زۇمرەت داۋۇت: ئاھالىلەر ئۈچۈن «نومۇر دەپتىرى» كىملىكتىنمۇ مۇھىم

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر ئېلىدە قۇرغان لاگېرلىرىنىڭ قانداق بولىدىغانلىقىنى ئۆزىنىڭ 3 ئايلىق لاگېر كەچمىشلىرى ئارقىلىق دۇنياغا پاش قىلغان لاگېر شاھىتى زۇمرەت داۋۇت، خىتاينىڭ ئۇنى 2018-يىلى 3-ئايدىن 6-ئايغىچە لاگېرغا قامىغان مەزگىلنىڭ ئالدى-كەينىدە ئېرى ۋە 3 پەرزەنتى بىلەن ئۈرۈمچى پەن-تېخنىكا تەرەققىيات رايونى، مېھمان كۈتۈش يولىدىكى ئاھالىلەر كومىتېتىدا ياشىغان ئىدى. ئۇنىڭ رادىيومىزنى تەمىن ئەتكەن پاكىتلىق ئۇچۇرلىرىغا قارىغاندا، دائىرىلەر لاگېرلارنى ئىشقا كىرىشتۈرگەن مەزگىللەردە ئەڭ ئاساسى قاتلام باشقۇرۇش ئاپپاراتى بولغان ئاھالىلەر كومىتېتلىرىغا خادىم قوبۇل قىلىشنى، ھەسسىلەپ كۆپەيتكەن. ئاھالىلەرنى باشقۇرۇشتا قوللىنىدىغان چارە-تەدبىرلىرىمۇ كۆپەيتىلگەن. مەھەللىنىڭ ھەممە بۇلۇڭ-پۇشقاقلىرىغىچە كۆزىتىش كامېرالىرى قويۇلغان. ئۆيلەرنىڭ ئىشىكلىرىگە ھەمدە ئۆي ئىچىگە رەقەملىك كود بىلەن باشقۇرۇلىدىغان دىجىتاللاشقان كۆزىتىش ئۈسكۈنە-ئەسۋابلار ئورنىتىلغان.

بۇنىڭ بىلەن دائىرىلەرنىڭ ئۇيغۇر ئاھالىلىرىنى ھەر بىر ئائىلە، ھەر بىر كىشىنىڭ ئىش ھەرىكەتلىرىگىچە كۆزىتەلەيدىغان سىستېما بەرپا قىلىنغان.

بۇلاردىن باشقا ئاھالىلەر كومىتېتى ھەر بىر ئادەم بېشىغا ھەتتا بالىلارغىچە ئۇلارنىڭ ئىجتىمائىي ئىشەنچلىك نومۇر كۆرسەتكۈچىنى بەلگىلەيدىغان نومۇر دەپتىرى تارقىتىپ بەرگەن بولۇپ، بۇ دەپتەرگە ئاھالىلەر كومىتېتىدىكى ئەزالارنىڭ بايراق چىقىشقا قاتنىشىش، سىياسىي ئۆگىنىشكە قاتنىشىش، تۇغقاندارچىلىق سىياسەتلىرىگە ماسلىشىش ۋە باشقا ھۆكۈمەتنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئىجرا قىلىشتىكى ئىپادىلىرىگە ئايرىم-ئايرىم نومۇر بەلگىلەپ، ئۇلارنىڭ كۈندىلىك ئىش-پائالىيەتلىرىنى نومۇر ئارقىلىق خۇلاسىلەپ ماڭغان.

