توققۇزاقتا مەجبۇرىي ئەمگەككە ئەۋەتىلگەن ئىككى ئوتتۇرا مەكتەپ ئوقۇغۇچىسىنىڭ ئوتتا كۆيۈپ ئۆلگەنلىكى ئاشكارىلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

مۇھاجىرەتتىكى توققۇزاقلىقلاردىن بىرى رادىيومىزغا ئۇچۇر يوللاپ، ئۆزىنىڭ يۇرتىدىكى ئۇرۇق-تۇغقانلىرىدىن 16 ياشلىق نەبىجان روزىنىڭ پاختا تېرىشقا ئەۋەتىلگەن ئاقسۇدا ئوتتا كۆيۈپ ئۆلۈپ كەتكەنلىكىنى مەلۇم قىلدى. مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ ھەقتىكى ئېنىقلىشىدا مەزكۇر ۋەقەنىڭ ئۆتكەن يىلى ئۆكتەبىردە پاختا تەرگىنى بارغان ئوقۇغۇچىلار قونالغۇسىدا يۈز بەرگەنلىكى ۋە ۋەقەدە ئىككى كىشى ئۆلۈپ ۋە 4 كىشى يارىلانغانلىقى ئايدىڭلاشتى. تۆۋەندە مۇخبىرىمىز شۆھرەت ھوشۇرنىڭ بۇ ھەقتە تەييارلىغان پروگراممىسى دىققىتىڭلاردا بولىدۇ.

توققۇزاقلىق مۇھاجىرلاردىن بىرى ئۆزىنىڭ بۇلاقسۇ، قاراباغ 14 ‏-كەنت 2‏-مەھەللىدە ياشايدىغان تۇغقانلىرىدىن روزى توختىنىڭ ئوغلى نەبىجان روزىنىڭ ئۆتكەن يىلى 10-ئايدا ئوقۇۋاتقان مەكتىپى تەرىپىدىن ئاقسۇغا پاختا تېرىشقا ئەۋەتىلگەنلىكى ۋە شۇ مەزگىلدە بىر ئوت كېتىش ۋەقەسى يۈز بېرىپ، ئۇنىڭ ئوتتا كۆيۈپ ئۆلگەنلىكىنى مەلۇم قىلدى. بىز بۇ ۋەقە ھەققىدە مەلۇمات ئېلىش ئۈچۈن قەشقەر كوناشەھەر، يەنى توققۇزاق ناھىيەسىدىكى بىر مۇقىملىققا مەسئۇل خادىمدىن مەلۇمات سورىدۇق. ئۇ دەسلەپتە ئۆزىنىڭ بۇ ۋەقەدىن خەۋەرسىزلىكىنى ئېيتتى. ئەمما بىز ۋەقەنىڭ بىرقىسىم يىپ ئۇچلىرىنى دەپ بەرگەندىن كېيىن، ئۆزىنىڭ مۇشۇ خىل بىر ۋەقەدىن خەۋىرى بارلىقى، ئەمما، ۋەقەنىڭ تەپسىلاتىنى بىلمەيدىغانلىقىنى ئېيتتى. بىز بۇ خادىم تەمىنلىگەن يىپ ئۇچلىرىغا ئاساسەن، توققۇزاقتىكى بىر مەكتەپ رەھبىرىگە تېلېفون قىلدۇق. ئۇ ئوتتا كۆيۈپ ئۆلگەن ئوقۇغۇچىنىڭ ناھىيەلىك ئەمەس، يېزىلىق ئوتتۇرا مەكتەپ ئوقۇغۇچىسى ئىكەنلىكىنى ئاشكارىلىدى. ئېنىقلاشلىرىمىز داۋامىدا ئاھالىلەردىن بىرى ئوت كېتىش ۋەقەسىنىڭ ئاقسۇدىكى بىر پاختىزارلىقتا پاختا تېرىۋاتقان ئوقۇغۇچىلار ئۈچۈن ھازىرلانغان بىر كەپىدە يۈز بەرگەنلىكىنى تىلغا ئالسا؛ يەنە بىر ئاھالە، ۋەقەنىڭ پاختىزارلىققا يېقىن جايدىكى بىر مەكتەپنىڭ ئوقۇغۇچىلار ياتىقىدا يۈز بەرگەنلىكىنى بايان قىلدى. ئىلگىرىلەپ ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرىمىز داۋامىدا، ئۆزىنىڭ مەزكۇر ۋەقە يۈز بەرگەن مەيداندا قۇتقۇزۇش ئىشىغا قاتناشقانلىقىنى بايان قىلغان بىر خادىم، شۇ كۈنكى ئوت كېتىش ۋەقەسىدە ئىككى كىشىنىڭ ھاياتىدىن ئايرىلغانلىقى ۋە 4 كىشىنىڭ ئېغىر يارىلانغانلىقىنى ئاشكارىلىدى. ئۇنىڭ دېيىشىچە ۋەقە سەھەر سائەت 3 كە يېقىن يۈز بەرگەن. مەلۇم بولۇشىچە، پاختا تېرىشقا كەلگەن ئوقۇغۇچىلار ياتقان ياتاقتىن ئىس-تۈتەك كۆتۈرۈلۈۋاتقانلىقىنى كۆرگەن ئەتراپتىكى ئالاقىدار خادىملار، ۋەقە مەيدانىغا يېتىپ كېلىپ، ئوت كەتكەن ياتاقتىن ئىككى جەسەت ۋە 4 يارىدارنى سىرتقا ئېلىپ چىققان.

