Dunya Uyghur Qurultiyi heqqide qisqiche chüshenche

Dunya Uyghur Qurultiyi Sherqiy Türkistan xelqining xelq’aradiki birdin bir toluq hoquqluq eng yüksek rehberlik orgini.

Dunya Uyghur Qurultiyi 2004 – yili 4 – ayning 16 – künidin 19 – künigiche Gérmaniyning myunxén shehiride chaqirilghan «Sherqiy Türkistan (Uyghuristan) milliy qurultiyi» bilen «dunya Uyghur yashliri qurultiyi» ning birleshme qurultiyida, ikki qurultay omumi wekillirini asas qilghan halda, weten sirtidiki barliq Sherqiy Türkistan teshkilatlirining qatnishishi we birdek awazda testiqlishi bilen wujudqa chiqti. Erkin Aliptékin ependi, D U Q ning tunji nöwetlik re’islikige saylan’ghan idi.

Dunya Uyghur Qurultiyi démokratik prinsiplar asasida, tinch wasitiler arqiliq Uyghur xelqining erkinliki, démokratiyisi, insani heq – hoquqliri we Sherqiy Türkistanning musteqil siyasiy kelgüsi üchün küresh qilidu.

Dunya Uyghur Qurultiyi hazirghiche 4 qétim wekiller qurultiyi chaqirdi.

Dunya Uyghur Qurultiyining 4-nöwetlik wekiller qurultiyi, 2012-yili 5-ayning 14-künidin 17-künigiche Yaponiyening paytexti tokyo shehiride échildi. échilish murasimi 5-ayning 17-küni Yaponiye parlaméntida ötküzülgen bolup,  échilish murasimigha Yaponiye, Italiye, Türkiye Qatarliq döletlerning parlamént ezaliri, we shundaqla Yawropa, Amérikadin kelgen bir qisim xelq’ara teshkilatlarning wekilliri teklip bilen qatniship, tebrik nutqi sözlidi,  bir qisim döletlerning Yaponiyede turushluq elchixanilirining wekillirimu közetküchi süpitide ishtirak qildi. qurultaygha Yawropa, Amérika, Awstraliye we asiya qit’eliridin toplap 16 dölettin kelgen 117 wekil qatnashti. qurultayda Rabiye Qadir xanim D U Q ning re’islikige qayta saylandi.

Dunya Uyghur Qurultiyining 3-nöwetlik wekiller qurultiyi, 2009-yili 5-ayning 21-künidin 25-künigiche Amérikaning paytexti washin’gtonda élip bérildi. qurultayning échilish murasimi 5-ayning 21-küni, Amérika parlamént ezalirining qatnishishi bilen Amérika parlaméntida ötküzüldi. qurultay Yawropa, ottura asiya, ottura sherq, Awstraliye we asiya döletliridin kelgen 112 wekil 40 din artuq közetküchining qatnishishi bilen ötküzüldi,

Dunya Uyghur Qurultiyining 2006 – yili 11 – ayning 24 – künidin 27 – künigiche Gérmaniyning myunxén shehiride ötküzülgen 2 – nöwetlik wekiller qurultiyida, 15 dölettin kelgen wekilning birdek maqulluqi bilen Uyghur xelqining meniwi anisi, Uyghur milliy herikitining rehbiri Rabiye Qadir xanim D U Q ning re’islikige saylan’ghan  idi.

Rabiye Qadir xanim D U Q ning re’islikige saylinishtin ilgiri, Amérikadiki «Uyghur xelq`ara insan heqliri we démokratiye fond» ning re’isi, «Amérika Uyghur birleshmisi»ning re’isi bolupla qalmastin, 2004 – yilliq xelq’ara «rafto mukapati» ning sahibi idi. u yene 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 we 2011 yilliri nobél tinchliq mukapatining namzatliqigha körsitilgen. 5 yildin artuq bir muddet Xitay zindanlirida eziyet chekken Rabiye Qadir xanim, 2005 – yili 17 – mart erkinlikke érishken künidin bashlapla, barliqini millitimizning erkin – azadliqi üchün serp qilip, «Uyghur xelqining meniwi anisi we Uyghur milliy herikitining rehbiri», dégen sherepke érishken.

2004 – yili chaqirilghan 1 – nöwetlik D U Q ning omumi wekiller qurultiyida, ataqliq siyasiyon we diplomat Erkin Aliptékin ependi qurultay re’islikige saylinip, bu wezipini 2006 – yili 11 – ayda chaqirilghan 2 – nöwetlik wekiller qurultiyigha qeder zimmisige lip kelgen idi.

D U Q démokratik bir teshkilat. bu teshkilatning rehberlik apparati dunyaning her qaysi jayliridin kelgen Sherqiy Türkistan teshkilatlirining démokratik saylimi arqiliq barliqqa kélidu. D U Q rehberlirining wezipe ötesh mudditi üch yil bolidu.

D U Q dunya insan heqliri omumi bayannamisidin barliq maddilargha we démokratik prinsiplargha emel qilgha asasta, Xitayning Sherqiy Türkistandiki mustemlikisige qarshi ilip bériwatqan küreshliride, mustebitlik we térrorizmni wasite qilip tallashni  qet’iy ret qilidu.

tepsilati...