زۇمرەتنىڭ بايان قىلىشىچە، كىشىلەرنىڭ بالىلىرىنى مەكتەپكە بېرىشتىن تارتىپ توي خەت ئېلىش، خىزمەتكە ئورۇنلىشىش ۋە باشقا ھەر قانداق مەمۇرىي ئورگانلاردا بېجىرىشكە تېگىشلىك قانۇنىي رەسمىيەتلەرنى بېجىرىشتە، نوپۇس تەۋەلىكىدىكى ئاھالىلەر كومىتېتىنىڭ تەستىق خېتىنى ئېلىپ كېلىشى ئالدىنقى شەرت قىلىنغان. ئاھالىلەر كومىتېتى بۇنداق رەسمىيەتلەر ئۈچۈن تەستىق خېتى چىقىرىپ بېرىشنى بولسا ئاھالىلەرنىڭ كۈندىلىك ئىش پائالىيەت نومۇر كۆرسەتكۈچىدىكى نومۇرنىڭ يۇقىرى-تۆۋەنلىكىگە قاراپ بەلگىلەيدىكەن. نومۇر مەلۇم چەكتىن تۆۋەنلەر بولسا ئۇدۇل لاگېرلارغا يوللىنىدىكەن، شەرتكە توشمايدىغانلار تۈرلۈك شەرت ۋە يولسىز دەسمايىلەرنى بەجا كەلتۈرۈشكە مەجبۇر بولىدىكەن.

تەپسىلاتى...

كۇچادا ساقچىخانا باشلىقى ھېمىت قارىنىڭ لاگېردا ئۆلگەنلەرگە ھېسسىداشلىق قىلغانلىقى ئۈچۈن تۇتقۇن قىلىنغانلىقى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

يېقىندا كۇچالىق مۇھاجىرلاردىن بىرى رادىيومىزغا ئۇچۇر يوللاپ، يۇرتىدىكى ئالاقە تورلىرىدىن ئاڭلىغانلىرىغا ئاساسەن كۇچا ناھىيە ئۇچا بازارلىق ساقچىخانىسىنىڭ باشلىقى ھېمىت قارىنىڭ بىر سورۇندا ئۆز تەۋەلىكىدىن لاگېردا ئۆلگەنلەرنىڭ كۆپ ئىكەنلىكىنى ئېچىنىش تەلەپپۇزىدا تىلغا ئالغانلىقى ئۈچۈن «دۆلەت مەخپىيەتلىكىنى ئاشكارىلاش» ۋە «جىنايەتچىلەرگە ھېسسىداشلىق قىلىش» بىلەن ئەيىبلىنىپ، تۇتقۇن قىلىنغانلىقىنى مەلۇم قىلغان ئىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ كۇچاغا قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا سابىق ساقچىخانا باشلىقى ھېمىت قارىنىڭ تۇتقۇندا ئىكەنلىكى دەلىللەندى ۋە ئۇنىڭ يېقىندا كۇچادا تارقىتىلغان بىر «ساقچى ئىبرەت فىلىمى» دە كۆرسىتىلگەنلىكى ئاشكارىلاندى.

ھۆرمەتلىك رادىيو ئاڭلىغۇچىلار، كۇچالىق مۇھاجىرنىڭ رادىيومىزغا بىلدۈرىشىچە، كۇچا ناھىيە ئوچا بازارلىق ساقچىخانىنىڭ باشلىقى ھېمىت قارى بۇ يىلنىڭ بېشىدا دوستلىرى بىلەن ئولتۇرغان بىر سورۇندا لاگېر قۇرۇلغاندىن بۇيان ئۆز تەۋەلىكىدىن كۆپ ساندا كىشىنى ئاخىرەتكە ئۇزىتىپ قويغانلىقىنى ئېچىنىش تەلەپپۇزىدا تىلغا ئالغان. بۇ گەپنى ئېغىزدىن چىقىرىپ بىر ھەپتىدىن كېيىن كۇچا ناھىيەلىك ج. خ. ئىدارىسىنىڭ ئىنتىزام تەكشۈرۈش بۆلۈمى تەرىپىدىن چاقىرتىلغان. شۇ چاقىرتىلىشتىن بىر ھەپتە كېيىن ئۇ ۋەزىپىسىدىن توختىتىلغان ۋە تۇتۇپ تۇرۇپ تەكشۈرۈلۈش ئۈچۈن قاماقخانىغا ئەكىتىلگەن. ئىنكاستىن ھېمىت قارىنىڭ مەزكۇر سۆزلىرىنى قايسى ساھەدىكى دوستلىرى بىلەن ئولتۇرغاندا قىلغانلىقى مەلۇم ئەمەس، ئەمما ئىنكاستا ھېمىت قارىنىڭ «دۆلەت مەخپىيەتلىكىنى ئاشكارىلاش» ۋە «جىنايەتچىلەرگە ھېسسىداشلىق قىلىش» گۇمانى بىلەن تۇتۇلغانلىقى ئەسكەرتىلگەن.
تەپسىلاتى...