تەپسىلاتى...

ئاۋام پالاتاسى ئەزاسى مايكېل ماككول: خىتاي كومپارتىيەسى ئۇيغۇرلارغا قارشى ئىرقىي قىرغىنچىلىق قىلىۋاتىدۇ

خەۋەر مەنبەسى: دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى

ئاۋام پالاتاسى تاشقى ئىشلار كومىتېتىنىڭ رەھبىرى، جۇمھۇرىيەتچىلەر پارتىيەسىنىڭ نوپۇزلۇق ۋەكىللىرىدىن بىرى مايكېل ماككول

ئاۋام پالاتاسى تاشقى ئىشلار كومىتېتىنىڭ رەھبىرى، جۇمھۇرىيەتچىلەر پارتىيەسىنىڭ نوپۇزلۇق ۋەكىللىرىدىن بىرى مايكېل ماككول «ئىقتىسادشۇناس» گېزىتى 11-فېۋرال ئېلان قىلغان «‹ئىرقىي قىرغىنچىلىق› دېگەن سۆزنى شىنجاڭدىكى ۋەھشىيلىكلەرگە ئىشلىتىش ناتوغرا» دېگەن ماقالىگە رەددىيە بېرىپ بىر بايانات ئېلان قىلدى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ ئىرقىي قىرغىنچىلىققا ئۇچراۋاتقانلىقىنى «ب د ت ئىرقىي قىرغىنچىلىققا قارشى تۇرۇش ئەھدىنامىسى» دىكى ماددىلار ئارقىلىق شەرھلىدى.

«ئىقتىسادشۇناس» گېزىتى بىر نەچچە كۈننىڭ ئالدىدا ئېلان قىلغان بىر پارچە ماقالىسىدە، «خىتاينىڭ 1 مىليون ئۇيغۇرنى ‹كەسپىي تەربىيەلەش مەركەزلىرى› نامىدىكى تۈرمە لاگېرلىرىغا قامىغانلىقى، بىر قىسىم ئۇيغۇر ئاياللىرىنى مەجبۇرىي تۇغماس قىلغانلىقى، ئەمما ئۇيغۇرلارنىڭ قىرغىن قىلىنمىغانلىقى، شۇڭا ئۇ يەردە يۈز بېرىۋاتقانلارنى ئىرقىي قىرغىنچىلىق دەپ ئاتاشقا بولمايدىغانلىقى» نى ئىلگىرى سۈرگەن.

تەپسىلاتى...

ئانالىزچىلار: «خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا يۈرگۈزىۋاتقان مەدەنىيەت ئاسسىمىلىياتسىيەسى ئىرقىي قىرغىنچىلىقنىڭ ئىپادىسىدۇر»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ ھۆكۈمەت تارتقۇلىرىدىن مەلۇم بولۇشىچە، 2021-يىللىق خىتاينىڭ چاغان بايرىمى مەزگىلىدە، ئۇيغۇر دىيارىنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى ئۇيغۇرلار ھۆكۈمەت ئورگانلىرىنىڭ بىردەك ئۇيۇشتۇرۇشى بىلەن خىتايچە كىيىنىپ، خىتايچە قىزىل ناخشىلارنى ئېيتىشقا، ئاتالمىش خىتاي «قوشماق تۇغقان» لىرى بىلەن بىرلىكتە خىتايلاردەك چاغان ئۆتكۈزۈشكە مەجبۇر بولغان.

