«خوتەن ۋىلايىتىنىڭ نامازغا ئالاقىدار 7 نۇقتىنى بىرلىككە كەلتۈرۈش پىلانى»

2017-يىلى 5-ئاينىڭ 8-كۈنى
تۈركىستان ۋاقتى

  • خوتەن ۋىلايىتى بويىچە نامازدا ئوقۇلۇدىغان قۇرئان(سۈرە، ئايەتلەر)نى بىرلىككە كەلتۈرۈش

«قۇرئان»دا بەلگىلەنگەن 1- پارىنىڭ 1- سۈرىسى بىلەن 30- پارىدىن 9 سۈرە(94- سۈرە، 95- سۈرە، 97- سۈرە، 99- سۈرە، 103- سۈرە، 106- سۈرە، 107- سۈرە، 110- سۈرە، 113- سۈرە) تاللىنىپ، جەمئىي 10 سۈرە نامازلاردا ئوقۇلىدۇ.

  • خوتەن ۋىلايىتى بويىچە جۈمە نامىزىدا قىلىنىدىغان تەبلىغ مەزمۇنىنى بىرلىككە كەلتۈرۈش

2017- يىلى جۈمە نامىزىدا تەبلىغ قىلىنىدىغان مەزمۇنلار ئاللىبۇرۇن ھەر قايسى شەھەر، ناھىيەلەرگە تارقىتىلدى. نۆۋەتتە پۈتكۈل ۋىلايەت مىقياسىدىكى جۈمە ئوقۇلىدىغان مەسچىتلەردە بىر تۇتاش تارقىتىلغان مۇندەرىجە ۋە مەزمۇن بويىچە تەبلىغ ۋە تەپسىر قىلىنىدۇ.

  • خوتەن ۋيلايىتى بويىچە جۈمە نامىزىدا ئوقۇلۇدىغان خۇتبىنى بىرلىككە كەلتۈرۈش

2017- يىلى جۈمە نامىزىدا ئوقۇلىدىغان بەش پارچە ئەرەبچە خۇتبە مەزمۇنى ئاللىبۇرۇن ھەر قايسى شەھەر، ناھىيەلەرگە تارقىتىشقا تەييار بولدى. بۇندىن كېيىن پۈتكۈل ۋىلايەت مىقياسىدىكى جۈمە ئوقۇلىدىغان مەسچىتلەردە بىر تۇتاش تارقىتىلغان بەش پارچە ئەرەبچە خۇتبە مەزمۇنىغا ئاساسەن خۇتبە ئوقۇلىدۇ. (دىنىي زاتلار پەقەت ئەرەبچىلا ئوقۇيدۇ)

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى: خىتاي شەرقىي تۈركىستاننى چەتئەللەردىكى مۇستەقىل ئاخبارات ۋاستىلىرىغا ئېچىۋېتىشى لازىم

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى
2017 – يىلى 6– ماي

2017- يىللىق دۇنيا ئاخبارات ئەركىنلىكى كۈنىدە، ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى خىتاينى شەرقىي تۈركىستاندىكى ئاخبارات چەكلىمىلىرىنى توختىتىشقا چاقىردى

2017- يىللىق دۇنيا ئاخبارات ئەركىنلىكى كۈنىدە، ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى (UHRP) خىتاينى شەرقىي تۈركىستاندا دۇچ كەلگەن ئاتالمىش مىسلىسىز بىخەتەرلىك تەھدىتىنى ئىسپاتلاشقا چاقىرىدۇ. ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى ئۈرۈمچى ۋە بېيجىڭ دائىرىلىرىدىن چەتئەللەردىكى مۇستەقىل ئاخبارات خادىملىرىنىڭ توسالغۇسىز ھالدا شەرقىي تۈركىستانغا كىرىپ، خىتاي ھۆكۈمىتى دەۋا قىلىۋاتقان ئاتالمىش مۇقىمسىزلىقنى ۋە شەرقىي تۈركىستاندا يولغا قويۇلۇۋاتقان تېررورىزمغا قارشى تۇرۇش تەدبىرلىرىنى باھالىشىغا يول قويۇشىنى تەلەپ قىلىدۇ.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر دىيارىدا قونالغۇ خېرىدارلىرىنىڭ ئۇچۇرلىرى ساقچىخانىلارغا ئاپتوماتىك يوللىنىدۇ