«كەسپىي تەربىيەلەش» نىڭ بۇنىڭدىن كېيىن تېخىمۇ كېڭەيتىلىشى تەرەپ-تەرەپتىن مەلۇم بولماقتا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇر دىيارىدىكى لاگېرلارنىڭ تاقىلىشى ھەققىدە ئوخشىمىغان پىكىرلەر ئوتتۇرىغا چىقىۋاتقاندا «تەربىيەلەش مەركىزى» نامىدىكى مۇئەسسەسىلەرنىڭ بۇنىڭدىن كېيىن تېخىمۇ كېڭەيتىلىدىغانلىقى ھەققىدە بىۋاسىتە ۋە ۋاسىتىلىك ئۇچۇرلار كۆپلەپ مەلۇم بولماقتا.

ئۇيغۇر دىيارىنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا ئومۇميۈزلۈك داۋام قىلىۋاتقان «كەسپىي ماھارەت بويىچە تەربىيەلەش» نامىدىكى سىياسىي پائالىيەتنى تېخىمۇ كېڭەيتىش جەريانىدا خىتاي دائىرىلىرىنىڭ بۇنىڭغا مۇناسىۋەتلىك «سىياسىي ئۆگىنىش» لەرنى كۆپلەپ ئۇيۇشتۇرۇۋاتقانلىقى مەلۇم. بولۇپمۇ خىتاي ھۆكۈمىتى تارقاتقان «شىنجاڭغا ئائىت بىرنەچچە تارىخىي مەسىلە» تېمىسىدىكى ئاق تاشلىق كىتاب، «شىنجاڭدىكى تېررورلۇققا ۋە ئەسەبىيلىككە قارشى تۇرۇش كۈرىشى ھەمدە كىشىلىك ھوقۇق كاپالىتى»، «شىنجاڭدىكى كەسپىي ماھارەت تەربىيەلەش خىزمىتى» قاتارلىق ماتېرىياللار ئارقىلىق تېررورلۇق ۋە ئەسەبىيلىكنىڭ ھەقىقەتەنمۇ يامراپ كەتكەنلىكى، ئۇنى تۈپ-يىلتىزىدىن يوقىتىش ئۈچۈن «كەسپىي جەھەتتىكى تەربىيەلەش» نى كۈچەيتىش زۆرۈرلۈكى كۆپلەپ تەشۋىق قىلىنغان.

تەپسىلاتى...

قازاقىستان تاشقى ئىشلار مىنىستىرى: «خىتايدىكى تەربىيەلەش مەركەزلىرىدە قازاق يوق»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

قازاقىستان ئاممىۋى ئاخبارات ۋاسىتىلىرىنىڭ مەلۇماتلىرىغا قارىغاندا، يېقىندا قازاقىستان تاشقى ئىشلار مىنىستىرى مۇختەر تلېئۇبېردى خىتاينىڭ يىغىۋېلىش لاگېرلىرىدا قازاقلارنىڭ يوق ئىكەنلىكى توغرىلىق بىلدۈرۈش ئېلان قىلغانىدى. شۇ مۇناسىۋەت بىلەن بىر قاتار كۆزەتكۈچىلەر ئۆز پىكىرلىرىنى بايان قىلدى.

