لاگېر شاھىتى زۇمرەت داۋۇتنىڭ لاگېردا كۆرگەن-بىلگەنلىرى (2)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

لاگېر شاھىتى زۇمرەت داۋۇت يۈرۈشلۈك سۆھبىتىمىزنىڭ 1-سانىدا ئۆزىنىڭ 2018-يىلى 3-ئاينىڭ 31-كۈنى ئۈرۈمچى يۇقىرى پەن-تېخنىكا تەرەققىيات رايونى مەھەللە كومىتېتى تەرىپىدىن چاقىرتىلغانلىقىنى، شۇ كەتكەنچە بېشىغا قارا خالتا كىيدۈرۈلۈپ مەلۇم دوختۇرخانىغا ئېلىپ بېرىلغانلىقىنى، بۇ يەردە پۈتۈن بەدەن تەكشۈرۈشىدىن ئۆتكەندىن كېيىن بېشىغا يەنە قارا خالتا كىيدۈرۈلۈپ ئۈرۈمچى يۇقىرى پەن-تېخنىكا تەرەققىيات رايونىدىكى ئاتالمىش «تەربىيىلەش مەركىزى»، يەنى بېيزەن (شىمالىي ۋوگزال) تۈرمىسىگە ئېلىپ كېلىنگەنلىكىنى بايان قىلغان ئىدى.

لاگېردىكى زۇلۇم ۋە خورلۇقلارنىڭ مۇقەددىمىسى ئۇنىڭ 3 نەپەر ئەر ساقچى ئالدىدا تۈرمە كىيىمىنى يۆتكەشكە مەجبۇرلىنىشى بىلەن باشلانغان بولسا ئۇنىڭ ئىچىدىكى ھەقىقىي زۇلۇم گۇندىپايلارنىڭ ئۇنىڭ پۇتىغا 5 كىلوگرام ئېغىرلىقتىكى كىشەن سېلىپ، قاراڭغۇ كامېرغا ئىتتىرىپ كىرگۈزگەن شۇ كېچىدىن باشلىنىدۇ.

تەپسىلاتى...

لاگېردىن قۇتۇلۇپ چىققان يەنە بىر شاھىت زۇمرەت داۋۇت گۇۋاھلىق بەردى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

بانكا ھېسابى سەۋەبلىك لاگېرغا قامىلىش

زۇمرەت داۋۇت ئۈرۈمچىدە تۇغۇلۇپ ئۆسكەن ئۇيغۇر ئايال بولۇپ، ئۇ ئۈرۈمچى-پاكىستان ئارىسىدا يەككە تىجارەت بىلەن شۇغۇللىنىدىغان پاكىستانلىق سودىگەر ئىمران مۇھەممەد بىلەن 2005-يىلى توي قىلغان ئىكەن. ئۇ بۇ يىل 37 ياشقا كىرگەن بولۇپ 3 بالىنىڭ ئانىسىدۇر. زۇمرەت داۋۇت 2018-يىلى 3-ئاينىڭ 31-كۈنى ئۈرۈمچىدىكى پەن-تېخنىكا تەرەققىيات رايونى مەھەللە كومىتېتى تەرىپىدىن چاقىرتىلىپ كېتىلىپ، ئۈرۈمچىدىكى يەرلىكلەر بېيزەن تۈرمىسى دەپ ئاتايدىغان، ئەمما خىتاي دائىرىلىرى «ئۈرۈمچى يۇقىرى پەن-تېخنىكا تەرەققىيات رايونى قايتا تەربىيىلەش مەركىزى» دەپ ئاتايدىغان لاگېرغا قامالغان.

«31-مارت ئىنتايىن نورمال بىر شەنبە كۈنى ئىدى، مەھەللە كومىتېتىدىن تېلېفون كەلدى. ئۇلارنىڭ جىددىي كېلىپ كەت دېگەن بۇيرۇقى بويىچە باردىم. ئويلىمىغان يەردىن. . . .» دەپ ئەسلىمىسىنى باشلىدى زۇمرەت.

تەپسىلاتى...

