ئەيسا يۈسۈف ئالىپتېكىن ۋاپاتىنىڭ 25 يىللىقى خاتىرىلەندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

د ئۇ ق نىڭ ئۇيۇشتۇرىشى بىلەن مەشھۇر «3 ئەپەندىلەر» نىڭ بىرى بولغان ئەيسا يۈسۈف ئالىپتېكىن ۋاپاتىنىڭ 25 يىللىقىنى خاتىرىلەش تور مۇھاكىمە يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى.

17-دېكابىر د ئۇ ق نىڭ ئۇيۇشتۇرىشى بىلەن تور مۇھاكىمە يىغىنى ئۆتكۈزۈلۈپ، مەرھۇم ئەيسا يۈسۈف ئالىپتېكىن ۋاپاتىنىڭ 25 يىللىقى خاتىرىلەندى ۋە ئۇنىڭ ھايات پائالىيەتلىرى ئەسلەپ ئۆتۈلدى. يىغىنغا ئەنقەرە ئۇنىۋېرسىتىتىنىڭ دوتسېنتى، دوكتۇر ئەركىن ئەمەت ئەپەندى رىياسەتچىلىك قىلدى.

بۇ تور مۇھاكىمە يىغىنىغا مەرھۇم ئەيسا يۈسۈف ئالىپتېكىن ئەپەندى 1995-يىلى ئىستانبۇلدا ۋاپات بولۇشتىن ئىلگىرى ئۇنىڭ بىلەن كۆرۈشكەن، سەپداش بولۇپ خىزمەت قىلغان ھەمدە مەخسۇس ئەيسا يۈسۈف ئالىپتېكىن تەتقىقاتى بىلەن شۇغۇللىنىۋاتقان كىشىلەر ۋە ئالىپتېكىن جەمەتىنىڭ ئەزالىرى قاتناشقان ئىدى.

يىغىندا ئالدى بىلەن ئېچىلىش نۇتۇقى سۆزلىگەن د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى «20-ئەسىردىكى شەرقىي تۈركىستان مىللىي ئازادلىق ھەرىكىتى تارىخىدا ‹3 ئەپەندىلەر› دەپ ھۆرمەت بىلەن تەرىپلىنىدىغان ۋە ئاي يۇلتۇزلۇق كۆك بايراقنىڭ بۈگۈنگە قەدەر يېتىپ كېلىشىگە بۈيۈك تۆھپىلەرنى قوشقان» ئەيسا يۈسۈف ئالىپتېكىن ئەپەندىنىڭ كۆرەش تارىخىغا يۈكسەك باھالارنى بەردى. ئۇ سۆزىدە 1949-يىلى كوممۇنىست خىتاي شەرقىي تۈركىستانغا بېسىپ كىرىشتىن ئىلگىرى ئەيسا يۈسۈف ئالىپتېكىن بىلەن بىرلىكتە ھىندىستانغا ھىجرەت قىلغان مۇھەممەدئىمىن بۇغرانىڭ ئۆز ۋاقتىدا خاتىرىسىگە مۇنۇلارنى يېزىپ قالدۇرغانلىقىنى ئەسكەرتىپ ئۆتتى: «شەرقىي تۈركىستاننىڭ كوممۇنىست مۇستەملىكىسىگە ئايلىنىشى بىلەن ھىندىستانغا ھىجرەت قىلغاندىن كېيىن 1950-يىلى ئەيسابەگ بىلەن مۇزاكىرە قىلىپ، ۋەتەن دەۋاسى ئۈچۈن ئېلىپ بارىدىغان قەتئىي ھەرىكىتىمىزنى تۆۋەندىكىدەك قارارلاشتۇردۇق: بىرى، شەرقىي تۈركىستاننىڭ تولۇق مۇستەقىللىقىنى مەقسەت قىلىش، ئىككىنچىسى، ۋەتەن سىرتىدا ياشاۋاتقان شەرقىي تۈركىستانلىقلارنىڭ ئىدىيەسىگە مۇستەقىللىق پىكرىنى سىڭدۈرۈش، ئۈچىنچىسى، بۇ غايىنى مەقسەت قىلغان ھالدا تەشۋىقاتقا ئەھمىيەت بېرىش، تۆتىنچىسى، دۇنيا جامائەتچىلىكىگە شەرقىي تۈركىستاننى تونۇتۇش، ئانا ۋەتەندىكى خىتاي زۇلۇمىنى ئاڭلىتىش ۋە ئۇلارنىڭ ياردىمىنى قولغا كەلتۈرۈش.»