«تۇران تودېي» تور ئاگېنتلىقىدا ئېلان قىلىنغان «قازاقىستان تاشقى ئىشلار رەھبىرى خىتاينىڭ يىغىۋېلىش لاگېرلىرىدا قازاقلارنىڭ يوق ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى» ناملىق ماقالىدا مۇختەر تلېئۇبېردىنىڭ مۇخبىرلارغا شۇ ھەقتە بىلدۈرگەنلىكى ئېيتىلغان. ماقالىدە مۇختەر تلېئۇبېردىنىڭ نۇتقىدىن مۇنداق نەقىل كەلتۈرۈلگەن: «بىزنىڭ پرېزىدېنت (قاسىم-جومارت توقايېف) يېقىندا دۆلەت سەپىرى بىلەن خىتايدا بولدى. يۇقىرى دەرىجىدە شۇنداق مەلۇمات تەستىقلاندى. ھازىر تەربىيەلەش مەركەزلىرىدە خىتايدا تۇرۇۋاتقان قازاقلارنىڭ يوق ئىكەنلىكى تەستىقلاندى.»

تەپسىلاتى...

غۇلجىدىكى تاكسىم سودا سارىيىنىڭ دىرېكتورى ئەنۋەر تۇرسۇن ئۈستىدىن سوت ئېچىلغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

غۇلجا ۋەزىيىتىدىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرى 8-ئۆكتەبىر رادىيومىزغا ئۇچۇر يوللاپ، غۇلجا شەھىرىدىكى تاكسىم سودا سارىيىنىڭ دىرېكتورى ئەنۋەر تۇرسۇن ئۈستىدىن سوت ئېچىلغانلىقىنى مەلۇم قىلدى. مۇخبىرىمىزنىڭ غۇلجا شەھەر تەۋەسىدىكى ئالاقىدار ئورگانلارغا قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا مەزكۇر ئۇچۇرنىڭ توغرىلىقى دەلىللەندى. مەلۇم بولۇشىچە، ئائىلە ئەزالىرى قاتناشتۇرۇلمىغان ۋە ئادۋوكاتسىز ئېچىلغان بۇ سوتتا ھۆكۈم چىقىرىش 3 ئاي كېيىنگە قالدۇرۇلغان.

تەپسىلاتى...

«NBC» ۋە «FOX» قاناللىرىدا ئۇيغۇر ئېلىدىكى لاگېرلارنىڭ ماھىيىتى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ھۆرمەتلىك رادىيو ئاڭلىغۇچىلار، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر ئېلىدا يۈرگۈزىۋاتقان قاتتىق قوللۇق سىياسەتلىرى ۋە بولۇپمۇ ئۇنىڭ 2 مىليون ئەتراپىدا ئۇيغۇر قاتارلىق يەرلىك مىللەتلەرنى «قايتا تەربىيە مەركىزى» نامىدىكى لاگېرلارغا قاماپ، ئۇلارغا مېڭە يۇيۇش ھەرىكىتى ئېلىپ بېرىۋاتقانلىقى ئامېرىكا ھۆكۈمىتى ۋە شۇنداقلا ئامېرىكادىكى ھەرقايسى مەتبۇئاتلارنىڭ كۈچلۈك دىققىتىگە ئېرىشىپ كەلمەكتە.

يېقىندىن بۇيان ئامېرىكادىكى ھەرقايسى تېلىۋىزىيەلەرنىڭ خەۋەر پروگراممىلىرى ۋە ياكى باشقا سۆھبەت پروگراممىلىرىدا ئۇيغۇرلار مەسىلىسى ئالاھىدە تىلغا ئېلىنىدىغان، مۇزاكىرە قىلىنىدىغان بولدى. بولۇپمۇ ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنىڭ ئادەتتە كىشىلەر ئەڭ كۆپ تېلىۋىزىيە كۆرۈدىغان «ئالتۇن ۋاقىت» لاردىكى مۇھىم پروگراممىلاردا بېرىلىۋاتقانلىقى ئالاھىدە ئەسكەرتىشكە ئەرزىيدۇ.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ 70 يىللىق «تەرەققىياتى» نىڭ ئارقىسىدىكى ئىنسانى تراگېدىيەلەر

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي كومپارتىيەسى تيەنئەنمېن مەيدانىدا ۋە شۇنداقلا خىتاينىڭ ھەر قايسى جايلىرىدا داغدۇغىلىق پارات ۋە پائالىيەتلەر ئۆتكۈزۈپ، خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ 70 يىللىقىنى، ئۇنىڭ بۇ يىل 70 يىلدا قولغا كەلتۈرگەن «مۆجىزىلىك نەتىجىلىرى» نى كەڭ تەشۋىق قىلدى. ھالبۇكى، خىتاي ھۆكۈمەت تاراتقۇلىرىنىڭ تەشۋىقات-تەرغىباتلىرىدا ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ 70 يىللىق مۇساپىسىدە ئېرىشكەن «مۆجىزىلىك ئۇتۇقلىرى» ئالاھىدە گەۋدىلەندۈرۈلگەن.