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 4– ماي

مەلۇم بولۇشىچە، بۇلتۇردىن بۇيان ئۇيغۇر دىيارىدىكى مېھمانخانا خېرىدارلارنىڭ كىملىك ۋە پاسپورت ئۇچۇرلىرىنى ئاپتوماتىك ھالدا ساقچىخانىلارغا يوللاش ئومۇملاشقان. رادىيومىز ئىگىلىگەن ئەھۋاللاردىن، بولۇپمۇ جەنۇبىي ئۇيغۇر دىيارىدىكى خوتەن، قەشقەر قاتارلىق شەھەرلەردىكى مېھمانخانىلاردا مۇسۇلمانلارغا قارىتا تەكشۈرۈش ۋە دىنىي ئېتىقاد چەكلىمىسىنىڭ ئۈرۈمچىگە سېلىشتۇرغاندا قاتتىقلىقى ئاشكارىلاندى. مېھمانخانا خادىملىرى بۇ خىل بەلگىلىمىلەرنى، مۇقىملىقنى قوغداش ئېھتىياجى، دەپ ئىزاھلىدى.

رادىيومىزغا كەلگەن ئىنكاسلاردا بۇلتۇردىن بۇيان ئۇيغۇر دىيارىدىكى مېھمانخانىلاردا بىخەتەرلىك ئېھتىياجى نامىدا، مېھمانخانا خېرىدارلارنىڭ شەخسى ئۇچۇرلىرى يەرلىك ساقچىخانىلارغا يوللاپ بېرىلىدىغانلىقى، بولۇپمۇ چەتئەل پاسپورتلىرى بىلەن يۇرتىغا تۇغقان يوقلاش ياكى ساياھەت ئۈچۈن بارغان ئۇيغۇرلارنىڭ نۇقتىلىق تەكشۈرۈش ئوبيېكتى قىلىنىۋاتقانلىقى ئىلگىرى سۈرۈلگەن ئىدى.

ئۈرۈمچى، خوتەن، قەشقەر قاتارلىق شەھەرلەردىكى بىرقانچە مېھمانخانىغا تېلېفون قىلىپ ئىگىلىگەن ئەھۋاللاردىن، نۆۋەتتە ئۇيغۇر دىيارىدا مېھمانخانىلارغا چۈشمەكچى بولغان خېرىدارلارغا قارىتا كىملىك ۋە پاسپورت نومۇرلىرىنى بىر تۇتاش تىزىملاش تۈزۈمى يولغا قويۇلۇپ، خېرىدارغا دائىر شەخسى ئۇچۇرلارنىڭ ئاپتوماتىك ھالدا يېقىن ئەتراپتىكى ساقچىخانىلارغا يوللاپ بېرىلىدىغانلىقى مەلۇم بولدى.

تەپسىلاتى...

پەيزىۋات بارىندا قېينى مومىسىنىڭ نەزىرىگە بارمىغان ماھمۇتجان ئەسەبىيلىك گۇمانى بىلەن قاماقتا

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 4– ماي

مۇخبىرىمىزنىڭ چەتئەلدىن قايتۇرۇلغان ئوقۇغۇچىلار ھەققىدە پەيزىۋاتنىڭ بارىن يېزىسىدىكى سېكرېتار ۋە ساقچى خادىملىرى بىلەن ئېلىپ بارغان سۆھبىتى داۋامىدا، بارىننىڭ 1-كەنتىدىنلا 7 كىشىنىڭ تۈرمىدە ۋە 10 كىشىنىڭ قاماقتا ئىكەنلىكى، تۇتقۇنلاردىن 25 ياشلىق ماھمۇتجان ئابدۇرېھىمنىڭ ۋاپات بولغان قېينى مومىسىنىڭ نەزىرىگە بارمىغانلىقى ئۈچۈنلا ئەسەبىيلىك گۇمانى بىلەن تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقانلىقى ئاشكارىلاندى. يەنە مەلۇم بولۇشىچە، تۈرمىدىكىلەردىن 22 ياشلىق پاتىمە تۇرسۇن پاكىستانچە كىيىنگەنلىكى ئۈچۈن ئەسەبىيلىك بىلەن ئەيىبلىنىپ 3 يىلنىڭ ئالدىدا 7 يىللىق كېسىلگەن.

