ئامېرىكا پرېزىدېنتىنىڭ بۇ يىللىق دۆلەت ۋەزىيىتىدىن مەلۇمات بېرىش نۇتۇقىغا تۇنجى قېتىم ئۇيغۇر ۋەكىلى قاتناشتى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ۋاشىنگتون ۋاقتى 4-فېۋرال كەچ سائەت 21:00 دە ئامېرىكا پرېزىدېنتى ترامپنىڭ دۆلەت ۋەزىيىتى بويىچە مەلۇمات بېرىش نۇتۇق مۇراسىمى ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىدە ئۆتكۈزۈلدى. مۇراسىمغا ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىنىڭ ئاۋام پالاتاسى بىلەن كېڭەش پالاتاسىغا مەنسۇپ بارلىق ئەزالىرى، ئاقسارايدىكىلەر، يوقىرى دەرىجىلىك ھەربىي ئەمەلدارلار، ئامېرىكا ئالىي سوتى ھەمدە فېدېرال ھۆكۈمەتنىڭ يوقىرى دەرىجىلىك خادىملىرى بولۇپ، نۇرغۇن كىشى قاتناشتى.

ئامېرىكا پرېزىدېنتىنىڭ بۇ يىللىق دۆلەت ۋەزىيىتىدىن مەلۇمات بېرىش بويىچە نۇتۇق سۆزلەش مۇراسىمىغا ئامېرىكادىكى ئۇيغۇر پائالىيەتچى، «ئۇيغۇر ھەرىكىتى» تەشكىلاتىنىڭ رەئىسى روشەن ئابباس خانىم قاتناشتى. بۇ ئۇيغۇرلارنىڭ تۇنجى قېتىم ئامېرىكا پرېزىدېنتىنىڭ دۆلەت ۋەزىيىتىدىن مەلۇمات بېرىش نۇتۇق مۇراسىمىغا قاتنىشى بولۇپ ھېسابلىنىدىكەن.

ئامېرىكا پرېزىدېنتى ترامپ بۇ يىللىق دۆلەت ئەھۋالىدىن مەلۇمات بېرىش نۇتۇقىدا ئامېرىكا ئىقتىسادىنىڭ يېقىنقى 3 يىلدىن بۇيان ئىزچىل ئۆرلەش ھالىتىنى داۋاملاشتۇرۇپ كېلىۋاتقانلىقىنى ئالاھىدە تەكىتلىدى. ئۇ ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرىنىڭ تاشقىي سودىدا، بولۇپمۇ خىتاي بىلەن بولغان «سودا ئۇرۇشى» دا خىتاينىڭ ئۇزۇن يىللاردىن بۇيان ئامېرىكادىن پايدىللىنىش، ئامېرىكانىڭ ئەقلىي مۈلۈكلىرىنى ئوغرىلاش قاتارلىق بىر قاتار قىلمىشلىرىغا ئۈنۈملۈك چەك قويغانلىقىنى، خىتايغا «يېتەر ئەمدى» دېگەنلىكىنى ئەسكەرتىپ ئۆتتى.

تەپسىلاتى...

گېرمانىيە ھۆكۈمىتىنىڭ ئىچكى دوكلاتى: «ئۇيغۇرلار خىتايغا قايتۇرۇلسا ئىز-دېرەكسىز غايىب بولىدۇ»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

يېقىندا گېرمانىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ ئۇيغۇرلار ھەققىدىكى بىر مەخپىي دوكلاتى ئاشكارىلىنىپ، ھۆكۈمەتنىڭ ئۇيغۇر رايوندىكى كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكى ئىلگىرى سۈرۈلدى.

مەزكۇر دوكلات ئۆتكەن ھەپتە «گېرمانىيە دولقۇنلىرى» قاتارلىق نوپۇزلۇق گېرمانىيە تاراتقۇلىرى تەرىپىدىن ئاشكارىلانغان. گېرمانىيە تاراتقۇلىرىنىڭ تەكىتلىشىچە، دوكلاتتا 2016‏-يىلدىن كېيىن خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى نىشان قىلغان باستۇرۇش تەدبىرلىرى ۋە سىستېمىلىق كەمسىتىش ھەرىكەتلىرىنى «جىددىي رەۋىشتە كۈچەيتكەنلىكى، دوكلاتتا ئۇيغۇرلارنىڭ خىتايغا قايتۇرۇپ بېرىلسە ئىز-دېرەكسىز غايىب بولىدىغانلىقى» تەكىتلەنگەن ئىكەن.