شىنخۇا ئاگېنتلىقىنىڭ خەۋىرىدە قەيت قىلىنىشىچە، «70 يىل مابەينىدە شىنجاڭدىكى ھەر مىللەت خەلقى كومپارتىيەنىڭ كۈچلۈك رەھبەرلىكى، پۈتۈن مەملىكەت خەلقىنىڭ قوللىشىدا مۈرىنى-مۈرىگە تىرەپ، تەڭرى تېغىنىڭ جەنۇبى ۋە شىمالىدا ئىقتىسادى تەرەققىيات، ئىجتىمائىي مۇقىملىق، مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقى، خەلق تۇرمۇشىنىڭ ئۆزگىرىشىنى ئىشقا ئاشۇرۇپ، مۇھىتى گۈزەل بۈيۈك شىنجاڭنى بىرگە قۇرۇپ چىققان» ئىكەن. شىنخۇا ئاگېنتلىقى يەنە، ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ 70 يىللىق مۇساپىسىدە ئېرىشكەن ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمى دارامىتى، مەركەزنىڭ مالىيە ياردىمى، ھۇل-ئەسلىھەلەر قۇرۇلۇشى، ئاپتونوم رايون مالىيەسىنىڭ خەلق تۇرمۇشىغا سەرپ قىلىنىش ئەھۋالى، 3‏-خىل ئىگىلىكنىڭ رايون ئىقتىسادىدا ئىگىلىگەن ئورنى، سەھىيە مۇلازىمىتى ۋە ئۆمۈرنىڭ ئۇزۇرىشى، نامراتلىقنىڭ تۈگىتىلىشى، مەكتەپ يېشىدىكى بالىلارنىڭ مەكتەپكە كىرىش نىسبىتىنىڭ ئارتىشى، شەھەر-يېزا ئاھالىنىڭ كىرىمىنىڭ ئۆسۈشى. . . . . . قاتارلىق ساھەلەردە ئېرىشكەن ئۇتۇقلىرىنى سانلىق مەلۇماتلار بىلەن دەلىللەشكە تىرىشقان.

تەپسىلاتى...

كۇچالىق دوختۇر تاھىر ھەسەن چەتئەلدىكى «خەتەرلىك كىشىلەر» بىلەن تېلېفونلاشقانلىقى ئۈچۈن تۇتۇلغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

پائالىيەتچى ئابدۇۋەلى ئايۇپ تەرىپىدىن تۈزۈلگەن «تۇتقۇندىكى زىيالىيلار تىزىملىكى» دە كۇچا ناھىيەلىك دوختۇرخانىنىڭ دوختۇرى تاھىر ھەسەننىڭمۇ تۇتقۇندا ئىكەنلىكى يېزىلغان. مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ ھەقتە ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا مەزكۇر ئۇچۇرنىڭ توغرىلىقى دەلىللەندى ۋە ئۇنىڭ چەتئەلدىكى ئاتالمىش «خەتەرلىك كىشىلەر» بىلەن تېلېفونلاشقانلىقى ئۈچۈن تۇتۇلغانلىقى ئايدىڭلاشتى.

