمىتىنى ئۇيغۇرلار ۋە تىبەتلەرگە قاراتقان بېسىم سىياسەتلىرى ئۈچۈن جاۋابكارلىققا تارتىشقا چاقىرغان.

تەپسىلاتى...

بىرلەشمە ئاگېنتلىق: «ئۇيغۇرلارغا ئوخشاش، تىبەتلىك ئوقۇغۇچىلارمۇ دىنىي پائالىيەتتىن چەكلەندى»

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  25-ئىيۇل

ئامېرىكىنىڭ بىرلەشمە ئاخبارات ئاگېنتلىقى بۈگۈن خۇددى ئۇيغۇرلارغا قارىتا يۈز بېرىۋاتقانغا ئوخشاشلا تىبەتلىك ئوقۇغۇچىلارنىڭمۇ تەتىل مەزگىلىدە دىنىي پائالىيەتلەردىن چەكلىنىۋاتقانلىقىنى خەۋەر قىلدى. خەۋەردە دېيىلىشىچە، لاسا تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتىپىدىكى تىبەت ئوقۇغۇچىلار تەتىل مەزگىلىدە دىنىي پائالىيەتلەرگە قاتناشماسلىق ھەققىدە ۋەدىنامىگە قول قويغان. بۇ ئەھۋالنى مەزكۇر مەكتەپنىڭ سىياسىي ئىشلار بۆلۈمىنىڭ مەسئۇلى ئاشكارىلىغان. خەۋەردە يەنە دېيىلىشىچە، لاسادىكى ئاساسلىق بۇتخانىلاردىكى راھىپلار سىياسىي تەربىيە ئۈچۈن بۇتخانىدىن ئېلىپ كېتىلگەن؛ خەۋەردە دائىرىلەرنىڭ بۇ قىلمىشى تىبەتتە ياش-ئۆسمۈرلەر بىلەن چوڭلار ئارىسىدىكى مەدەنىيەت باغلىنىشىنى ئۈزۈۋېتىش ئىكەنلىكى ئەسكەرتىلگەن.

خەۋەردە يەنە بۇ خىل مەدەنىيەت بۇزغۇنچىلىقىنىڭ يېقىنقى مەزگىللەردە ئۇيغۇر رايونىدىكى مۇسۇلمانلارغا ۋە خىتاينىڭ شەرقتىكى ئۆلكىلىرىدىكى خرىستىئانلارغا قارىتامۇ شىددەتلىك ھالدا ئېلىپ بېرىلىۋاتقانلىقى تەكىتلەنگەن.

تەپسىلاتى...

خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى خىتاينىڭ «بىخەتەرلىك» نامىدا كىشىلىك ھوقۇقنى دەپسەندە قىلىۋاتقانلىقىنى ئەيىبلىدى

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  3-ئىيۇن

خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى بۈگۈن مەخسۇس دوكلات ئېلان قىلىپ، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ يىللاردىن بۇيان ئۆزلىرىنىڭ باستۇرۇش ھەرىكەتلىرىنى «دۆلەت بىخەتەرلىكى» دېگەن نامدا يوللۇق قىلىپ كۆرسىتىشكە ئۇرۇنۇۋاتقانلىقىنى ئەيىبلىدى.

دوكلاتتا كۆرسىتىلىشىچە، خىتاي كىشىلىك ھوقۇقنى قوغداشقا مۇناسىۋەتلىك بىر قاتار خەلقئارالىق ئەھدىنامىلەرگە قول قويغان بولۇپ، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى (ب د ت) نىڭ كىشىلىك ھوقۇق خىزمىتىگە ئاكتىپ ماسلىشىدىغانلىقى ھەققىدە ۋەدە بەرگەن. ئەمما خىتاي ئىزچىل ھالدا «دۆلەت بىخەتەرلىكىنى قوغداش يولىدىكى زۆرۈر تەدبىرلەرنى ئىجرا قىلىۋاتىمىز،» دېگەن باھانىدە پۇقرالارنى پاراكەندە قىلىش، خالىغانچە قولغا ئېلىش، تەھدىت سېلىش، تۈرمىگە قاماش، ناھەق سوتلاش، ئاز سانلىق مىللەتلەرگە قارىتا كەمسىتىش خاراكتېرىدىكى سىياسەتلەرنى كۆپلەپ ئىجرا قىلىش قاتارلىق ۋاسىتىلەر ئارقىلىق كىشىلىك ھوقۇقنى ئېغىر دەرىجىدە دەپسەندە قىلىپ كەلمەكتە ئىكەن.

