تۈركىيەدە ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسى يېتەكچىلىكىدە ياشلارنى تەربىيەلەش خىزمىتى ئاكتىپ ئېلىپ بېرىلماقتا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇر مەسىلىسىنىڭ خەلقئارادا جىددىي كۈنتەرتىپكە كېلىشىگە ئەگىشىپ مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ئۇيغۇر مەسىلىسىنىڭ خەلقئارالىشىشىغا تۆھپە قوشالايدىغان، ئۇيغۇر مەسىلىسى دۇچ كېلىۋاتقان ھەر خىل ئىجتىمائىي ۋە سىياسىي مەسىلىلەرگە تاقابىل تۇرالايدىغان ئىقتىدارلىق ياشلار قوشۇنى يېتىشتۈرۈپ چىقىشنى مۇھىم خىزمەت پىرىنسىپى قىلماقتا.

13-، 14-دېكابىر ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسىنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشى بىلەن ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسىنىڭ ئىستانبۇلدىكى ئىشخانىسىدا «خەلقئارا ۋەزىيەت ۋە مىللىي كۈرەش يوللىرى» بويىچە تەربىيەلەش كۇرسى ئېچىلدى. ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسى جەمئىي 10 ئۇيغۇر تەتقىقاتچىنىڭ دەرس بېرىشى ۋە 58 ئۇيغۇر ياشنىڭ قاتنىشىشى بىلەن بۇ يىل 4-، 7- ۋە 10-ئايلاردا ئۈچ قېتىملىق «مىللىي مەپكۇرە ۋە تەشكىلاتچىلىق» بويىچە تەربىيەلەش كۇرسىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك ئۆتكۈزگەن بولۇپ، بۇ قېتىملىق «خەلقئارا ۋەزىيەت ۋە مىللىي كۈرەش يوللىرى» توغرىسىدىكى كۇرسقا ئالدىنقى 3 قېتىملىق كۇرستىن جەمئىي 15 ئوقۇغۇچى تاللانغان.

تەپسىلاتى...

چاقىلىقتا مەھكۇم نەبى غوجائەخمەتنىڭ تەبلىغىنى ئاڭلىغان 82 كىشىنىڭ كېسىلىپ كەتكەنلىكى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ لاگېرلار ھەققىدىكى مەخپىي ھۆججەتلىرى قاتارىدا ئاشكارىلانغان چاقىلىق ناھىيەسىگە ئائىت بىر سوت ھۆكۈمى ھەققىدە ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرىمىز داۋامىدا مەھكۇم نەبى غوجائەخمەتكە چېتىلىپ، جەمئىي 82 كىشىنىڭ كېسىلىپ كەتكەنلىكى ئاشكارىلاندى. مەلۇم بولۇشىچە، نەبى غوجائەخمەتنىڭ «شەھۋانىي فىلىم» لەرنى كۆرمەسلىك توغرىسىدىكى ئەخلاق تەربىيەسىنى ئاڭلىغانلىقى ئۈچۈن «توپلىشىپ جەمئىيەت تەرتىپىنى بۇزۇش» ۋە «دۆلەتنى پارچىلاشقا ئۇرۇنۇش» جىنايىتى بىلەن ئەيىبلەنگەن بۇ مەھكۇملار ئالدى 10 يىل، ئارقىسى 5 يىل 6 ئايلىقتىن كېسىلگەن.

مەخپىي ھۆججەتلەر قاتارىدا ئاشكارىلانغان مەزكۇر سوت ھۆكۈمنامىسىدە مەھكۇمنىڭ «توپلىشىپ جەمئىيەت تەرتىپىنى بۇزۇش» بىلەنمۇ ئەيىبلەنگەنلىكى بايان قىلىنغان. شۇڭا بىز چاقىلىق ناھىيەلىك سوت مەھكىمىسىنىڭ مەلۇم بىر بۆلۈم باشلىقى بىلەن ئۆتكۈزگەن سۆھبىتىمىز داۋامىدا مەھكۇم نەبى غوجائەخمەتنىڭ دېلوسىغا كىملەرنىڭ چېتىلغانلىقى ۋە ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتى ھەققىدە مەلۇمات سورىدۇق. مەزكۇر خادىم دېلونىڭ سوت ھۆكۈمىدە دېيىلگەندەك، 315-دۆلەت تاشيولى بويىدىكى بىر شېغىل زاۋۇتىدا يۈز بەرگەنلىكى، يەنى مەھكۇم نەبى غوجائەخمەتنىڭ شۇ شېغىل زاۋۇتىدا چېدىردا يېتىپ-قوپۇپ ئىشلەۋاتقان ئىشچىلارغا ئاتالمىش قانۇنسىز تەبلىغ قىلغانلىقىنى دەلىللەش بىلەن بىرلىكتە ئۇنىڭ دېلوسىغا چېتىلىپ 100 گە يېقىن كىشىنىڭ تۇتقۇن قىلىنغانلىقىنى بايان قىلدى.