بىرنەچچە كۈندىن بۇيانقى خىتاينىڭ ھۆكۈمەت خەۋەرلىرىدە، ئۇيغۇر ئاپتونۇم رايونلۇق رادىيو-تېلېۋىزىيە ئىدارىسى ۋە جايلاردىكى تېلېۋىزىيە ئىستانسىلىرىنىڭ 2021-يىللىق «باھار بايرىمى»، يەنى چاغان ئۈچۈن مەخسۇس سەنئەت پروگراممىلىرى تەييارلىغانلىقى، جايلاردا چاغانلىق ھال سوراش، تەبرىكلەش پائالىيەتلىرىنىڭ ئۆتكۈزۈلىۋاتقانلىقى كۆپلەپ خەۋەر قىلىنماقتا.

دائىرىلەر يەنە ھۆكۈمەت تاراتقۇلىرىنىڭ مەدەنىيەت پروگراممىلىرىدا ۋە ئۈندىدار، تىك-توك قاتارلىق ئىجتىمائىي ئۇچۇر مۇنبەرلىرىدە، ئۇيغۇرلارغا خىتاينىڭ چاغان بايرىمىدىكى مەسنەۋى چاپلاش، چاغاندىكى مېھماندارچىلىقتا ھاراق ئىچىش، بىرلىكتە جۇۋاۋا تۈگۈش قاتارلىق خىتايلارنىڭ چاغانلىق پائالىيەتلىرى ھەققىدىكى مەخسۇس فىلىملارنى كۆپلەپ تارقاتقان.

تەپسىلاتى...

سەييارە نىجاتنىڭ ساقچىلارغا «ماسلاشمىغانلىقى» ئۈچۈن 4 يىلدىن بۇيان دېلوسىنىڭ خۇلاسىسى چىقمىغانلىقى مەلۇم

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۈرۈمچى دوستلۇق دوختۇرخانىسىنىڭ غايىب دوختۇرى سەييارە نىجات ھەققىدە ئىلگىرى ئىگىلىگەن ئۇچۇرلىرىمىزدا، ئۇنىڭ داۋەندىكى ئاياللار قاماقخانىسىدا تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقانلىقى ئاشكارىلانغانىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ يېقىنقى ئېنىقلاشلىرىدا، دوستلۇق دوختۇرخانىسى مەسئۇللىرىنىڭ سەييارە نىجاتنى سۈرۈشتە قىلىپ 2018 ‏-يىلى بىر قېتىم مەزكۇر قاماقخانىغا بارغانلىقى ۋە قاماقخانا خادىلىرىنىڭ ئۇلارغا، سەييارە نىجاتنىڭ ساقچىلارغا ماسلاشمىغانلىقى ئۈچۈن داۋاملىق تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقانلىقىنى مەلۇم قىلغان. لاگېر شاھىتى زۇمرەت داۋۇت «ماسلاشمىدى» دېگەن جاۋابقا ئاساسەن سەييارەنىڭ ئەھۋالى ھەققىدىكى پەرەزلىرىنى ئوتتۇرىغا قويدى. تۆۋەندە مۇخبىرىمىز شۆھرەت ھوشۇرنىڭ بۇ ھەقتە تەييارلىغان پروگراممىسى دىققىتىڭلاردا بولىدۇ.

