د ئۇ ق رەھبەرلىرى ئامېرىكا دىپلوماتلىرى بىلەن تور سۆھبىتى ئېلىپ باردى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

د ئۇ ق رەھبەرلىرى ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ مۇھىم ئەربابلىرى بىلەن ئۇيغۇرلار مەسىلىسى توغرىسىدا سۆھبەت ئېلىپ باردى.

9-نويابىر گېرمانىيەگە خىزمەت مۇناسىۋىتى بىلەن كەلگەن ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى كونسۇللار كومىتېتىنىڭ مۇدىرى، ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى مايىك پومپىيونىڭ مەسلىھەتچىسى ئۇلرىك برەھبۇل ئەپەندىنىڭ تەكلىپى بىلەن د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا باشچىلىقىدىكى قۇرۇلتاي رەھبەرلىرى ئارىسىدا تور سۆھبىتى بولۇپ ئۆتكەن. سۆھبەت ئامېرىكانىڭ بېرلىندىكى باش ئەلچىخانىسى بىلەن ميۇنخېندىكى كونسۇلخانىسى ئارىسىدا ئېلىپ بېرىلغان. سۆھبەتكە ئامېرىكانىڭ ميۇنخېندىكى باش كونسۇلى مېگان گىرەگونس خانىم قاتارلىقلارمۇ ئىشتىراك قىلغان.

د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بۇ قېتىمقى سۆھبەتتە شەرقىي تۈركىستاننىڭ نۆۋەتتىكى ئېغىر ۋەزىيىتى ئاساسلىق تېما بولغان. سۆھبەت جەريانىدا ئەرەب، ئىسلام دۇنياسىنىڭ سۈكۈتلىرى ۋە بۇنى قانداق بۇزۇش مەسىلىرىمۇ مۇزاكىرە قىلىنغان. ئۇلرىك برەھبۇل ئەپەندى سۆزىدە، ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلار مەسىلىسىگە داۋاملىق ئىگە چىقىدىغانلىقىنى ئەسكەرتىپ ئۆتكەن.

تەپسىلاتى...

جازا لاگېرلىرىنىڭ ئورنىنى تۈرمىلەر ئىگىلەۋاتامدۇ؟

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

گېرمانىيە ئاخبارات ئاگېنتلىقى ئۇيغۇر دىيارىدىكى تۈرمىلەرنىڭ كۆلىمىنىڭ بارغانسېرى كېڭىيىۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.

8-نويابىر گېرمانىيەنىڭ NTV ناملىق تېلېۋىزىيە قانىلى «خىتاي ئۇيغۇر پەرزەنتلىرىنى قانداق پروگراممىلاۋاتىدۇ؟» ناملىق بىر خەۋەرنى ئېلان قىلغان. خەۋەردە خىتاي ھاكمىيىتىنىڭ ئاتا-ئانىسى جازا لاگېرلىرىغا ياكى تۈرمىلەرگە قامىلىپ يېتىم قالغان 900 مىڭ ئۇيغۇر پەرزەنتلىرىنى يىغىۋېلىپ، ئۇلارنىڭ مېڭىسىنى «پروگراممىلاۋاتقانلىقى»، يەنى ئۇلارنىڭ مېڭىسىدىن ئۇيغۇر كىملىكىنى يۇيۇپ چىقىرىۋېتىپ، خىتايلاشتۇرىۋاتقانلىقى ئىلگىرى سۈرۈلگەن ئىدى.

9-نويابىر گېرمانىيەدە نەشردىن چىقىدىغان «يېشىل تىنچلىق» ناملىق قوش ئايلىق ژۇرنال «خىتاينىڭ غەربىي-شىمالىدىكى جازا لاگېرلىرىنىڭ ئورنىنى ئۇزۇن مۇددەتلىك قاماق جازاسى ئىگىلىمەكتە» ناملىق بىر ماقالە ئېلان قىلدى. ماقالىدا خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىدا «ئوقۇش پۈتتۈرگەن» لەر ياكى تۇتقۇندىكى ئۇيغۇرلاردىن 10 مىڭلىغان ئۇيغۇرنىڭ 5 يىللىقتىن باشلاپ مۇددەتسىز قاماق جازاسىغا قەدەر بولغان يۇقىرى قاماق جازالىرىغا مەھكۇم بولغانلىقى بايان قىلىندى.