سوت ھۆكۈمىدە مەھكۇمنىڭ ئەسلىدە قاراقاش ناھىيە بازار ئىچىگە نوپۇسلۇق ئىكەنلىكى قەيت قىلىنغان. قاراقاش بازار ئىچىدىكى بىر كەنت ساقچىسى چاقىلىقتا نەبى غوجائەخمەت دېلوسىغا چېتىلىپ كېسىلگەنلەرنىڭ مۇتلەق كۆپىنچىسىنىڭ ئۆز كەنتىدىن ئىكەنلىكى ۋە سانىنىڭ 82 نەپەر ئىكەنلىكىنى ئاشكارىلىدى. ئارىلىرىدا ئىككى نەپەر ئايالمۇ بار بولغان، 18 ياش بىلەن 60 ياش ئارىسىدىكى 82 كىشىنىڭ «قانۇنسىز تەبلىغ ئاڭلاش» ۋە «دۆلەتنى پارچىلاشقا ئۇرۇنۇش» بىلەن ئەيىبلىنىپ ئالدىنىڭ 10 يىل، ئارقىسىنىڭ 5 يىل 6 ئايلىق كېسىلگەنلىكىنى تىلغا ئالدى.

بىز چاقىلىقتىكى سوت خادىمىدىن مەزكۇر ھۆكۈمنامە خەلقئاراغا ئاشكارىلانغاندىن كېيىن مەزكۇر سوت مەھكىمىسى ئىچىدە مەسئۇلىيەت سۈرۈشتە قىلىش ئەھۋالىنىڭ يۈز بەرگەن ياكى بەرمىگەنلىكى ھەققىدىمۇ مەلۇمات سورىدۇق. ئۇ بۇ جەھەتتە پىكىر بايان قىلىشنى خالىمايدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

تەپسىلاتى...

خوتەن پېداگوگىكا ئالىي تېخنىكومىنىڭ 50 كە يېقىن ئوقۇتقۇچىسىنىڭ تۇتۇلغانلىقى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

مۇخبىرىمىزنىڭ خوتەنگە قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا 500 ئەتراپىدا ئىشچى-خىزمەتچىسى بولغان خوتەن پېداگوگىكا ئالىي تېخنىكومىنىڭ 50 كە يېقىن ئوقۇتقۇچى ۋە مەمۇرىي خادىملىرىنىڭ تۇتقۇندا ئىكەنلىكى، بۇلارنىڭ ئىچىدە يېشى 70 تىن ئاشقان پېنسىيونېرلارنىڭمۇ بارلىقى ئاشكارىلاندى. مەلۇم بولۇشىچە، مەزكۇر مەكتەپنىڭ ئىشچى-خىزمەتچىلىرىنىڭ يېرىمدىن كۆپرەكى ئۇيغۇر بولۇپ، تۇتۇلغانلار مەزكۇر مەكتەپتىكى پۈتكۈل ئۇيغۇر ئوقۇتقۇچىلار قوشۇنىنىڭ 15 پىرسەنتىگە يېتىدىكەن.

ھۆرمەتلىك رادىيو ئاڭلىغۇچىلار، ئۆتكەن ئايلاردا تورلاردا تارقالغان ۋە ئۈرۈمچىدىكى مەلۇم بىر ئونىۋېرسىتېتنىڭ سىياسىي ئۆگىنىش يىغىنىنىڭ نەق مەيدان خاتىرىسى ئىكەنلىكى ئىلگىرى سۈرۈلگەن بىر ئاۋاز خاتىرىسىدە مائارىپ ساھەسىدىن كۆپ ساندا ئۇيغۇر ئوقۇتقۇچىلارنىڭ تۇتقۇندا ئىكەنلىكى ئاشكارىلانغان ئىدى.

