گۈلباھار خاتىۋاجى: خىتاي بىگۇناھ خەلققە تېررورلۇق ئىشلىتىۋاتقان ھەقىقىي تېررورچى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ «يەرشارى ۋاقتى» گېزىتى 2-فېۋرال «ئەمەلدارلار: شىنجاڭنى زىيارەت قىلىشىڭلارنى قارشى ئالىدۇ» تېمىسىدا خەۋەر تارقاتتى. خەۋەرگە قارىغاندا 1-فېۋرال كۈنى ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم، خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشى بىلەن بېيجىڭدا، ئۇيغۇر ئېلىدىكى «يىغىۋېلىپ لاگېرلىرى»، «مەجبۇرىي ئەمگەك» قاتارلىق تېمىلاردا بىر قىسىم چەتئەل ۋە خىتاي تاراتقۇ مۇخبىرلىرىنىڭ سوئاللىرىغا جاۋاب بەرگەن.

بۇ ئاپتونوم رايونى دائىرىلىرىنىڭ ئوخشاش تېمىدا ئۆتكۈزگەن 3-قېتىملىق مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىغا رويتېرىس ئاگېنتلىقى، CNN، بىرلەشمە ئاگېنتلىقى، پاكىستان بىرلەشمە ئاگېنتلىقى قاتارلىق بىر قىسىم چەتئەل تاراتقۇلىرىنىڭ مۇخبىرلىرى تەكلىپ قىلغان.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى: توقۇلما پاكىتلار، مەجبۇرلانغان گۇۋاھچىلار ئارخىپىمىزنىڭ قىممىتىنى چۈشۈرەلمەيدۇ

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم تەشۋىقات بۆلۈمى 2-فېۋرال كۈنى بېيجىڭدا ئۇيغۇر ۋەزىيىتى ھەققىدە ئىككىنچى قېتىملىق ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئۆتكۈزۈپ، نورۋېگىيەدىكى «ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى» ناملىق تەتقىقات مەركىزىنى «يالغانچىلىق ئارخىپى» دەپ ئەيىبلىگەنىدى. مەزكۇر خەۋەر مۇھاجىرەتتىكى ئالاقىدار پائالىيەتچى ۋە گۇۋاھچىلارنىڭ كۈچلۈك ئىنكاسىنى قوزغىدى. مەزكۇر تەتقىقات مەركىزى، خىتاي تەرەپنىڭ گۈلنار ئوبۇل قاتارلىق مۇستەقىل پىكىر قىلىش ئەركىنلىكى بولمىغان كىشىلەرنى ئۆز كەچمىشى ھەققىدە يالغان سۆزلەشكە مەجبۇرلىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويسا؛ گۇۋاھچى ئەنۋەر غوجى خىتاي تەرەپنىڭ غايىب ئاكىسى ئەخەت غوجىغا تۆھمەت چاپلىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.

تەپسىلاتى...

لاگېر قۇربانلىرى يېقىنلىرىنىڭ نۆۋەتتە تۇرۇش پائالىيىتى كېڭەيمەكتە

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

18-دېكابىر لاگېر قۇربانلىرى يېقىنلىرى تەرىپىدىن ئىستانبۇلدا باشلانغان نۆۋەتتە تۇرۇش پائالىيىتى خىتاي دىپلوماتىك ئورگانلىرىنىڭ ئالدىدا داۋاملاشماقتا. ئىستانبۇل ۋالىيلىقى تەرىپىدىن ئىستانبۇلنىڭ بەشىكتاش ۋە سارىيەر رايونلىرىدا يۈرگۈزگەن پائالىيەت چەكلىمىسى سەۋەبلىك 3-فېۋرال كۈنى پائالىيەت خىتاينىڭ ئەنقەرە باش ئەلچىخانىسىنىڭ ئالدىغا يۆتكەلگەنىدى.