تەپسىلاتى...

گېرمانىيە پارلامېنتى جازا لاگېرلىرى توغرىسىدا گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنى ئۆتكۈزدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن يۈرگۈزۈلۈۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىق گېرمانىيەدىكى گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنىنىڭ ئاساسلىق تېمىسىنى تەشكىل قىلدى.

4-نويابىر گېرمانىيە پارلامېنتى ئەزالىرىدىن مارگېرىتا باۋزى ۋە سامان ماردى قاتارلىقلارنىڭ رىياسەتچىلىكىدە ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن يۈرگۈزۈلۈۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىق توغرىسىدا تور ئارقىلىق گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى.

يىغىنغا ئىشتىراك قىلغان د ئۇ ق ياشلار كومىتېتىنىڭ رەئىسى ۋە د ئۇ ق بېرلىن ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى غەيۇر قۇربان ئەپەندىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، د ئۇ ق بىلەن ھەمكارلىقتا ئېلىپ بېرىلغان بۇ گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنىغا ھاكىمىيەت بېشىدىكى كۆپلىگەن پارتىيەلەرنىڭ ۋەكىللىرى ھەم گېرمانىيە پارلامېنتىنىڭ كۆپلىگەن مۇھىم ئەزالىرى، بەزى كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرىنىڭ رەھبەرلىرىمۇ قاتناشقان. غەيۇر قۇربان «ناشتىلىق يىغىلىشى» دەپ ئاتالغان بۇ يىغىنغا 70 تىن ئارتۇق كىشىنىڭ ئىشتىراك قىلغانلىقىنى تىلغا ئالدى.

گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنىغا لاگېر شاھىتى سايراگۈل ساۋۇتباي ۋە قەلبىنۇر سىدىقلار گۇۋاھلىق بەرگۈچىلەر سۈپىتىدە تەكلىپ قىلىنغان. سايراگۈل ساۋۇتباي بۇ ھەقتە زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغاندا، بۇ يىغىن پۇرسىتىدىن پايدىلىنىپ، ئۆزىنىڭ خىتاي زۇلۇمى ئاستىدا ئازاب چېكىۋاتقان شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ دەرت-ئەلەملىرىنى يەنە بىر قېتىم ئاڭلىتىپ ئۆتكەنلىكىنى بىلدۈردى.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا مۇسۇلمانلارنى ئۇيغۇرلارغا كۆڭۈل بۆلۈشكە چاقىرىۋاتقاندا ئەرەب ئەللىرى دىپلوماتلىرى خىتاينىڭ ئۇيغۇر سىياسىتىنى مەدھىيەلىگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى مايك پومپېيو يېقىندا ھىندىستان ۋە ھىندونېزىيە قاتارلىق دۆلەتلەردە زىيارەتتە بولغاندا ئۇيغۇرلارنىڭ مەسىلىسىنى كۆپ قېتىم تىلغا ئالدى.

بۇ دۆلەتلەرنى خىتاينىڭ ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىغا تۇتقان مۇئامىلىسىگە قارشى سادا چىقىرىشقا چاقىردى. ئۇ تونۇلغان ھىندىستانلىق ژورنالىست شېخار گۇپتانىڭ مەخسۇس زىيارىتىنى قوبۇل قىلغاندىمۇ ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان زۇلۇمنى تونۇشتۇرغان. شېخار گۇپتا بۇنىڭ بىلەن مايك پومپېيودىن «بىر قانچە مىليون مۇسۇلمان لاگېرغا قامالغاندا سۈكۈتتە تۇرغان مۇسۇلمانلارنىڭ ماكرون ۋە فىرانسىيە ھەققىدە بىر ئېغىز گەپ بىلەنلا ھاياجانلىنىپ كېتىشى ئارىسىدىكى بۇ كۈلكىلىك ئىشقا قانداق قارايسىز؟» دەپ سورىغان.

