شۆھرەت زاكىرنىڭ لاگېر ھەققىدىكى باياناتى تېخىمۇ كۈچلۈك قارشى ئىنكاس قوزغىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسى ئۆزىنىڭ «ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇقى قانۇنى لايىھە» سىنى ئاۋازغا قويۇپ، 1 گە قارشى 407 ئاۋاز بىلەن ماقۇللاپ بىر ھەپتە بولماي، خىتاي دۆلەت كابىنېتىنىڭ 9-دېكابىر بېيجىڭدا ئۆتكۈزگەن ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنىدا، خىتاينىڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىغا قويغان رەئىسى شۆھرەت زاكىر «كەسپىي تەربىيەلەش مەركەزلىرى» نامىدىكى لاگېرلاردا تۇتۇپ تۇرۇۋاتقان تۇتقۇنلارنىڭ «ئوقۇش» پۈتتۈرۈپ، ئۆيلىرىگە قايتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى. ئۇنىڭ باياناتى خىتاي ئىچى-تېشىدىكى ئاساسلىق ئاخباراتلاردا ئېلان قىلىنغاندىن كېيىن زور قارشى ئىنكاسلارنىڭ، شۇنداقلا چەتئەللەردىكى ئۇيغۇرلارنىڭ خىتاي ھۆكۈمىتىگە قارشى ئاۋازىنىڭ كۈچىيىشىگە سەۋەب بولماقتا.

سۆزىنى غەرب ئەللىرىنىڭ لاگېرلار ھەققىدىكى تەنقىدلىرىنى ۋە ئامېرىكانىڭ «ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قانۇن لايىھەسى» نى ئەيىبلەش بىلەن باشلىغان شۆھرەت زاكىر مۇنداق دېگەن: «شىنجاڭ مەسىلىسىدە پىكىر بايان قىلىشقا ئەڭ ھوقۇقلۇق كىشىلەر شىنجاڭدىكى ھەر قايسى مىللەتلەر، شىنجاڭنى قالايمىقان قىلىش غەرىزىدىكىلەر قەستىنى ھەرگىز ئىشقا ئاشۇرالمايدۇ، ئامېركانىڭ تۆھمەت ۋە قارا سۈركىشى شىنجاڭنىڭ كىشىلىك ھوقۇق ساھەسىدىكى قولغا كەلتۈرگەن نەتىجىلىرىنى يوق قىلىۋېتەلمەيدۇ، يېقىندا بىر قىسىم مەتبۇتلار قايتا تەربىيەلەش مەركەزلىرىدىكىلەر ھەتتا ئىككى مىليونغا يېتىدۇ دەپتۇ، بۇ پۈتۈنلەي ئىغۋا، ھېچقانداق ئاساسى يوق، نۆۋەتتە ‹3نى ئۆگىنىپ، بىرنى يوقىتىش» ئۈچۈن تەربىيەلەنگۈچىلەرنىڭ ھەممىسى ئوقۇش پۈتتۈرۈپ بولدى. ئۇلار ھۆكۈمەتنىڭ ياردىمىدە مۇقىم ئىشقا ئورۇنلىشىپ، تۇرمۇش ساپاسى يۇقىرىقى كۆتۈرۈلدى. بەختلىك تۇرمۇشقا ئېرىشتى».

تەپسىلاتى...

لاگېرلارنىڭ قاراڭغۇ سايىسىدىكى «بېيجىڭ ئولىمپىك مۇسابىقىسى»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلار دىيارىدىكى سىياسىي باستۇرۇش ھەرىكىتىنىڭ خەلقئاراغا كۆپلەپ مەلۇم بولۇشىغا ئەگىشىپ، خەلقئارادا بۇنىڭغا قارشى چارە-تەدبىر قوللىنىش چۇقانلىرى بارغانسېرى كۆپلەپ ئوتتۇرىغا چىقىشقا باشلىدى.

خىتايدا ئۆتكۈزۈلمەكچى بولۇۋاتقان 2022-يىلىدىكى قىشلىق ئولىمپىك يىغىنىنى بايقۇت قىلىش ھەمدە بېيجىڭ شەھىرىگە بېرىلگەن ساھىبخانىلىق ھوقۇقىنى بىكار قىلىش چاقىرىقلىرى ئەنە شۇنىڭ بىرىدۇر.

ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىدىكى بىر قىسىم يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارلار، جۈملىدىن كېڭەش پالاتا ئەزاسى ماركو رۇبىيو خەلقئارا ئولىمپىك كومىتېتىدىن «بېيجىڭنىڭ 2022-يىللىق قىشلىق ئولىمپىك يىغىنىنى ئۆتكۈزۈش ھوقۇقىنى قايتۇرۇۋېلىشىڭلارنى سورايمەن» دەپ ئاشكارا ئىپادە بىلدۈرگەندىن كېيىن بۇ چاقىرىق كۆپلىگەن كىشىلەرنىڭ قوللىشىغا ئېرىشتى. ئاۋسترالىيەدىكى داڭلىق ئوبزورچىلاردىن س. ج. ۋېرلېمەن (C. J. Werleman) ئاشۇ خىل كىشىلەرنىڭ بىرى.

تەپسىلاتى...

ئانالىزچىلار: خىتاي ھۆكۈمىتى ۋە ئەمەلدارلىرىنى ئەنسىرەتكىنى «ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قانۇن لايىھەسى» نىڭ قاراتمىلىقى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

بىرنەچچە كۈندىن بۇيان خىتاينىڭ ھۆكۈمەت تاراتقۇلىرىدا، 3-دېكابىر كۈنى ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسىدا ماقۇللۇقتىن ئۆتكەن «ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قانۇن لايىھەسى» يەنى، يەنى «ئۇيغۇر 2019» ناملىق قانۇن لايىھەسىگە بولغان نارازىلىق باياناتلىرى كەڭ دائىرىدە بېرىلمەكتە. شۇنىڭ بىلەن بىللە يەنە خەلقئارا تاراتقۇلار خەۋەرلىرىدە يەنە ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىكى بىر قىسىم خىتاي كادىرلىرى ۋە كۆچمەن خىتاي پۇقرالىرىنىڭ رايوندىكى ئېغىر سىياسىي ۋەزىيەت ۋە ئامېرىكانىڭ مەزكۇر قانۇن لايىھەسىدىكى بەلگىلىمىلەردىن قاتتىق بېسىم ھېس قىلىپ، ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىن كېتىشكە ئۇرۇنۇۋاتقانلىقى ئىلگىرى سۈرۈلدى.

خوڭكوڭدا چىقىدىغان «جەنۇبىي خىتاي سەھىرى گېزىتى» ۋە «گېرمانىيە ئاۋازى» رادىيوسى قاتارلىقلارنىڭ 4-دېكابىردىكى خەۋەرلىرىدە ۋە رادىيومىز خىتاي بۆلۈمى ھەم گۇاڭدۇڭ بۆلۈمى قاتارلىقلارنىڭ 5-دېكابىردىكى خەۋەرلىرىدە، ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسىدا «ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قانۇن لايىھەسى» نىڭ ماقۇللۇقتىن ئۆتكەنلىك خەۋىرى ئېلان قىلىنىشى سەۋەبلىك، ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىكى بىر تۈركۈم خىتاي كادىرلىرى ۋە خىتاي كۆچمەنلىرىنىڭ ئامېرىكانىڭ جازالاش ئوبيېكتى بولۇپ قېلىشتىن ئەنسىرەپ، ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىن كېتىشكە ئۇرۇنۇۋاتقانلىقى خەۋەر قىلىندى.

تەپسىلاتى...

خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى: «ھۆكۈمەت تۇتقۇنلارنىڭ قويۇپ بېرىلگەنلىكىگە دەلىل كۆرسەتسۇن»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى بايانات ئېلان قىلىپ، ئۇيغۇر رايونىدىكى لاگېرلاردا تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقان تۇتقۇنلار قويۇپ بېرىلگەن بولسا، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بۇنىڭ دەلىل كۆرسىتىشىنى تەلەپ قىلدى.

مەزكۇر تەشكىلاتنى 9‏-دېكابىر كۈنى ئېلان قىلغان باياناتى ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق ھۆكۈمەت رەئىسى شۆھرەت زاكىرنىڭ بېيجىڭدا ئاخبارات ئېلان قىلىپ، «كەسپىي تەربىيەلەش مەركەزلىرى» دىكى كۇرسانتلارنىڭ «ھەممىسى ئوقۇش پۈتتۈردى» دېگەن سۆزىگە قارىتا ئېلان قىلىنغان. باياناتتا، خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتىنىڭ شەرقىي ئاسىيا رايونى ئىشلىرىغا مەسئۇل دىرېكتورى نىكولاس بېكىلىن، «ئەگەر ئۇيغۇرلار ۋە باشقا مۇسۇلمان ئاز سانلىق مىللەتلەر يۇقىرى بېسىملىق بۇ تۇتقۇنلار لاگېرلىرىدىن قويۇپ بېرىلگەن بولسا، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بۇنى ئىسپاتلاش مەسئۇلىيىتى بار» دېگەن. ئۇنىڭ قەيت قىلىشىچە، شۆھرەت زاكىرنىڭ سۆزى «بىر ئىلگىرىلەشتەك قىلسىمۇ، لېكىن بۇ بەكرەك خىتاي تەشۋىقات ماشىنىسىنىڭ شىنجاڭدىكى قورقۇنچلۇق كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكى خەلقئارانىڭ تېخىمۇ كۈچلۈك تەنقىدكە دۇچ كېلىۋاتقاندا دىققەتنى باشقا ياققا بۇراشقا ئۇرۇنۇۋاتقانلىقىغا ئوخشايدىكەن».