گېرمانىيە ھۆكۈمىتى ئۇيغۇر رايونىنىڭ ۋەزىيىتىدىن ئەندىشە قىلىۋاتقانلىقىنى ئىزچىل تەكىتلەپ كەلگەن بولسىمۇ، لېكىن ئۇ رايوندىكى يىغىۋېلىش لاگېرلىرىنى تەنقىدلەشتە ئېھتىياتچان پوزىتسىيە تۇتۇپ كەلگەن ئىدى. زېمىنىس، ۋولكېس-ۋاگېن قاتارلىق گېرمانىيە شىركەتلىرىنىڭ ئۇيغۇر رايونىدىكى زاۋۇتلىرى ئىزچىل مەشغۇلات قىلىپ كەلگەن ئىدى.

تەپسىلاتى...

گېرمانىيەدىكى تۈرك تەشكىلاتلىرى ۋە تۈرك جامائىتى ئارىسىدا ئۇيغۇرلارغا ياردەم بېرىش دولقۇنى كۆتۈرۈلمەكتە

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇر دىيارىدىكى خىتاينىڭ جازا لاگېرلىرىغا مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلار ھەم ئۇيغۇرلار ئۇچراۋاتقان زۇلۇملارغا مۇناسىۋەتلىك مەلۇماتلارنىڭ خەلقئارا مەتبۇئاتلاردا كۆپلەپ ئېلان قىلىنىشى نەتىجىسىدە غەرب ئەللىرى خەلقلىرىنىڭ ئۇيغۇرلارغا بولغان ھېسداشلىقى بارغانسېرى كۈچەيمەكتە. بولۇپمۇ ياۋروپادىكى تۈركلەر ئارىسىدا ئۇيغۇرلارغا ياردەم بېرىش دولقۇنى كۆتۈرۈلۈپ، تۈرك تەشكىلاتلىرى، مەسچىتلىرى، جامائىتى ئۆزلۈكىدىن ھەرىكەتكە كېلىپ، تۈرلۈك پائالىيەتلەرنى تەشكىللىمەكتە.

ئاخىرقى ئىككى ئايدىن بۇيان گېرمانىيەدىكى تۈرك تەشكىلاتلىرىنىڭ يېتەكچىلىكىدە گېرمانىيەدىكى كۆپلىگەن شەھەرلەردە خىتاينىڭ زۇلۇم سىياسىتىگە، جازا لاگېرلىرىغا قارشى نامايىشلار ئېلىپ بېرىلغان ئىدى. ھازىر تەشكىلاتلاردىن سىرت تۈرك جامائىتىمۇ ئۆزلۈكىدىن قوزغىلىپ، ئۇيغۇرلارغا ياردەم بېرىشكە مۇناسىۋەتلىك تۈرلۈك پائالىيەتلەرنى ئورۇنلاشتۇرماقتا. بۇلارنىڭ بىرى، 2-فېۋرال كۈنى گېرمانىيەنىڭ بىلېفېلد شەھىرىدە ئۆتكۈزۈلگەن ئۇيغۇرلارغا ياردەم ھەرىكىتىدۇر.

تەپسىلاتى...

گۈلنىسا قاۋۇل: «بالىلىرىم 4 يىلدىن بىرى دادىسىز»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ ئۇيغۇر رايونىدىكى يۇقىرى بېسىملىق سىياسىتى ۋە تۇتقۇن قىلىش ھەرىكىتى چەتئەلدىكى ئۇيغۇرلارنىڭ تۇرمۇشىغا قاتتىق تەسىر كۆرسەتمەكتە.

خىتاينىڭ يىغىۋېلىش لاگېرلىرى ۋە تۈرمىلىرىگە سولانغان ئۇيغۇرلارنىڭ چەتئەلدىكى ئائىلىلىرى داۋاملىق يېقىنلىرىنىڭ ئىز-دېرىكىنى قىلماقتا. پارچىلانغان ئۇيغۇر ئائىلىلىرىنىڭ چەتئەل تۇرمۇشىدىكى قىيىنچىلىقلىرى مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلار يولۇقۇۋاتقان مۇھىم مەسىلىلەرنىڭ بىرى بولماقتا.