مايك پومپېيو بۇنىڭغا مۇنداق جاۋاب بېرىپ: «مەنمۇ بۇنى چۈشەندۈرۈپ بېرەلەمدىم، بىلەيمەن. بىراق مېنىڭ ئۈمىدىم بار. مەن خىتاينىڭ غەربىدە يۈز بېرىۋاتقان ئىشلارنى كۆرگەن ھەر بىر ئىنساننىڭ بۇنىڭدىن قاتتىق چۆچۈشىنى، بۇنىڭ ئىنسانىيەت تارىخىدىكى ئەڭ چوڭ پەسكەشلىك، ئەڭ ئېغىر زۇلۇم دەپ تونۇلۇشىنى ئۈمىد قىلىمەن. بۇنىڭ بىزگە 1930-يىللاردا يۈز بەرگەن ئىشلارنى سەمىمىزگە سېلىشىنى ئۈمىد قىلىمەن. گېرمانىيە، ۋە پۈتۈن دۇنيا. مەيلى ئىسلام دۆلەتلىرى ياكى ھىندى دىنىدىكى دۆلەتلەر ۋە ياكى خرىستىئان دۆلەتلىرى بولسۇن، پۈتۈن دۇنيانىڭ ئورتاق تونۇشقا كېلىپ، خىتاينى ئۇيغۇرلارغا بۇنداق زۇلۇم قىلماسلىققا قايىل قىلىشىنى ئۈمىد قىلىمەن،» دېگەن.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكانىڭ ميۇنخېندىكى كونسۇلخانىسى ئۆتكۈزگەن «ئۇيغۇر ھەپتىلىكى» پائالىيىتى بۈگۈن نەتىجىلىك ئاخىرلاشتى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكانىڭ بېرلىندىكى ئەلچىخانىسى ۋە ميۇنخېندىكى كونسۇلخانىسى د ئۇ ق رەھبەرلىرى بىلەن ھەمكارلىشىپ «ئۇيغۇر ھەپتىلىكى» پائالىيىتى ئۆتكۈزدى.

ئامېرىكانىڭ ميۇنخېن شەھىرىدىكى كونسۇلخانىسى 22-ئۆكتەبىر د ئۇ ق بىلەن ھەمكارلىشىپ، 10-ئاينىڭ ئاخىرقى بىر ھەپتىسىدە مەخسۇس ئۇيغۇرلارغا بېغىشلانغان «ئۇيغۇر ھەپتىلىكى» پائالىيىتى ئۆتكۈزىدىغانلىقى توغرىسىدا ئۇچۇر تارقاتقان ئىدى. بۇ پائالىيەتنىڭ تۇنجى قېتىملىقىنى 26-ئۆكتەبىر د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا بىلەن، ئىككىنچى قېتىملىقىنى 28-ئۆكتەبىر د ئۇ ق نىڭ ياۋروپاغا مەسئۇل ۋەكىلى ئەسقەرجان بىلەن، بۈگۈن، يەنى 30-ئۆكتەبىر ئاخىرقى قېتىملىقىنى د ئۇ ق نىڭ پروگرامما يېتەكچىسى زۇمرەتئاي ئەركىن بىلەن ئۆتكۈزدى.

تور زىيارىتى ئارقىلىق ئۆتكۈزۈلگەن بۇ پروگراممىغا ئامېرىكانىڭ ميۇنخېن شەھىرىدىكى باش كونسۇلى مېغان گرېگورس رىياسەتچىلىك قىلدى. بۈگۈن ئامېرىكا باش كونسۇلىنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان د ئۇ ق نىڭ پروگرامما يېتەكچىسى زۇمرەتئاي ئەركىن بۇ ھەقتە توختالغاندا، بىر ھەپتە داۋام قىلغان بۇ «ئۇيغۇر ھەپتىلىكى» پائالىيىتىنىڭ ناھايىتى نەتىجىلىك ئېلىپ بېرىلغانلىقىنى تىلغا ئالدى.

تەپسىلاتى...

ميۇنخېندىكى ئامېرىكا باش كونسۇلى د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا بىلەن ئوچۇق تور سۆھبىتى ئۆتكۈزدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

باش كونسۇل مېگان گرېگونس بىلەن د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنىڭ سۆھبەت تېمىسى كەڭ ساھەلەرگە چېتىلدى.