غايىب دوختۇر سەييارە نىجات ھەققىدە ئۇچۇر ئېلىش ئۈچۈن يېقىندا ئۇ ئىشلىگەن «دوستلۇق دوختۇرخانىسى»، يەنى 3 ‏-دوختۇرخانىغا قايتىدىن تېلېفون قىلدۇق. نۆۋەتچى خادىملار، سەييارە نىجات ھەققىدە مەلۇمات ئېلىش ئۈچۈن، دوختۇرخانىنىڭ مەمۇرىيەت بۆلۈمىگە تېلېفون قىلىشىمىزنى تەۋسىيە قىلدى. بۇ كۈندىكى ئېنىقلاشلىرىمىز داۋامىدا خادىملاردىن بىرى بۇ دوختۇرخانا مەسئۇللىرىنىڭ، سەييارە نىجات ھەققىدە ئۇچۇر ئېلىش ئۈچۈن ئالدىنقى يىلى بىر قېتىم قاماقخانىغا بارغانلىقىنى ئاشكارىلىدى. ئەمما قانداق بىر جاۋابقا ئېرىشكەنلىكى ھەققىدە مەلۇمات بېرەلمىدى. بىز بۇ ھەقتە مەلۇمات ئېلىش ئۈچۈن سەييارە نىجات ئولتۇرۇشلۇق تەۋەلىك ساقچىخانىسىغا قايتىدىن تېلېفون قىلدۇق. ئالاقىدار ساقچى خادىمى 3 ‏-دوختۇرخانا مەسئۇللىرىنىڭ داۋەن قاماقخانىسىغا بېرىپ سەييارە نىجات ھەققىدە ئەھۋال سۈرۈشتە قىلغانلىقىنى ئاشكارىلىدى. مەلۇم بولۇشىچە قاماقخانا خادىملىرى دوختۇرخانا مەسئۇللىرىغا، ئۇنىڭ ھايات ئىكەنلىكىنى بىلدۈرۈش بىلەن بىرلىكتە، ساقچىلارغا ماسلاشمىغانلىقى ئۈچۈن دېلوسىنىڭ خۇلاسىسى چىقمىغانلىقى ۋە ئائىلىسى بىلەن تېخىچە كۆرۈشتۈرمىگەنلىكىنى ئېيتقان. ئەمما ئۇنىڭ ساقچىلارنىڭ قايسى تەلەپلىرىگە ماسلاشمىغانلىقى ھەققىدە ئۇچۇر بېرەلمىدى.

تەپسىلاتى...

گۈلباھار خاتىۋاجى: خىتاي بىگۇناھ خەلققە تېررورلۇق ئىشلىتىۋاتقان ھەقىقىي تېررورچى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ «يەرشارى ۋاقتى» گېزىتى 2-فېۋرال «ئەمەلدارلار: شىنجاڭنى زىيارەت قىلىشىڭلارنى قارشى ئالىدۇ» تېمىسىدا خەۋەر تارقاتتى. خەۋەرگە قارىغاندا 1-فېۋرال كۈنى ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم، خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشى بىلەن بېيجىڭدا، ئۇيغۇر ئېلىدىكى «يىغىۋېلىپ لاگېرلىرى»، «مەجبۇرىي ئەمگەك» قاتارلىق تېمىلاردا بىر قىسىم چەتئەل ۋە خىتاي تاراتقۇ مۇخبىرلىرىنىڭ سوئاللىرىغا جاۋاب بەرگەن.

بۇ ئاپتونوم رايونى دائىرىلىرىنىڭ ئوخشاش تېمىدا ئۆتكۈزگەن 3-قېتىملىق مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىغا رويتېرىس ئاگېنتلىقى، CNN، بىرلەشمە ئاگېنتلىقى، پاكىستان بىرلەشمە ئاگېنتلىقى قاتارلىق بىر قىسىم چەتئەل تاراتقۇلىرىنىڭ مۇخبىرلىرى تەكلىپ قىلغان.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى: توقۇلما پاكىتلار، مەجبۇرلانغان گۇۋاھچىلار ئارخىپىمىزنىڭ قىممىتىنى چۈشۈرەلمەيدۇ

