ميۇنخېندىكى ئامېرىكا باش كونسۇلى د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا بىلەن ئوچۇق تور سۆھبىتى ئۆتكۈزدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

باش كونسۇل مېگان گرېگونس بىلەن د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنىڭ سۆھبەت تېمىسى كەڭ ساھەلەرگە چېتىلدى.

22-ئۆكتەبىر كۈنى ئامېرىكانىڭ ميۇنخېندىكى كونسۇلخانىسى شەرقىي تۈركىستاننىڭ ئاي-يۇلتۇزلۇق كۆك بايقىرىنىڭ كۆلەڭگىسى ئاستىدا «1 مىليون ئۇيغۇر لاگېردا» دېگەن سىمۋوللۇق بەلگە بىلەن ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا ئۇچۇر تارقاتتى. مەزكۇر ئۇچۇردا باش كونسۇل مېگان گرېگونس بىلەن د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنىڭ 26-ئۆكتەبىر كۈنى ئۇيغۇرلار ۋەزىيىتى توغرىسىدا ئوچۇق تور سۆھبىتى ئېلىپ بارىدىغانلىقىنى ئېلان قىلغان ئىدى. بۇ تور سۆھبىتى بۈگۈن چۈشتىن كېيىن سائەت 15:30 دا باشلاندى.

بۈگۈنكى بۇ تور سۆھبىتىدە باش كونسۇل مەگان گرېگونس خانىمنىڭ دولقۇن ئەيسادىن سورىغان تۇنجى سوئالى «سىز ئالدى بىلەن د ئۇ ق ۋە ئۇنىڭ خىزمەتلىرى توغرىسىدا چۈشەنچە بەرسىڭىز، سىز قاچاندىن بۇيان بۇ تەشكىلاتتا خىزمەت قىلىۋاتىسىز ۋە ئۇنىڭغا رەھبەرلىك قىلىپ كەلدىڭىز؟» دېگەندىن ئىبارەت بولدى.

دولقۇن ئەيسا ئەپەندى بۇ ھەقتە توختالغاندا د ئۇ ق نىڭ 2004-يىلى قۇرۇلغانلىقىنى ۋە قۇرۇلغاندىن بۇيان مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەكىل خاراكتېرلىك ئالىي ئورگىنى سۈپىتىدە دۇنيا مىقياسىدا ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنى تونۇتۇش بىلەن شۇغۇللىنىپ كەلگەنلىكىنى، 2017-يىلى ئۆزىنىڭ رەئىس بولۇپ سايلانغاندىن بۇيان ئېلىپ بارغان پائالىيەتلىرىنى قىسقىچە ئىزاھلاپ ئۆتتى.

تەپسىلاتى...

«لۇگانو كىشىلىك ھوقۇق فىلىم فېستىۋالى» دا ئۇيغۇرلار مەسىلىسى مۇھىم تېما بولدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

7-نۆۋەتلىك «لۇگانو كىشىلىك ھوقۇق فىلىم فېستىۋالى» 14-ئۆكتەبىردىن 18-ئۆكتەبىرگە قەدەر شىۋېتسارىيەنىڭ لۇگانو شەھرىدە ئۆتكۈزۈلگەن. بۇ فېستىۋالنى «لۇگانو كىشىلىك ھوقۇق فوندى» نىڭ يېتەكچىلىكىدە ھەر ساھەگە مەنسۇپ بولغان 51 ئورگان بىرلىكتە تەشكىللىگەن.