خەلقنىڭ ۋە تۈركىيەدىكى ئۆكتىچى كۈچلەرنىڭ قوللىشىغا ئېرىشكەن لاگېر قۇربانلىرى يېقىنلىرىنىڭ پائالىيىتى پۈتۈن دۇنيادىكى لاگېر قۇربانلىرى يېقىنلىرىنىڭ بەس-بەستە ئاۋاز قوشۇشى بىلەن زورايماقتا.

خىتاينىڭ ئەنقەرە باش ئەلچىخانىسىنىڭ ئالدىدا نۆۋەتتە تۇرۇۋاتقان لاگېر قۇربانلىرى يېقىنلىرىغا ئاۋاز قوشۇش ئۈچۈن «مىللەت نۆۋەتتە» ئىسمى بىلەن داۋاملاشقان پائالىيەت، 8-فېۋرال كۈنى خىتاينىڭ ئىستانبۇل كونسۇلخانىسى ۋە خىتاينىڭ ئالمۇتا كونسۇلخانىسى ئالدىدىمۇ ئۆتكۈزۈلدى.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا دۆلەت خەۋپسىزلىك كېڭىشىنىڭ سابىق خىتاي ئىشلىرى دىرېكتورى مات پوتتىنگېر خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا ئىرقىي قىرغىنچىلىق يۈرگۈزۈۋاتقانلىقىنى تەكىتلىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئالدىنقى نۆۋەتلىك ئامېرىكا دۆلەت خەۋپسىزلىك كېڭىشىنىڭ خىتاي ئىشلىرى دىرېكتورى مات پوتتىنگېر ۋەزىپىسىدىن ئىستېپا بەرگەندىن كېيىن، 3-فېۋرال كۈنى بايدىن ھۆكۈمىتىگە ئامېرىكانىڭ خىتاي بىلەن بولغان مۇناسىۋەتلىرى توغرىلىق ئۆزىنىڭ تەكلىپ ۋە تەۋسىيەلىرىنى ئوتتۇرىغا قويغان.

«بۈگۈنكى ۋال-سترېت تېلېۋېزىيەسى» نىڭ خەۋىرىدىن مەلۇم بولۇشىچە، 3-فېۋرال كۈنى فىلورىدا خەلقئارا ئۇنىۋېرسىتېتى ئۇيۇشتۇرغان بىر پائالىيەتتە مۇخبىرلارنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان مات پوتتىنگېر خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئىرقىي قىرغىنچىلىق يۈرگۈزۈۋاتقانلىقىنى ۋە بۇنىڭ ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت ئىكەنلىكىنى يەنە بىر قېتىم تەكىتلىگەن.

«بۈگۈنكى ۋال-سترېت تېلېۋېزىيەسى» نىڭ رىياسەتچىسى ئۇنىڭدىن: «خىتاي كومپارتىيەسى سىياسىي بيۇروسىنىڭ ئەزاسى ياڭ جيېچى تۈنۈگۈن ‹تەيۋەن، خوڭكۇڭ، شىنجاڭ ۋە تىبەت مەسىلىسى خىتاينىڭ دۆلەت مەنپەئىتىگە تاقىشىدىغان يادرولۇق مەسىلە، شۇڭا ئامېرىكا ئىچكى ئىشلىرىمىزغا ئارىلىشىشنى توختىتىشى كېرەك، دېدى. سىزنىڭچە، بۇ ئىككى دۆلەت مۇناسىۋىتىدىكى قىزىل سىزىقمۇ؟» دەپ سورىغان.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا ئائىت تەشۋىقات ۋىدېيولىرى ھەققىدە دوكلات ئېلان قىلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى يېقىندا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ شەخسىي ۋە ئائىلە تۇرمۇشىغا ئائىت ئىشلەپ تارقاتقان ۋىدېيولىرى ھەققىدىكى يېڭى دوكلاتى ئىشلىتىلگەن سۈرەت.

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى يېقىندا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ شەخسىي ۋە ئائىلە تۇرمۇشىغا ئائىت ئىشلەپ تارقاتقان ۋىدېيولىرى ھەققىدىكى يېڭى دوكلاتىنى ئېلان قىلدى.