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم تەشۋىقات بۆلۈمى 2-فېۋرال كۈنى بېيجىڭدا ئۇيغۇر ۋەزىيىتى ھەققىدە ئىككىنچى قېتىملىق ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئۆتكۈزۈپ، نورۋېگىيەدىكى «ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى» ناملىق تەتقىقات مەركىزىنى «يالغانچىلىق ئارخىپى» دەپ ئەيىبلىگەنىدى. مەزكۇر خەۋەر مۇھاجىرەتتىكى ئالاقىدار پائالىيەتچى ۋە گۇۋاھچىلارنىڭ كۈچلۈك ئىنكاسىنى قوزغىدى. مەزكۇر تەتقىقات مەركىزى، خىتاي تەرەپنىڭ گۈلنار ئوبۇل قاتارلىق مۇستەقىل پىكىر قىلىش ئەركىنلىكى بولمىغان كىشىلەرنى ئۆز كەچمىشى ھەققىدە يالغان سۆزلەشكە مەجبۇرلىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويسا؛ گۇۋاھچى ئەنۋەر غوجى خىتاي تەرەپنىڭ غايىب ئاكىسى ئەخەت غوجىغا تۆھمەت چاپلىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا دۆلەت خەۋپسىزلىك كېڭىشىنىڭ سابىق خىتاي ئىشلىرى دىرېكتورى مات پوتتىنگېر خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا ئىرقىي قىرغىنچىلىق يۈرگۈزۈۋاتقانلىقىنى تەكىتلىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئالدىنقى نۆۋەتلىك ئامېرىكا دۆلەت خەۋپسىزلىك كېڭىشىنىڭ خىتاي ئىشلىرى دىرېكتورى مات پوتتىنگېر ۋەزىپىسىدىن ئىستېپا بەرگەندىن كېيىن، 3-فېۋرال كۈنى بايدىن ھۆكۈمىتىگە ئامېرىكانىڭ خىتاي بىلەن بولغان مۇناسىۋەتلىرى توغرىلىق ئۆزىنىڭ تەكلىپ ۋە تەۋسىيەلىرىنى ئوتتۇرىغا قويغان.

«بۈگۈنكى ۋال-سترېت تېلېۋېزىيەسى» نىڭ خەۋىرىدىن مەلۇم بولۇشىچە، 3-فېۋرال كۈنى فىلورىدا خەلقئارا ئۇنىۋېرسىتېتى ئۇيۇشتۇرغان بىر پائالىيەتتە مۇخبىرلارنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان مات پوتتىنگېر خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئىرقىي قىرغىنچىلىق يۈرگۈزۈۋاتقانلىقىنى ۋە بۇنىڭ ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت ئىكەنلىكىنى يەنە بىر قېتىم تەكىتلىگەن.

«بۈگۈنكى ۋال-سترېت تېلېۋېزىيەسى» نىڭ رىياسەتچىسى ئۇنىڭدىن: «خىتاي كومپارتىيەسى سىياسىي بيۇروسىنىڭ ئەزاسى ياڭ جيېچى تۈنۈگۈن ‹تەيۋەن، خوڭكۇڭ، شىنجاڭ ۋە تىبەت مەسىلىسى خىتاينىڭ دۆلەت مەنپەئىتىگە تاقىشىدىغان يادرولۇق مەسىلە، شۇڭا ئامېرىكا ئىچكى ئىشلىرىمىزغا ئارىلىشىشنى توختىتىشى كېرەك، دېدى. سىزنىڭچە، بۇ ئىككى دۆلەت مۇناسىۋىتىدىكى قىزىل سىزىقمۇ؟» دەپ سورىغان.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا ئائىت تەشۋىقات ۋىدېيولىرى ھەققىدە دوكلات ئېلان قىلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى يېقىندا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ شەخسىي ۋە ئائىلە تۇرمۇشىغا ئائىت ئىشلەپ تارقاتقان ۋىدېيولىرى ھەققىدىكى يېڭى دوكلاتى ئىشلىتىلگەن سۈرەت.

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى يېقىندا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ شەخسىي ۋە ئائىلە تۇرمۇشىغا ئائىت ئىشلەپ تارقاتقان ۋىدېيولىرى ھەققىدىكى يېڭى دوكلاتىنى ئېلان قىلدى.

