يۈزلىگەن نامايىشچى خىتاينىڭ ئەنقەرە ئەلچىخانىسى ئالدىدا ئىپتار قىلىپ خىتاينى ئەيىبلىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2014-يىلى 7-ئاينىڭ 20-كۈنى

رامىزان ئېيىدا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا ئېلىپ بېرىۋاتقان دىنىي بېسىم سىياسىتىنى يانى ئۇيغۇرلارنى روزى تۇتقۇزماسلىق سىياسىتىگە نارازىلىق بىلدۈرۈش ئۈچۈن 7 – ئاينىڭ 17 – كۈنى يۈزلىگەن تۈرك نامايىشچى خىتاي ئەلچىخانىسى ئالدىدا ئېغىز ئاچتى. ئىپتار ۋاقتىدىن بۇرۇن مۇخبىرلارغا بايانات بەرگەن كادىرلار ئۇيۇشمىسىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى ھاجى بايرام تونبۇل ئەپەندى خىتاي زۇلۇمىنى ئەيىبلىدى.

ئۇ، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنى ئاسسىمىلياتسىيە ۋە يوق قىلىش سىياسىتى يۈرگۈزۈۋاتقانلىقىنى ئېيتتى.

خىتاي ئەلچىخانىسى ئالدىغا يىغىلغان يۈزلىگەن كادىرلار ئۇيۇشمىسى ئەزالىرى قوللىرىدا شەرقىي تۈركىستان بايرىقى، تۈرك بايرىقى ۋە لوزۇنكىلارنى كۆتۈرگەن ھالدا «شەرقىي تۈركىستاندىكى خىتاي زۇلۇمىنى لەنەتلەيمىز!»، «تۈركىيە ئۇخلىما؛ قېرىنداشلىرىڭغا ئىگە چىق!»، «شەرقىي تۈركىستانغا ئەركىنلىك بېرىلسۇن!»، «مۇسۇلمان شەرقىي تۈركىستان خەلقى بىگۇناھتۇر!» ۋە «ئۇيغۇرلارنىڭ روزى تۇتۇشىغا ئۇزاتقان قوللار سۇندۇرۇلسۇن!» دېگەندەك شوئارلارنى توۋلاشتى.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكىدىكى ئۇيغۇرلار ھېيت نامىزىدا مارالبېشى ۋە پىچان ۋەقەلىرىدە شېھىت بولغانلار ئۈچۈن دۇئا قىلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2013-يىلى 8-ئاينىڭ 9-كۈنى

ئامېرىكا پايتەختى ۋاشىنگتون ۋە ئەتراپىدا ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلار بۇ قېتىمقى روزا ھېيت نامىزىنىمۇ بۇ يەردىكى تۈرك جامائىتى بىلەن بىللە ئۆتكۈزدى. تۈرك ئىمام ھېيت خۇتبىسىدە شەرقى تۈركىستان قاتارلىق جايلاردىكى مۇسۇلمان ئەللەرنىڭ چېكىۋاتقان زۇلۇملىرىغا خاتىمە بېرىلمىگۈچە، مۇسۇلمان دۇنياسىدا ھەقىقىي مەنىدىكى بايرام كەيپىياتىنىڭ مەۋجۇت بولالمايدىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى. ئۇيغۇرلار ھېيت نامىزىنىڭ دۇئالىرىدا، بۇ يىل ئىچىدە مارالبېشى ۋە پىچان قاتارلىق جايلاردا يۈز بەرگەن قانلىق توقۇنۇشلاردا ھاياتىدىن ئايرىلغان پىدائىيلارغا ئاللاھتىن رەھمەت، ئۇلارنىڭ ئائىلە-تاۋابىئاتلىرىغا ئامانلىق ۋە خاتىرجەملىك تەلەپ قىلدى.

تەپسىلاتى...

دولقۇن ئەيسا: ۋەتەن، مىللەتنى سۆيگەن ئادەملەرنى خەلق ئۇنتۇمايدۇ

ر ف ئا خەۋىرى
2012-يىلى 10-ئاينىڭ 23-كۈنى

بىر قىسىم ئۇيغۇر زىيالىيلىرى ۋە ئالىملىرى ئۇيغۇر خەلقى ئارىسىدا پەننى ئومۇملاشتۇرۇش، مىللىي ساپانى ۋە مىللىي روھنى ئۆستۈرۈش جەھەتلەردە مۇھىم روللارنى ئوينىدى.

