مىرادىل ھەسەن پاش قىلغان ئاقسۇدىكى خۇافۇ فابرىكىسىنىڭ 20 مىڭدىن ئارتۇق لاگېر تۇتقۇنىنى ئىشقا سېلىۋاتقانلىقى دەلىللەندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ئۆلكىسىدە تۇرۇپ خىتايغا قارشى بايانات ئېلان قىلغان غايىب مىرادىل ھەسەن باياناتلىرىنىڭ بىرىدە ئاقسۇدىكى خۇافۇ توقۇمىچىلىق زاۋۇتىنىڭ يەرلىك دائىرىلەر بىلەن شېرىكلىشىپ، لاگېر تۇتقۇنلىرىنى مەجبۇرىي ئەمگەككە سېلىۋاتقانلىقىنى پاش قىلغانىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ بۇ يىپ ئۇچىغا ئاساسەن ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا، مەزكۇر زاۋۇتنىڭ شېنجېندىكى ئىشخانا خادىمى ئۆزلىرىنىڭ ئاقسۇدا لاگېردىن يۆتكەپ كېلىنگەن 20 مىڭدىن ئارتۇق ئىشچىسى بارلىقىنى ئاشكارىلىدى.

غايىب مىرادىل ھەسەن خىتاي ئۆلكىلىرىدە تۇرۇپ بەرگەن باياناتىدا ئاقسۇدىكى جېجاڭلىق خىتايلار تەرىپىدىن باشقۇرۇلۇۋاتقان خۇافۇ توقۇمىچىلىق فابرىكىسىدا، ئۇيغۇر ياشلىرىنىڭ تۆۋەن ئىش ھەققى بىلەن مەجبۇرىي ئىشقا سېلىنىۋاتقانلىقىنى تىلغا ئالغانىدى. توردىكى ماتېرىياللاردا كۆرسىتىلىشىچە ئاقسۇدىكى خۇافۇ توقۇمىچىلىق فابرىكىسى جېجاڭ ئۆلكىسىدە 2011 ‏-يىلى قۇرۇلغان خۇافۇ توقۇمىچىلىق شىركىتىگە تەۋە بولۇپ، بۇ شىركەتنىڭ شېنجېن ۋە «شىنجاڭ» شۆبىلىرى مەۋجۇت ئىكەن. شىركەتنىڭ «شىنجاڭ شۆبىسى» نىڭ ئاقسۇدا 12 ئورۇندا زاۋۇت فابرىكىلىرى بار ئىكەن.

غايىب مىرادىل ھەسەن باياناتىدا، خۇئافۇ توقۇمىچىلىق شىركىتىنىڭ يەرلىك دائىرىلەر بىلەن جۈملىدىن ئۇچتۇرپان دائىرىلىرى بىلەن بەلگىلىك مەنپەئەتلىرى ئۈچۈن شېرىكلەشكەنلىكى ۋە لاگېردىكىلەرنى خۇئافۇ زاۋۇتىدىكىلەرگە ئۆتكۈزۈپ بەرگەنلىكىنى ئەسكەرتكەنىدى. ئۇچتۇرپان دائىرىلىرى، بۇ ھەقتە مەلۇمات بېرىشنى كەسكىن رەت قىلدى،

تەپسىلاتى...

ئادرىيان زېنز خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ كۆپىيىشىنى پىلانلىق ھالدا چەكلەۋاتقانلىقىنى يەنە بىر قېتىم ئاشكارىلىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

بۇ يىل 6-ئايدا گېرمانىيەلىك تەتقىقاتچى ئادرىيان زېنز «ھامىلىدارلىقتىن ساقلىنىش، مەجبۇرىي تۇغۇت چەكلەش: خىتاي كومپارتىيەسىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ تۇغۇلۇش نىسبىتىنى كونترول قىلىش ھەرىكىتى» ناملىق بىر ھۆججەتلىك دوكلات ئېلان قىلىپ ئۇيغۇر ئېلىدىكى تۇغۇت نىسبىتى ۋە نوپۇسنىڭ تەبىئىي كۆپىيىش نىسبىتىنىڭ شىددەتلىك ھالدا تۆۋەنلىگەنلىكىنى جۈملىدىن خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان نوپۇس چەكلەش ھەرىكىتىنىڭ لاگېر قۇرۇلغان مەزگىللەردە تېخىمۇ ئەۋجىگە چىققانلىقىنى ئاشكارىلىغانىدى.