تەپسىلاتى...

يەرلىك كادىرلار: چەتئەلدە ئوقۇۋاتقانلارنى قايتۇرۇپ ئەكېلىشتە ھۆججەت بار

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 4– ماي

پەيزىۋاتنىڭ بارىن يېزىسىدىكى ئىككى كەنت سېكرېتارى ۋە بىر نەپەر ساقچى خادىمى نۆۋەتتە ئۆزلىرىنىڭ چەتئەلدە ئوقۇۋاتقان ئوقۇغۇچىلارنى قايتۇرۇپ ئەكېلىش ئۈچۈن ئائىلە زىيارىتى ئېلىپ بېرىۋاتقانلىقى، بارىن يېزا 1- كەنتتىكى چەتئەلدە ئوقۇۋاتقان 5 ئوقۇغۇچىدىن ئامېرىكا ۋە تۈركىيەدە ئوقۇۋاتقان ئىككىسىنىڭ قايتىپ كەلگەنلىكى، ئاۋسترالىيە ۋە فىرانسىيەدە ئوقۇۋاتقان ئۈچىنىڭ قايتىپ كېلىشى ئۈچۈن5 ‏- ئاينىڭ ئاخىرىغا قەدەر مۆھلەت بېرىلگەنلىكىنى ئاشكارىلىدى.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك كومىتېتى ئۇيغۇرلارنىڭ دىنىي ئەركىنلىك ۋەزىيىتى ئەندىشە قوزغاۋاتقانلىقىنى بىلدۈردى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 27– ئاپرىل

ئامېرىكا خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك كومىتېتى بۇ يىللىق دوكلاتىدا، ئامېرىكا دۆلەت ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ خىتاينى بۇ يىل يەنە دىنىي ئەركىنلىك ۋەزىيىتى دىققەت قىلىنىدىغان ئالاھىدە دۆلەتلەر تىزىملىكىگە كىرگۈزۈشنى تەكلىپ قىلدى.
بۇ، مەزكۇر كومىتېتىنىڭ خىتاينى 1999‏-يىلدىن بېرى ئۇدا بۇ تىزىملىككە كىرگۈزۈشنى تەكلىپ قىلىشىدۇر.

ئامېرىكا خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك كومىتېتى ئوز دوكلاتىدا بۇنىڭ سەۋەبلىرىنى شەرھلەپ، 2016‏-يىلى خىتايدا دىنىي ئېتىقاد ئەركىنلىك ۋە كىشىلىك ھوقۇق ۋەزىيىتى داۋاملىق ناچارلاشقانلىقى، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ مۇسۇلمان ئۇيغۇرلار، بۇددىست تىبەت، فالۇنگوڭ ۋە ئائىلە خرىستىئان چېركاۋلىرىغا بۇزغۇنچىلىق قىلىپ كەلگەنلىكى، ئۇنىڭ «دۆلەتكە تەھدىت، دەپ قارالغان ھەرقانداق دىندار، ئادۋوكات، پائالىيەتچى ۋە باشقا ئىجتىمائىي گۇرۇھ ئەزالىرىنى باستۇرغانلىقى»نى ئىلگىرى سۈرگەن. ئۇنىڭ ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىغا قارىتا يېڭى بەلگىلىمىلەرنى چىقىرىپ، ئۇلارنىڭ پەرزەنتلىرىگە دىنىي تەربىيە بېرىشىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھەق-ھوقۇقلىرىغا چەكلىمە قويۇپ كەلگەنلىكىنى بىلدۈرگەن.

تەپسىلاتى...