مەزكۇر فېستىۋالدا ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى ۋەزىيىتىدىن مەلۇمات بېرىشكە ئالاھىدە تەكلىپ قىلىنغان د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى 16-ئۆكتەبىر شىۋېتسارىيەگە يېتىپ كېلىپلا دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىن بۇ پائالىيەتكە قاتنىشىش ئۈچۈن كەلگەن كىشىلىك ھوقۇق ئاكتىپلىرى بىلەن ئۇچرىشىپ ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنى ئاڭلىتىش پائالىيەتلىرىنى باشلىغان ھەمدە شۇ كۈنىلا ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئۆتكۈزگەن.
دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنىڭ بۇ قېتىمقى شىۋېتسارىيە زىيارىتى شىۋېتسارىيە ۋە ئىتالىيە مەتبۇئاتلارنىڭ جىددىي دىققىتىنى قوزغىغان. ئىتالىيەدە نەشىردىن چىقىدىغان «دۇنيا» گېزىتى 16-ئۆكتەبىر كۈنىلا دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنى زىيارەت قىلىپ، «خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى يوقىتىش قىلمىشلىرىغا بارلىق ھۆكۈمەتلەر ئورتاق قارشى چىقىشى كېرەك» ناملىق بىر ماقالە ئېلان قىلغان. ماقالە «خىتاينىڭ غەربىي شىمالىدىكى شىنجاڭ رايونىدا مۇسۇلمان ئازسانلىقلىرى بولغان ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن ئېلىپ بېرىۋاتقان باستۇرۇش سىياسەتلىرى مۇسۇلمان دۇنياسىنىڭ بىپەرۋالىقى ۋە غەربنىڭ سۈكۈتلىرى قوينىدا ھېلىھەم داۋام قىلماقتا. ئۇيغۇرلار پەقەت ئېتىقادى سەۋەبلىكلا زۇلۇمغا، تەنھالىققا، لاگېرلارغا مەھكۇم بولماقتا. بۇ ھەقتە بىز ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەكىلى، د ئۇ ق نىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى بىلەن سۆھبەت ئېلىپ باردۇق» دېگەن جۈملە بىلەن باشلانغان.

تەپسىلاتى...

برىيۇسېل يىغىنىدا ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىق ناتسىستلار گېرمانىيەسىنىڭ جىنايىتى بىلەن تەڭ تىلغا ئېلىندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

غەرب ئەللىرى بىلەن خىتاينىڭ ئىقتىسادىي مۇناسىۋەتلىرى ئىزچىل داۋاملىشىۋاتقان بۇ ۋەزىيەتتە ياۋروپادىكى ھۆكۈمەتلەر ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان دىنىي زۇلۇم ۋە ئېتنىك قىرغىنچىلىقنى يەنىلا كۆرمەسكە سالامدۇ؟ ئەجىبا ياۋروپادىكى مىللەتلەر 30-يىللارنىڭ ئاخىرى، 40-يىللارنىڭ باشلىرىدا ناتسىستلار گېرمانىيەسىنىڭ بۇ خىل زىيانكەشلىكىگە ئۇچرىمىغانمۇ؟

بۇ ھەپتە بريوسسېلىدا ياۋروپا دېموكراتىيە فوندى جەمئىيىتى ئامېرىكانىڭ بېلگىيەدىكى باش ئەلچىخانىسى ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى باش شىتابى بىلەن بىرلىكتە تور يىغىنى ئۆتكۈزۈپ، ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان زىيانكەشلىك ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ بۇنىڭغا قارىتا ھەرىكەت قوللىنىشى ھەققىدىكى مەسىلىلەرنى مۇھاكىمە قىلدى.

بۇ مۇھاكىمە يىغىنىغا ئۇيغۇر ھەرىكىتى تەشكىلاتىنىڭ باشلىقى روشەن ئابباس خانىم، بريۇسسېل ئەركىنلىك ئۇنىۋېرسىتېتى شەرقىي ئاسىيا تەتقىقات مەركىزىنىڭ مۇدىرى ۋانىسسا فرانگىۋېل (Vanessa Frangville)، بۇلغارىيەلىك سىياسەتچى، ياۋروپا پالامېنتىنىڭ ئەزاسى ئىلھان كۇچۇك (Ilhan Kyuchyuk) قاتارلىقلار قاتناشتى ۋە ئۆز پىكىرلىرىنى بايان قىلدى. روشەن ئابباس خانىمنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بۇ يىغىنغا بريۇسسېلدىكى دىپلوماتلار، پارلامېنت ئەزالىرى ۋە تەتقىقاتچىلاردىن باشقا يەنە دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسا ۋە بېلگىيەدىكى ئۇيغۇر جامائىتىمۇ قاتناشقان.

تەپسىلاتى...