«نۇقتىلىق شەخسلەر» ۋە خىتاينىڭ مۇسۇلمانلارنى نازارەت قىلىش سىستېمىسى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇر جەمئىيىتى دۇچ كېلىۋاتقان نۆۋەتتىكى ئىجتىمائىي پاجىئە ھەققىدە سۆز بولغاندا ئالدى بىلەن تىلغا ئېلىنىدىغان مەسىلە مىليونلىغان كىشىنىڭ لاگېرلارغا قامىلىشى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. ئەمما خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بىرنەچچە يىل ئىچىدىلا ئاز دېگەندىمۇ ئۈچ مىليون كىشىنى ئوخشاش بولمىغان «جىنايەت» گۇمانلىرى بىلەن ئەيىبلەب لاگېرلارغا قاماپ بولۇشتەك بۇ خىل «چاقماق» تەك خىزمەت سۈرئىتى ھەققىدە كانادانىڭ تورونتو شەھىرىدە ئولتۇرۇشلۇق تەتقىقاتچى ئېمىل دىركس (Emile Dirks) باشقىچە گۇماندا. ئۇنىڭ بۇ ھەقتىكى قاراشلىرى ئامېرىكادىكى ئەڭ چوڭ ئاقىللار مەركىزىنىڭ بىرى بولغان «جېيمىس تاۋن فوندى» نىڭ باشقۇرۇشىدىكى «خىتاي خەۋەرلىرى» ژۇرنىلىنىڭ 2019-يىللىق 16-سانىدا ئېلان قىلىنغان بۇ ھەقتىكى ماقالىسىدە تەپسىلىي ئوتتۇرىغا قويۇلدى.

دوكتۇرانت ئېمىل دىركس خىتاي ھۆكۈمىتى تارقاتقان تۈرلۈك ئۇقتۇرۇشلار، خىتاي شىركەتلىرىنىڭ ئېلان ماتېرىياللىرى، ھازىرغىچە مەلۇم بولغان مۇناسىۋەتلىك سانلىق مەلۇماتلار قاتارلىقلار ئاساسىدا خىتاي ھۆكۈمىتى ئۇيغۇر دىيارىدا كۆرۈنمەس شەكىلدە بەرپا قىلغان «نۇقتىلىق شەخسلەرنى ئىدارە قىلىش سىستېمىسى» نىڭ ئومۇمىي تەسۋىرىنى تۇرغۇزۇپ چىقىدۇ.

تەپسىلاتى...

يېڭىشەھەر ئەرمۇدۇندا ئىدرىس قۇددۇس ۋە ھېزىم قۇددۇس ئاكا-ئۇكىلارنىڭ لاگېردا ئۆلگەنلىكى دەلىللەندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

جەمئىيەت خەۋەرلىرىدە بايان قىلىشىچە، ئۇيغۇر رايونىدىكى يىغىۋېلىش لاگېرلىرىدا ئېلىپ بېرىلىۋاتقان قېيىن-قىستاقتىن باشقا ناچار ياتاق، ناچار تاماق ۋە ناچار داۋالاش شارائىتلىرىمۇ ھەر كۈنى دېگۈدەك كۆپ ساندا كىشىنىڭ ئۆلۈمىگە سەۋەب بولماقتا. ئەمما دائىرىلەر تا ھازىرغا قەدەر، خۇددى لاگېردا يېتىۋاتقانلارنىڭ ئومۇمى سانى ھەققىدە ھېچقاچان مەلۇمات بېرىپ باقمىغاندەك لاگېردا ئۆلگەنلەرنىڭ سانى ھەققىدىمۇ مەلۇمات بەرمىدى. شۇڭا بىز يېقىنقى ئاياللاردىكى لاگېرلار توغرۇلۇق ئېنىقلاشلىرىمىزدا، لاگېردىكى ئۆلۈم-يېتىم ۋەقەلىرىنى ئاساسلىق دىققەت مەركىزى قىلدۇق.