«ھۆكۈمەت بىزگە زۇلۇم سالغىنى يوق: خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا تەھدىت سېلىپ ئائىلىسىنى پارچىلاش ئۈچۈن ئىشلىگەن گۇۋاھلىق ۋىدېيولىرى» ناملىق بۇ 50 بەتلىك دوكلات بۈگۈنگىچە خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا ئائىت ئىشلىگەن تەشۋىقات ۋىدېيولىرىغا مۇناسىۋەتلىك ئەڭ تولۇق ۋە پاكىتلىق دوكلات ئىكەن. ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى خىتاي ھۆكۈمىتى ئىشلىگەن بۇ ۋىدېيولارنى كۆرۈپ تەھلىل قىلىش ئارقىلىق، ئۇيغۇرلار دۇچ كەلگەن قىسمەتلەر ۋە ئائىلىۋى پاجىئەلەرنى دەلىللەپ چىققان ھەمدە تەھلىل قىلغان. ۋىدېيوغا چىقىرىلغان ئۇيغۇرلار خىتاي تەرىپىدىن بىر مەزگىل ئىز-دېرەكسىز يوق قىلىۋېتىلگەن بولۇپ، كېيىن خىتاينىڭ مەجبۇرلىشى بىلەن چەت ئەلدىكى ئۇرۇغ-تۇغقانلىرى ۋە بارلىق ئۇيغۇرلارغا قارشى سۆزلىتىلگەن.

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشىنىڭ باش تەتقىقاتچىسى ھېنرىك ئەپەندى بۇ دوكلاتنى تەييارلاشتىكى كۆز قارىشىنى بايان قىلىپ، مۇنداق دېدى: «بۇ دوكلاتنى تەييارلاشتىكى مەقسەت بىرىنچىدىن، خىتاينىڭ ئۇيغۇرلار ھەققىدە ئىشلىگەن نەرسىلىرىدىكى يالغان، ساختا ئۇچۇرلارنى گەۋدىلەندۈرۈش ھەمدە چەت ئەلدىكى ئۇيغۇرلارنىڭ يۇرتىدىكى تۇغقانلىرىنىڭ خىتاي تەرىپىدىن گۆرۈگە ئېلىنىۋالغانلىقىدەك ئېغىر مەسىلىلەرنى تېخىمۇ ياخشى كۆرسىتىش؛ ئىككىنچىدىن، خىتاي ھۆكۈمىتى نۇرغۇن ئۇيغۇرلارنى ئائىلىسىدىن ئايرىپ قۇل ئىشچى قىلىۋەتتى. ئۇيغۇر ئائىلە ئەزالىرى بىر-بىرى بىلەن ئالاقىلىشالمايدۇ، بىر-بىرىنىڭ خەۋىرىنى ئالالمايدۇ. بەزى ئۇيغۇرلار گۇۋاھلىق بەرگەندىن كېيىن خىتاي بۇنىڭغا ئىنكاس قايتۇرۇپ ئۇلارغا تۇغقانلىرىنى كۆرسەتتى، شۇنىڭ بىلەن ئۇزاق ۋاقىت كۆرۈشەلمىگەنلەر بىر-بىرى بىلەن كۆرۈشۈۋالغان بولدى. بىز مۇشۇ نۇقتىدىن خىتاينىڭ ئۇيغۇر ئائىلىلىرىگە قىلىۋاتقان بۇزغۇنچىلىقىنى گەۋدىلەندۈرۈشنى نىشان قىلدۇق.»

تەپسىلاتى...