20-ئەسىرنىڭ دەسلىپىدىن باشلاپ مەيدانغا كەلگەن دۇنياۋى ئۇيغۇر يېڭى مائارىپ ھەرىكىتى نەتىجىسىدە ئالدى بىلەن سابىق سوۋېت ئىتتىپاقىدىكى ئۇيغۇرلار ئارىسىدىن موسكۋا، لېنىنگراد، تاشكەنت، قازان، ئالماتا قاتارلىق شەھەرلەردە مەخسۇس تەربىيە كۆرگەن كۆپلىگەن تەبىئىي پەن ۋە ئىجتىمائىي پەن ساھەسىگە مەنسۇپ ئالىملار يېتىشىپ چىقتى. ئەنە شۇلارنىڭ ئارىسىدا ئۇيغۇر ئىلىم-پەن ۋە مائارىپ تارىخىدىكى تۇنجى دوكتورلار، پروفېسسورلار ۋە ئاكادېمىكلار بار ئىدى.

تەپسىلاتى...

كانادادىكى ئۇيغۇرلار سايلام ئىشلىرىغا رەھبەرلىك قىلىش ئالىي كومىتېتى قۇرۇپ چىقتى

ر ف ئا خەۋىرى
2012-يىلى 5-ئاينىڭ 25-كۈنى

كانادا ئۇيغۇر جەمىيىتىنىڭ رەئىس سايلىمى 2 يىلدا بىر قېتىم ئېلىپ بېرىلىدىغان بولۇپ، بۇ يىل سايلام ئېلىپ بېرىلىدىغان يىل.

يېقىندا ئۇيغۇرلار بىرقەدەر كۆپ توپلىشىپ ئولتۇراقلاشقان تورونتو شەھىرىدە ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلار بۇ قېتىمقى سايلامنى كانادانىڭ دېموكراتىك پرىنسىپلىرىغا ئۇيغۇن، بىخەتەر ۋە ئەركىن ئېلىپ بېرىش ئۈچۈن، كانادا ئۇيغۇر جەمىيىتىنىڭ سايلام ئىشلىرىغا رەھبەرلىك قىلىش ئالىي كومىتېتى قۇرۇپ چىقتى.

ئىگىلىشىمىزچە، سايلام ئىشلىرىغا رەھبەرلىك قىلىش ئالىي كومىتېتى ھېچقانداق جەمىيەت ۋە تەشكىلاتقا بېقىنمايدىغان بىتەرەپ ئورگان بولۇپ، كومىتېت پەقەت بۇ قېتىمقى سايلام ئىشلىرىنى ئورۇنلاشتۇرۇش ۋە نازارەت قىلىشقا مەسۇل بولىدىكەن ۋە كانادا ئۇيغۇر جەمىيىتىنىڭ بۇ قېتىملىق رەئىسى ۋەزىپىنى تاپشۇرۇپ ئالغاندىن كېيىن ئۆزلۈكىدىن تارقاپ كېتىدىكەن.

تەپسىلاتى...

ئىستانبۇلدا شەرقىي تۈركىستان رەسىم كۆرگەزمىسى ئېچىلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2012-يىلى 5-ئاينىڭ 25-كۈنى

مەركىزى ئىستانبۇلغا جايلاشقان شەرقىي تۈركىستان كۆچمەنلەر جەمىيىتى بىلەن ئىستانبۇل تېببىي مەكتەپ-تۈرك تارىخى ۋە سەنەتلىرى كۇلۇبىنىڭ بىرلىكتە ئۇيۇشتۇرۇشى بىلەن ئىستانبۇل تېببىي مەكتەپتە شەرقىي تۈركىستان رەسىم كۆرگەزمىسى ئۆتكۈزۈلدى.

كۆرگەزمىگە ئۇيغۇرلارنىڭ مەدەنىيىتى ۋە خىتاي زۇلۇمىنى ئىپادىلىگەن چوڭ ھەجىملىك رەسىملەر، شەرقىي تۈركىستان بايرىقى قويۇلغان بولۇپ بۇ كۆرگەزمە ئۇنىۋېرسىتېت ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ دىققىتىنى تارتتى. تېببىي ئۇنىۋېرسىتېتنىڭ كۆپلىگەن ئوقۇغۇچىلىرى توپلىشىپ كېلىپ رەسىم كۆرگەزمىسىنى زىيارەت قىلدى. كۆرگەزمىدە يەنە بىر گۇرۇپپا سەنەتچىلەر، ناخشا-مۇزىكا تەقدىم قىلدى. كۆرگەزمە جەريانىدا ئوتتۇرا ئاسىيادىكى تۈركىي جۇمھۇرىيەتلەرنىڭ بايراقلىرىنى كۆك بايراق بىلەن قوشۇپ كۆتۈرۈۋالغان بىر گۇرۇپپا تۈرك ياشلار تۈرك دۇنياسىغا ئالاقىدار جاراڭلىق شېئىر ۋە ناخشا ئوقۇدى. پائالىيەت جەريانىدا شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى توغرىسىدا يېزىلغان كىتاب-زھۇرنال ۋە تەشۋىقات ۋاراقلىرى تارقىتىلدى.