تەپسىلاتى...

ئەنگلىيە پارلامېنتى خىتاينىڭ ئۇيغۇر جازا لاگېرلىرى ۋە مەجبۇرىي ئەمگەك مەسىلىسى ھەققىدە گۇۋاھلىق يىغىنى ئۆتكۈزدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئەنگىلىيە پارلامېنتىنىڭ تاشقىي ئىشلار كومىتېتى 15-دېكابىر «شىنجاڭ تۇتۇپ تۇرۇش لاگېرلىرى» ناملىق گۇۋاھلىق يىغىنى ئۆتكۈزۈپ، خىتاينىڭ ئۇيغۇر جازا لاگېرلىرى، مەجبۇرىي ئەمگەك، ئەنگىلىيە كارخانىلىرىنىڭ ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىدىن پايدىلىنىشىنىڭ قانداق ئالدىنى ئېلىش، تاشقىي دۇنيادىكى ئۇيغۇر مۇساپىرلىرىنىڭ ئەھۋالى، ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان ۋەھشىلىكنىڭ ئالدىنى ئېلىش مېخانىزىمىنى قانداق كۈچيتىش قاتارلىق مەسىلىلەرنى مۇزاكىرە قىلغان.

ئەنگىلىيە پارلامېنتى تاشقىي ئىشلار كومىتېتىنىڭ رەئىسى تام تۇگېنخاتنىڭ رىياسەتچىلىكىدىكى يىغىندا پائالىيەتچىلەر ۋە مۇتەخەسسىسلەر گۇۋالىق بېرىپ، ئوزلىرىنىڭ يۇقىرىقى مەسىلىلەردىكى قارىشى ۋە تەكلىپ-پىكىرلىرىنى ئوتتۇرىغا قويغان ھەم بۇ ھەقتىكى سۇئاللىرىغا جاۋاپ بەرگەن. ئەنگىلىيە خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان ۋەھشىلىكىگە يېتەرلىك ئىنكاس قايتۇردىمۇ، دېگەن سوئال يىغىندا ئوتتۇرىغا قويۇلغان نۇقتىلارنىڭ بىرى.

يىغىندا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسا گۇۋھالىق بېرىپ، ئەنگىلىيەنىڭ خىتاينى تەنقىد قىلغان بولسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭ ھازىرغا قەدەر كونكىرېت ھەرىكەت قوللانمىغانلىقىنى بىلدۇرگەن. دولقۇن ئەيسا مۇنداق دىگەن: «ئەنگىلىيەنىڭ كۆرسەتكەن تىرىشچانلىقىغا رەخمەت ئېيتىمىز، بىراق ئۇ ھېچقانداق كونكىرېت ھەرىكەت قوللانمىدى. ب د ت مۇ ئۆزىنىڭ ئىرقىي قىرغىنچلىق ئەھدىنامىسىدىكى مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلمىدى. ئۇيغۇر كىرىزىسى خەۋپسىزلىك كېڭىشىنىڭ مەسىلىسى، ئىرقىي قىرغىنچىلىقنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۇنىڭ ۋەزىپىسى. ئەنگىلىيە خەۋپسىزلىك كېڭىشىنىڭ ئەزاسى بولسىمۇ، بىراق ئۇ بۇنى خەۋپسىزلىك كېڭىشىدە ئوتتۇرىغا قويۇپ باقمىدى.»