كىشىلىك ھوقۇقنى ئەڭ قاتتىق دەپسەندە قىلغۇچىلار كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىگە سايلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

13-ئۆكتەبىر كۈنى، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئومۇمىي كېڭىشى ب د ت نىڭ ئەڭ مۇھىم كىشىلىك ھوقۇق ئورگىنى بولغان «كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشى» نىڭ ئەزالىرى سايلاپ چىقىلدى. ئاۋاز بېرىش نەتىجىسىدە خىتاي، رۇسىيە، كۇبا، پاكىستان قاتارلىق 15 دۆلەت ئەزا بولدى. كىشىلىك ھوقۇقنى ئەڭ قاتتىق دەپسەندە قىلىۋاتقانلىقى تەنقىدلىنىۋاتقان يۇقىرىدىكى دۆلەتلەرنىڭ كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىدىن ئورۇن ئېلىشى خەلقئارالىق ئاخباراتلاردا زور ئىنكاس قوزغىدى. تىۋىتتىردە بۇ ۋەقە «دۇنيا كىشىلىك ھوقۇقىنىڭ قارا كۈنى» دەپ باھالاندى.

ئامېرىكا كېڭەش پالاتا ئەزاسى ماركو رۇبىيومۇ تىۋىتتىردا ئىنكاس قايتۇردى. ئۇ «خىتاي، رۇسىيە ۋە كۇبانىڭ كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىدە ئورۇن ئېلىشى تولىمۇ كۈلكىلىك. بۇ سېستىمىدىكى چاتاق بولۇپلا قالماي، دۇنيادا ھەل قىلىنىشنى كۈتۈۋاتقان جىددىي كىرىزىسلار ئۈچۈنمۇ بىر تراگېدىيە» دەپ باھالىدى.

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى رەئىسى دولقۇن ئەيسا خىتاينىڭ كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىگە ئەزا بولۇپ كىرىشىنى «ئېغىر خاتالىق»، دېدى.

دىققەت قوزغايدىغىنى، خىتاي 2020-يىللىق كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىگە 15 دۆلەت ئىچىدە ئەڭ تۆۋەن ئاۋازغا ئېرىشىپ كىرگەن ئىكەن. كىشىلىك ھوقۇقنى كۆزىتىش تەشكىلاتى خىتاي ئىشلىرى دىرېكتورى سوفى رىچاردسون بۇنىڭ ياخشى ئۆزگىرىشلىكىنى تەكىتلىدى. ئۇ «خىتاينىڭ ئەسلىدە كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىدە ئورنى بولماسلىقى كېرەكتى. شۇنداقتىمۇ ئۇنى قوللايدىغان دۆلەتلەرنىڭ ئازىيىشى ياخشى ئىش» دېدى.

تەپسىلاتى...

دۇنيادىكى 100 دىن ئارتۇق مۇھىم شەخس جازا لاگېرلىرىغا قارشى چاقىرىققا ئىمزا قويدى (1)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ياۋروپا ئىتتىپاقىنى مەركەز قىلغان ھالدا دۇنيادىكى 100 دىن ئارتۇق مۇھىم شەخس خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىنى تاقاش سەپەرۋەرلىكى پائالىيىتىگە ئىمزا قويدى.

خىتاينىڭ دۆلەت بايرىمى بولغان 1-ئۆكتەبىر كۈنى ياۋروپا ئىتتىپاقىغا ئەزا 27 دۆلەتتىكى ۋە دۇنيانىڭ ھەرقايسى ئەللىرىدىكى 100 دىن ئارتۇق پارلامېنت ئەزالىرى، شەھەر باشلىقلىرى، دېپلوماتلار، پەيلاسوپلار، جەمئىيەتشۇناسلار، ئىقتىسادشۇناسلار، سىياسەتچىلەر، سەنئەتكارلار ۋە كىشىلىك ھوقۇق ئاكتىپلىرى «دۇنيا ئۇيغۇرلار ئۈچۈن» ناملىق سەپەرۋەرلىك پائالىيىتىگە ئىمزا قويۇپ زور غۇلغۇلا پەيدا قىلدى. بۇ سەپەرۋەرلىككە ئامېرىكا، كانادا، ئاۋسترالىيە، ھەتتا ئالجىرىيە ۋە تۈركىيە قاتارلىق ئەللەردىكى بىرقىسىم پروفېسسورلار، مۇتەخەسسىسلەرمۇ ئاۋاز قوشقان ئىدى.