تەپسىلاتى...

خەلقارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى كىشىلىك ھوقۇق دوكلاتىدا ئۇيغۇرلارنىڭ قارشىلىق ھەرىكەتلىرىنى تىلغا ئالدى

ر ف ئا خەۋىرى
2012-يىلى 5-ئاينىڭ 24-كۈنى

خەلقارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى 24-ماي ئېلان قىلغان 2011-يىللىق كىشىلىك ھوقۇق دوكلاتىنىڭ خىتايدىكى كىشىلىك ھوقۇق قىسمىدا، خىتاينىڭ ئاز سانلىق مىللەتلەرگە ئېلىپ بېرىۋاتقان باستۇرۇش سىياسىتىنىڭ كۈچەيتىلگەنلىكى تەكىتلەڭەن.

بولۇپمۇ 2011-يىلى بىر يىل ئىچىدە يۈز بەرگەن ئۇيغۇرلارنىڭ قارشىلىق ھەرىكەتلىرى، موڭغۇل چارۋىچىلىرىنىڭ يايلاقنى قوغداش ھەرىكەتلىرى ھەم تىبەت راھىبلىرىنىڭ ئۆزىنى كۆيدۈرۈۋېلىش ئارقىلىق نارازىلىقىنى ئىپادىلەش ھەرىكەتلىرى تىلغا ئېلىنغان. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى باياناتچىسى دىلشات رىشىت رادىئومىز ئارقىلىق بايانات بېرىپ، دۇنيا جامائەتچىلىكىنى ئۇيغۇر، تىبەت موڭغۇل قاتارلىق مىللەتلەرگە قاراتقان باستۇرۇش سىياسىتىنى توختىتىش ھەققىدە خىتايغا بېسىم ئىشلىتىشكە چاقىردى.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا دۆلەت ئىشلار مىنىستىرلىقى ئۇيغۇر مەسىلىسىگە داۋاملىق دىققەت قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى

ر ف ئا خەۋىرى
2012-يىلى 5-ئاينىڭ 24-كۈنى

2011‏-يىلى خىتاي كىشىلىك ھوقۇق خاتىرىسى ئاچقۇچلۇق ساھەلەردە داۋاملىق ناچارلاشقان. ئۇيغۇر ۋە تىبەت قاتارلىق مىللەتلەرنىڭ مەدەنىيەت، دىنىي ھوقۇقى داۋاملىق باستۇرۇشقا ئۇچرىغان.

ئامېرىكا دۆلەت ئىشلار مىنىستىرلىقى پەيشەنبە كۈنى ئېلان قىلغان 2012‏-يىللىق كىشىلىك ھوقۇق دوكلاتىدا خىتاي كىشىلىك ھوقۇق خاتىرىسىنىڭ ئۆتكەن بىر يىللىق ئەھۋالىنى تەنقىد قىلىپ، بۇ بىر يىلدا كىشىلىك ھوقۇق پائالىيىتى ۋە ئاممىۋى مەنپەئەت داۋاسىغا ئارىلاشقان تەشكىلات، شەخسلەرنى باستۇرۇش ۋە ئۇلارغا بېسىم ئىشلىتىش بىر خىل «دائىملىق تەدبىر» بولۇپ قالغانلىقىنى ئىلگىرى سۈرگەن.

تەپسىلاتى...

تۈركىيە پارلامېنت ئەزاسى: ئۇيغۇر داۋاسى تۈركىيە بىلەن ئۇيغۇرلارنىڭ ئورتاق دەۋاسى

ر ف ئا خەۋىرى
2012-يىلى 5-ئاينىڭ 22-كۈنى

14-18-ماي كۈنلىرى ياپونىيىنىڭ پايتەختى توكيودا 4-نۆۋەتلىك دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى چاقىرىلغان ئىدى. قۇرۇلتايغا ياپونىيە، ئىتالىيە ۋە تۈركىيە قاتارلىق دۆلەتلەردىن پارلامېنت ئەزالىرى قاتناشقان ئىدى.

ئۇلار قۇرۇلتايدا سۆز قىلىپ پارتىيىسىنىڭ شۇنداقلا ئۆزلىرىنىڭ ئۇيغۇر مەسىلىسى توغرىسىدىكى كۆز قاراشلىرىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ ئۆتكەن ئىدى. تۆۋەندە تۈركىيە پارلامېنت ئەزاسى، مىللەتچى ھەرىكەت پارتىيىسىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى مەمەت شاندىرنىڭ دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىدا قىلغان نۇتقىدىن مەلۇمات بېرىمىز.