ئادرىيان زېنز دوكلاتىدا خىتاي ھۆكۈمىتى ۋە بەزى يەرلىك ھۆكۈمەتلەر ئۆزى ئېلان قىلغان ھۆججەتلەر ۋە ئىستاتېسكىلارغا ئاساسلىنىپ تۇرۇپ، رايوندىكى ئۇيغۇر ۋە باشقا ئاز سانلىق مىللەتلەر ئولتۇراقلاشقان جايلارنىڭ ھەممىسىدە نوپۇسنىڭ تەبىئىي ئېشىش نىسبىتىنىڭ 2014-يىلدىكى 15% تىن 2018-يىلىدىكى 4% كە يەتمەيدىغان سەۋىيەگە چۈشكەنلىكى، 2019-يىلى ئۇيغۇر رايونىنىڭ جەنۇبىدىكى ئۈچ ۋىلايەت، بىر ئوبلاستتا تۇغۇت يېشىدىكى ئاياللارنىڭ كەم دېگەندە 80% تىگە ئۈزۈك سېلىپ ھامىلىدارلىقتىن ساقلىنىش تەدبىرى ئېلىنغانلىقىنى، ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى 2017-يىلدىن بۇرۇن خىتايدىكى تۇغۇش نىسبىتى ئەڭ يۇقىرى رايون بولسىمۇ، 2017-يىلدىن باشلاپ خىتايدىكى تۇغۇش نىسبىتى ئەڭ تۆۋەن رايونغا ئايلانغانلىقى ئاشكارىلانغان. ئەينى چاغدا بۇ دوكلات ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئىرقىي قىرغىنچىلىق يۈرگۈزۈلۈۋاتقانلىقىنىڭ دەسلەپكى ئىسپاتلىرى سۈپىتىدە زور خەلقئارالىق ئىنكاس قوزغىغانىدى.

تەپسىلاتى...

تيەنجىن سودا ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئىككى غايىب ئوقۇغۇچىسىنىڭ قاراماي ساقچىلىرى تەرىپىدىن تۇتقۇندا ئىكەنلىكى دەلىللەندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ۋەزىيەتتىن خەۋەردار كىشىلەردىن بىرى رادىيومىزغا ئۇچۇر يوللاپ، خىتايدىكى تيەنجىن سودا ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئوقۇۋاتقان زىكرۇللا ۋە قەدىردان ئىسىملىك ئىككى ئوقۇغۇچىنىڭ بۇ يىللىق يازلىق تەتىلدىن كېيىن مەكتەپكە قايتىپ كەلمىگەنلىكى ۋە قارامايدا تۇتقۇن قىلىنغانلىق ئېھتىماللىقىنى مەلۇم قىلغان ئىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ تيەنجىن سودا ئۇنىۋېرسىتېتىغا قارىتا ئېلىپ بارغان تېلېفون زىيارەتلىرى داۋامىدا مەزكۇر ئىككى ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىنىڭ نۆۋەتتە مەكتەپتە يوق ئىكەنلىكى ۋە ئۇلارنىڭ قاراماي ساقچىلىرى تەرىپىدىن تۇتقۇندا ئىكەنلىكى دەلىللەندى.