تەپسىلاتى...

ياۋروپا پارلامېنتىدىن چىققان بېيجىڭ ئولىمپىك مۇسابىقىسىنى بايقۇت قىلىش ساداسى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

2022-يىللىق بېيجىڭ قىشلىق ئولىمپىك مۇسابىقىسىنى بايقۇت قىلىش، ئۇيغۇرلارنى قوللاشنىڭ بىر خىل ئۇسۇلىغا ئايلانماقتا.

4-دېكابىر كۈنى ياۋروپادىكى كۆپلىگەن ئاخبارات ۋاسىتىلىرىدە «تەسىرى كۈچلۈك سىياسىي ئەربابلار خىتاي ئولىمپىكىنى بايقۇت قىلماقتا» ناملىق خەۋەر كەڭ تارقالدى. خەۋەردە 2022-يىللىق بېيجىڭ قىشلىق ئولىمپىك مۇسابىقىسىنىڭ بىر سىياسىي مەسىلىگە ئايلىنىپ بولغانلىقى، ئۇيغۇرلارنىڭ كىشىلىك ھەق-ھوقۇقلىرىنىڭ خىتاي ھاكىمىيىتى تەرىپىدىن ئېغىر دەرىجىدە دەپسەندە قىلىنىشىنىڭ غەرب سىياسىيونلىرىنى ئورنىدىن دەس تۇرۇپ، ئاۋاز چىقىرىشقا مەجبۇرلاۋاتقانلىقى سۆز بېشى قىلىنغان.

ياۋروپا پارلامېنتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى نىكولا بەئېر بۈگۈن مۇخبىرلارنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغاندا «بېيجىڭ ئولىمپىكىنى بايقۇت قىلىشقا يارايدىغان بارلىق جازا تەدبىرلىرى بۈگۈن ئۈستەلنىڭ ئۈستىدە ھازىر بولۇشى لازىم» دېگەن. ئۇنىڭ بىلدۈرۈشىچە، 2008-يىلى خىتايدا ئۆتكۈزۈلگەن ئولىمپىك مۇسابىقىسىنى «خىتايدىكى كىشىلىك ھوقۇق ۋەزىيىتىنىڭ ياخشىلىنىشىغا تۈرتكە بولىدۇ» دەپ ئۈمىد قىلغان بولسىمۇ، ئەمما بۇ ئۈمىدى كۆپۈككە ئايلانغان.

تەپسىلاتى...

«يېڭى دۇنيادا دېموكراتىيەنى قوغداش» – خىتاي كومپارتىيەسىنىڭ تەھدىتىگە قايتۇرۇلغان جاۋاب

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

1-دېكابىر ئەنگلىيەدىكى بىر تۈركۈم پارلامېنت ئەزالىرى تەرىپىدىن قۇرۇلغان خىتاي تەتقىقات گۇرۇپپىسى «يېڭى دۇنيادا دېموكراتىيەنى قوغداش» سەرلەۋھىلىك 38 بەتلىك بىر دوكلات تەييارلىغان. مەزكۇر دوكلاتنى مەخسۇس تور ئىلمى مۇھاكىمە يىغىنى ئۇيۇشتۇرۇش ئارقىلىق ئېلان قىلغان.

يىغىنغا ئاۋستىرالىيەنىڭ سابىق تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ئالىكساندىر دوۋن، ئەنگلىيە پارلامېنت ئەزاسى نېيىل ئوبرايىن قاتارلىقلار تەكلىپ قىلىنغان.