گۈلنىسا قاۋۇل خانىمنىڭ ئائىلىسى دەل خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بىۋاسىتە زىيانكەشلىكىگە ئۇچرىغان ئائىلىلەرنىڭ بىرى.

گۈلنىسا قاۋۇل ئۈرۈمچى شەھىرىدىن، بۇ يىل 43 ياشتا، ھازىر 3 بالىسى بىلەن ئىستانبۇلدا ياشايدۇ. 2015-يىلى 8-ئاينىڭ ئاخىرى گۈلنىسا خانىمنىڭ يولدىشى مۇھەممەت قۇربان ئۈچىنچى بالىسى 40 كۈنلۈك بولغاندا ۋەتەنگە قايتقان. خىتاي دائىرىلىرى مۇھەممەت قۇرباننى ھېچقانداق سەۋەب كۆرسەتمەستىن ئۈرۈمچى ئايرودرومىدىلا تۇتقۇن قىلغان. بۈگۈنگىچە گۈلنىسا خانىم ۋە ئۇنىڭ ئۈچ بالىسى مۇھەممەت قۇرباندىن ھېچقانداق خەۋەر ئالالمايۋېتىپتۇ.

تەپسىلاتى...

دائىرىلەر ئۇيغۇر رايونىدا «ۋۇخەن ۋىرۇسى» غا ئالاقىدار ئۇچۇرلارنىڭ «دۆلەت مەخپىيەتلىكى» گە ياتىدىغانلىقىنى تىلغا ئالدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

مۇخبىرىمىز «ۋۇخەن ۋىرۇسى» نىڭ ئۇيغۇر رايونىغا تارقىلىش ئەھۋالى ھەققىدە مەلۇمات ئېلىش ئۈچۈن رايوندىكى ھەر دەرىجلىك سەھىيە تارماقلىرىغا تېلېفون قىلدى. كۆپىنچە خادىملار بۇ ھەقتە ئۇچۇر بېرەلمەيدىغانلىقىنى بىلدۈرسە، يەنە بەزى خادىملار بۇ ھەقتىكى ئۇچۇرلارنىڭ «دۆلەت مەخپىيەتلىكى» گە ياتىدىغانلىقىنى ئاشكارا تىلغا ئالدى. ئامېرىكادا ياشاۋاتقان تىببىي مۇتەخەسىس مەمەت ئىمىن ئەپەندى بۇ خىل جىددىي شاراكتېرلىق يۇقۇم ئۇچۇرلىرىنى يوشۇرۇشنىڭ مېدىتسىنادا توغرا تەدبىر دەپ قارالمايدىغانلىقىنى بىلدۈردى. ئۇ خىتاينىڭ «ۋۇخەن ۋىرۇسى» سەۋەبلىك ئۇيغۇر ۋەزىيىتىنىڭ خەلقئارادا قايتىدىن قىزىق نۇقتىغا ئايلىنىپ قېلىشىدىن ئەندىشە قىلىۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.

ھۆرمەتلىك رادىيو ئاڭلىغۇچىلار، پۈتۈن دۇنيادا ۋەھىمە پەيدا قىلغان ۋە ئومۇمىيۈزلۈك مۇداپىيە تەدبىرلىرى ئېلىنىۋاتقان «ۋۇخەن ۋىرۇسى» نىڭ ئۇيغۇر رايونىغا تارقىلىش ئەھۋالىنى ئېنىقلاش ئۈچۈن رايوندىكى ھەر دەرىجلىك سەھىيە تارماقلىرىغا تېلېفون قىلدۇق. تېلېفونىمىزنى قوبۇل قىلغان قەشقەردىكى«120» جىددىي قۇتقۇزۇش ئەترىتى بۇ ھەقتە سەھىيە ئىدارىسىدىن مەلۇمات ئېلىشىمىزنى تەۋسىيە قىلدى. قۇمۇل ۋىلايەتلىك جىددىي قۇتقۇزۇش ئەترىتى ئۆز تەۋەلىكىدە «ۋۇخەن ۋىرۇسى» دىن يۇقۇملانغانلارنىڭ بارلىقىنى ئىنكار قىلماسلىق بىلەن بىرلىكتە بۇ ھەقتە مەلۇمات بېرىشتىن ئۆزلىرىنى قاچۇردى.