«دۇنيا ئۇيغۇرلار ئۈچۈن» ناملىق سەپەرۋەرلىك پائالىيىتى 1-ئۆكتەبىر كۈنى دۇنيانىڭ ھەرقايسى ئەللىرىدىكى 60 تىن ئارتۇق شەھەردە ئۇيغۇرلارنىڭ خىتايغا قارشى نامايىشلىرى يۈز بېرىۋاتقان، فىرانسىيە پارلامېنتىنىڭ 53 نەپەر ئەزاسى «ئۇيغۇرلارغا ياردەم» گۇرۇپپىسىنى قۇرغانلىقىنى جاكارلىغان، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى دۆلەت قۇرغانلىقىنىڭ 71 يىللىقىنى قۇتلۇقلاۋاتقان بىر پەيتكە توغرا كەلگەن ئىدى.

تەپسىلاتى...

1-ئۆكتەبىر گېرمانىيەنىڭ كۆپلىگەن شەھەرلىرىدە خىتايغا قارشى نامايىش ئۆتكۈزۈلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

گېرمانىيەنىڭ دۈسېلدورف، فرانكفۇرت، كارلىسرۇھې، ستۇتگارت، گېرمېرسخايىم، بېرلىن قاتارلىق شەھەرلىرىدە خىتايغا قارشى نامايىش ئۆتكۈزۈلگەن.

د ئۇ ق نىڭ تەشەببۇسى بىلەن 1-ئۆكتەبىر كۈنى دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى ئۇيغۇرلار مەركەزلىشىپ ئولتۇراقلاشقان 65 شەھەردە خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغانلىقىنىڭ ۋە ئۇيغۇر دىيارىنىڭ كوممۇنىست خىتاي تەرىپىدىن ئىشغال قىلىنغانلىقىنىڭ 71 يىللىقى مۇناسىۋىتى بىلەن خىتايغا قارشى نامايىش ئۆتكۈزۈلگەن. گېرمانىيەنىڭ دۈسېلدورف، فرانكفۇرت، كارلىسرۇھې، ستۇتگارت، گېرمېرسخايىم، بېرلىن قاتارلىق شەھەرلىرىدە ياشايدىغان ئۇيغۇرلار ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ قوللىغۇچىلىرىمۇ بۇ سەپكە قوشۇلغان.

1-ئۆكتەبىر گېرمانىيەنىڭ گېرمېرسخايىم شەھىرىدە ئېلىپ بېرىلغان نامايىشقا ئىشتىراك قىلغان ئۇيغۇر زىيالىيسى ئەنۋەر ئەھمەت ئەپەندى نامايىش مەيدانىدىن زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغاندا، بۇ قېتىمقى نامايىشنىڭ ئۇيغۇرلار تەرىپىدىن بۇ شەھەردە ئېلىپ بېرىلغان تۇنجى نامايىش بولۇپ قالغانلىقىنى تىلغا ئالدى.

گېرمانىيەنىڭ كارلسرۇھې شەھىرىدە ئېلىپ بېرىلغان نامايىش ھەققىدە توختالغان ئۇيغۇر ياشلىرىدىن ئىپتىخار ئەپەندى كورونا ۋىرۇسى سەۋەبلىك بۇ شەھەردە كەڭ كۆلەملىك نامايىش ئۇيۇشتۇرۇش پۇرسىتىگە ئېرىشەلمىگەن بولسىمۇ، ئۆزلىرىنىڭ ئىمكان يار بەرگەن دائىرىدە خىتاي ئىشغالىيىتىگە قارشى پائالىيەت ئېلىپ بارغانلىقىنى تىلغا ئالدى.

تەپسىلاتى...

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى ب د ت دا ئۇيغۇرلارنىڭ ئېتنىك قىرغىنچىلىققا ئۇچراۋاتقانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

24-سېنتەبىر، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىنىڭ 45-نۆۋەتلىك يىغىنىدا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ ۋەكىلى زۇمرەت خانىم تەھدىتكە ئۇچرىغان خەلقلەرگە ۋاكالىتەن سۆزگە چىقىپ، ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان زۇلۇمنىڭ ئاللىقاچان ئىرقىي قىرغىنچىلىق دەرىجىسىگە بارغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى. بۇ يىغىندا يەنە ئامېرىكادا ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلاردىن بەھرام سىنتاش ۋە زىبا قاتارلىقلار ئاتا-ئانىلىرى ھەققىدە گۇۋاھلىق بېرىپ، ئۇيغۇرلار دۇچ كەلگەن زۇلۇم ۋە پاجىئەلەرنى ئەمەلىي پاكىت بىلەن ئوتتۇرىغا قويدى ھەمدە خەلقئاراغا بۇ زۇلۇمنى توختىتىش ھەققىدە چاقىرىق قىلدى.