دوكلاتنىڭ كېرىش سۆزىنى ئالېكساندىر دوۋن يېزىپ بەرگەن بولۇپ، ئۇ كېرىش سۆزىدە مۇنداق دېگەن: «خىتاي تەتقىقات گۇرۇپپىسىنىڭ بۇ دوكلاتى دەل ۋاقتىدا يېزىلغان بىر دوكلات بولدى. بۇ دوكلات ئەتراپلىق ھالدا دەۋرىمىزدىكى ئەڭ مۇھىم گېئو-سىياسىي مەسىلە-خىتاينىڭ زورىيىشىنى تەھلىل قىلىدۇ. ئەنگلىيە ھۆكۈمىتىنى خىتايغا قارىتا بىردەك ۋە سىجىل ئىستراتېگىيە تۈزۈشتە ئويلىشىدىغان سىياسىي قوراللار بىلەن تەمىنلەيدۇ.»

تەپسىلاتى...

«ياپونىيە ئۇيغۇر دوستلۇق گۇرۇپپىسى» ئۇيغۇرلار توغرىسىدا ياپونىيە پارلامېنتىغا تەكلىپ لايىھەسى سۇنماقچىكەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

2020-يىلى 11-ئاينىڭ 18-كۈنى ياپونىيە پارلامېنتىدىكى ئەڭ چوڭ پارتىيەلەردىن بىرى بولغان ئەركىن دېموكراتلار پارتىيەسىنىڭ پارلامېنت ئەزالىرىنىڭ تەشەببۇسى بىلەن «ياپونىيە ئۇيغۇر دوستلۇق گۇرۇپپىسى» بىلەن «يەرلىك پارلامېنت ئەزالىرى دوستلۇق گۇرۇپپىسى» قايتا ھەرىكەتكە ئۆتكەن. ياپونىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتىنىڭ رەئىسى دوكتور ئابدۇلكېرىم ئابدۇراخماننىڭ بىلدۈرۈشىچە، يىغىندا ياپونىيە پارلامېنتىدا خىتاينىڭ ھازىر ئۇيغۇرلارغا ئېلىپ بېرىۋاتقان سىياسىتىنى «ئىرقىي قىرغىنچىلىق» دەپ قوبۇل قىلدۇرۇش، يەرلىك پارلامېنت ئەزالىرىدىن پايدىلىنىپ، ئۇيغۇر دەۋاسىنى پۈتۈن ياپونىيەگە يېيىش ھەمدە بۇ ھەقتە تەكلىپ لايىھەسى تەييارلاپ، ياپونىيە پارلامېنتىغا سۇنۇش مەسىلىسى ئوتتۇرىغا قويۇلغان.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق نىڭ 6-نۆۋەتلىك ئىجرائىيە كومىتېتى يىغىنى چاقىرىلىپ قارارلار قوبۇل قىلىندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

15-نويابىر چاقىرىلغان د ئۇ ق نىڭ 6-نۆۋەتلىك ئىجرائىيە كومىتېتى يىغىنىدا مۇھىم مەسىلىلەر مۇزاكىرە قىلىنغان.

د ئۇ ق رەھبەرلىرىنىڭ بەرگەن مەلۇماتلىرىغا قارىغاندا، د ئۇ ق ئەسلىدە 6-نۆۋەتلىك ئىجرائىيە كومىتېتى يىغىنىنى 11-ئايدا چېخىيەنىڭ پايتەختى پراگا شەھىرىدە چاقىرىشنى پىلانلىغان بولۇپ، خىتايدىن تارالغان كورۇنا ۋىرۇسىنىڭ ياۋروپادا ئەۋج ئېلىشى مۇناسىۋىتى بىلەن ئالدىن ئورۇنلاشتۇرۇلغان بۇ پىلان ئەمەلدىن قالدۇرۇلغان. 6-نۆۋەتلىك ئىجرائىيە كومىتېتى يىغىنى 15-نويابىر كۈنى تور ئارقىلىق چاقىرىلغان. يىغىنغا د ئۇ ق ئىجرائىيە كومىتېتىنىڭ 15 دۆلەتتىكى 35 نەپەر ئەزاسى قاتناشقان. يىغىن شەرقىي تۈركىستاننىڭ ئىستىقلال مارشى بىلەن باشلانغان.