«ھۆكۈمەت بىزگە زۇلۇم سالغىنى يوق: خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا تەھدىت سېلىپ ئائىلىسىنى پارچىلاش ئۈچۈن ئىشلىگەن گۇۋاھلىق ۋىدېيولىرى» ناملىق بۇ 50 بەتلىك دوكلات بۈگۈنگىچە خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا ئائىت ئىشلىگەن تەشۋىقات ۋىدېيولىرىغا مۇناسىۋەتلىك ئەڭ تولۇق ۋە پاكىتلىق دوكلات ئىكەن. ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى خىتاي ھۆكۈمىتى ئىشلىگەن بۇ ۋىدېيولارنى كۆرۈپ تەھلىل قىلىش ئارقىلىق، ئۇيغۇرلار دۇچ كەلگەن قىسمەتلەر ۋە ئائىلىۋى پاجىئەلەرنى دەلىللەپ چىققان ھەمدە تەھلىل قىلغان. ۋىدېيوغا چىقىرىلغان ئۇيغۇرلار خىتاي تەرىپىدىن بىر مەزگىل ئىز-دېرەكسىز يوق قىلىۋېتىلگەن بولۇپ، كېيىن خىتاينىڭ مەجبۇرلىشى بىلەن چەت ئەلدىكى ئۇرۇغ-تۇغقانلىرى ۋە بارلىق ئۇيغۇرلارغا قارشى سۆزلىتىلگەن.

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشىنىڭ باش تەتقىقاتچىسى ھېنرىك ئەپەندى بۇ دوكلاتنى تەييارلاشتىكى كۆز قارىشىنى بايان قىلىپ، مۇنداق دېدى: «بۇ دوكلاتنى تەييارلاشتىكى مەقسەت بىرىنچىدىن، خىتاينىڭ ئۇيغۇرلار ھەققىدە ئىشلىگەن نەرسىلىرىدىكى يالغان، ساختا ئۇچۇرلارنى گەۋدىلەندۈرۈش ھەمدە چەت ئەلدىكى ئۇيغۇرلارنىڭ يۇرتىدىكى تۇغقانلىرىنىڭ خىتاي تەرىپىدىن گۆرۈگە ئېلىنىۋالغانلىقىدەك ئېغىر مەسىلىلەرنى تېخىمۇ ياخشى كۆرسىتىش؛ ئىككىنچىدىن، خىتاي ھۆكۈمىتى نۇرغۇن ئۇيغۇرلارنى ئائىلىسىدىن ئايرىپ قۇل ئىشچى قىلىۋەتتى. ئۇيغۇر ئائىلە ئەزالىرى بىر-بىرى بىلەن ئالاقىلىشالمايدۇ، بىر-بىرىنىڭ خەۋىرىنى ئالالمايدۇ. بەزى ئۇيغۇرلار گۇۋاھلىق بەرگەندىن كېيىن خىتاي بۇنىڭغا ئىنكاس قايتۇرۇپ ئۇلارغا تۇغقانلىرىنى كۆرسەتتى، شۇنىڭ بىلەن ئۇزاق ۋاقىت كۆرۈشەلمىگەنلەر بىر-بىرى بىلەن كۆرۈشۈۋالغان بولدى. بىز مۇشۇ نۇقتىدىن خىتاينىڭ ئۇيغۇر ئائىلىلىرىگە قىلىۋاتقان بۇزغۇنچىلىقىنى گەۋدىلەندۈرۈشنى نىشان قىلدۇق.»

تەپسىلاتى...

تۇرسۇنئاي زىياۋۇدۇن: «ئۇلار ‹ئۇيغۇرلارنى ھەر خىل زۇلۇم بىلەن قىيناپ يوقۇتۇڭلار› دېگەن بۇيرۇقنى ئىجرا قىلىۋاتقاندەك. . .»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

تۇرسۇنئاي زىياۋۇدۇننىڭ بايان قىلىشىچە، لاگېردا ئىلگىرى-كېيىن بولۇپ 3 قېتىم باسقۇنچىلىققا ئۇچرىغان. ھەر قېتىمدا ئۈچ-تۆت كىشى تەرىپىدىن ئوخشىمىغان شەكىللەردە ۋەھشىلەرچە خورلاشقا ۋە نۆۋەتلىشىپ باسقۇچىلىق قىلىشقا ئۇچرىغان. بۇ ۋەھشىيلىكلەرنىڭ ھەممىسى كۈنەس ناھىيەسىدىكى خىتاي جازا لاگېرىدا يۈز بەرگەن. 13-14 ئادەم سولانغان كامىردا ئۇ يەنە باشقا ئۇيغۇر، قازاق قىز-ئايال كامىرداشلىرىنىڭمۇ سوراققا چاقىرتىلغانلىقىغا، ئۇلارنىڭ پۈتۈن بەدىنىدە كۆك تاياق ۋە يارا ئىزلىرى بىلەن ھوشسىز ئېلىپ كىرىلگىنىگە تالاي قېتىم شاھىد بولغان. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، لاگېردىكى ھەر قانداق ئايال كىشى ئوخشىمايدىغان شەكىلدىكى زۇلۇم ۋە باسقۇنچىلىق جەريانىنى تەكرار-تەكرار باشتىن كەچۈرۈشى مۇمكىنكەن.