بىز تيەنجىن سودا ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئوقۇۋاتقان زىكرۇللا ۋە قەدىردىن شاۋكەت ئىسىملىك ئىككى نەپەر ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىنىڭ بۇ يىللىق يازلىق تەتىلدىن كېيىن مەكتەپكە قايتىپ كەلمىگەنلىكى ۋە يۇرتى قارامايدا ساقچىلار تەرىپىدىن تۇتقۇندا ئىكەنلىكى ھەققىدە ئۇچۇر تاپشۇرۇۋالغان ئىدۇق بىز بۇ ئەھۋالنى ئېنىقلاش ئۈچۈن ئاۋۋال قاراماي ساقچى دائىرىلىرىگە تېلېفون قىلدۇق. تېلېفونىمىزغا تولىمۇ ئەنسىز مۇئامىلە قىلغان ساقچى خادىملىرى مەزكۇر ئىككى ئوقۇغۇچىنىڭ ئەھۋالى ھەققىدە سوئال سورىشىمىزغىمۇ پۇرسەت بەرمىدى.

تەپسىلاتى...

«ئىقتىسادشۇناس» ژۇرنىلى: «ئۇيغۇرلارغا زىيانكەشلىك قىلىش ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەتتۇر»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خەلقئارادىكى نوپۇزلۇق مەتبۇئاتلاردىن بولغان «ئىقتىسادشۇناس» ژۇرنىلىنىڭ بۇ ھەپتىلىك مۇقاۋىسى ئۇيغۇرلارغا بېغىشلاندى. «ئۇيغۇرلارنى قىيناش-كىشىلىك ھوقۇقتىكى يەرشارىۋى كرىزىس» دەپ ماۋزۇ قويۇلغان بۇ مۇقاۋىدا يەنە نۇرغۇنلىغان ئادەملەرنىڭ غايەت زور تىكەنلىك سىملارغا سانجىلىپ قالغانلىقى تەسۋىرلەنگەن بىر پارچە ئوبرازلىق رەسىم ئارقىلىق ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى ۋەزىيىتى ئوبرازلىق ھالدا يورۇتۇپ بېرىلگەن.

«ئىقتىسادشۇناس» ژۇرنىلىنىڭ بۇ سانىدا يەنە تەتقىقاتچى ئادرىيان زېنز تەمىنلىگەن سانلىق مەلۇمات ئاساسىدا «ئۇيغۇرلارغا قىلىنىۋاتقان زىيانكەشلىك ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت» ماۋزۇلۇق بىر پارچە ماقالىمۇ ئېلان قىلىنغان. ماقالىدە قەشقەر ۋىلايىتى ۋە يەركەن ناھىيەسىدە 2019-يىلىنىڭ ئاخىرىغىچە 880,500 بالىنىڭ ياتاقلىق مەكتەپكە ئورۇنلاشتۇرۇلغانلىقى، بۇ ساننىڭ 2017-يىلدىن بۇيان 383 مىڭغا يېقىن ئاشقانلىقى كۆرسىتىلگەن. .

ماقالىدە كۆرسىتىلىشىچە، يەركەن ناھىيىسىنىڭ تەخمىنەن 900,000 ئاھالىسى بار بولۇپ، يەتتە ياشتىن 12 ياشقىچە بولغان باشلانغۇچ مەكتەپ يېشىدىكى بالىلار تەخمىنەن 100,000 دىن ئارتۇق ئىكەن. 2018-يىلى بۇ ئوقۇغۇچىلارنىڭ 9500 دىن كۆپرەكى «يەككە جاپالىق» ياكى «قوش جاپالىق» دەپ خاتىرىلەنگەن. «يەككە جاپالىق» دېگەنلىك ئاتا-ئانىسىنىڭ بىرى تۇتۇپ كېتىلگەنلەرنى، «قوش جاپالىق» دېگەنلىك ئاتا-ئانىسىنىڭ ھەر ئىككىلىسى تۇتۇپ كېتىلگەنلەرنى كۆرسىتىدىكەن.

تەپسىلاتى...