22-ئۆكتەبىر كۈنى ئامېرىكانىڭ ميۇنخېندىكى كونسۇلخانىسى شەرقىي تۈركىستاننىڭ ئاي-يۇلتۇزلۇق كۆك بايقىرىنىڭ كۆلەڭگىسى ئاستىدا «1 مىليون ئۇيغۇر لاگېردا» دېگەن سىمۋوللۇق بەلگە بىلەن ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا ئۇچۇر تارقاتتى. مەزكۇر ئۇچۇردا باش كونسۇل مېگان گرېگونس بىلەن د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنىڭ 26-ئۆكتەبىر كۈنى ئۇيغۇرلار ۋەزىيىتى توغرىسىدا ئوچۇق تور سۆھبىتى ئېلىپ بارىدىغانلىقىنى ئېلان قىلغان ئىدى. بۇ تور سۆھبىتى بۈگۈن چۈشتىن كېيىن سائەت 15:30 دا باشلاندى.

بۈگۈنكى بۇ تور سۆھبىتىدە باش كونسۇل مەگان گرېگونس خانىمنىڭ دولقۇن ئەيسادىن سورىغان تۇنجى سوئالى «سىز ئالدى بىلەن د ئۇ ق ۋە ئۇنىڭ خىزمەتلىرى توغرىسىدا چۈشەنچە بەرسىڭىز، سىز قاچاندىن بۇيان بۇ تەشكىلاتتا خىزمەت قىلىۋاتىسىز ۋە ئۇنىڭغا رەھبەرلىك قىلىپ كەلدىڭىز؟» دېگەندىن ئىبارەت بولدى.

دولقۇن ئەيسا ئەپەندى بۇ ھەقتە توختالغاندا د ئۇ ق نىڭ 2004-يىلى قۇرۇلغانلىقىنى ۋە قۇرۇلغاندىن بۇيان مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەكىل خاراكتېرلىك ئالىي ئورگىنى سۈپىتىدە دۇنيا مىقياسىدا ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنى تونۇتۇش بىلەن شۇغۇللىنىپ كەلگەنلىكىنى، 2017-يىلى ئۆزىنىڭ رەئىس بولۇپ سايلانغاندىن بۇيان ئېلىپ بارغان پائالىيەتلىرىنى قىسقىچە ئىزاھلاپ ئۆتتى.

تەپسىلاتى...

«لۇگانو كىشىلىك ھوقۇق فىلىم فېستىۋالى» دا ئۇيغۇرلار مەسىلىسى مۇھىم تېما بولدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

7-نۆۋەتلىك «لۇگانو كىشىلىك ھوقۇق فىلىم فېستىۋالى» 14-ئۆكتەبىردىن 18-ئۆكتەبىرگە قەدەر شىۋېتسارىيەنىڭ لۇگانو شەھرىدە ئۆتكۈزۈلگەن. بۇ فېستىۋالنى «لۇگانو كىشىلىك ھوقۇق فوندى» نىڭ يېتەكچىلىكىدە ھەر ساھەگە مەنسۇپ بولغان 51 ئورگان بىرلىكتە تەشكىللىگەن.

مەزكۇر فېستىۋالدا ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى ۋەزىيىتىدىن مەلۇمات بېرىشكە ئالاھىدە تەكلىپ قىلىنغان د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى 16-ئۆكتەبىر شىۋېتسارىيەگە يېتىپ كېلىپلا دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىن بۇ پائالىيەتكە قاتنىشىش ئۈچۈن كەلگەن كىشىلىك ھوقۇق ئاكتىپلىرى بىلەن ئۇچرىشىپ ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنى ئاڭلىتىش پائالىيەتلىرىنى باشلىغان ھەمدە شۇ كۈنىلا ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئۆتكۈزگەن.
دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنىڭ بۇ قېتىمقى شىۋېتسارىيە زىيارىتى شىۋېتسارىيە ۋە ئىتالىيە مەتبۇئاتلارنىڭ جىددىي دىققىتىنى قوزغىغان. ئىتالىيەدە نەشىردىن چىقىدىغان «دۇنيا» گېزىتى 16-ئۆكتەبىر كۈنىلا دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنى زىيارەت قىلىپ، «خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى يوقىتىش قىلمىشلىرىغا بارلىق ھۆكۈمەتلەر ئورتاق قارشى چىقىشى كېرەك» ناملىق بىر ماقالە ئېلان قىلغان. ماقالە «خىتاينىڭ غەربىي شىمالىدىكى شىنجاڭ رايونىدا مۇسۇلمان ئازسانلىقلىرى بولغان ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن ئېلىپ بېرىۋاتقان باستۇرۇش سىياسەتلىرى مۇسۇلمان دۇنياسىنىڭ بىپەرۋالىقى ۋە غەربنىڭ سۈكۈتلىرى قوينىدا ھېلىھەم داۋام قىلماقتا. ئۇيغۇرلار پەقەت ئېتىقادى سەۋەبلىكلا زۇلۇمغا، تەنھالىققا، لاگېرلارغا مەھكۇم بولماقتا. بۇ ھەقتە بىز ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەكىلى، د ئۇ ق نىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى بىلەن سۆھبەت ئېلىپ باردۇق» دېگەن جۈملە بىلەن باشلانغان.