ھۆرمەتلىك رادىئو ئاڭلىغۇچىلار، مەزكۇر «تۇتقۇندىكى زىيالىيلار تىزىملىكى» دە كۇچا ناھىيەلىك دوختۇرخانىنىڭ دوختۇرى تاھىر ھەسەننىڭ لاگېردا ئىكەنلىكى يېزىلغان. ئەمما ئۇنىڭ قاچان ۋە نېمە ئۈچۈن تۇتۇلغانلىقى بايان قىلىنمىغان. تېلېفونىمىزنى قوبۇل قىلغان كۇچا ناھىيەلىك دوختۇرخانا خادىملىرى تاھىر ھەسەننىڭ دوختۇرخانىدا بار-يوقلۇقى ھەققىدىكى سوئالىمىزغا جاۋاب بەرمىدى. تېلېفونىمىزنى قوبۇل قىلغان يەنە بىر خادىم دوختۇر تاھىر ھەسەننىڭ قاچان تۇتۇلغانلىقى ھەققىدىكى سوئالىمىزغا ئۆزىنىڭ ئالدىراشلىقىنى سەۋەب قىلىپ كۆرسىتىپ، جاۋاب بەرمىدى. ئەمما خىزمەتدىشى تاھىر ھەسەننىڭ تۇتقۇندا ئىكەنلىكىنى رەت قىلمىدى.

تەپسىلاتى...

كورلادىكى «جاھان» پۇل مۇئامىلە پاي چېكى شىركىتى ۋە «606 تىل مەكتىپى» نىڭ ساھىبى ھەسەنجان ئىسمائىل لاگېردا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ ئۇيغۇر رايونىدىكى ئاتالمىش كەسپىي تەربىيە مەكتەپلىرىگە سولىۋېلىنغان مىليونلارچە تۇتقۇنلار ئارىسىدا ئۆز كەسپىدە مۇتەخەسسىس بولۇپ ئۇتۇق قازانغان زور بىر تۈركۈم ئىختىساس ئىگىلىرىنىڭ بارلىقى مىڭلارچە پاكىتلار بىلەن دەلىللەنمەكتە. بۈگۈن دەلىللەنگىنى كورلا شەھىرىدە «606 تىل مەكتىپى» نامىدا مەكتەپ ئاچقان ۋە ئارقىدىن «جاھان» پۇل مۇئامىلە پاي چېكى شىركىتى قۇرغان 41 ياشلىق كارخانىچى ھەسەنجان ئىسمائىلنىڭ خوتۇنسۇمبۇل ناھىيەسىدىكى بىر لاگېردا بىر يىلدىن بۇيان تۇتقۇندا ئىكەنلىكىدۇر.

مەلۇم بولۇشىچە، داليەن پەن-تېخنىكا ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ سودا-سانائەت كەسپىنى پۈتتۈرگەن ھەسەنجان ئىسمائىل نۆۋەتتە بېلگىيەدە ياشاۋاتقان سابىق شېرىكى ئېلىجان ئەمەت بىلەن بىرلىكتە كورلادا تۇنجى بولۇپ «606 تىل مەكتىپى» نى تەسىس قىلغان. خۇسۇسى ئىگىلىكتىكى بۇ مەكتەپ ئارقىلىق بەلگىلىك دەرىجىدە ھەم ئىجتىمائىي ھەم ئىقتىسادىي ئۈنۈمگە ئېرىشكەن بۇ ئىككى شېرىك كورلادا يەنە تۇنجى بولۇپ «جاھان» پۇل مۇئامىلە پاي چېكى شىركىتىنى تەسىس قىلغان.

ئېلىجان ئەمەتنىڭ بايان قىلىشىچە، ئىنگلىزچە، تۈركچە ۋە خىتايچە تىللارنى ئۆگىتىشتىن باشقا ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ چەتئەلدە ئوقۇش ئىمكانلىرى ئۈچۈن رەسمىيەت مۇلازىمىتى بىلەن شۇغۇللىنىپ ئىزچىل روناق تېپىۋاتقان بۇ مەكتەپ ۋە شىركەتنىڭ مەبلىغى 3 مىليون يۈەندىن ئاشقان بىر مەزگىلدە ئۇيغۇر رايونىدا چىققان سىياسىي جۇدۇننىڭ زەربىسىگە ئۇچرىغان. شىركەتنىڭ كورلادىكى ساھىبى ھەسەنجان ئىسمائىل ئۆتكەن يىلنىڭ ئوتتۇرىلىرى ئۇشتۇمتۇت غايىب بولغان.