مەلۇم بولۇشىچە، دائىرىلەر لاگېردا ئۆلگەنلەرنىڭ ئۆلۈم ئۇچۇرىنى ئۆلگۈچىنىڭ بىۋاسىتە ئۇرۇق-تۇغقانلىرىدىن باشقىلاردىن پۈتۈنلەي سىر تۇتماقتا. ھەتتا ئاساسى قاتلامدىكى ساقچى خادىملىرىمۇ، ئۆزى مەسئۇل كەنت ياكى مەھەللە سىرتىدىكى كىشىلەرنىڭ لاگېردىكى ئۆلۈم ھادىسىلىرىدىن خەۋەرسىز قالدۇرۇلماقتا. ئېنىقلاشلىرىمىزدىن يەنە مەلۇم بولۇشىچە يېزىلارغا چۈشكەن ھەر دەرىجىلىك خىزمەت گۇرۇپپىلىرى لاگېردا ئۆلگەنلەرنىڭ ئەھۋالىنى يوشۇرۇش ۋە ئۇنىڭ جەمئىيەتكە تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن ۋەزىپەلەندۈرۈلمەكتە. قەشقەرنىڭ يېڭىشەھەر ناھىيەسىگە خىزمەتكە چۈشكەن بىر خادىم، ئۆزى مەسئۇل بولمىغان ئەرمۇدۇن يېزا 3-كەنت 5-مەھەللىدە لاگېردا ئۆلگەن بىرمۇ كىشى يوقلۇقىنى بايان قىلغان ئىدى. ئەمما مەزكۇر مەھەللە باشلىقى بۇ مەھەللىدىن لاگېرغا ئەكېتىلگەنلەردىن ئاكا-ئۇكا ئىدرىس قۇددۇس بىلەن ھېزىم قۇددۇسنىڭ بۇلتۇر يىلنىڭ ئاخىرى ۋە بۇ يىلنىڭ ئوتتۇرىلىرى بولۇپ، ھەر ئىككىسىنىڭ لاگېردا جان ئۈزگەنلىكىنى ئاشكارىلىدى.

تەپسىلاتى...

ئىلى ئوبلاستلىق خەلق قۇرۇلتىيىدىن پېنسىيەگە چىققان تۇرسۇن بارات ۋە ئۇنىڭ ئايالى 20 يىل كېسىلگەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

7 يىلدىن بۇيان ئىستانبۇلدا ياشاۋاتقان شەمسىيەنىڭ 70 ياش قارىسىنى ئالغان، يۈرەك ۋە ئېغىر دىئابىت كېسىلىگە گىرپتار ئاتا-ئانىسىنىڭ 20 يىللىق قاماققا ھۆكۈم قىلىنىشى ھەققىدىكى گۇۋاھلىقى، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ رايوندا ئۇيغۇرلارغا، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنى لاگېرلارغا قاماش ۋە تۇتقۇن قىلىشتا ئۇلارنىڭ كېسەل ياكى ياشىنىپ قالغانلىقىنىمۇ قارىماي، قارا قويۇق، قانۇنسىز ھالدا، ئىنسانپەرۋەرلىككە پۈتۈنلەي يات تەدبىرلەر ئارقىلىق بۇ خىل باستۇرۇش سىياسەتلىرىنى ئىجرا قىلىۋاتقانلىقى كۆپ تەرەپلەردىن ئىسپاتلاپ تۇرماقتا.

تەپسىلاتى...

نورۋېگىيەدىكى مەمتىمىن ھاجىم: ئوغلۇم رىشات مەمتىمىن مېنى يوقلاپ كەلگىنى ئۈچۈن لاگېرغا قامالدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

نورۋېگىيەدىكى ئۇيغۇرلاردىن نورۋېگىيە ئۇيغۇر ئىسلام جەمئىيىتىنىڭ ئىمامى مەمتىمىن ھاجىمنىڭ رادىيومىزغا بىلدۈرۈشىچە، 2015-يىلى ئۇنى يوقلاپ نورۋېگىيەگە كەلگەن ئوغلى رىشات مەمتىمىن ساقچى دائىرىلىرىنىڭ تۇغقانلىرى ئارقىلىق تېلېفون قىلغۇزۇپ قايتىپ كېتىشكە مەجبۇرلىشى سەۋەبلىك يۇرتى غۇلجىغا مەجبۇرىي قايتىپ كەتكەن. يېقىندا ئۇلار ئوغلى رىشات مەمتىمىن ۋە باشقا تۇغقانلىرىنىڭ دائىرىلەر تەرىپىدىن تۇتقۇن قىلىنىپ تەربىيەلەش نامىدا لاگېرغا قامالغانلىقىدىن خەۋەر تاپقان.

تەپسىلاتى...