تۇرسۇنئاي زىياۋۇدۇن: «ئۇلار ‹ئۇيغۇرلارنى ھەر خىل زۇلۇم بىلەن قىيناپ يوقۇتۇڭلار› دېگەن بۇيرۇقنى ئىجرا قىلىۋاتقاندەك. . .»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

تۇرسۇنئاي زىياۋۇدۇننىڭ بايان قىلىشىچە، لاگېردا ئىلگىرى-كېيىن بولۇپ 3 قېتىم باسقۇنچىلىققا ئۇچرىغان. ھەر قېتىمدا ئۈچ-تۆت كىشى تەرىپىدىن ئوخشىمىغان شەكىللەردە ۋەھشىلەرچە خورلاشقا ۋە نۆۋەتلىشىپ باسقۇچىلىق قىلىشقا ئۇچرىغان. بۇ ۋەھشىيلىكلەرنىڭ ھەممىسى كۈنەس ناھىيەسىدىكى خىتاي جازا لاگېرىدا يۈز بەرگەن. 13-14 ئادەم سولانغان كامىردا ئۇ يەنە باشقا ئۇيغۇر، قازاق قىز-ئايال كامىرداشلىرىنىڭمۇ سوراققا چاقىرتىلغانلىقىغا، ئۇلارنىڭ پۈتۈن بەدىنىدە كۆك تاياق ۋە يارا ئىزلىرى بىلەن ھوشسىز ئېلىپ كىرىلگىنىگە تالاي قېتىم شاھىد بولغان. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، لاگېردىكى ھەر قانداق ئايال كىشى ئوخشىمايدىغان شەكىلدىكى زۇلۇم ۋە باسقۇنچىلىق جەريانىنى تەكرار-تەكرار باشتىن كەچۈرۈشى مۇمكىنكەن.

زىيارىتىمىز جەريانىدا تۇرسۇنئاي بۇ دەھشەتلىك كەچمىشلەرنى ئەينەن تەسۋرلەشكە تىلى ئاجىزلىق قىلىدىغانلىقىنى ئېيتىپ يىغلاپ كەتتى. ئۇ لاگېردىكى ئازابلىق كەچمىشلىرىنڭ ئاخىرىنى ئارانلا «يارام قانىغاندەك بولۇۋاتىمەن،» دەپ ئىپادە قىلالىدى.

تۇرسۇنئاينىڭ ئېيتىشىچە، جىنسىي خورلاشلاردىن كېيىن كامىرغا ئېلىپ كېلىنگەن قىزلارنىڭ بەزىلىرى ئەقلىدىن ئادىشىپ قالغاندەك بولۇپ قالسا، بەزىلىرى خورلۇق ۋە ئازابتىن قايتا-قايتا ئۆلۈۋېلىشقا ئۇرۇنۇپ باقىدىكەن. قوش قەۋەتلىك كارۋاتنىڭ ئۈستىدىن ئۆزىنى تەكرار-تەكرار ئېتىپ، پۇت-قوللىرى سۇنۇپ كەتكەنلىرىمۇ بار ئىكەن. بۇنداق قىز-ئاياللار ئېلىپ چىقىپ كېتىلگەنچە، قايتىپ كىرمەيدىكەن. تۇرسۇنئاي سكزىنىڭ داۋامىدا: «ئۆلۈۋېلىش ئەسلا مۇمكىن ئەمەس، ئەمما شۇنداق بولسىمۇ ئازابقا چىدىماي ئۆلۈۋېلىشقا ئۇرۇنىدىغانلار بار. ئۇلار تېخىمۇ قاتتىق جازالارغا ئۇچرايدۇ،» دېدى.

تەپسىلاتى...

«5-فېۋرال غۇلجا ۋەقەسى» دە ھاياتىدىن ئايرىلغانلار ھەققىدە ئەسلىمىلەر (2)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

«5-فېۋرال غۇلجا ۋەقەسى» دە قورغاستا تۇتقۇن قىلىنىپ ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنغان 7 قەھرىمان

1997-يىلى خىتاي ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن قانلىق باستۇرۇلغان «5-فېۋرال غۇلجا ۋەقەسى» 24 يىل ئۆتكەن بۈگۈنكى كۈندىمۇ چەت ئەللەردىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ۋە ئۇيغۇر جامائىتى تەرىپىدىن خاتىرىلىنىپ كەلمەكتە.