نۆۋەتتە «ۋۇخەن ۋىرۇسى» تارقىلىشچانلىقىنىڭ تېزلىكى، ئۆلۆم خەتىرىنىڭ زورلىقى ۋە تېخىچە داۋاسى تېپىلماسلىقىدەك ۋەھىمىسى بىلەن دۇنيانىڭ ھەممىلا يېرىدە ئالاقىدار تارماقلارنى جىددىيلەشتۈرمەكتە. ۋىرۇسقا قارىتا قوللىنىۋاتقان تەدبىرلەردىن بىرى كەڭ-كۆلەمدە ئۇچۇر ئورتاقلىشىش، بۇ ئارقىلىق كىشىلەرنىڭ ۋىرۇسقا قارىتا سەزگۈرلىكىنى ئاشۇرۇش، مۇداپىيەلىنىش پۇرسىتى يارىتىپ بېرىش ۋە خەلقئاراۋىي ھەمكارلىقنى شەكىللەندۈرۈشتۈر. ئەمما خىتاي دائىرىلىرىنىڭ بولۇپمۇ ئۇيغۇر رايونلۇق دائىرىلەرنىڭ بۇ ئېقىمغا ماسلاشمايۋاتقانلىقى مەلۇم بولماقتا. سانجىدىكى بىر ئالاقىدار خادىم بۇ ھەقتە ئۇچۇر بېرەلمەيدىغانلىقىنى ئوچۇق ئېيتتى.

نۆۋەتتە ئامېرىكادا تىببىي تەتقىقات بىلەن شۇغۇللىنىۋاتقان دوكتور مەمەت ئېمىن ئەپەندى بۇ خىل ئۇچۇرلارنى يوشۇرۇشنىڭ مېدىتسىنادا توغرا تەدبىر دەپ قارالمايدىغانلىقىنى تەكىتلەش بىلەن بىرلىكتە بۇ خىل ئۇچۇر كونتروللىقىنىڭ كىشىلەرنى كېسەل ئاپتىگە قارىتا بىخۇتلاشتۇرىدىغانلىقى ۋە مۇداپىيەدىن مەھرۇم قالدۇرىدىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.

ئاقتۇ ناھىيەسىدىكى جىددىي قۇتقۇزۇش قوماندانلىق مەركىزىنىڭ خادىملىرى «ۋۇخەن ۋىرۇسى» دىن يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن ناھىيەدە 7 خىزمەت گۇرۇپپىسى قۇرۇلغانلىقى ۋە بىر قاتار تەدبىرلەرنى قوللىنىۋاتقانلىقىنى ئاشكارىلىغان بولسىمۇ، ئەمما ھازىرغا قەدەر قانچە بىمارنىڭ بايقالغانلىقى ۋە قايسىي دوختۇرخانىدا تەكشۈرۈلىۋاتقانلىقى ھەققىدە مەلۇمات بەرمىدى. ئۈرۈمچىدىكى ئالاقىدار خادىملاردىن بىرى بۇ ئۇچۇرلارنىڭ «دۆلەت مەخپىيەتلىكى» گە ياتىدىغانلىقىنى ئاشكارا تىلغا ئالدى.

دوكتور مەمەت ئېمىن ئەپەندى خىتاينىڭ ئۇيغۇر رايونىدا «ۋۇخەن ۋىرۇسى» ھەققىدىكى ئۇچۇرلارنىڭ «دۆلەت مەخپىيەتلىكى» قاتارىدا كۆرۈشىنىڭ سەۋەبلىرى ئۈستىدە توختالدى. ئۇ خىتاينىڭ ئاساسلىقى «ۋۇخەن ۋىرۇسى» ئۇچۇرلىرى ئارقىلىق ئۇيغۇر ۋەزىيىتىنىڭ خەلقئارا خەۋەرلەردە قايتىدىن قىزىق نۇقتىغا ئايلىنىشىدىن ئەندىشە قىلىۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر مەسىلىسى ئەنگلىيەدىكى يەھۇدىي ۋە مۇسۇلمان جامائەتلىرىنىڭ ئورتاق قىزىقىش نۇقتىسى بولۇپ قالغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئەنگلىيەدىكى يەھۇدىيلار بىلەن مۇسۇلمانلارنىڭ پەلەستىن مەسىلىسى، سىياسىي ۋە دىنىي-ئېتىقادتىكى مۇرەككەپ ئىختىلاپلار سەۋەبلىك نۇرغۇن ئىشلاردا ئورتاق پىكىر ھاسىل قىلىپ، ھەمكارلىق ئېلىپ بېرىشى بەسى مۈشكۈل بولسىمۇ، لېكىن بۇ ئىختىلاپلار ئۇلارنىڭ ئۇيغۇرلار مەسىلىسىدە ھەمكارلىقىغا توسقۇنلۇق قىلالمىدى. مەلۇم بولۇشىچە، . خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ 1 مىليوندىن 3 مىليونغىچە بولغان ئۇيغۇر، قازاق قاتارلىق مۇسۇلمانلارنى لاگېرلارغا قاماپ، ئۇلارنى خورلاشتەك قورقۇنچلۇق مۇئامىلىسىگە قارشى تۇرۇش ئۇلارنىڭ بۇ جەھەتتىكى ئورتاق ھەمكارلىق نۇقتىسى بولۇپ قالدى.