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىنىڭ بۇ قېتىملىق يىغىنىدا بىر يېرىم مىنۇت سۆزلەش پۇرسىتى بېرىلگەن زۇمرەت خانىم سۆزگە چىقىپ ئالدى بىلەن ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان زۇلۇمنى ئىخچام، ئەمما تولۇق ئاڭلىتىشقا تىرىشتى. ئۇ مۇنداق دېدى:

«رەئىس خانىم، مەن بۇ يەردە تەھدىتكە ئۇچرىغان خەلققە ۋاكالىتەن سۆزگە چىقتىم. ئۈچ يىلدىن بېرى خىتاينىڭ ئۇيغۇر رايونىدىكى ئۇيغۇرلارنىڭ ئەقەللىي كىشىلىك ھوقۇقى ئېغىر زەربىگە ئۇچرىدى. خىتاي ھۆكۈمىتى مىليونلىغان ئۇيغۇرلارنى لاگېرلارغا خالىغانچە سولاپ ئۇلارنى قۇل قىلىپ ئىشلەتتى. مەسچىت، قەبرىستانلىق ۋە مازارلارنى چېقىپ يوق قىلدى، مەكتەپلەردە ئۇيغۇر تىلىنى چەكلىدى، ئائىلىلەرنى خانىۋەيران قىلدى، ئۇيغۇرلارغا ئېغىر زۇلۇم سېلىپ، ئۇلارنىڭ مىللىي كىملىكى، مەدەنىيىتى ۋە جەمئىيىتىنى تۈپ يىلتىزىدىن قۇرۇتۇۋېتىشقا ئۇرۇندى؛ ئۇلارنىڭ ئىنسانىي ھوقۇقى ۋە ئەركىنلىكىنى پۈتۈنلەي تارتىۋالدى. يېقىندا ئېلان قىلىنغان دوكلاتتا، ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ تۇغماس قىلىۋېتىلگەنلىكى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ نوپۇسىنى چەكلەش ئۈچۈن ئېلىپ بېرىلغان سىناقلار ئىسپاتلاندى. مانا بۇلار «بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئىرقىي قىرغىنچىلىقنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئۇنى جازالاش ئەھدىنامىسى» نىڭ 2-ماددىسىدا ئېنىقلىما بېرىلگەن ئىرقىي قىرغىنچىلىقنىڭ نەق ئۆزىدۇر.»

تەپسىلاتى...

جەنۋەدىكى فوتو سۈرەت كۆرگەزمىسىدە جازا لاگېرلىرى باش تېما قىلىندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

د ئۇ ق جەنۋەدە ئۆتكۈزگەن فوتو سۈرەت كۆرگەزمىسى ۋە ب د ت دىكى پائالىيىتىنى بۈگۈن نەتىجىلىك ئاخىرلاشتۇرغان.

جەنۋەدىن ئىگىلىگەن مەلۇماتلارغا قارىغاندا، د ئۇ ق 22-سېنتەبىردىن 25-سېنتەبىرگىچە ب د ت بىناسى ئالدىدا ئۆتكۈزگەن جازا لاگېرلىرىغا قارشى فوتو سۈرەتلەر كۆرگەزمىسى پائالىيىتى زور دىققەت قوزغىدى.

د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى بۇ ھەقتە زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغاندا، ب د ت كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىنىڭ 45-نۆۋەتلىك يىغىنى مۇناسىۋىتى بىلەن جەنۋەدىكى ب د ت بىناسى ئالدىدا ئۆتكۈزۈلگەن فوتو سۈرەت كۆرگەزمىسى پائالىيىتىنىڭ ھەرساھە كىشىلەرنىڭ دىققىتىنى جەلىپ قىلغانلىقىنى ئەسكەرتتى.