كىشىلىك ھوقۇق كۆزىتىش تەشكىلاتى: خىتاي سەمىمىي بولسا زۇلۇم سىياسەتلىرىنى توختاتسۇن

ئىنسان ھەقلىرىنى كۈزىتىش تەشكىلاتى
2017 – يىلى 27– ئاپرىل

خىتاي ئۇيغۇر پەرزەنتلىرىنىڭ نۇرغۇن مۇسۇلمانچە ئىسىملىرىنى چەكلىدى

سوفى رىچاردسون(Sophie Richardson)

ئاتا – ئانىلار پەرزەنتلىرىگە ئىسىم تاللىغان ۋاقتلىرىدا، ئەلۋەتتە بۇ شەخسلەر ئۆزى قارار قىلىدىغان بىر خۇشاللىق ئىش، ئۇلار پەرزەنتلىرىدىن كۈتكەن ئۈمىدلىرىگە قارىتا ياكى باشقا ئەنئەنىۋى ئۆرپ – ئادەتلەرگە ئاساسەن قارار چىقىرىدۇ. چەكلەنگەن ئىسىملار تىزىملىكى قوللىنىشقا مەجبۇر بولۇپ قېلىشنى نۇرغۇن كىشى تەسەۋۋرۇمۇ قىلىپ باقمىغان، لېكىن خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىنىڭ ئانا ۋەتىنى بولغان شىنجاڭ(شەرقىي تۈركىستان – ت) رايونىدا يېڭىدىن مۇشۇنداق بىر بىمەنە چەكلىمىنى ئوتتۇرىغا چىقاردى.

خەۋەرلەرگە ئاساسلانغاندا، شىنجاڭ دائىرىلىرى يېقىندا دۇنيا مۇسۇلمانلىرى ئارىسىدا كەڭ قوللىنىلىدىغان سادام، مەدىنە قاتارلىق دىنىي تۈسى قويۇق بولغان نەچچە ئون ئىسىمنى «دىنىي قىزغىنلىقنى ئاشۇرىۋېتىدۇ» دېگەنگە ئاساسەن چەكلىگەن. چەكلەنگەن ئىسىملار قويۇلغان بالىلار نوپۇسقا ئېلىنمايدىغان بولۇپ، نوپۇس ئۇلارنىڭ مەكتەپتە ئوقۇش ۋە باشقا ئاممىۋى مۇلازىمەتلەردىن بەھرىمەن بولۇشىدا ئىنتايىن مۇھىم.

تەپسىلاتى...

خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى باستۇرۇشتىكى يېڭى قالپاقلىرى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 27– ئاپرىل

خىتاي چەتئەللەردە ئوقۇۋاتقان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنىڭ ئائىلىلىرىگە تۈرمىگە قاماش بىلەن تەھدىت سېلىش ئارقىلىق ئۇلارنى قايتىپ كېلىشكە مەجبۇرلاۋاتىدۇ.

يېقىنى ئايلاردىن بۇيان، خىتاينىڭ يېڭى ئىجرائاتلىرى ئۇنى قايتىدىن كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرى ۋە كىشىلىك ھوقۇق ئەھدىنامىلىرىنى قوغدىغۇچىلارنىڭ دىققەت مەركىزىگە ئېلىپ كەلدى. ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىن كەلگەن مەلۇماتلاردا، يېقىندىن بۇيان ئون مىڭلىغان كىشىنىڭ قولغا ئېلىنغانلىقى ۋە نۇرغۇن كىشىنىڭ سوتلانماستىن ئۆلتۈرۈلگەنلىكى ئوتتۇرىغا چىقتى.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇرلارغا قارىتىلغان ئىسىم قويۇش چەكلىمىسى كۈچلۈك نارازىلىق پەيدا قىلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 27– ئاپرىل

ئۇيغۇر رايون دائىرىلىرى يېقىندا بىر ئۇقتۇرۇش چىقىرىپ، يېڭى تۇغۇلغان بالىلارغا مۇجاھىد، مۇھەممەد، باغدات، تۈركىزات، سۈرىيە، مەدىنە قاتارلىق 29 خىل ئىسىمنى قويۇشنى چەكلىگەن ئىدى. بۇ ھەقتىكى خەۋەر ئىستانسىمىز تەرىپىدىن تارقىتىلغاندىن كېيىن كۈچلۈك ئىنكاس قوزغىدى.