تەپسىلاتى...

ياۋروپا ئىتتىپاقى «ماگنىتىسكىي قانۇنى» ماقۇللاپ، كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىرىنى جاۋابكارلىققا تارتىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ياۋروپا ئىتتىپاقى 9‏-دېكابىر ئۆزىنىڭ «ماگنىتىسكىي قانۇنى» نى ماقۇللاپ، دۇنيادىكى ھەر قايسى جايلىرىدىكى كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىرىنى جاۋابكارلىققا تارتىدىغانلىقىنى ئېلان قىلغان.

ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ «دۇنيا كىشىلىك ھوقۇق كۈنى» ھارپىسىدا، شۇنداقلا خەلقئارادا خىتاينىڭ ئۇيغۇر رايونىدىكى ئېغىر كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكىنى جاۋابكارلىققا تارتىش دولقۇنى كۆتۈرۈلگەن مەزگىلدە «ماگنىتىسكىي قانۇنى» ماقۇللايدىغانلىقىنى ئېلان قىلىشى ئالاھىدە دىققەت قوزغىدى. ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ تاشقى ئىشلار بىخەتەرلىك ئالىي كومىسسارى جوسېف بورېلنىڭ بىلدۈرۈشىچە، ياۋروپا ئىتتىپاقى تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىرىنىڭ 9‏-دېكابىر كۈنى بىريۇسسېلدا ئۆتكۈزۈلگەن يىغىنى بىردەك ماگنىتىسكىي قانۇنى چىقىرىپ، كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىرىنى جاۋابكارلىققا تارتىشنى قارار قىلغان.

جوسېف بورېل مۇخبىرلارغا بەرگەن باياناتىدا، «بىز قانۇن چىقىرىپ، كىشىلىك ھوقۇقنى دەپسەندە قىلىش قىلمىشلىرىغا قارشى يەر شارى خاراكتېرلىك جازالاش تەدبىرى يۈرگۈزۈشنى قارار قىلدۇق. ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ قانۇنى ئامېرىكىنىڭ ماگنىتىسكىي قانۇنى بىلەن ئوخشاش بولىدۇ» دېگەن. ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسىنىڭ 3‏-دېكابىر كۈنى ماقۇللانغان «ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قانۇن لايىھەسى» دە ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ «ماگنىتىسكىي كىشىلىك ھوقۇق قانۇنى» نى ئىشقا سېلىپ، چېن چۈەنگو باشچىلىقىدىكى ئۇيغۇر رايونىدا كىشىلىك ھوقۇقنى دەپسەندە قىلىۋاتقان خىتاي ئەمەلدارلىرىنى جاۋابكارلىققا تارتىش تەلەپ قىلىنغان ئىدى. جوسېف باياناتىدا يەنە، «بۇ قانۇن ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ يەر شارى كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىلىرىدىكى يېتەكچىلىك ئورنىنى نامايان قىلىدىغان ئەستايىدىل بىر قەدەمدۇر» دېگەن.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا كېڭەش پالاتا ئەزالىرى: «خىتاينىڭ 2022-يىللىق قىشلىق ئولىمپىكىنى ئۆتكۈزۈش سالاھىيىتىگە قايتا قاراپ چىقىش كېرەك»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

يېقىندىن بۇيان ئۇيغۇر ئېلىدە قايتا تەربىيە لاگېرلىرىنى يولغا قويۇش ئارقىلىق 2 مىليون ئەتراپىدا كىشىنىڭ تۇتقۇن قىلىنىپ زۇلۇمغا ئۇچرىشىغا سەۋەب بولۇۋاتقان خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ 2022-يىللىق قىشلىق ئولىمپىك مۇسابىقىسىگە ساھىبخانلىق قىلىش سالاھىيىتىنى بىكار قىلىش ھەققىدە چاقىرىقلار ئوتتۇرىغا چىققانىدى.