يىغىندا ئالدى بىلەن د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى قۇرۇلتاينىڭ ئىلگىرىكى 6 ئايلىق خىزمەتلىرىدىن دوكلات بېرىپ ئۆتكەن. ئۇ سۆزىدە، ئۆتكەن 6 ئاي ئىچىدە ئامېرىكادا ئۇيغۇرلارغا مۇناسىۋەتلىك ئىككى قانۇن ماقۇللانغانلىقىنى، كانادا پارلامېنتىنىڭ تۇنجى بولۇپ ئۇيغۇر دىيارىدىكى باستۇرۇشلارنى «ئىرقىي قىرغىنچىلىق» دەپ ئاتىغانلىقىنى، گېرمانىيە، ئەنگلىيە، ئىتالىيە، گوللاندىيە، ئاۋسترالىيە قاتارلىق دۆلەتلەرنىڭ پارلامېنتلىرىدا ۋە ياۋروپا پارلامېنتىدا جازا لاگېرلىرى مەسىلىسىنىڭ تالاش-تارتىش قىلىنغانلىقى ھەمدە گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنلىرى ئۆتكۈزۈلگەنلىكىنى، 39 دۆلەتنىڭ ب د ت دا ئۇيغۇرلار تەرەپتە تۇرغانلىقىنى تىلغا ئېلىپ، گەرچە بۇ 6 ئايدا ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنىڭ خەلقئارادىكى تەسىرى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ئاشقان بولسىمۇ، ئەمما ئۇيغۇر دىيارىغا يېتەرلىك دەرىجىدە تەسىر كۆرسىتەلمىگەنلىكىنى ئەسكەرتىپ ئۆتكەن.

تەپسىلاتى...

ئەنقەرەدىكى ئىككى جۇمھۇرىيەتنى خاتىرلەش يىغىنىدا ئۇيغۇرلار توغرىلىق ئۈچ مەسىلە تەكىتلەندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

د ئۇ ق نىڭ تەشەببۇسى بىلەن بۈگۈن دۇنيانىڭ ھەرقايسى دۆلەتلىرىدىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ۋە جامائىتى ئوخشاش بولمىغان شەكىللەردە 1933-يىلى قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيەتى قۇرۇلغانلىقىنىڭ 87 يىللىقىنى، 1944-يىللىرى قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ 76 يىللىقىنىخاتىرىلەش مۇراسىمى ئۆتكۈزمەكتە. د ئۇ ق، ئۇيغۇر ھەرىكىتى تەشكىلاتى ۋە ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسى بىرلىكتە تۈركىيەنىڭ پايتەختى ئەنقەرە شەھىرىدىكى گرەئەن پارك مېھمانخانىسىدا مۇخبىرلارنى كۈتىۋېلىش يىغىنى چاقىردى. يىغىن شۇ يەر ۋاقتى ئەتىگەن سائەت 10:00 دا باشلاندى. يىغىندا ئالدى بىلەن «شەرقىي تۈركىستان ئىستىقلال مارشى» بىلەن تۈركىيەنىڭ دۆلەت مارشى ئوقۇلدى.

ئاندىن ئۇيغۇر ھەرىكىتى تەشكىلاتىنىڭ باشلىقى رۇشەن ئابباس خانىم، ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسىنىڭ ئىجرائىيە رەئىسى ئابدۇلھەمىت قاراخان ئەپەندى، د ئۇ ق نىڭ مۇئاۋىن رەئىسى دوكتور ئەركىن ئەكرەم ئەپەندى، د ئۇ ق نىڭ باش تەپتىشى ئابلېىكىم ئىدرىس ئەپەندىلەر ئېچىلىش سۆزى سۆزلىدى.