تەپسىلاتى...

برىيۇسېل يىغىنىدا ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىق ناتسىستلار گېرمانىيەسىنىڭ جىنايىتى بىلەن تەڭ تىلغا ئېلىندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

غەرب ئەللىرى بىلەن خىتاينىڭ ئىقتىسادىي مۇناسىۋەتلىرى ئىزچىل داۋاملىشىۋاتقان بۇ ۋەزىيەتتە ياۋروپادىكى ھۆكۈمەتلەر ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان دىنىي زۇلۇم ۋە ئېتنىك قىرغىنچىلىقنى يەنىلا كۆرمەسكە سالامدۇ؟ ئەجىبا ياۋروپادىكى مىللەتلەر 30-يىللارنىڭ ئاخىرى، 40-يىللارنىڭ باشلىرىدا ناتسىستلار گېرمانىيەسىنىڭ بۇ خىل زىيانكەشلىكىگە ئۇچرىمىغانمۇ؟

بۇ ھەپتە بريوسسېلىدا ياۋروپا دېموكراتىيە فوندى جەمئىيىتى ئامېرىكانىڭ بېلگىيەدىكى باش ئەلچىخانىسى ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى باش شىتابى بىلەن بىرلىكتە تور يىغىنى ئۆتكۈزۈپ، ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان زىيانكەشلىك ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ بۇنىڭغا قارىتا ھەرىكەت قوللىنىشى ھەققىدىكى مەسىلىلەرنى مۇھاكىمە قىلدى.

بۇ مۇھاكىمە يىغىنىغا ئۇيغۇر ھەرىكىتى تەشكىلاتىنىڭ باشلىقى روشەن ئابباس خانىم، بريۇسسېل ئەركىنلىك ئۇنىۋېرسىتېتى شەرقىي ئاسىيا تەتقىقات مەركىزىنىڭ مۇدىرى ۋانىسسا فرانگىۋېل (Vanessa Frangville)، بۇلغارىيەلىك سىياسەتچى، ياۋروپا پالامېنتىنىڭ ئەزاسى ئىلھان كۇچۇك (Ilhan Kyuchyuk) قاتارلىقلار قاتناشتى ۋە ئۆز پىكىرلىرىنى بايان قىلدى. روشەن ئابباس خانىمنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بۇ يىغىنغا بريۇسسېلدىكى دىپلوماتلار، پارلامېنت ئەزالىرى ۋە تەتقىقاتچىلاردىن باشقا يەنە دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسا ۋە بېلگىيەدىكى ئۇيغۇر جامائىتىمۇ قاتناشقان.

تەپسىلاتى...

كىشىلىك ھوقۇقنى ئەڭ قاتتىق دەپسەندە قىلغۇچىلار كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىگە سايلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

13-ئۆكتەبىر كۈنى، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئومۇمىي كېڭىشى ب د ت نىڭ ئەڭ مۇھىم كىشىلىك ھوقۇق ئورگىنى بولغان «كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشى» نىڭ ئەزالىرى سايلاپ چىقىلدى. ئاۋاز بېرىش نەتىجىسىدە خىتاي، رۇسىيە، كۇبا، پاكىستان قاتارلىق 15 دۆلەت ئەزا بولدى. كىشىلىك ھوقۇقنى ئەڭ قاتتىق دەپسەندە قىلىۋاتقانلىقى تەنقىدلىنىۋاتقان يۇقىرىدىكى دۆلەتلەرنىڭ كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىدىن ئورۇن ئېلىشى خەلقئارالىق ئاخباراتلاردا زور ئىنكاس قوزغىدى. تىۋىتتىردە بۇ ۋەقە «دۇنيا كىشىلىك ھوقۇقىنىڭ قارا كۈنى» دەپ باھالاندى.