ئامېرىكادىكى ئادۋوكات نۇرىي تۈركەل ئەپەندى بۇ يىل 5-ئايدا ئوسلودا ئېچىلغان «ئوسلو ئەركىنلىك مۇنبىرى» گە قاتنىشىپ، ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەزىيىتى ھەققىدە نۇتۇق سۆزلىگەندە بۇ چاقىرىقنى ئوتتۇرىغا قويغان. ئۇ نۇتۇقىدا، خەلقئارا جەمئىيەتتىن ئولىمپىك كومىتېتىغا بېسىم ئىشلىتىپ، ئەگەر خىتاي بۇ لاگېرلارنى تاقىمىغان تەقدىردە ئۇنىڭ ئولىمپىك ئۆتكۈزۈش ھەققىنى بىكار قىلىشنى تەلەپ قىلىشقا چاقىرغان. ئارقىدىن دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى ياش ئۇيغۇر پائالىيەتچىلىرىنىڭ ئورتاق ھەرىكەتكە كېلىشى بىلەن «ئۆزگىرىش» ناملىق تور بەتتە «ھوقۇق بولمىسا، ئولىمپىك مۇسابىقىسىمۇ بولمايدۇ» ماۋزۇلۇق ئىمزا قويۇش ھەرىكىتى باشلانغان.

5-دېكابىر كۈنى بولسا، ماركو رۇبىيو قاتارلىق 10 نەپەر ئامېرىكا كېڭەش پالاتا ئەزاسى خەلقئارا ئولىمپىك كومىتېتىغا بۇ مەسىلە ھەققىدە ئىمزالىق مەكتۇب يوللىشى بىلەن بۇ چاقىرىقلار يەنىمۇ كۈچ قازاندى.

تەپسىلاتى...

ياۋروپا ئۇيغۇر ئىنستىتۇتى ئۇيغۇر ئىلمىي ۋە مەدەنىيەت ئالىي سۇپىسى ھازىرلاشقا تەييارلىق قىلماقتا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

فىرانسىيەدىكى ياۋروپا ئۇيغۇر ئىنستىتۇتى خىزمەت دائىرىسى تېخىمۇ كېڭەيتىش پىلانلىرىنى ئىشقا ئاشۇرۇشتا پارىژدا بىر مەخسۇس ئورۇننى ئىجارىگە ئېلىپ، تۇنجى قېتىم ياۋروپادا ئۇيغۇر ئىلمىي ۋە مەدەنىيەت ئالىي سۇپىسى ھازىرلاشقا ئېھتىياجلىق بولۇپ، 2019-يىل 1-دېكابىر كۈنى رەسمىي ھالدا توردا پۈتۈن دۇنياغا ئۇيغۇرچە ۋە باشقا تىللاردا ئىئانە چاقىرىقى باشلىغان ئىدى. ياۋروپا ئۇيغۇر ئىنستىتۇتىنى بىر ئورۇنغا ئىگە قىلىش ئۈچۈن، يېقىنقى كۈنلەردىن بۇيان ئىجتىمائىي تارتقۇلاردا مەزكۇر ئىنستىتۇتنى ۋىدىيولۇق قوللاش چاقىرىقىغا ئاۋاز قوشۇش ۋە ئىئانە توپلاش داۋام قىلماقتا.