بىز ئۆتكەن ھەپتە خوتەن پېداگوگىكا ئالىي تېخنىكومىنىڭ ئىككى مۇدىرىنىڭ تۇتقۇندا ئىكەنلىكى ئېنىقلاپ بولغاندىن كېيىن، تۇتقۇندىكى ئوقۇتقۇچىلارنىڭ ئومۇمىي سانى ۋە ئەھۋالى ھەققىدىمۇ ئېنىقلاش ئېلىپ بەردۇق. مەزكۇر مەكتەپ خادىمى تەمىنلىگەن ئالاقە ئۇچۇرلىرىغا ئاساسەن خوتەندىكى مائارىپ ساھەسىگە مەسئۇل بىر سابىق سىياسىي قانۇن كادىرىدىن تۇتقۇندىكى ئىككى مۇدىردىن باشقا يەنە كىملەرنىڭ تۇتقۇندا ئىكەنلىكىنى سورىدۇق.

تەپسىلاتى...

«شىنجاڭ ئىسلام ئىنستىتۇتى» نىڭ دوتسېنتى ئىمىنجان سەيدىن 15 يىل قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۆتكەن ئايلاردا رادىيومىزغا ھەر خىل قاناللار ئارقىلىق كەلگەن ئۇچۇرلاردا «شىنجاڭ ئىسلام ئىنستىتۇتى» نىڭ ئۇزۇن يىللىق ئوقۇتقۇچىسى، تارىخ پەنلىرى دوتسېنتى، «شىنجاڭ ئەمىن كىتابچىلىق چەكلىك شىركىتى» نىڭ ساھىبى ئىمىنجان سەيدىننىڭ ئىككى يىلدىن بېرى غايىب ئىكەنلىكى، ئۇنىڭ لاگېرغا ئېلىپ كېتىلگەن بولۇشى مۈمكىنلىكى ئىلگىرى سۈرۈلگەنىدى.

مۇخبىرىمىزنىڭ مەزكۇر ئۇچۇرغا ئاساسەن ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرىدا ئىمىنجان سەيدىننىڭ 2017‏-يىلى 5‏-ئايدا تۇتقۇن قىلىنىپ، لاگېرغا ئېلىپ كېتىلگەنلىكى ۋە لاگېردا قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنغانلىقى مەلۇم بولدى. رادىيومىزنىڭ ھەر خىل قاناللاردىن ئېرىشكەن ئۇچۇرلىرىدا ۋە «شىنجاڭ ئىسلام ئىنستىتۇتى» نىڭ مەزكۇر دېلوغا ئالاقىدار رەسمىي ھۆججەتلىرىدە كۆرسىتىلىشىچە، بۇ 54 ياشلىق ئىمىنجان سەيدىن 2019‏-يىلى 2‏-ئايدا ئۈرۈمچى تەڭرىتاغ رايونلۇق سوت مەھكىمىسى تەرىپىدىن سوتلانغان. سوتتا ئىمىنجان سەيدىن «ئەسەبىيلىككە قۇتراتقۇلۇق قىلىش» بىلەن ئەيىبلىنىپ، 15 يىللىق قاماققا ھۆكۈم قىلىنغان، شۇنداقلا 500 مىڭ يۈەن جەرىمانە قويۇلۇپ، سىياسىي ھوقۇقىدىن 5 يىل مەھرۇم قىلىنغان. لېكىن، بىز ئېرىشكەن بۇ ھەقتىكى ئۇچۇر ۋە ھۆججەتلەردە، ئۇنىڭ ئەسەبىيلىككە قۇتراتقۇلۇق قىلغۇدەك قانداق كونكرېت ھادىسە سادىر قىلغانلىقى، شۇنداقلا ئۇنىڭغا نېمە ئۈچۈن 500 مىڭ يۈەن جەرىمانە قويۇلغانلىقىغا چۈشەنچە بېرىلمىگەن. بىز بۇنىڭ سەۋەبىنى سۈرۈشتۈرۈپ، «شىنجاڭ ئىسلام ئىنستىتۇتى» غا تېلېفون قىلغاندا بولساقمۇ، لېكىن ھېچكىم تېلېفونىمىزنى ئالمىدى. مەلۇم بولۇشىچە، تەڭرىتاغ رايونلۇق سوت مەھكىمىسى كېسىمنى بۇ يىل 2‏-ئايدا چىقارغان بولسىمۇ، ھۆكۈمنى بۇ يىل 5‏-ئايدا سوت ئېچىپ ئېلان قىلغان. سوت مەھكىمىسىنىڭ نېمە ئۈچۈن ھۆكۈمنى 3 ئاي كېچىكتۈرۈپ ئېلان قىلغانلىقى مەلۇم ئەمەس.