تەپسىلاتى...

ئاتاقلىق ئامېرىكا خىتايشۇناسى خىتايغا تاقابىل تۇرۇش زۆرۈرلۈكىنى تەكىتلىدى

ئەركىن ئاسىيا خەۋىرى
2018 – يىلى  10-ماي

ئامېرىكىدىكى تونۇلغان خىتاي ئىشلىرى تەتقىقاتچىسى ئېلىزابېت ئېكونومىي خانىم «تاشقى ئىشلار» ژۇرنىلى تور بېتىدە خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ ۋە ئۇنىڭ مەزگىلىدىكى خىتاي ئىنتايىن تەپسىلىي چۈشەندۈرۈلگەن بىر زور كۆلەملىك ماقالە ئېلان قىلدى. ئۇ ماقالىسىگە «خىتاينىڭ يېڭى ئىنقىلابى – شى جىنپىڭ خانىدانلىقى» دەپ ماۋزۇ قويغان. ئۇ ماقالىسىنىڭ باش قىسمىدا ئالدى بىلەن شى جىنپىڭ مەزگىلىدە يۈز بەرگەن ئۆزگىرىشلەر ھەققىدە توختالغان.

تەپسىلاتى...

قۇرئاننىڭ ئاۋاز ھۆججىتى «ئۈچىنچى دەرىجىلىك تېررورلۇق بويۇمى» دەپ بېكىتىلگەن

تۈركىستان ۋاقتى خەۋىرى
2017 – يىلى 24– نۇيابىر

خىتاينىڭ شىئەن شەھەرلىك ج خ ئىدارىسى بىر تۇڭگانغا توردا قۇرئان كەرىمنىڭ ئاۋاز ھۆججىتىنى يوللىغانلىقى ئۈچۈن ئون كۈنلۈك تۇتۇپ تۇرۇش جازاسى بەرگەن. تۆۋەندىكىسى جازالاش قارارنامىسىنىڭ  تەرجىمىسى ۋە خىتايچە نۇسخىسى.

شىئەن شەھەرلىك ج خ ئىدارىسى چاڭئەن شۆبە ئىدارىسى

مەمۇرىي جازالاش قارارنامىسى

قانۇنغا خىلاپلىق قىلغۇچى ما چېڭسەي، ئەر، 1994-يىلى 12- ئاينىڭ 20- كۈنى توغۇلغان، نوپۇسى تۇرۇشلۇق يەر: چىڭخەي ئۆلكىسى خەيدوڭ ۋىلايىتى، خۇالوڭ خۇيزۇر ئاپتونوم ناھىيەسى

تەكشۈرۈپ ئېنىقلىنىشىچە: 2017- يىلى 11- ئاينىڭ 8- كۈنى، ساقچىخانىمىز چاڭئەن شۆبە ئىدارىسى تور بىخەتەرلىك ئەترىتىنىڭ ئۇقتۇرۇشىنى تاپشۇرۇپ ئالدۇق، بىر تورداش كۇەييا يۇمشاق دېتالى ئارقىلىق قۇرئاننىڭ MP3 ھۆججىتىدىن 11 نى ھەمبەھىرلىگەن، بۇ ھۆججەتلەر ج خ مىنىستىرلىقى تەرىپىدىن ئۈچىنچى دەرىجىلىك زوراۋانلىق، تېررورلۇق ئۈن – سىن بويۇملىرى دەپ بېكىتىلگەن، مەزكۇر تورداشنىڭ توردىكى كەڭ بەلۋاغلىق ھېسابىنىڭ ئادرېسى تەۋەلىكىمىزدىكى كاڭمۇ كەنتىدە ئىكەن. ساقچىخانىمىز ساقچىلىرى شىئەن چەتئەل تىللىرى ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ غەربىي دەرۋازىسىدىكى بىر لەنجۇ لەغمەنخانىسىدىن گۇماندار ما چېڭسەينى قولغا چۈشۈردى. تەكشۈرۈش ئارقىلىق، ما چېڭسەي ئۆزىنىڭ زوراۋانلىق، تېررورلۇق ئۈن – سىنلىرىنى قانۇنسىز ساقلىغانلىق جىنايى قىلمىشىنى ئەينەن ئىقرار قىلدى.

تەپسىلاتى...