بۇ قېتىمقى فوتو سۈرەت كۆرگەزمىسى پائالىيىتىگە گېرمانىيە، شىۋېتسىيە، شىۋېتسارىيەدىن كەلگەن بىرقىسىم ئۇيغۇرلار قاتناشقان بولۇپ، پائالىيەتكە ئىشتىراك قىلغان د ئۇ ق نىڭ پروگرامما ياردەمچىسى ئەۋا ستوكېر خانىممۇ زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، 4 كۈنلىك بۇ پائالىيەتنىڭ نەتىجىلىك ئۆتكۈزۈلگەنلىكى ئىپادە قىلدى. ئۇ مۇنداق دېدى: «بىز بۇ قېتىمقى سۈرەت كۆرگەزمىسىگە جازا لاگېرلىرىغا قامالغان بىر بۆلۈك ئۇيغۇرلارنىڭ رەسىملىرىنى تاللاپ كىرگۈزدۇق. بۇ ئېچىنىشلىق كۆرۈنۈشلەر ئەلۋەتتە، كۆپلىگەن كىشىلەرنىڭ كۈچلۈك دىققىتىنى تارتتى. بىز بۇ ئارقىلىق خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىنى دەرھال تاقىشى توغرىسىدا ب د ت خادىملىرىغا جىددىي سىگنال بېرىشنى مەقسەد قىلغان ئىدۇق. مەنچە، كۆزلىگەن مەقسەدكە يەتتۇق. بىز فوتو سۈرەت كۆرگەزمىسى پائالىيىتى جەريانىدا يەنە كۆپلىگەن يەرلىك كىشىلەرگە خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىدا يۈز بېرىۋاتقان پاجىئەلىرىنى سۆزلەپ، ئۇلارنىڭ ھېسسىداشلىقىنى قولغا كەلتۈردۇق. بىز ئۈچۈن بۇمۇ بىر ئۇتۇق ھېسابلىنىدۇ.»

تەپسىلاتى...

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى بىلەن خەلقئارا ئىماملار كېڭىشى ئارىسىدا ئىمزالانغان ھەمكارلىشىش كېلىشىمى