تېلېفونىمىزنى قوبۇل قىلغان كورلا شەھەرلىك مائارىپ ئىدارىسىنىڭ خادىملىرى دەسلەپتە بۇنداق بىر مەكتەپ ۋە ھەسەنجان ئىسمائىل ئىسىملىك بىر كارخانىچىنىڭ بارلىقىدىن خەۋەرسىزلىكىنى ئېيتتى.

مەزكۇر مەكتەپ ۋە شىركەتنىڭ ئەھۋالى ھەققىدە تەپسىلىي مەلۇمات بەرگەن ئېلىجان ئەمەت ھەسەنجان ئىسمائىلنىڭ تۇتۇلۇش سەۋەبى ھەققىدە بىر ئېھتىماللىقنى بايان قىلدى.

تەپسىلاتى...

لاگېر شاھىتى زۇمرەت داۋۇتنىڭ لاگېردا كۆرگەن-بىلگەنلىرى (3)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

2017-يىلىدىن ئېتىبارەن خىتاي ھۆكۈمىتى «قايتا تەربىيىلەش» نامىدا ئۇيغۇر ۋە باشقا مۇسۇلمان مىللەتلەرنى كەڭ كۆلەمدە تۇتقۇن قىلىپ، ئىككى مىليوندىن ئارتۇق كىشىنى يىغىۋېلىش لاگېرلارغا قامىغانلىقى مەلۇم بولماقتا. بۈگۈنگىچە تۈرمە شەكلىدە باشقۇرۇلۇۋاتقان بۇ سىرلىق لاگېرلاردىن قۇتۇلۇپ چىققان ئۇيغۇرلار ئىنتايىن ئاز. ئۇنىڭ ئۈستىگە بۇ لاگېرلارنىڭ ئىچكى سىرلىرى ھەمدە ئۆزىنىڭ تارتقان زۇلۇملىرى ھەققىدە گۇۋاھلىق بەرگەن كىشىلەرمۇ ساناقلىق. لاگېرلاردىن قۇتۇلۇپ چىققان ساناقلىق تۇتقۇنلارنىڭ كۆپىنچىسى ئىككىنچى بىر دۆلەتنىڭ پۇقراسى بولغانلىقى ۋە ياكى باشقا دۆلەت پۇقراسى بىلەن توي قىلغانلىقىدەك ئامىللار تۈپەيلىدىن قويۇپ بېرىلگەن كىشىلەردۇر.

لاگېر شاھىتى زۇمرەت داۋۇتمۇ دەل شۇنداق كىشىلەرنىڭ بىرى. ئۇمۇ پاكىستانلىق ئەر بىلەن توي قىلغانلىقى سەۋەبلىك پاكىستان دائىرىلىرىنىڭ ئارىلىشىشى بىلەن خىتاي لاگېرلىرىدىن قۇتۇلۇپ چىققان ئۇيغۇرلارنىڭ بىرىدۇر. ئەمما ئۇ 2 ئايدىن ئارتۇق لاگېر ھاياتىدا بېشىدىن كەچۈرگەن كەچمىشلىرىنىڭ پسىخىكىلىق تەسىرلىرىدىن باشقا كۈندە مەجبۇرىي ئىچكۈزۈلگەن دورا، ھەپتىدە بىر مەجبۇرىي ئۇرۇلغان نامەلۇم ئوكۇللارنىڭ ۋۇجۇدىدا پەيدا قىلغان ئەكس تەسىرلىرىدىن قۇتۇلالماي كەلمەكتە. زۇمرەت گەرچە بۇ دورا ۋە ئوكۇللارنىڭ نېمىلىكىنى بىلمىسىمۇ، ھازىرغىچە ئۆزىدە پەيدا قىلىۋاتقان تەسىرلىرىنى ھېس قىلىپ ياشىماقتا ئىكەن. ھەتتا ئۇ بۇنى لاگېردا ئۆزىگە بىر قانچە قېتىم مەجبۇرىي ئۇرۇلغان ئوكۇلنىڭ خۇمار قىلىش كۈچىدىن بولۇشى مۇمكىن دەپ گۇمان قىلىدىكەن.

تەپسىلاتى...