خاسىيەت ئابدۇللا: «خىتاي قىزىم ۋە نەۋرىلىرىمنى تۇتقۇن قىلىش ئارقىلىق ئائىلىمىزنى ۋەيران قىلدى»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ خالىغانچە تۇتقۇن قىلىش ھەرىكىتى ۋە يىغىۋېلىش لاگېرلىرى سىياسىتى سەۋەبلىك نۇرغۇن ئۇيغۇر ئائىلىلىرى پارچىلانماقتا.

يىللار بويى ۋەتەندە قالغان ئائىلە ئەزالىرىدىن خەۋەر ئالالمايۋاتقان مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلار خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بىۋاسىتە زىيانكەشلىكىگە ئۇچرىغان ئائىلە ئەزالىرىنىڭ قىسمىتىدىن قاتتىق ئەندىشە قىلماقتا. تۆت بالىنىڭ ئانىسى خاسىيەت ئابدۇللا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ زىيانكەشلىكى تۈپەيلى يىللاپ قىزى ۋە نەۋرىلىرىدىن خەۋەر ئالالمايۋاتقان مۇھاجىرەتتىكى ئانىلارنىڭ بىرى.

خاسىيەت ئابدۇللا خانىم ئۈرۈمچى مىللىي شىپاخانىسىنىڭ ئاياللار بۆلۈمىدە خىزمەت قىلغان بولۇپ 2012-يىلى تۈركىيەگە كەلگەن. خاسىيەت خانىمنىڭ قىزى ساباھەت ئەسقەر ئۈرۈمچىدە باشلانغۇچ مەكتەپنى پۈتتۈرگەندىن كىيىن، كۇنمىڭدىكى تۇڭگانلارنىڭ شىگوتۇ قىزلار مەكتىپىدە 4 يىل دىنىي مائارىپ تەربىيەسى ئالغان. ئوقۇشنى پۈتتۈرۈپ بولغاندىن كىيىن ئۈرۈمچىگە قايتىپ، بالىلار يەسلىسىدە خىزمەت قىلغان. كىيىن ئىلاھىيەت كەسپىدە يۇقىرى ئۆرلەپ ئوقۇش ئۈچۈن سەئۇدى ئەرەبىستانغا بارغان. سەئۇدى ئەرەبىستاندا تۇرۇشلۇق ئابدۇرېھىم ئىسىملىك ئۇيغۇر يىگىت بىلەن توي قىلىپ بالىلىق بولغان. 3 يىلدىن كىيىن، يەنى 2014-يىلى ئىككى بالىسى ۋە يولدىشى بىلەن بىرگە ئۈرۈمچىگە قايتىپ كەتكەن. 2015-يىلى يولدىشى بىلەن بىرگە ئاپىسىنى يوقلاپ كېلىش ئۈچۈن تۈركىيەگە كەلگەن. ئۈچ بالىنىڭ ئانىسى ساباھەت ئەسقەر 2016-يىلى ۋەتەندە قالغان بالىلىرىنىڭ يېنىغا قايتىپ كەتكەن بولۇپ، شۇ يىلى 11-ئايدا كەڭ كۆلەملىك تۇتقۇن قىلىش ۋە يىغىۋېلىش لاگېرلىرىغا سولاش ھەرىكىتىدە خىتاي ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن يىغىۋېلىش لاگېرلىرىغا سولانغان.

تەپسىلاتى...

سەئۇدى ئەرەبىستان خىتايغا قايتۇرۇپ بەرگەن ئۇيغۇر مۇساپىرى ئوسمان ئەخمەت توختىنىڭ قۇدىسىنىڭ پۈتۈن ئائىلىسى تۈرمىدە ئىكەن

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

سەئۇدى ئەرەبىستان ھۆكۈمىتىنىڭ يېقىنقى 4 يىل ئىچىدە تۈركىيەدىن ئۆمرە ھەجگە بارغان ياكى سەئۇدى ئەرەبىستانىدا ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلاردىن ئاز دېگەندە 5 كىشىنى تۇتقۇن قىلىپ، خىتايغا قايتۇرۇپ بەرگەنلىكى مەلۇم بولغان. رادىيومىز خىتايغا قايتۇرۇلغان تۇتقۇنلارنىڭ ئىچىدىكى 4 كىشىنىڭ كىملىكىنى ئېنىقلاپ چىققان بولۇپ، خوتەنلىك تىجارەتچى ئوسمان ئەخمەت توختى ئەنە شۇلارنىڭ بىرى ئىدى.