مۇھاجىرەتتە ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلاردىن رادىيومىز زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان مەرھابا خانىمنىڭ ئەسلىمە قىلىشىچە، ئۇ ئىلگىرى ۋەتەن زىيارىتىدە بولغىنىدا، قورغاس قوشئېرىق يېزىسىنىڭ شەرقىي تەرىپىدىكى دۆڭلۈككە جايلاشقان كىچىك قەۋرىستانلىقنى كۆرگەن.

ئۇنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بۇ قەۋرىستانلىققا 1997-يىلى يۈز بەرگەن «5-فېۋرال غۇلجا ۋەقەسى» دە خىتاي دائىرىلىرى تەرىپىدىن تۇتقۇن قىلىنىپ ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنغان 7 نەپەر ئۇيغۇر ياش دەپنە قىلىنغان بولۇپ، يەرلىك ئۇيغۇرلار تەرىپىدىن «7 قەھرىماننىڭ زاراتكارلىقى» دەپ ئاتىلىدىكەن.

تەپسىلاتى...

گوردون چاڭ: «خىتايغا تۇتقان پوزىتسىيەمىز ناتسىستلار گېرمانىيەسىگە تۇتقان پوزىتسىيەمىز بىلەن ئوخشاش بولۇشى كېرەك»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خەلقئارا جىنايى ئىشلار ئادۋوكاتى، دىپلومات ۋە پروفېسسور بېز ۋەن شاك خانىم نيۇ-يورك ئۇنۋېرسىتىتى قانۇن ئىنستىتۇتى، رېسىس قانۇن ۋە بىخەتەرلىك مەركىزى تەرىپىدىن چىقىرىلىدىغان «پەقەتلا بىخەتەرلىك» ژۇرنىلىدا «ئۇيغۇرلارغا قارىتىلغان ئىرقىي قىرغىنچىلىق: ئامېرىكانىڭ پارتىيە ئايرىماي ئىرقىي قىرغىنچىلىقىنى بېكىتىشىنىڭ قانۇنىي ئاساسى» سەرلەۋھىلىك بىر ماقالە ئېلان قىلغان.

ماقالىدە «خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا يۈرگۈزۈۋاتقان زوراۋانلىقنىڭ ئالاھىدىلىكىنى خەلقئارا ۋە ئامېرىكا قانۇنىدىكى ئىرقىي قىرغىنچىلىقنىڭ ئېنىقلىمىسى بويىچە ئېيتقاندا، خىتاي ھاكىمىيىتى ئۇيغۇرلارغا ‹ئىرقىي قىرغىنچىلىق› ئېلىپ بېرىۋاتىدۇ،» دېيىلگەن. ماقالىدە خىتاي دۆلەت ئورگانلىرى ۋە يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارلارنىڭ بىۋاستە مەسئۇل بولۇشى بىلەن ئۇيغۇرلارغا ئىرقىي قىرغىنچىلىق ئېلىپ بېرىۋاتقانلىقى ئىسپاتلار بىلەن ئوتتۇرىغا قويۇلغان.

ماقالىدە يەنە «ئىرقىي قىرغىنچلىققا قارشى تۇرۇش ئەھدىنامىسى» دىكى 5 ماددا، يەنى مەلۇم بىر توپلۇقنىڭ ئەزالىرىنى كەڭ كۆلەمدە ئۆلتۈرۈش؛ مەلۇم بىر توپلۇقنىڭ ئەزالىرىغا ئېغىر جىسمانىي ۋە روھىي جەھەتتىن زىيان يەتكۈزۈش؛ مەلۇم بىر توپلۇقنىڭ تۇرمۇش شارائىتىغا قەستەن زىيان سېلىش؛ مەلۇم بىر توپلۇقنىڭ ئىچىدە تۇغۇلۇشنىڭ ئالدىنى ئېلىشنى مەقسەت قىلغان تەدبىرلەرنى قوللىنىش؛ مەلۇم بىر توپلۇقتىكى بالىلارنى باشقا بىر توپلۇققا مەجبۇرىي ئۆتكۈزۈپ بېرىش قاتارلىق جىنايەتلەر ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان زۇلۇملار بىلەن سېلىشتۇرۇلغان.