يىغىننىڭ كېيىنكى داۋامىدا ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسىنىڭ باش كاتىپى دوكتۇر فەرھات قۇربان تەڭرىتاغلى ئەپەندى مەتبۇئات باياناتىنى ئوقۇدى. ئۇ باياناتتا ئۇيغۇرلار توغرىسىدا 3 مەسىلىنى تەكىتلەيدىغانلىقىنى بايان قىلىپ، مۇنداق دېدى: «بۈگۈن 12-نويابىر كۈنى، 1933-يىلى قەشقەردە قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ 87 يىللىقى، 1944-يىلى غۇلجادا قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ 76 يىللىق خاتىرە كۈنىدۇر. خۇدايىم بىزگە يەنە بىر مۇستەقىل شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيەتى قۇرۇشىمىزنى نىسىپ قىلسۇن. بۈگۈنكى مەتبۇئات يىغىنىدا تۈرك جامائەتچىلىكى شەرقىي تۈركىستان ھەققىدە بىلىشكە تېگىشلىك 3 مەسىلىنى ئوتتۇرىغا قويماقچىمىز: بىرىنچىسى، شەرقىي تۈركىستان خىتاي تەرىپىدىن بېسىۋېلىنغان ئۇيغۇر تۈركلىرىنىڭ زېمىنىدۇر. 1884-يىلىدا مانجۇ ئىمپېرىيەسى بۇ تۇپراقلارنى بېسىۋالغاندىن كېيىن ‹شىنجاڭ› نامى بېرىلگەن. ئىككىنچىسى، شەرقىي تۈركىستان دەۋاسى مىللىي ھەق-ھوقۇق ۋە ئەركىنلىك دەۋاسىدۇر. ئۈچىنچىسى، خىتاي ‹يېڭى يىپەك يولى› قۇرۇلۇشىنىڭ بىخەتەرلىكىنى قوغداش ئۈچۈن شەرقىي تۈركىستاندا ئىرقىي قىرغىنچىلىق ئېلىپ بارماقتا. خىتاي 2010-يىلى دۇنيادىكى ئىككىنچى ئىقتىسادىي كۈچ بولغاندىن كېيىن، كېڭەيمىچىلىك سىياسىتىگە كۈچەيتتى. بۇ سەۋەپتىن خىتاي شەرقىي تۈركىستاندا ئىنسان قېلىپىدىن چىققان سىياسەت يۈرگۈزمەكتە.»

تەپسىلاتى...

گېرمانىيەدە ئىككى جۇمھۇرىيەتنى خاتىرىلەش مۇراسىمى ئۆتكۈزۈلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

گېرمانىيەنىڭ ميۇنخېن شەھىرىدە ئىككى جۇمھۇرىيەتنىڭ خاتىرە كۈنى ئىستىقلال مارشىنى ئوقۇش ۋە بايراق چىقىرىش بىلەن خاتىرىلەندى.

د ئۇ ق نىڭ تەشەببۇسى بىلەن بۈگۈن دۇنيانىڭ ھەرقايسى ئەللىرىدىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ۋە جامائىتى ئوخشاش بولمىغان شەكىللەردە 1933-1944-يىللىرى قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتى ۋە شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيەتلىرىنى خاتىرىلەش مۇراسىمى ئۆتكۈزمەكتە. ميۇنخېن شەھىرىدىكى ئۇيغۇرلارمۇ شەھەرنىڭ ساياھەت مەركىزىدە شەرقىي تۈركىستاننىڭ ئىستىقلال مارشىنى ئوقۇش ھەمدە 10 مېتىر ئېگىزلىكتىكى بايراق خادىسىغا شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيەتلىرىنىڭ ئاي-يۇلتۇزلۇق كۆك بايرىقىنى چىقىرىش ئارقىلىق بۇ مۇبارەك كۈننى قۇتلۇقلىدى.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق ئاخباراتى : شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ جۇمھۇرىيەت بايرىمى قۇتلۇق بولسۇن !