ياۋروپا ئۇيغۇر ئىنستىتۇتى ئون يىلدىن بېرى فىرانسىيەدە ئوغۇز ئۇيۇشمىسى نامىدا يۈزگە يېقىن پىدائىيلارنىڭ كۈچ چىقىرىشى بىلەن ئۇيغۇر تىلى ۋە مەدەنىيىتى ئۈچۈن خىزمەت قىلىپ كەلگەن بولۇپ بۇنىڭدىن كېيىن، بىر ئىنستىتۇت نامىدا پارىژدا بىر مەخسۇس ئورۇننى ئىجارىگە ئېلىپ، تۇنجى قېتىم ياۋروپادا ئۇيغۇر ئىلمىي ۋە مەدەنىيەت ئالىي سۇپىسى ھازىرلىماقچى ئىكەن. ئىنستىتۇت ئۇيغۇر تىلى ۋە مەدەنىيىتىنىڭ ئۆلمەسلىكى، داۋاملىق راۋاجلىنىشى ۋە ياۋروپادا گۈللىنىشى ئۈچۈن خىزمەت قىلىشنى غايە قىلغان بولۇپ، ئىنستىتۇتنىڭ قۇرغۇچىسى، بىريۇسسېل شەرقشۇناسلىق ئۇنىۋېرسىتېتىدا دوكتور ئاشتىلىق ئۇنۋانى ئۈچۈن تەتقىقاتقا قاتنىشىۋاتقان دىلنۇر رەيھان خانىم ئۆزىنىڭ ئىجتىمائىي تاراتقۇلارغا يوللىغان چاقىرىقىدا، ئۆزلىرىنىڭ مۇقىم ئورۇنغا ئىگە بولغاندىن كېيىن بۇ ئورۇندىن پايدىلىنىپ ئۇيغۇر تىلى ۋە باشقا ھەرخىل دەرسخانىلىرى، ئىلمىي تەتقىقات يىغىنلىرى، ئۇيغۇر مەدەنىيەت بايراملىرى، كۇتۇپخانا، نەشرىيات ۋە چايخانىلارنى تەسىس قىلىشنى پىلان قىلغانلىقىنى ئىلگىرى سۈرگەن.

تەپسىلاتى...

خىتاي پائالىيەتچىلىرى: «ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قانۇن لايىھەسى» خىتاينىڭ ئۇيغۇر سىياسىتىنىڭ ھەقىقىي ماھىيىتىنى ئاشكارىلىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

2019-يىل نويابىردا تۈزىتىش كىرگۈزۈلگەن S. 178 قانۇن لايىھەسى، يەنى «ئۇيغۇر 2019 ناملىق» قانۇن لايىھەسى 3-دېكابىر كۈنى ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىدە ئاۋازغا قويۇلۇپ، ئاۋام پالاتاسىدىن 407 ئاۋاز بىلەن مۇتلەق ئۈستۈنلۈكتە ماقۇللۇقتىن ئۆتتى. مەلۇم بولۇشىچە مەزكۇر قانۇن لايىھەسىنىڭ ئۆتكەنلىكى ئېلان قىلىنىپ ئۇزۇن ئۆتمەيلا خىتاي تاشقى ئىشلار باياناتچىسى خۇا چۈنيىڭ نارازىلىق باياناتى بەردى.

خۇا چۈنيىڭ 3-دېكابىردىكى باياناتىدا «مەزكۇر قانۇن لايىھەسى شىنجاڭنىڭ كىشىلىك ھوقۇق ئەھۋالىنى بۇرمىلاپ تەشۋىق قىلدى، جۇڭگونىڭ ئەسەبىيلىك ۋە تېررورىزمغا قارشى تىرىشچانلىقلىرىغا قارا سۈركىدى. جۇڭگونىڭ شىنجاڭنى باشقۇرۇش سىياسىتىگە يامان غەرەزدە ھۇجۇم قىلدى. خەلقئارا مۇناسىۋەت قانۇن-نىزاملارغا ئېغىر دەرىجىدە خىلاپلىق قىلدى. جۇڭگونىڭ ئىچكى ئىشىغا قوپاللىق بىلەن ئارىلاشتى. جۇڭگو تەرەپ بۇ قىلمىشقا قاتتىق نارازىلىق بىلدۈرىدۇ ۋە قەتئىي قارشى تۇرىدۇ.» دېگەن.

خىتاي باياناتچىسى خۇا چۈنيىڭ يەنە 4-دېكابىر كۈنى مەلۇم مۇخبىرنىڭ ئۇنىڭدىن سورىغان «ئەگەر بۇ قانۇن لايىھەسى يولغا قويۇلسا، خىتاي ھۆكۈمىتى قانداق تەدبىر قوللىنىدۇ؟» دېگەن سوئالىغا قارىتا جاۋاب بېرىپ «تاۋۇز تېرىساڭ تاۋۇز ئالىسەن، پۇرچاق تېرىساڭ پۇرچاق ئالىسەن دېگەن گەپ بار. ئەگەر ئۇلارنىڭ تەدبىرلىرى جۇڭگونىڭ مەنپەئەتىگە زىيان يەتكۈزسە، ئۇلار چوقۇم قايتۇرما زەربىگە ئۇچرىشى كېرەك، توغرىمۇ؟!» دېگەن تەھدىت سۆزلىرىنى ئىشلەتكەن.

تەپسىلاتى...