مەلۇم بولۇشىچە، نۆۋەتتە ئوسمان ئەخمەت توختىنىڭ تۈركىيەدە قالغان ئائىلىسى ئۇلارنىڭ خوتەندە قېلىپ قالغان 3 پەرزەنتىدىن چوڭ قىزى ۋە ئۇنىڭ يولدىشىنىڭ 15 يىللىق كېسىلگەنلىكى، ئۇنىڭ يولدىشىنىڭ قالغان 2 ئاكىسى بىلەن قېينىئانىسىنىڭ تۈرمىدە ئىكەنلىكىگە دائىر ئۇچۇرلارغا ئېرىشكەن. ئوسمان ئەخمەت توختىنىڭ 3 پەرزەنتى بىلەن تۈركىيەدە ياشاۋاتقان ئايالى سۇدىنىسا خانىم 13-ئۆكتەبىر زىيارىتىمىزنىڭ قوبۇل قىلىپ، قىزى ۋە قۇدىسىنىڭ ئائىلىسىدىكى ئەھۋاللارنى ئاشكارىلىدى.

سۇدىنىسا خانىمنىڭ تەكىتلىشىچە، ئۇنىڭ كۈيئوغلى ئابدۇلېتىپ «قۇرئان» دەرسى ئالغانلىقى ئۈچۈن كېسىلگەن. سۇدىنىسا خانىم مۇنداق دېدى: «بالىلىرىمنىڭ ئەھۋالىدىن ھېچقانداق خەۋىرىم يوق. قېينىئاتىسىمۇ يوق، كۈيۈئوغلۇممۇ يوق، ئۇنى 2016-يىلى 15 يىللىق كېسىۋەتكەن. كۈيۈئوغلۇمنىڭ ئىسمى ئابدۇلېتىپ ئابدۇغېنى ئىدى. ئۇكامنىڭ ئىسمى ئابدۇغېنى ئابدۇلېتىپ، كۈيۈئوغلۇمنىڭ ئىسمى ئابدۇلېتىپ ئابدۇغېنى. ‹ئۇكامنىمۇ ئېلىپ كېتىپتۇ› دەپ ئاڭلىغان، لېكىن قويۇپ بەردىمۇ-بەرمىدىمۇ بىلمىدىم، خەۋىرىم يوق. كۈيۈئوغلۇمنى بىزنىڭ ئۆيدە يولدىشىمدىن ‹قۇرئان› نى يادقا ئالغان، شۇنىڭدىن تۇتۇلغانلىقىنى ئاڭلىدۇق، ئەمما يەنە باشقا قانداق سەۋەب بارلىقىنى بىلمىدۇق.»

تەپسىلاتى...

گېرمانىيەنىڭ 7 چوڭ شىركىتى ئۇيغۇرلارنىڭ مەجبۇرىي ئەمگىكى بىلەن ئالاقىسى بارلىقىنى ئىنكار قىلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

گېرمانىيەدە نەشىردىن چىقىدىغان داڭلىق گېزىتلەردىن «سۈرەتلەر» گېزىتى 7-ئۆكتەبىر كۈنى «گېرمانلار خىتايدىكى مەجبۇرىي ئەمگەكتىن نەپكە ئېرىشمەكتە» ناملىق زور ھەجىملىك بىر ماقالە ئېلان قىلدى. ماقالىدا ئاۋسترالىيە ئىستراتېگىيەلىك تەتقىقات ئىنىستېتۇتىنىڭ 3-ئايدا ئېلان قىلغان دوكلاتىغا ئاساسەن گېرمانىيەدىكى دۆلەت ھالقىغان 7 چوڭ شىركەتنىڭ خىتايدىكى مەجبۇرىي ئەمگەك بىلەن بولغان ئالاقىسى ئۈستىدە ئېلىپ بارغان ئىزدىنىشلىرىنىڭ نەتىجىسى ئېلان قىلىنغان.