تەپسىلاتى...

سابىق ئوقۇغۇچىلار ھەرىكىتى رەھبەرلىرىدىن بىرى ۋارىس ئابابەكرىنىڭ لاگېردىن چىقىپ ئۆلگەنلىكى دەلىللەندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

1988-يىلدىكى ئوقۇغۇچىلار نامايىشىنىڭ يېتەكچىلىرىدىن بىرى ۋارىس ئابابەكرىنىڭ نويابىرنىڭ بېشىدا لاگېردىن چىققانلىقى ۋە ئۇزۇن ئۆتمەي دوختۇرخانىدا جان ئۈزگەنلىكى جەمئىيەت خەۋەرلىرى ئارقىلىق ئاشكارىلانغانىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ ئۈرۈمچىدىكى ئالاقىدار سىياسىي قانۇن ئورگانلىرىغا قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا، ئۇنىڭ لاگېردىن چىقىپ جان ئۈزگەنلىكى ۋە مېيىت نامىزىنىڭ نوغاي مەسچىتتە چۈشۈرۈلگەنلىكى دەلىللەندى.

ئۈرۈمچى ۋەزىيىتىدىن خەۋەردار كىشىلەرنىڭ رادىيومىزغا بايان قىلىشىچە، لاگېردىن چىقىپ ئۇزۇن ئۆتمەي ھاياتىدىن ئايرىلغان سابىق پائالىيەتچى ۋارىس ئابابەكرىنىڭ تۇتۇلۇش سەۋەبىنى تەخمىن قىلىش قېيىن ئەمەس؛ مەسىلەن ئۇنىڭ شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىدىن ھەيدىلىشىگە سەۋەب بولغان ئوقۇغۇچىلار ھەرىكىتىگە يېتەكچىلىك قىلىشىدىن تارتىپ، ئىشلىگەن فىلىملىرىدىكى نازۇك تېمىلارغىچە ۋە ھەتتا ئۇنىڭ كېيىنكى يىللاردا چەتئەلگە چىقىشقا ئۇرۇنۇشلىرىغىچە كۆپلىگەن ئىش ھەرىكىتى يېقىنقى 3 يىلدىكى سىياسىي قۇيۇندا ئۇنىڭ بېشىغا قارا خالتا كىيدۈرۈلۈشىگە يېتەرلىك باھانىدۇر ؛ بۇ يەردە پەقەت سىرلىق بولۇۋاتقىنى ئۇنىڭ ئۆلۈم سەۋەبى بولۇپ، دائىرىلەر ۋارىس ئۆلگەندىن كېيىن، ئۇنىڭ ئائىلىسىنىڭ تۇرالغۇسىنى نازارەت ئاستىغا ئالغان؛ ئائىلە ئەزالىرى ۋارىسنىڭ ئۆلۈمى ھەققىدە ئارتۇقچە گەپ قىلماسلىق ھەققىدە ئاگاھلاندۇرۇلغان.

تەپسىلاتى...

شىۋېتسارىيەدە «ئۇيغۇر كېچىسى» پائالىيىتى ئۆتكۈزۈلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

شىۋېتسارىيەنىڭ زۇرىخ شەھىرىدىكى ئۇيغۇرلار «ئۇيغۇر كېچىسى» پائالىيىتى ئۆتكۈزۈپ، شىۋېتسارىيەنىڭ يەرلىك خەلقىگە ئۇيغۇرلار ۋەزىيىتىدىن مەلۇمات بەرگەن.