ئېنىقلىمىلارغا قارىغاندا، ئۇيغۇرلار ئىرقىي ۋە دىنىي كىملىكى جەھەتتىن خىتايلاردىن تۈپتىن پەرقلىق بىر توپلۇق بولغانلىقى ئۈچۈن «ئىرقىي قىرغىنچىلىققا قارشى تۇرۇش ئەھدىنامىسى» بويىچە قوغدىلىدىغان توپلۇق قاتارىغا كىرىدىكەن.

تەپسىلاتى...

خەلقئارا پارلامېنتلار ئىتتىپاقى خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىدىكى ئۇيغۇر ئاياللىرىغا يۈرگۈزىۋاتقان جىنسىي خورلاشلىرىنى تەكشۈرۈشنى تەلەپ قىلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

دېموكراتىك دۆلەتلەردىكى پارلامېنت ئەزالىرىنىڭ خىتايغا قارشى خەلقئارا تەشكىلاتى بولغان پارلامېنتلارئارا ئىتتىپاقى 4-فېۋرال ئوچۇق خەت ئېلان قىلىپ، خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىدىكى ئۇيغۇر قىز-ئاياللىرىغا يۈرگۈزىۋاتقان جىنسىي خورلاشلىرىغا قارىتا خەلقئارا تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىشنى تەلەپ قىلغان. بۇ ئىتتىپاقنىڭ ھەر قايسى ئەللەردىكى 30 دىن ئارتۇق ئەزاسى ئىمزا قويغان چاقىرىقىدا، خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىكى خورلاشلارغا بەكلا پىسەنت قىلمايۋاتقانلىقى، «سۆز كەلىمىلەرنىڭ ۋاقتى ئۆتۈپ كەتكەنلىكى» نى بىلدۈرگەن.

ئەنگىلىيە ئاخباراتى ،BBC 2-فېۋرال كۈنى خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىدىكى ئۇيغۇر قىز-ئاياللىرىنىڭ قورقۇنچلۇق دەرىجىدە سىستېمىلىق جىنسىي خورلاشقا ئۇچراۋاتقانلىقىنى ئاشكارلاپ، دۇنيانى زىلزىلىگە سالغان. ئۇلار ئوچۇق خەتتە خەلقئارا پارلامېنتلارئارا ئىتتىپاقىنىڭ «شىنجاڭ جازا لاگېرلىرىدىكى ئۇيغۇرلارنى ئاساس قىلغان ئاز سانلىق مىللەتلەرنىڭ قورقۇنچلۇق قىيىن-قىستاق ۋە باسقۇنچىلىققا ئۇچرىغانلىقىغا دائىر بىئارام قىلارلىق خەۋەرلەردە ئۆز ئارا بىرلىشىدىغانلىقى» نى بىلدۈرگەن.

ئۇلارنىڭ تەكىتلىشىچە، BBC دا ئېلان قىلىنغان شاھىتلارنىڭ گۇۋاھلىقى بىر قانچە لاگېردىكى ئەخلاقسىزلىق ۋە غەيرى ئىنسانىي مۇئامىلىلەرنى ئاشكارلاپ بەرگەن. ئۇلار ئوچۇق خەتتە خىتاينى جاۋابكارلىققا تارتىشنى تەلەپ قىلىپ: «بىز شىنجاڭدا يۈز بېرىۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىق ۋە ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت ئۈستىدىن ب د ت باشچىلىقىدا خەلقئارا قانۇنىي تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىشنى، شۇنىڭدەك ھەر بىر دۆلەتنىڭ ‹ئىرقىي قىرغىنچىلىققا قارشى تۇرۇش ئەھدىنامىسى› دىكى مەسئۇلىيىتىگە جاۋابكار بولۇشىنى ھەمدە جىددىي ھالدا كوللېكتىپ سىياسىي ھەرىكەت قوللىنىپ، بۇ دەلىللەرگە ئىنكاس قايتۇرۇشىنى چاقىرىمىز،» دېگەن.