ئەنگلىيەدىكى يەھۇدىي جامائىتىنىڭ ھەيئەتلەر كېڭىشى بىلەن ئەنگلىيە مەملىكەتلىك ئىماملار مەسلىھەت كېڭىشى 30‏-يانۋار كۈنى ئەنگلىيە پارلامېنتىدا يىغىن ئۆتكۈزۈپ، ئۇيغۇر ۋەزىيىتى ۋە ئۇلارغا قانداق ياردەم قىلىشنى مۇزاكىرە قىلغان. ئەنگلىيە يەھۇدىي جامائىتى ھەيئەتلەر كېڭىشىنىڭ تەشكىللىشىدىكى بۇ يىغىندا ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى ۋەزىيىتى تونۇشتۇرۇلۇپ، ئەنگلىيەدىكى يەھۇدىي ۋە مۇسۇلمان جامائەتلىرىنىڭ ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قانۇنى چىقىرىلىشى ۋە خۇاۋېي شىركىتىنىڭ چەكلىنىشىگە ياردەم قىلىشى تەلەپ قىلىنغان. ئەنگلىيە يەھۇدىي جامائىتى ھەيئەتلەر كېڭىشىنى ئەزاسى راباي دەيۋىد مەيسون زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، يەھۇدىيلارنىڭ نېمە ئۈچۈن ئۇيغۇرلارغا ياردەم قىلىش مەجبۇرىيىتى ھېس قىلىۋاتقانلىقىنى چۈشەندۈردى. ئۇنىڭ تەكىتلىشىچە، يەھۇدىي چوڭ قىرغىنچىلىقىنىڭ 75 يىللىقى خاتىرىلىنىۋاتقان بىر مەزگىلدە مىليونلىغان ئۇيغۇرنىڭ لاگېرلارغا قامىلىشى يەھۇدىيلارنى قاتتىق بىئارام قىلماقتىكەن.

تەپسىلاتى...

گېرمانىيەدىكى باۋارىيە پارلامېنتىنىڭ ئەزالىرى شىتاتلىق پارلامېنتقا ئىلھام توختى ھەققىدە مەكتۇب يوللىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

گېرمانىيەنىڭ باۋارىيە پارلامېنتىدىكى 6 نەپەر پارلامېنت ئەزاسى يېقىندا باۋارىيە پارلامېنتىغا بىرلەشمە ئىمزالىق مەكتۇب يولىغان. مەكتۇپتا خىتاي دائىرىلىرى تەرىپىدىن مۇددەتسىز قاماققا ھۆكۈم قىلىنغان، كۆپ خىل خەلقئارالىق كىشىلىك ھوقۇق مۇكاپاتلىرىغا ئېرىشكەن ئۇيغۇر زىيالىسى ئىلھام توختىنىڭ تۈرمىدىكى ئەھۋالىنى سۈرۈشتۈرۈش ۋە ئىلھام توختىنى ئەركىنلىككە چىقىرىش تەلەپ قىلىنغان. 28-يانۋار كۈنى ئۇلار باۋارىيە شىتاتلىق پارلامېنتىدىن ئۆزلىرى ئەۋەتكەن بىرلەشمە مەكتۇبىغا يېزىلغان جاۋاپ خەتنى تاپشۇرۇۋالغان.