شىۋېتسارىيەدىكى ئۇيغۇرلار 25-نويابىر كۈنى كەچتە زۇرىخ شەھىرىگە جەم بولۇپ «ئۇيغۇر كېچىسى» پائالىيىتى ئۆتكۈزگەن. بۇ پائالىيەتنى ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسى ياۋروپا شۆبىسىنىڭ رەئىسى دوكتۇر ئابدۇشۈكۈر ئابدۇرېشىت بىلەن ئۇنىڭ خانىمى گۈلنار مەمتىمىن تەشكىللىگەن.

بۇ پائالىيەتكە شىۋېتسارىيە ئۇيغۇر جەمئىيىتىنىڭ ئەزالىرى بىلەن ئەتراپتىكى رايونلاردىن كەلگەن ئۇيغۇرلاردىن سىرت، يەنە ئۇيغۇرلارغا ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى ۋەزىيىتىگە قىزىقىدىغان بىر قىسىم يەرلىك كىشىلەرمۇ قاتناشقان.

تەپسىلاتى...

شۆھرەت زاكىر «كەسپىي تەربىيەلەش مەكتەپلىرى» نى يەنە بىر قېتىم ئاقلاشقا ئۇرۇندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇرلار دىيارىدىكى لاگېرلار خەلقئارانىڭ كۈچلۈك تەنقىدىگە ئۇچراۋاتقاندا ئۇيغۇر ئاپتونوم رايوننىڭ رەئىسى شۆھرەت زاكىر 3-دېكابىر كۈنى ماقالە ئېلان قىلىپ، بۇ خىل مەكتەپلەرنىڭ قانۇن بويىچە تەرەققىي قىلدۇرۇلۇۋاتقانلىقىنى، شۇنىڭدەك بۇنىڭ ھەر مىللەت خەلقىنىڭ نېگىزلىك كىشىلىك ھوقۇقىنىڭ كاپالىتى ئىكەنلىكىنى تەكىتلىدى.

شۆھرەت زاكىر ماقالىسىدە مەزكۇر كەسپىي تەربىيەلەش مەكتەپلىرىنىڭ خەلقئارا ئاخبارات ۋاسىتىلىرىدىكى قىزىق تېمىلاردىن بولۇپ كەلگەنلىكىنى ئالاھىدە كۆرسىتىش بىلەن بىرگە بىر قىسىم غەرب مەملىكەتلىرىنى «تۆھمەت قىلىش ۋە قارا سۈركەش بىلەن شۇغۇللانماقتا» دەپ ئەيىبلىگەن. شۇنداقلا بۇنى «دۆلىتىمىزنىڭ ئىچكى ئىشلىرىغا ئارىلاشقانلىق» دېگەن.

تەپسىلاتى...

خوتەن پېداگوگىكا ئالىي تېخنىكومىنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى بارات تۇرسۇنباقىنىڭ كېرىيە تۈرمىسىدە ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۆتكەن ئايلاردا تورلاردا ئۇيغۇر رايونىدىكى مەلۇم بىر ئالىي مەكتەپنىڭ سىياسىي ئۆگىنىش يىغىنىنىڭ نەق مەيدانى ئىكەنلىكى ئىلگىرى سۈرۈلگەن بىر خىتايچە ئاۋاز خاتىرىسى تارقالغان ئىدى. ئۇنىڭدا مائارىپ ساھەسىدىن تۇتقۇن قىلىنغان ئاتالمىش «ئىككى يۈزلىمىچى» ۋە «بۆلگۈنچى» مەكتەپ مۇدىرلىرى تىلغا ئېلىنغان ئىدى. ئۇنىڭدا خوتەن پېداگوگىكا ئالىي تېخنىكومىنىڭ ئىككى مۇدىرىنىڭمۇ تۇتقۇندا ئىكەنلىكى بايان قىلىنغان. مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ يىپ ئۇچىغا ئاساسەن ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا مەزكۇر مەكتەپنىڭ مۇئاۋىن مۇدىرى بارات تۇرسۇنباقىنىڭ بىر يىل بۇرۇن تۇتۇلغانلىقى ۋە نۆۋەتتە كېرىيە تۈرمىسىدە ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى.