تەپسىلاتى...

ۋاشىنگتون پوچتىسى: «شىنجاڭدىكى ۋەھشىيلىك خەلقئارانىڭ ماس قەدەملىك ئىنكاس قايتۇرۇشىنى تەقەززا قىلدى»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

«ۋاشىنگتون پوچتىسى» گېزىتى 5-فېۋرال تەھرىرات ماقالىسى ئېلان قىلىپ، خىتاينىڭ «شىنجاڭ لاگېرلىرىدىكى ئاياللار ئۇچراۋاتقان قىيىن-قىستاق، جىنسىي خورلاش ۋەھشىيلىكى خەلقئارانىڭ ماس قەدەملىك ئىنكاس قايتۇرۇشنى تەقەززا قىلىۋاتقانلىقى» نى بىلدۈردى. «ۋاشىنگتون پوچتىسى» نىڭ تەكىتلىشىچە، ياۋروپا ئىتتىپاقى بىلەن مۇسۇلمان دۆلەتلەر ئامېرىكاغا قوشۇلۇپ، ب د ت نىڭ رايوندا يۈز بەرگەن باسقۇنچىلىق، قىيىن-قىستاق ۋە باشقا خورلاش قىلمىشلىرىنى تەكشۈرۈشنى تەلەپ قىلىشى كېرەك ئىكەن.

«ۋاشىنگتون پوچتىسى» غەربنىڭ دەسلەپكى مەزگىلدە ئۇيغۇرنىڭ لاگېرلارغا قامالغانلىقى، مېڭە يۇيۇلۇۋاتقانلىقى، ئارقىدىن قىيىن-قىستاق، ئاياللارنى تۇغماس قىلىش، مەجبۇرىي ئەمگەككە سېلىش ھەققىدىكى خەۋەرلەرگە ئېرىشكەنلىكى، مانا ئەمدى BBC نىڭ لاگېردىكى ئاياللارنىڭ سىستېمىلىق باسقۇنچىلىققا ئۇچرايدىغانلىقى توغرىسىدا كىشىنى چۆچۈتەرلىك خەۋەرلەرنى ئاشكارىلىغانلىقى، ئامېرىكا ھەقلىق تۈردە «ئىرقىي قىرغىنچىلىق» دەپ ئېلان قىلغان بۇ ۋەھشىيلىك خەلقئارانىڭ ماس قەدەملىك ئىنكاس قايتۇرۇشىنى تەقەززا قىلىۋاتقانلىقىنى بىلدۈرگەن.

«خىتاينىڭ شىنجاڭدىكى ۋەھشىيلىكىنىڭ تېخىمۇ ئېغىرلىقى مەلۇم بولدى» ماۋزۇلۇق تەھرىرات ماقالىسىدە، خىتاينىڭ ھازىرغا قەدەر بۇ ۋەھشىيلىكنى ئۇستىلىق بىلەن يوشۇرۇپ كەلگەنلىكى، ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ پەقەت چاقىرىق قىلىپ قويۇشتىن باشقا ئىش قىلمىغانلىقى، بەزى مۇسۇلمان دۆلەتلىرىنىڭ ئىزچىل سۈكۈت قىلىپ كەلگەنلىكى تەنقىد قىلىنغان. ماقالىنىڭ ئاخىرىدا، «ئۇلار ئامېرىكا بىلەن قوشۇلۇپ، ب د ت نىڭ باسقۇنچىلىق، قىيىن-قىستاق ۋە باشقا خورلاشلارنى تەكشۈرۈشىنى تەلەپ قىلىشى كېرەك» دېيىلگەن.

تەپسىلاتى...