تەپسىلاتى...

2-نۆۋەتلىك «ئىستانبۇل دۇنيا سىياسەت مۇنبىرى» ناملىق خەلقارالىق يىغىندا ئۇيغۇر مەسىلىسى ئاڭلىتىلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2012-يىلى 5-ئاينىڭ 21-كۈنى

2012-يىلى 5-ئاينىڭ 17، 18-كۈنلىرى ئىستانبۇلدا ئېچىلغان 2-نۆۋەتلىك «ئىستانبۇل دۇنيا سىياسەت مۇنبىرى» ناملىق يىغىندا ئۇيغۇر مەسىلىسىمۇ ئاڭلىتىلدى.

تۈرك فوندى، تۈركىيە مەدەنىيەت ۋە ساياھەت مىنىستىرلىقى، تۈركىيە باش مىنىستىرلىقى تەشۋىقات بۆلۈمى قاتارلىق ئىدارە ۋە ئورگانلارنىڭ بىرلىكتە ئۇيۇشتۇرۇشى بىلەن ئىستانبۇل قۇرۇلتاي مەركىزى يىغىن زالىدا، 2-نۆۋەتلىك ئىستانبۇل دۇنيا سىياسەت مۇنبىرى ناملىق خەلقارالىق يىغىن ئۆتكۈزۈلدى. بۇ يىغىنغا دۇنيادىكى 56 دۆلەتتىن، مىنىستىرلار، پارلامېنت ئەزالىرى، سىياسىيونلار، يازغۇچىلار، ئاكادېمىكلار ۋە ئاخباراتچىلار بولۇپ 300 دىن ئارتۇق كىشى قاتناشتى.

بۇ يىغىنغا ئامېرىكىدىكى ئادۋوكات نۇرى تۈركەل ئەپەندى تەكلىپ بىلەن قاتناشتى ۋە ئۇيغۇرلار توغرىسىدا سۆز قىلدى.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر دىيارىدا ئارقا-ئارقىدىن يۈز بېرىۋاتقان ۋەقەلەرنىڭ كېلىپ چىقىش سەۋەبلىرى

ر ف ئا خەۋىرى
2012-يىلى 3-ئاينىڭ 16-كۈنى

يېقىندا تۈركىيىدە چىقىدىغان «ئاكادېمى» گېزىتىنىڭ تور بېتىدە، «قەشقەردە نېمىلەر بولۇۋاتىدۇ؟» ناملىق بىر ماقالە ئېلان قىلىندى.

بۇ ماقالىنى ئەگە ئۇنىۋېرسىتېتى تۈرك دۇنياسى تەتقىقات ئىنستىتۇتىنىڭ ئوقۇتقۇچىسى پروفېسسور دوكتور ئالىمجان ئىنايەت يازغان. ماقالىدە يېقىندىن بۇيان قەشقەر، خوتەن، گۇما، قاغىلىق ۋە كورلا قاتارلىق شەھەرلەردە ئارقا-ئارقىدىن يۈز بەرگەن ۋەقەلەر ۋە بۇ ۋەقەلەرنىڭ كېلىپ چىقىش سەۋەبلىرى توغرىسىدا پىكىر-ئانالىز يۈرگۈزۈلگەن.

ماقالىدە خىتاي ساقچىلىرىنىڭ، قوللىرىدا قورال يوق ئۇيغۇرلارنى ئۆلتۈرۈش قىلمىشلىرىنى كىنايە ئارقىلىق تەنقىد قىلىپ مۇنداق دېيىلگەن: 2012-يىلى 2‏-ئاينىڭ 28-كۈنى قەشقەردە توقۇنۇش يۈز بېرىپ 21 كىشى ئۆلتۈرۈلدى. ھۇجۇمچىلارنىڭ قوللىرىدا پىچاق بار ئىدى. ساقچىلارنىڭ قوللىرىدا بولسا ئاپتوماتىك قوراللار بار ئىدى. جەمىي 21 كىشى نەق مەيداندا جان بەردى. ھۇجۇمچىلارنى تىرىك تۇتۇپ، سوتقا تارتقىلى بولاتتى، ئەمما ئۇنداق قىلىنمىدى، چۈنكى تۇتقۇن قىلىپ، تۈرمىگە سۇلاپ، سۇ ۋە تاماق بېرىش، كېيىن نەچچە ئاي سوت مەھكىمىسىنىڭ قارارىنى كۈتۈش بىر ئاۋارىچىلىك ئىش ئىدى. قانداق بولۇشتىن قەتىي نەزەر سوت مەھكىمىسىنىڭ ئۇلارنى ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىدىغانلىقى ئېنىق ئىدى.

تەپسىلاتى...