گېرمانيەدىكى «ئىلھام توختىنى قوللاش گۇرۇپپىسى» نىڭ مەسئۇلى ئەنۋەرجان ئەپەندى باۋارىيە پارلامېنتىنىڭ ئىلھام توختى مەسىلىسى ھەققىدە 6 نەپەر پارلامېنت ئەزاسىغا قايتۇرغان جاۋاپ خېتىنىڭ مەزمۇنىنى تونۇشتۇرۇپ ئۆتتى.

ئەنۋەرجان ئەپەندى 30-يانۋار كۈنى زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، ئىمزالىق مەكتۇبنى يوللىغان پارلامېنت ئەزالىرىدىن ئارىف تاشدېلېندىن ئۆزىگە ئېلخېت كەلگەنلىكى، بۇ خەت ئارقىلىق ئۆزىنىڭ باۋارىيە شىتاتلىق پارلامېنتىنىڭ ئىلھام توختى توغرىلىق قايتۇرغان جاۋاب خەتنىڭ مەزمۇنىدىن خەۋەردار بولغانلىقىنى بىلدۈردى.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىدە دىنىي زىيانكەشلىككە خاتىمە بېرىش تېمىسىدا گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنى ئېچىلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسى قارمىقىدىكى تاشقى ئىشلار كومىتېتى نۆۋەتتە دۇنيا مىقياسىدا ئەۋج ئېلىۋاتقان شۇنداقلا ھۆكۈمەتلەرنىڭ بىۋاسىتە ئارقا تىرەك بولۇشى بىلەن بارغانسېرى يۇقىرى پەللىگە چىقىۋاتقان دىنىي ئېتىقاد زىيانكەشلىكىنىڭ ئەڭ يېڭى ئەھۋالىغا قاراپ چىقىش ئۈچۈن 28-يانۋار كۈنى مەخسۇس گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنى ئۆتكۈزدى.

ئالدى بىلەن تاشقى ئىشلار كومىتېتىنىڭ رەئىسى كارېن باس خانىم سۆز ئېلىپ، دىنىي ئېتىقاد زىيانكەشلىكىنىڭ ھازىر پۇقرالارنى جىنايى جازا ئۆلچىمى بويىچە جازالاشقا ئايلىنىپ قېلىۋاتقانلىقىنى سۆزلەپ ئۆتتى. كارېن خانىم سۆزىدە خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قىلىۋاتقانلىرىنى ئالاھىدە مىسال قاتارىدا تىلغا ئېلىپ «خىتاي ھازىر ئۇيغۇرلارنى لاگېرلارغا قاماش ئارقىلىق ئۇلارنى ھاراق ئىچىشكە ۋە چوشقا گۆشى يېيىشكە مەجبۇرلاۋاتىدۇ. مۇشۇنىڭ ئۆزىلا ئۇيغۇرلارنىڭ كىشىلىك ھوقۇقتا قايسى ئەھۋالدا ئىكەنلىكىنى كۆرۈۋالغىلى بولىدۇ» دېدى.

تەپسىلاتى...

پاسپورت مەسىلىسى سەئۇدىدىكى ئۇيغۇر مۇھاجىرلىرىنىڭ كېلەچىكىدە ئېنىقسىزلىق پەيدا قىلماقتا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ سەئۇدى ئەرەبىستاندىكى ئەلچىخانىسىنىڭ ئۇيغۇرلارغا پاسپورت يېڭىلاپ بەرمەسلىكى پاسپورت قەرەلى توشۇپ كەتكەن ياكى توشۇپ كېتىش ئالدىدىكى ئۇيغۇرلارغا زور كاشىلا پەيدا قىلىپ، ئوقۇش، تىجارەت، تىرىكچىلىك ۋە چەتئەلگە چىقىش ئىشلىرىدا زور قىيىنچىلىق پەيدا قىلىۋاتقانلىقى مەلۇم. ئۇلارنىڭ تەكىتلىشىچە، پاسپورت قەرەلىنىڭ توشۇپ كېتىپ، ھۆججەتسىز قېلىشتەك بۇ ئەھۋال ئۇلارنىڭ دۆلەت تەۋەلىكىسىز قېلىپ، كېلەچىكى ئېنىقسىزلىققا مەھكۇم بولۇشتەك خەۋپنى تۇغدۇرماقتىكەن.