بۈگۈن شەرقىي تۈركىستان خەلقى ئۈچۈن تارىخىي ئەھمىيەتكە ئىگە مۇقەددەس بىر كۈن، شەرەپلىك بىر كۈن، غۇرۇر ۋە ئىپتىخارلىنىش تۇيغۇسى بىلەن ئەسلەشكە تىگىشلىك بىر كۈن، شۇنداقلا پۈتۈن شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ شانلىق بايرام كۈنى، شېھىتلەر كۈنى، غازىلار كۈنى، قەھرىمانلار كۈنىدىن ئىبارەت !

سۆيۈملۈك قەھرىمان ئەجداتلىرىمىز ئەينى چاغدىكى ئىنتايىن زور ۋە مۇرەككەپ شارائىتلارغا قارىماستىن 1933 – يىلى 11 – ئاينىڭ 12 – كۈنى قەشقەردە شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتىنى، يەنە 1944 – يىلى ئوخشاش ئاي ۋە ئوخشاش كۈندە غۇلجىدا شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنى قۇرۇپ چىقىش ئارقىلىق، پۈتۈن شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ كۈرەش ئىرادىسىنى، قەھرىمانلىق روھىنى ۋە ئۆزىگە ئۆزى خوجا بولۇپ مۇستەقىل ياشاش ئارزۇسىنى دۇنياغا نامايەن قىلغان ئىدى.

دېمەك بۈگۈن – ئېتىقاد چۈشەنچىمىزنىڭ ۋە مىللىي تارىخىمىزنىڭ مېراسى يارىتىلغان بىر كۈن. بىز مۇشۇ بۈگۈنىمىزنىڭ ئىپتىخارى بىلەن ھازىرمۇ بېشىمىزنى تىك تۇتۇپ دۇنياغا مەغرۇر قارىيالايدىغان بىر كۈن !

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق رەھبەرلىرى ئامېرىكا دىپلوماتلىرى بىلەن تور سۆھبىتى ئېلىپ باردى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

د ئۇ ق رەھبەرلىرى ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ مۇھىم ئەربابلىرى بىلەن ئۇيغۇرلار مەسىلىسى توغرىسىدا سۆھبەت ئېلىپ باردى.

9-نويابىر گېرمانىيەگە خىزمەت مۇناسىۋىتى بىلەن كەلگەن ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى كونسۇللار كومىتېتىنىڭ مۇدىرى، ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى مايىك پومپىيونىڭ مەسلىھەتچىسى ئۇلرىك برەھبۇل ئەپەندىنىڭ تەكلىپى بىلەن د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا باشچىلىقىدىكى قۇرۇلتاي رەھبەرلىرى ئارىسىدا تور سۆھبىتى بولۇپ ئۆتكەن. سۆھبەت ئامېرىكانىڭ بېرلىندىكى باش ئەلچىخانىسى بىلەن ميۇنخېندىكى كونسۇلخانىسى ئارىسىدا ئېلىپ بېرىلغان. سۆھبەتكە ئامېرىكانىڭ ميۇنخېندىكى باش كونسۇلى مېگان گىرەگونس خانىم قاتارلىقلارمۇ ئىشتىراك قىلغان.

د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بۇ قېتىمقى سۆھبەتتە شەرقىي تۈركىستاننىڭ نۆۋەتتىكى ئېغىر ۋەزىيىتى ئاساسلىق تېما بولغان. سۆھبەت جەريانىدا ئەرەب، ئىسلام دۇنياسىنىڭ سۈكۈتلىرى ۋە بۇنى قانداق بۇزۇش مەسىلىرىمۇ مۇزاكىرە قىلىنغان. ئۇلرىك برەھبۇل ئەپەندى سۆزىدە، ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلار مەسىلىسىگە داۋاملىق ئىگە چىقىدىغانلىقىنى ئەسكەرتىپ ئۆتكەن.

تەپسىلاتى...