خەلقئارا كىشىلىك ھوقۇقنى كۆزىتىش تەشكىلاتى بۇ ھەقتە مەخسۇس بايانات ئېلان قىلىپ، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ھەرىكىتىنى ئەيىبلىدى. مەزكۇر تەشكىلاتنىڭ خىتاي ئىشلىرى دىرېكتورى سوفى رىچاردسون سەيشەنبە كۈنى ئېلان قىلىنغان باياناتتىكى سۆزىدە ئىسىم قويۇشنىڭ ھەربىر ئاتا-ئانىنى ھاياجانغا سالىدىغان، خۇسۇسىي بىر ئىشلىقىنى ئەسكەرتىپ، بۇنى خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ «دىنى رادىكاللىققا قارشى تۇرۇش دېگەن نامدا دىنى ئەركىنلىك ھوقۇقىنى چەكلەش ھەرىكىتىنىڭ ئەڭ يېڭى بىر مىسالى» دەپ كۆرسەتتى. ئۇ بۈگۈن رادىئومىز زىيارىتىنى قوبۇل قىلىپ مۇنداق دېدى: «مەنچە بۇ خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ ئۆزى قىلىشقا تامامەن ھوقۇقلۇق بولغان بىر ئىشنىمۇ كونترول قىلىش ۋە چەكلەش ئۈچۈن ئالغان تەدبىرلىرىنىڭ بىرى. خىتاي ھۆكۈمىتى بۇ ئارقىلىق ئۇيغۇر ئېلىدىكى ئىسلام دىنىنىڭ تەسىرىنى يوقاتماقچى بولۇۋاتىدۇ. بىراق بۇ مەنچە ئىنتايىن ئەخمىقانە ۋە قارشىلىق پەيدا قىلىدىغان بىر ھەرىكەت. بۇ مەيلى خىتاي قانۇنلىرىدا بولسۇن مەيلى خەلقئارا قانۇنلاردا بولسۇن ھېچقانداق بىر ئاساسقا ئىگە ئەمەس. بۇ تەدبىر ئۇيغۇرلارنى خىتاي ھۆكۈمىتىگە سادىق قىلىش ئەمەس ئەكسىچە، پەقەت ئۇيغۇرلارنىڭ ئۆزلىرى ياشاۋاتقان جەمئىيەتكە ياتلىشىشىنى، ئۇ جەمئىيەتنى ئىنكار قىلىشىنى يەنىمۇ كۈچەيتىۋېتىدۇ، خالاس» دېدى.

تەپسىلاتى...

يەكەن تومئۆستەڭدىكى 140 ئائىلىلىك بىر مەھەللىدە 53 كىشى تۈرمە ۋە قاماقتا

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 26– ئاپرىل

يېقىندا ئۇيغۇر نىداسى تور رادىئوسى، يەكەننىڭ تومئۆستەڭ يېزا 7 ‏-كەنتىدە  4 بالىسى تۈرمىگە تاشلانغان خەلچىخان ھوشۇر ئىسىملىك 73 ياشلىق بىر ئايالنىڭمۇ  تۇتقۇن قىلىنغانلىقىنى، تۇتقۇنغا ئۇنىڭ بىر مەسىلە تاپشۇرۇش يىغىنىدىكى ئىسيانكار بايانلىرى سەۋەب بولغانلىقىنى خەۋەر قىلدى. مۇخبىرىمىزنىڭ ئېنىقلىشى داۋامىدا، گەرچە بۇ ۋەقەنىڭ ئۆزى تېخى دەلىللەنمىگەن بولسىمۇ، تومئۆستەڭنىڭ 2 ‏-كەنتىنىڭ 140 ئائىلىلىك  4 ‏-مەھەللىسىدە 52 كىشىنىڭ نۆۋەتتە تۈرمە ۋە قاماقتا ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى.

ھۆرمەتلىك رادىيو ئاڭلىغۇچىلار، خەلچىخان ھوشۇر تەۋە بولغان 7 ‏-كەنت سېكرىتارى تېلېفونىمىزنى ئالمىغاندىن كېيىن، بىز قوشنا كەنت سېكرىتارلىرىغا تېلېفون قىلدۇق.

تەپسىلاتى...