2020 – يىلى 9 – ئاينىڭ 17 – كۈنى
مەزكۇر كېلىشىمنىڭ يادرولۇق مەقسىتى، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى بىلەن خەلقئارا ئىماملار كېڭىشى ئارىسىدا ھەمكارلىشىش ۋە ياردەملىشىشنى ئىشقا ئاشۇرۇش بولۇپ، بۇ ئىككى ئورۇن ئارىسىدىكى ھەمكارلىقنىڭ رولى ۋە ماھىيىتىگە ئوچۇق ئىزاھات بېرىش ھەمدە مەزكۇر ھەمكارلىقنى قېلىپلاشتۇرۇش ئارقىلىق ئۇزۇن مەزگىل ئورتاق ئۈنۈم يارىتىشتىن ئىبارەت. ھەر ئىككى تەرەپ بىر ھەپتە مۆھلەت ئىچىدە يازما شەكىلدە مەزكۇر كېلىشىمنىڭ ئىجرا قىلىنىشىنى توختىتىش ھوقۇقىغا ئىگە.
مەزكۇر كېلىشىم  2020 – يىلى  10 – ئاينىڭ 1- كۈنىدىن ئېتىبارەن كۈچكە ئىگە بولىدۇ ۋە خالىغان بىر تەرەپ تاكى ئۆز ئالدىغا ئىجرا قىلىشنى توختاتقانغا قەدەر داۋام قىلىدۇ.
يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان پرىنسىپلار ئاساسىدا، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى تۆۋەندىكى نۇقتىلارنى ماقۇللىدى:
1. ئۇيغۇر خەلقى دۇچار بولغان كرىزىس ۋە ئۇيغۇر خەلقى ئۇچراۋاتقان زۇلۇملارنىڭ ئەڭ يېڭى تەرەققىياتى ھەققىدە خەلقئارا ئىماملار  كېڭىشىنى توغرا ۋە ئىشەنچلىك مەلۇماتلار بىلەن تەمىنلەش.
2. دەۋا پائالىيەتلىرى ۋە ھەمكارلىشىش ئېھتىماللىقى بولغان پائالىيەت پىلانلىرى توغرىسىدا خەلقئارا ئىماملار كېڭىشى بىلەن داۋاملىق زىچ ئالاقىنى ساقلاش.
3. خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىنىڭ تىنىچ بىرگە ياشاش، ئۆز-ئارا يول قويۇش، ئۆز-ئارا ھۆرمەت قىلىش ۋە دىنىي جامائەتلەر ئارىسىدا كۆۋرۈكلۈك رولىنى جارىي قىلدۇرۇشتىن ئىبارەت نىشانىغا يېقىندىن ئەگىشىش.
4. خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىنىڭ ئۇيغۇر خەلقى دۇچار بولىۋاتقان كرىزىس توغرىسىدا ئېلىپ بارغان تىرىشچانلىقلىرى ۋە خىزمەتلىرىنى تەشۋىق قىلىش ھەمدە خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىنى ئالاقىدار سۆھبەتلەرگە داخىل قىلىش.
5. دىنىي ئەركىنلىك، ئىنسان ھەقلىرى ۋە ئۆز-ئارا يول قويۇشنى قوغداش يولىدا بىرلىكتە خىزمەت قىلىش.
6. مۇسۇلمانلار دۇنياسىدا زۇلۇم تارتىۋاتقان ئۇيغۇرلارنىڭ ھەق-ھوقۇقلىرى ۋە مەنپەئەتىگە رەسمىي ھەم قائىدىلىك يوسۇندا خىزمەت قىلىشى ئۈچۈن خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىگە ئىمتىياز بېرىش.
خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىمۇ تۆۋەندىكى نۇقتىلار ماقۇللىدى:
1. دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىكى ئۇيغۇر جامائىتىنى مەنىۋى جەھەتتىن قوللاش، شۇنداقلا خىتايغا قايتۇرۇلۇش ۋە ئۇ يەردە جازالىنىش ئېھتىمالى بولغان ئۇيغۇر مۇھاجىرلىرى ھەم سىياسى پاناھلانغۇچىلارنى قۇتۇلدۇرۇش يولىدا ئېلىپ بېرىلغان تىرىشچانلىقلارغا ياردەملىشىش.
2. نۆۋەتتە ئۇيغۇر خەلقى ئۈستىدىن ئېلىپ بېرىلىۋاتقان قىرغىنچىلىق ۋە ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت قىلمىشلىرىنى توختىتىش يولىدا داۋاملىشىۋاتقان تىرىشچانلىقلارنى قوللاش، بۇ ھەقتە رەسمىي مەتبۇئات باياننامىلىرىنى ئېلان قىلىش، ئىسلامىي پەتىۋا چىقىرىش ھەمدە زۆرۈر تېپىلغاندا باشقا مۇۋاپىق چارىلەرنى قوللىنىش.
3. لوبىيچىلىق ھەم ئاممىۋى مۇناسىۋەت خىزمەتلىرى ئارقىلىق ئىسلام دۇنياسىنىڭ، بولۇپمۇ مۇسۇلمانلار كۆپ سانلىقنى ئىگىلەيدىغان دۆلەتلەرنىڭ ئۇيغۇر كرىزىسىگە ۋە دىننىڭ دەپسەندە قىلىنىشىغا قارىتا دىققەت-ئېتىبارىنى قوزغاش، مۇسۇلمان دىنىي ۋە سىياسى رەھبەرلەرنى كرىزىسلارغا تېخىمۇ ئۈنۈملۈك ھەم پرىنسىپال يوسۇندا ئىنكاس قايتۇرۇشقا سەپەرۋەر قىلىش.
4. خەلقئارا ئىماملار كېڭىشى مۇۋاپىق دەپ قارىغان ئاممىۋىي، ئىجتىمائىي تەشكىلاتلار ۋە باشقا دىن گۇرۇپپىلىرىنىڭ بىرلەشمە پائالىيەتلىرىگە ھەمدەمدە بولۇش، ئىنسان ھەقلىقىگە ھۆرمەت قىلىش، دىنىي زۇلۇملارنى توختىتىش توغرىسىدا خىتايغا قارشى بىرلىكتە چاقىرىق قىلىش.
5. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ بولۇپمۇ ئوتتۇرا شەرقتىكى دىنىي ۋە سىياسىي رەھبەرلەر، پائالىيەتچىلەر، ئاممىۋىي ۋە ئىجتىمائىي تەشكىلاتلار بىلەن ئالاقە باغلىشىغا ھەمدەمدە بولۇش.
6. ئۇيغۇر خەلقى دۇچار بولىۋاتقان كرىزىسىنى خەلقئارالىق مۇئەسسەسەلەرگە، جۈملىدىن بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ۋە ياۋرۇپا پارلامېنتىغا ئاڭلىتىش، باشلامچى دىنىي رەھبەرلەرنى زۇلۇمغا ئۇچراۋاتقان ئۇيغۇر خەلقىگە قارىتا ئادالەت ۋە ياردەم چاقىرىقىدا بولۇشقا سەپەرۋەر قىلىش.
7. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ زۇلۇمغا ئۇچراۋاتقان ئۇيغۇر خەلقى ئۈچۈن مۇسۇلمان ھەمدە غەيرى مۇسۇلمان ھۆكۈمەتلىرىدىن ياردەم تەلەپ قىلىش تىرىشچانلىقلىرىغا يېقىندىن ھەمكارلىشىش.
مەزكۇر كېلىشىم 2020  – يىلى 9 – ئاينىڭ 17 – كۈنى ئىمزالاندى.
خەلقئارا ئىماملار كېڭىشىنىڭ ئۇشبۇ تامغىسى نىزامنامىسىغا ۋە رەئىسنىڭ ئىجازىتىگە ئاساسەن مۆھۈرلەندى.
ئىمام مۇھەممەت ئەل بۇدەيرى
2020 – يىلى 17 – سېنتەبىر،
دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسانىڭ ئۇشبۇ ئىمزاسى بىلەن مۆھۈرلەندى.
دولقۇن ئەيسا
2020 – يىلى 17 – سېنتەبىر
ئەسلى تېكىستنى تۆۋەندىكى ئادرىس ئارقىلىق كۆرەلەيسىز:
تەپسىلاتى...