ئۈرۈمچىدىكى مەلۇم بىر ئالىي مەكتەپنىڭ يىغىن زالىدا خاتىرىلەنگەنلىكى ئىلگىرى سۈرۈلگەن مەزكۇر ئاۋاز خاتىرىسىدە خوتەن پېداگوگىكا ئالىي تېخنىكومىنىڭ ئىككى مۇدىرىنىڭمۇ بۆلگۈچىلىك سەۋەبىدىن تۇتقۇندا ئىكەنلىكى تىلغا ئېلىنغان.

پائالىيەتچى ئابدۇۋەلى ئايۇپ تەرىپىدىن رەتلەنگەن «تۇتقۇندىكى زىيالىيلار تىزىملىكى» دە مەزكۇر مەكتەپنىڭ مۇدىرى بارات تۇرسۇنباقىنىڭ ئىسمىمۇ تىلغا ئېلىنغان. بۇ ھەقتە مەزكۇر مەكتەپكە تېلېفون قىلغىنىمىزدا مەكتەپنىڭ ئىشخانا خادىمى ئۆزىنىڭ يېڭىدىن ئىشقا چۈشكەنلىكىنى سەۋەب قىلىپ كۆرسىتىپ، بۇ مەكتەپنىڭ تۇتقۇندىكى مۇدىرلىرى ھەققىدە مەلۇماتى يوقلۇقىنى ئېيتتى. بىز ئۇنىڭدىن مەكتەپنىڭ نۆۋەتتىكى مۇدىرىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى سورىغىنىمىزدا ئۇ «ئەركىن ئىبراھىم» دەپ جاۋاب بەردى.

بىز بۇ خادىم تەمىنلىگەن تېلېفون نومۇرىغا ئاساسەن مەكتەپنىڭ مەزكۇر ئەھۋالدىن خەۋەردار بىر سابىق خادىمىدىن مەلۇمات سورىدۇق. ئۆزىنىڭ سادىق بىر كومپارتىيە ئەزاسى ئىكەنلىكىنى تەكىتلىگەن بۇ خادىم بارات تۇرسۇنباقىنىڭ بىر يىل بۇرۇن تۇتۇلغانلىقى ۋە نۆۋەتتە كېرىيەدىكى بىر تۈرمىدە ئىكەنلىكىنى ئاشكارىلىدى.

دېيىلىشىچە، بۇ يىل 50 ياشلار چامىسىدىكى بارات تۇرسۇنباقى ئەسلىدە خىتاي تىلى ئوقۇتقۇچىسى بولۇپ 20 نەچچە يىل مەزكۇر مەكتەپتە خىزمەت قىلغان ئىكەن. ئۇزۇن مەزگىل مەكتەپ ئىشخانا مۇدىرى بولۇپ ئىشلىگەن بارات تۇرسۇنباقى تېخى يېقىندىلا مۇئاۋىن مۇدىرلىققا ئۆستۈرۈلگەن ئىكەن. ئۇ ئۆتكەن يىلى نامەلۇم سەۋەب بىلەن تۇتقۇن قىلىنغان.

مەلۇم بولۇشىچە، بارات تۇرسۇنباقى يىغىۋېلىش لاگېرىدا ئەمەس، بەلكى كېرىيەدىكى ناھىيە بازىرىدىن چەت جايغا جايلاشقان بىر تۈرمىدە قامىلىپ ياتماقتىكەن.

تەپسىلاتى...

«كىشىلىك ھوقۇق ۋە سودا مۇنبىرى» يىغىنىدا ئۇيغۇرلار مەسىلىسى ئوتتۇرىغا قويۇلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

25-نويابىر ب د ت دا باشلانغان «كىشىلىك ھوقۇق ۋە سودا مۇنبىرى» يىغىنىغا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ خادىملىرىمۇ قاتناشماقتا.

25-نويابىر «8-نۆۋەتلىك كىشىلىك ھوقۇق ۋە سودا مۇنبىرى» ناملىق خەلقئارالىق يىغىن ب د ت نىڭ جەنۋەدىكى مەركىزىدە باشلانغان بولۇپ، د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا، قۇرۇلتاينىڭ پروگرامما يېتەكچىسى پىتېر ئىرۋېن، قۇرۇلتاي خادىمى زۇمرەت تۇرسۇن قاتارلىقلارمۇ بۇ يىغىنغا ئىشتىراك قىلغان.