ئامېرىكا كېڭەش پالاتا ئەزاسى ماركو رۇبىيومۇ تىۋىتتىردا ئىنكاس قايتۇردى. ئۇ «خىتاي، رۇسىيە ۋە كۇبانىڭ كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىدە ئورۇن ئېلىشى تولىمۇ كۈلكىلىك. بۇ سېستىمىدىكى چاتاق بولۇپلا قالماي، دۇنيادا ھەل قىلىنىشنى كۈتۈۋاتقان جىددىي كىرىزىسلار ئۈچۈنمۇ بىر تراگېدىيە» دەپ باھالىدى.

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى رەئىسى دولقۇن ئەيسا خىتاينىڭ كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىگە ئەزا بولۇپ كىرىشىنى «ئېغىر خاتالىق»، دېدى.

دىققەت قوزغايدىغىنى، خىتاي 2020-يىللىق كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىگە 15 دۆلەت ئىچىدە ئەڭ تۆۋەن ئاۋازغا ئېرىشىپ كىرگەن ئىكەن. كىشىلىك ھوقۇقنى كۆزىتىش تەشكىلاتى خىتاي ئىشلىرى دىرېكتورى سوفى رىچاردسون بۇنىڭ ياخشى ئۆزگىرىشلىكىنى تەكىتلىدى. ئۇ «خىتاينىڭ ئەسلىدە كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىدە ئورنى بولماسلىقى كېرەكتى. شۇنداقتىمۇ ئۇنى قوللايدىغان دۆلەتلەرنىڭ ئازىيىشى ياخشى ئىش» دېدى.

تەپسىلاتى...

دۇنيادىكى 100 دىن ئارتۇق مۇھىم شەخس جازا لاگېرلىرىغا قارشى چاقىرىققا ئىمزا قويدى (1)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ياۋروپا ئىتتىپاقىنى مەركەز قىلغان ھالدا دۇنيادىكى 100 دىن ئارتۇق مۇھىم شەخس خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىنى تاقاش سەپەرۋەرلىكى پائالىيىتىگە ئىمزا قويدى.

خىتاينىڭ دۆلەت بايرىمى بولغان 1-ئۆكتەبىر كۈنى ياۋروپا ئىتتىپاقىغا ئەزا 27 دۆلەتتىكى ۋە دۇنيانىڭ ھەرقايسى ئەللىرىدىكى 100 دىن ئارتۇق پارلامېنت ئەزالىرى، شەھەر باشلىقلىرى، دېپلوماتلار، پەيلاسوپلار، جەمئىيەتشۇناسلار، ئىقتىسادشۇناسلار، سىياسەتچىلەر، سەنئەتكارلار ۋە كىشىلىك ھوقۇق ئاكتىپلىرى «دۇنيا ئۇيغۇرلار ئۈچۈن» ناملىق سەپەرۋەرلىك پائالىيىتىگە ئىمزا قويۇپ زور غۇلغۇلا پەيدا قىلدى. بۇ سەپەرۋەرلىككە ئامېرىكا، كانادا، ئاۋسترالىيە، ھەتتا ئالجىرىيە ۋە تۈركىيە قاتارلىق ئەللەردىكى بىرقىسىم پروفېسسورلار، مۇتەخەسسىسلەرمۇ ئاۋاز قوشقان ئىدى.

«دۇنيا ئۇيغۇرلار ئۈچۈن» ناملىق سەپەرۋەرلىك پائالىيىتى 1-ئۆكتەبىر كۈنى دۇنيانىڭ ھەرقايسى ئەللىرىدىكى 60 تىن ئارتۇق شەھەردە ئۇيغۇرلارنىڭ خىتايغا قارشى نامايىشلىرى يۈز بېرىۋاتقان، فىرانسىيە پارلامېنتىنىڭ 53 نەپەر ئەزاسى «ئۇيغۇرلارغا ياردەم» گۇرۇپپىسىنى قۇرغانلىقىنى جاكارلىغان، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى دۆلەت قۇرغانلىقىنىڭ 71 يىللىقىنى قۇتلۇقلاۋاتقان بىر پەيتكە توغرا كەلگەن ئىدى.

تەپسىلاتى...