تۇرپاندا سۇدىن جەسىتى سۈزۈۋېلىنغان 3 ياشلىق بالىنىڭ ئاتا-ئانىسىنىڭ لاگېردا ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئون كۈننىڭ ئالدىدا ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا جەسىتى سۇدىن سۈزۈۋېلىنغان بىر نارەسىدە بالىنىڭ سىن ئۇچۇرى تارقالغانىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ سىن ئۇچۇرىدىكى يىپ ئۇچلىرىغا ئاساسەن ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا، بۇ بالىنىڭ تۇرپاننىڭ قاراغوجا يېزا ئاستانە كەنتىدىن ئىكەنلىكى؛ ئىسمىنىڭ پەرھات ياكى پەرۇخ ئىكەنلىكى ئايدىڭلاشتى ۋە ئەمدىلا 3 ياشقا كىرگەن بۇ بالىنىڭ ئانىسى ئاتىكەم ۋە دادىسى تۇردىگايىتنىڭ ھەر ئىككىسىنىڭ نۆۋەتتە لاگېردا ئىكەنلىكى دەلىللەندى. تۆۋەندە مۇخبىرىمىز شۆھرەت ھوشۇرنىڭ بۇ ھەقتە تەييارلىغان پروگراممىسى دىققىتىڭلاردا بولىدۇ.

تەپسىلاتى...

غۇلجا ئېلېكتىر ئىستانسىسىنىڭ پېنسىيەگە چىققان ئەر-ئايال ئىككى خىزمەتچىسى چەتئەلگە چىققانلىقى سەۋەبلىك قاماققا ھۆكۈم قىلىنغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

غۇلجا ئېلېكتىر ئىستانسىسىنىڭ سابىق خىزمەتچىلىرىدىن تۇراخۇن جورىباي ۋە ئۇنىڭ ئايالى شادىيە زاكىر 30 نەچچە يىل مەزكۇر ئېلېكتىر ئىستانسىسىدا ئىشلەپ، بىر قانچە يىل ئاۋۋال پېنسىيەگە چىققان. لېكىن 63 ياشلىق تۇراخۇن جورىباي ۋە 57 ياشلىق شادىيە زاكىرنىڭ خىتاي ھۆكۈمىتى 2017‏-يىلى 2‏-ئايدا باشلىغان ئۇيغۇر، قازاق ۋە باشقا مۇسۇلمانلارنى لاگېرلارغا كەڭ كۆلەملىك قاماش ھەرىكىتىدىن ئامان قالمىغانلىقى مەلۇم.

تەپسىلاتى...

«ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى ئامبىرى» : 72 ياشلىق شەمشىقەمەر ئانا لاگېردا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

30-ئاۋغۇست كۈنى نورۋېگىيەدىكى «ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى ئامبىرى» 72 ياشلىق شەمشىقەمەر ئانىنىڭ غۇلجىدىكى مەلۇم بىر لاگېردا تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقانلىقى ھەققىدە گۇۋاھلىق فىلىمى تارقاتتى.

فىلىمدا گېرمانىيەدىكى ئادىلە غېنى قاتارلىق ئۈچ ئاچا-سىڭىل گۇۋاھلىق بېرىپ، غۇلجا شەھىرىنىڭ قارادۆڭ مەھەللىسىگە جايلاشقان باھار كوچىسى 28-قورۇدا ئولتۇرۇشلۇق 72 ياشلىق مومىسى شەمشىقەمەر خانىمنىڭ 2018-يىلى 1-ئايدا لاگېرغا ئېلىپ كېتىلگەنلىكى ۋە ھازىرغا قەدەر ئىز-دېرىكىنىڭ بولمىغانلىقى كۆرسىتىلگەن. ئۇلار ئۆز گۇۋاھلىقىدا خىتاي ھۆكۈمىتىدىن 70 ياشتىن ھالقىغان مومىسىنى نېمە ئۈچۈن لاگېرغا قامىغانلىقى ھەققىدە چۈشەنچە بېرىشىنى تەلەپ قىلغان.

تەپسىلاتى...

خىتايغا سادىق، ئۇيغۇرغا قاتتىققول ساقچى باشلىقى قادىر مەمەتنىڭ تۇتقۇندا ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

يېقىندا ئۈرۈمچى ۋەزىيىتىدىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرى خىتايغا نىسبەتەن ساداقەتمەنلىكتە، ئۇيغۇر سىياسىي مەھبۇسلارغا قارىتا قاتتىققوللۇقتا داڭ چىقارغان ئۈرۈمچى شەھەرلىك ج خ ئىدارىسىنىڭ سابىق مۇئاۋىن باشلىقى قادىر مەمەتنىڭمۇ تۇتۇلغانلىقىنى مەلۇم قىلدى. مۇخبىرىمىزنىڭ ئۈرۈمچىدىكى ساقچى خادىملىرىغا قارىتا ئىككى ھەپتىدىن بېرى ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا قادىر مەمەتنىڭ تۇتقۇندا ئىكەنلىكى ئايدىڭلاشتى.

تەپسىلاتى...