مەزكۇر مەسىلە فىرانسىيە ئاگېنتلىقىنىڭ دىققىتىنى قوزغىغان. مەزكۇر ئاگېنتلىق 27‏-يانۋار كۈنى بەرگەن خەۋىرىدە سەئۇدىدىكى بۇ ئۇيغۇرلارنىڭ بىر خىل «مۇمكىنسىز تاللاشقا دۇچ كەلگەنلىكى» نى ئىلگىرى سۈرگەنىدى. بىز 28‏-يانۋار كۈنى سەئۇدى ئەرەبىستاندىكى بەزى ئۇيغۇر مۇھاجىرلار بىلەن ئالاقىلىشىپ، ئۇلارنىڭ پاسپورت مەسىلىسىدىكى قىيىنچىلىقىغا دائىر بەزى تەپسىلاتلارنى ئىگىلىدۇق. ئۇلارنىڭ تەكىتلىشىچە، خىتاينىڭ سەئۇدى ئەرەبىستاندىكى ئەلچىخانىسى پاسپورت يېڭىلاشقا ئىلتىماس قىلغان ئۇيغۇرلارغا ئاق پاسپورت بېرىدىكەن. بۇ پاسپورت پەقەت خىتايغا قايتىپ كېتىشكىلا يارايدىكەن. لېكىن چەتئەلدىكى ئۇيغۇرلار پائالىيەتچىلەر، خىتايغا قايتىپ بارغان ھەرقانداق ئۇيغۇرنى لاگېرلارنىڭ كۈتۈپ تۇرغانلىقىنى ئاگاھلاندۇرماقتا. ئۇلارنىڭ تەكىتلىشىچە، «ئۇيغۇرلارغا پاسپورت يېڭىلاپ بەرمەسلىك ئۇلارنى خىتايغا قايتۇرۇپ كېتىشكە مەجبۇرلاشتىكى بىر خىل ئىستراتېگىيە» ئىكەن.

تەپسىلاتى...

«ۋىرۇس لاگېردىكىلەرگە تەھدىت» ھەرىكىتى دىققەت تارتماقتا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ۋۇخەن ۋىرۇسى نۆۋەتتە يەر شارى خاراكتېرلىك جىددىي ئاممىۋى سەھىيە ۋەقەسى بولماقتا. پۈتكۈل ئاخبارات ۋاسىتىلىرىنىڭ مەركىزى دىققەت نۇقتىسىمۇ بۇ ۋىرۇسنىڭ خەلقئارادىكى يۇقۇم ۋەزىيىتى ۋە ئۇنىڭ تەسىرىگە مەركەزلەشتى.

پۈتۈن دۇنيا خىتايدىن تارقالغان يېڭى تىپتىكى تاجسىمان ۋىرۇسى، يەنى ۋۇخەن ۋىرۇسىنىڭ يۇقۇمىغا تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن تەدبىر ئېلىۋاتقان بىر پەيتتە مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلار ۋە لاگېر مەسىلىگە كۆڭۈل بۆلۈۋاتقان مۇتەخەسسىسلەرنى ئەڭ ئاۋۋال ئەندىشىگە سالغان مەسىلە يەنىلا بۇ ۋىرۇسنىڭ لاگېرلارغا تارقىلىپ قېلىش خەۋپىدۇر.

بەزى ئۇيغۇرلار. مۇبادا ۋۇخەن ۋىرۇسى، ئادەم زىچ، كېسەلدىن مۇداپىئەلىنىش شەرت-شارائىتىدىن مەھرۇم قالغان، ئىممۇنىتېت كۈچى ئاجىزلىغان مىليونلىغان ئىنسانلار سولانغان لاگېرلارغا تارقىلىپ قالسا، ئۇنىڭ كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئاقىۋىتىنى تەسەۋۋۇر قىلىشنىڭ تەس ئىكەنلىكىنى تەكىتلىمەكتە. ھەتتا ھازىر قازاقىستاندا ياشاۋاتقان ئەڭ يېقىندا لاگېردىن قويۇپ بېرىلگەن شاھىت ھېسابلىنىدىغان تۇرسۇنئاي باھاۋۇدىن خانىم مەخسۇس رادىيومىز بىلەن ئالاقىلىشىپ، ۋىرۇس ئۇيغۇر دىيارىغا كەپتۇ دېگەننى ئاڭلىغاندىن بۇيان چوڭقۇر ئەندىشىگە پاتقانلىقىنى بىلدۈردى:

تەپسىلاتى...