ماقالىدا بايان قىلىنىشىچە، 2017-ىلىدىن 2019-يىلىغىچە خىتايغا قۇل ئىشچى سۈپىتىدە يۆتكەلگەن 80 مىڭ ئۇيغۇرنىڭ مەجبۇرىي ئەمگىكىدىن مەنپەئەتكە ئېرىشىۋاتقان دۇنيادىكى دۆلەت ھالقىغان 83 شىركەت ئىچىدە گېرمانىيەنىڭ 7 چوڭ شىركىتىمۇ يەر ئالغان بولۇپ، بۇلار Adidas، Puma، BMW، Volkswagen، Bosch، Simens، Daimler قاتارلىقلاردىن ئىبارەت ئىكەن.

«سۈرەتلەر» گېزىتى بۇ 7 گېرمان شىركىتىدىن خىتايدىكى مەجبۇرىي ئەمگەك بىلەن بولغان ئالاقىسىنىڭ زادى قايسى دەرىجىدە ئىكەنلىكى، ئىمپورت قىلىۋاتقان خام ئەشيا مەنبەلىرى ئىچىدە قۇل ئىشچى بولۇپ ئىشلىتىلىۋاتقان ئۇيغۇرلار بىلەن بىۋاستە ياكى ۋاستىلىق مۇناسىۋېتىنىڭ بار-يوقلىقى توغرىسىدا يازما شەكىلدە سوئاللار سورىغان. بۇ 7 شىركەتتىن 6 نەپىرى يازما شەكىلدە جاۋاپلار بەرگەن. دائىملېر ناملىق شىركەت جاۋاپ بەرمىگەن.

تەنتەربىيە ئايىقى ۋە كېيىملىرىنى ئىشلەپ چىقىرىدىغان Adidas ناملىق داڭلىق شىركەت جاۋابىدا مۇنداق دېگەن: «Adidas ئەزەلدىن شىنجاڭدىن مەھسۇلات ئىمپورت قىلىپ باقمىدى. Adidas نىڭ خىزمەت پىرىنسىپى ھەرقانداق شەكىلدىكى مەجبۇرىي ئەمگەك ياكى تۈرمە ئەمگەكلىرىنى بىردەك چەكلەيدۇ. بۇ پىرىنسىپ تەمىنلەش زەنجىرىدىكى بارلىق شىركەتلەرگە قارىتا ئورتاق كۈچكە ئىگە ھەمدە قەرەللىك ھالدا تەكشۈرۈپ تۇرىلىدۇ.»

تەپسىلاتى...

ئۇچتۇرپاندا سابىق ۋالىبول كوماندا ھۇجۇمچىسى ئابلەت باۋۇدۇن لاگېردا يېتىپ ھاساتاياقلىق بولۇپ چىققان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇچتۇرپان ئوتتۇرا مەكتىپىنىڭ سابىق ۋالىبول كوماندا ھۇجۇمچىسى ئابلەت باۋۇدۇن، 2017-يىلى يىل بېشىدا لاگېرغا ئەكېتىلىپ، ئىككى يىلدىن كېيىن بۆرىكىدىن چاتاق چىققان ۋە بەدەنلىرى ئىششىشقا باشلىغان. ئۇنىڭ سالامەتلىك ئەھۋالى كۈندىن-كۈنگە يامانلىشىپ لاگېرىنىڭ مەشغۇلاتلىرىغا ماسلىشالمىغاندىن كېيىن كېپىللىككە قويۇپ بېرىلگەن. تېخى ئۈچ يىلنىڭ ئالدىدا بىر مېتىر 90 سانتا ئېگىزلىكتىكى بويى، كېلىشكەن تەقى-تۇرقى ۋە ۋالىبول مەيدانىدىكى چەبدەس ھەرىكەتلىرى بىلەن تاماشىبىنلارنىڭ ھەۋىسىنى قوزغاپ كەلگەن ئابلەت باۋۇدۇن، نۆۋەتتە ئىككى قولتۇقى ھاساتاياقتىكى ئاجىزانە ھالىتى بىلەن ئۇرۇق-تۇغقان ۋە مەھەللە كويلىرىنىڭ يۈرىكىنى ئەزمەكتە.