يىغىن ب د ت كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشى تەرىپىدىن ئۇيۇشتۇرۇلغان. يىغىننىڭ ئاساسىي مەزمۇنى سودا-تىجارەت ئىشلىرىنىڭ كىشىلىك ھوقۇق، دېموكراتىيە، ئەركىنلىك بىلەن بولغان مۇناسىۋىتى، ئۇنىڭ خەلقئارا قانۇنلارغا، كىشىلىك ئەخلاققا ھۆرمەت قىلغان ئاساستا ئېلىپ بېرىلغان-بېرىلمىغانلىقى ۋە بۇ ساھەدە ساقلىنىۋاتقان مەسىلىلەرنى مۇزاكىرە قىلىشقا مەركەزلەشكەن بولۇپ، تۈپ مەقسەت ئىقتىسادىي مەنپەئەت ئۈچۈن كىشىلىك ھوقۇقنى دەپسەندە قىلىشنى چەكلەشتىن ئىبارەت ئىكەن.

تەپسىلاتى...

ئادرىيان زېنز: «دۇنيا ئەگەر ئۇيغۇرلارنىڭ مەسىلىسىدە ھەرىكەتكە كەلمىسە، ھېچكىم كىشىلىك ھوقۇققا كۆڭۈل بۆلۈشتىن سۆز ئاچمىسۇن»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

24-نويابىر يەكشەنبە كۈنى، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر ئېلىدە يولغا قويغان يىغىۋېلىش لاگېرلىرىغا مۇناسىۋەتلىك بىر قاتار مەخپىي ھۆججەتلىرى ئاشكارىلانغاندىن كېيىن، لاگېرلارنىڭ كۆلىمى ۋە ئۇنىڭ پۈتكۈل ئۇيغۇر جەمئىيىتىگە كۆرسىتىۋاتقان تەسىرلىرى خەلقئارادا زور ئىنكاس قوزغىدى. خەلقئارادىكى نوپۇزلۇق ئاخباراتلار ھەممىسى بۇ ھەقتە مەخسۇس خەۋەرلەرنى ئىشلەپ تارقاتتى. CNN تېلېۋىزىيەسى بۇ ھەقتە تارقاتقان خەۋىرىدە ئاشكارىلانغان ھۆججەتلەرنى بىرمۇ-بىر كۆزدىن كەچۈرۈپ چىققان تەتقىقاتچى ئادرىيان زېنىزنى زىيارەت قىلدى. ئادرىيان زېنز خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر ئېلىدە ئەمەلىيلەشتۈرۈۋاتقان سىياسەتلىرى ھەققىدە ئىنتايىن مۇھىم تەپسىلاتلارنى ئاشكارىلىدى. ئۇ CNN تېلېۋىزىيەسىگە قىلغان سۆزىدە ئۇ كۆزدىن كەچۈرگەن بۇ مەخپىي ھۆججەتلەردە مىڭلىغان ئۇيغۇر يېزا خەلقىگە ئائىت سانلىق مەلۇماتلار بارلىقىنى ۋە بۇ سانلىق مەلۇماتلاردىن قارىغاندا بىر قىسىم ئورۇنلاردا 50 پىرسەنتكە يېقىن ئائىلىنىڭ ئەڭ غوللۇق ئەزاسىنىڭ لاگېرغا ئېلىپ كېتىلگەنلىكىنى بىلدۈردى. ئۇ مۇنداق دېدى: «تۇتقۇن قىلىنغان كىشىلەرگە ئائىت نوپۇس ئانالىزلىرىدىن قارىغاندا بۇ تۇتقۇنلار خىتاينىڭ تەشۋىقات ۋىدىيولىرىدا كۆرسىتىلگەندەك ياشلار ياكى ياش قىزلار ئەمەس. بەلكى 32 ياشتىن 59 ياشقىچە بولغان ئارىلىقتىكى ئەرلەر بولۇپ، ئۇلار بىر مەدەنىيەتنىڭ توشۇغۇچىلىرىدۇر، بىر ئۆينىڭ ئېرى ۋە ئاتىلاردۇر.»

تەپسىلاتى...