ياۋروپا پارلامېنتىدا «ئۇيغۇرلار ئۈچۈن سۆزلەڭ!» سەپەرۋەرلىكى پائالىيىتى قوزغالغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى ياۋروپا كونسېرىۋاتىپلار ۋە ئىسلاھاتچىلار پارتىيەسى «ئۇيغۇرلار ئۈچۈن سۆزلەڭ!» سەپەرۋەرلىكى پائالىيىتىنى قانات يايدۇرماقتا.

ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى ياۋروپا كونسېرىۋاتىپلار ۋە ئىسلاھاتچىلار پارتىيىسى (ERK) يېقىندا «ئۇيغۇرلار ئۈچۈن سۆزلەڭ!» سەپەرۋەرلىكى پائالىيىتىنى قوزغىغان بولۇپ، بۇ پائالىيەت ياۋروپا پارلامېنتىدىكى كۆپ قىسىم پارلامېنت ئەزالىرىنىڭ دىققىتىگە ئۇلاشقان.

«ئۇيغۇرلار ئۈچۈن سۆزلەڭ!» سەپەرۋەرلىكى پائالىيىتىنىڭ تۈپ مەقسىتى ياۋروپا ئىتتىپاقىدىن ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن ئېتنىك باستۇرۇش ئېلىپ بېرىۋاتقان خىتايغا قارشى ئەمەلىي جازا تەدبىرلىرىنى يولغا قويۇشنى تەلەپ قىلىش بولۇپ، بۇنىڭدا خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى، ئۇنىڭ رەھبەرلىرى ۋە ئۇيغۇرلارنى باستۇرۇشتا مەسئۇلىيىتى بولغان خىتاي ئەمەلدارلىرى نىشان قىلىنغان. ياۋروپا كونسېرىۋاتىپلار ۋە ئىسلاھاتچىلار پارتىيەسى بۇ مەقسەتنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۈچۈن ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى بارلىق پارلامېنت ئەزالىرىنى ئۆزلىرىنىڭ «ئۇيغۇرلار ئۈچۈن سۆزلەڭ!» چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشۇشنى تەلەپ قىلغان.

تەپسىلاتى...