زىيارىتىمىز جەريانىدا تۇرسۇنئاي بۇ دەھشەتلىك كەچمىشلەرنى ئەينەن تەسۋرلەشكە تىلى ئاجىزلىق قىلىدىغانلىقىنى ئېيتىپ يىغلاپ كەتتى. ئۇ لاگېردىكى ئازابلىق كەچمىشلىرىنڭ ئاخىرىنى ئارانلا «يارام قانىغاندەك بولۇۋاتىمەن،» دەپ ئىپادە قىلالىدى.

تۇرسۇنئاينىڭ ئېيتىشىچە، جىنسىي خورلاشلاردىن كېيىن كامىرغا ئېلىپ كېلىنگەن قىزلارنىڭ بەزىلىرى ئەقلىدىن ئادىشىپ قالغاندەك بولۇپ قالسا، بەزىلىرى خورلۇق ۋە ئازابتىن قايتا-قايتا ئۆلۈۋېلىشقا ئۇرۇنۇپ باقىدىكەن. قوش قەۋەتلىك كارۋاتنىڭ ئۈستىدىن ئۆزىنى تەكرار-تەكرار ئېتىپ، پۇت-قوللىرى سۇنۇپ كەتكەنلىرىمۇ بار ئىكەن. بۇنداق قىز-ئاياللار ئېلىپ چىقىپ كېتىلگەنچە، قايتىپ كىرمەيدىكەن. تۇرسۇنئاي سكزىنىڭ داۋامىدا: «ئۆلۈۋېلىش ئەسلا مۇمكىن ئەمەس، ئەمما شۇنداق بولسىمۇ ئازابقا چىدىماي ئۆلۈۋېلىشقا ئۇرۇنىدىغانلار بار. ئۇلار تېخىمۇ قاتتىق جازالارغا ئۇچرايدۇ،» دېدى.

تەپسىلاتى...

«5-فېۋرال غۇلجا ۋەقەسى» دە ھاياتىدىن ئايرىلغانلار ھەققىدە ئەسلىمىلەر (2)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

«5-فېۋرال غۇلجا ۋەقەسى» دە قورغاستا تۇتقۇن قىلىنىپ ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنغان 7 قەھرىمان

1997-يىلى خىتاي ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن قانلىق باستۇرۇلغان «5-فېۋرال غۇلجا ۋەقەسى» 24 يىل ئۆتكەن بۈگۈنكى كۈندىمۇ چەت ئەللەردىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ۋە ئۇيغۇر جامائىتى تەرىپىدىن خاتىرىلىنىپ كەلمەكتە.

مۇھاجىرەتتە ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلاردىن رادىيومىز زىيارىتىنى قوبۇل قىلغان مەرھابا خانىمنىڭ ئەسلىمە قىلىشىچە، ئۇ ئىلگىرى ۋەتەن زىيارىتىدە بولغىنىدا، قورغاس قوشئېرىق يېزىسىنىڭ شەرقىي تەرىپىدىكى دۆڭلۈككە جايلاشقان كىچىك قەۋرىستانلىقنى كۆرگەن.

ئۇنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بۇ قەۋرىستانلىققا 1997-يىلى يۈز بەرگەن «5-فېۋرال غۇلجا ۋەقەسى» دە خىتاي دائىرىلىرى تەرىپىدىن تۇتقۇن قىلىنىپ ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنغان 7 نەپەر ئۇيغۇر ياش دەپنە قىلىنغان بولۇپ، يەرلىك ئۇيغۇرلار تەرىپىدىن «7 قەھرىماننىڭ زاراتكارلىقى» دەپ ئاتىلىدىكەن.

تەپسىلاتى...