فاھرەتتىن يوقۇش: «ئامېرىكا قانۇن چىقىرىۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە تۈركىيە خىتاينى ئەيىبلەشكىمۇ جۈرئەت قىلالمايۋاتىدۇ»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

پارلامېنت ئەزاسى فاھرەتتىن يوقۇش ئەپەندى 4-دېكابىر كۈنى تۈركىيە پارلامېنتىدا مۇخبىرلارغا بايانات بېرىش يىغىنى چاقىرىپ، ئامېرىكا ئۇيغۇرلار توغرىسىدا قانۇن ماقۇللاۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە تۈركىيەنىڭ خىتاينى ئەيىبلەشكىمۇ جۈرئەت قىلالمايۋاتقانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى.

«ئۇيغۇر 2019 ناملىق» قانۇن لايىھەسى 3-دېكابىر كۈنى ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىدە مۇتلەق ئۈستۈن ئاۋاز بىلەن ماقۇللانغاندىن كېيىن تۈركىيەدىكى «ئىيى»، يەنى «ياخشى» پارتىيەسىنىڭ پارلامېنت ئەزاسى فاھرەتتىن يوقۇش ئەپەندى مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنى چاقىردى. ئۇ، مۇخبىرلارغا بەرگەن باياناتىدا ئالدى بىلەن ئامېرىكا قوشما شتاتلىرى دۆلەت مەجلىسىدە قوبۇل قىلىنغان قانۇن لايىھەسى توغرىسىدا قىسقىچە مەلۇمات بېرىپ مۇنداق دېدى: «قىممەتلىك مۇخبىرلار، تۈنۈگۈن ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىدە خىتاينىڭ شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدا ئۇيغۇرلارغا زۇلۇم سېلىۋاتقان دۆلەت رەھبەرلىرىنى جازالاش توغرىسىدىكى قانۇن لايىھەسى ماقۇللۇقتىن ئۆتتى. بۇنىڭدا ئۇيغۇرلارغا ئېلىپ بېرىلىۋاتقان بېسىم سىياسىتى بىلەن مۇناسىۋىتى بار خىتاي رەھبەرلىرىنىڭ تىزىملىكىنى 120 كۈن ئىچىدە تاپشۇرۇشى تەلەپ قىلىنغان».

تەپسىلاتى...

«ئۇيغۇر 2019 ناملىق» قانۇن لايىھەسىنىڭ ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىدىن ئۆتۈشى ئۇيغۇرلارنى ھاياجانلاندۇردى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

3-دېكابىر ۋاشىنگتون ۋاقتى كەچ سائەت 7 دىن 12 مىنۇت ئۆتكەندە ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسىدا 1 گە قارشى 407 ئاۋاز بىلەن ماقۇللۇقتىن ئۆتكەن «ئۇيغۇر 2019 ناملىق» قانۇن لايىھەسى بولسا، ئاۋام پالاتاسىدا ئىلگىرى تونۇشتۇرۇلغان «ئۇيغۇرلارغا ئىگە چىقىش ۋە دۇنياۋى ئىنسانپەرۋەرلىكنىڭ ئورتاق ئىنكاسى قانۇن لايىھىسى» بىلەن كېڭەش پالاتاسىدا تونۇشتۇرۇلۇپ بۇ نويابىردا ماقۇللۇقتىن ئۆتكەن «ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق سىياسىتى قانۇن لايىھەسى» بىرىكتۈرۈلگەن يېڭى قانۇن لايىھەسى ھېسابلىنىدۇ.

ئاۋاز نەتىجىسىنى نەق مەيداندا ھاياجان بىلەن كۆزىتىپ ئولتۇرغان ھۆرمەتلىك رابىيە قادىر خانىم، ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشىنىڭ دىرېكتورى ئۆمەر قانات، ۋە ئامېرىكا ئۇيغۇر بىرلەشمىسىنىڭ رەئىسى قۇززات ئالتاي باشلىق ۋاشىنگتون ئەتراپى ۋە ۋىرجىنىيادا ئاكتىپ پائالىيەت ئېلىپ بېرىۋاتقان بىر تۈركۈم ئۇيغۇرلار ۋە ئۇيغۇرلارنى قوللىغۇچى ئامېرىكالىق دوستلار بولۇپ 100 گە يېقىن كىشى، مەزكۇر قانۇن لايىھەسىنىڭ دۆلەت مەجلىسىدە 40 مىنۇت ئەتراپىدا مۇنازىرە قىلىنىشى ۋە ئاخىرى بىرگە قارشى مۇتلەق ئاۋاز بىلەن ئۆتكەنلىكىگە شاھىت بولدى.

تەپسىلاتى...