مۇھاجىرەتتىكى ئۇچتۇرپانلىقلاردىن بىرى بىر شەخسىي سۆھبىتىمىز داۋامىدا، ئۇچتۇرپان ئىماملىرىمدىكى بىر ۋالىبولچى ياشنىڭ لاگېردا ئىككى يىل يېتىپ ھاساتاياقلىق بولۇپ چىققانلىقىنى تىلغا ئالغانىدى. بۇ يىپ ئۇچىغا ئاساسەن ئېلىپ بارغان ئېنىقلاشلىرىمىز داۋامىدا تېلېفونىمىزنى قوبۇل قىلغان، ئۇچتۇرپان ئىماملىرىمدىكى بىر كەنت ئامانلىق مۇدىرىنىڭ بايان قىلىشىچە، ئۇچتۇرپاندىكى سابىق ۋالىبول كوماندا ھۇجۇمچىسى ئابلەت باۋۇدۇن، 2017 ‏-يىلى لاگېرغا تۇتۇپ كېتىلىپ، 2019-يىلىنىڭ ئاخىرى كېپىللىككە قويۇپ بېرىلگەن. لاگېرغا ۋالىبول مەيدانىدا توپ ئۇرۇۋاتقان مەزگىلىدە تۇتۇپ ئەكېتىلگەن ئابلەت باۋۇدۇن، كېپىللىككە قويۇپ بېرىلگەندە ئىككى قولتۇقى ھاساتاياقلىق ھالەتتە ساقچىلارنىڭ نازارىتىدە ئۆيىگە كىرگەن. دېيىلىشىچە، بۆرىكى زەخىملەنگەن ئابلەت باۋۇدۇن بىر يىلغا يېقىن ۋاقىتتىن بۇيان ئۇنىڭ يۈز-كۆزىدىكى ئىششىق تېخى يانمىغان، ئىششىق بەزىدە پۈتۈن بەدىنىگە تارقالغان.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسى ئۇيغۇرلارنىڭ مەجبۇرىي ئەمگىكىنى ئاياغلاشتۇرۇش يولىدا يەنە بىر قانۇن لايىھەسى ماقۇللىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارنى كەڭ كۆلەمدە تۇتقۇن قىلغاندىن سىرت، ئۇلارنى يەنە مەجبۇرىي قۇل ئەمگەكچىلەرگە ئايلاندۇرۇۋاتقانلىقى ئامېرىكا ھۆكۈمىتى قاتتىق دىققەت قىلىۋاتقان مەسىلىلەرنىڭ بىرى. ئامېرىكا ھۆكۈمىتى ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنى چەكلەش ۋە ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكى ئاساسىدا ئىشلەنگەن مەھسۇلاتلارنىڭ بىلىپ-بىلمەي ئامېرىكا بازىرىغا كىرىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن توختىماي تەدبىر قوللانماقتا. ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىنىڭ ھەر ئىككى پارتىيەدىن بولغان ئەزالىرىنىڭ بۇ مەسىلىگە يۈكسەك ئەھمىيەت بېرىۋاتقانلىقى مەلۇم. 30-سېنتەبىر كۈنى ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسىدا ماقۇللانغان «ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنى ئاشكارىلاش قانۇن لايىھەسى» ئەنە شۇنىڭ جۈملىسىدىندۇر.

ئاۋام پالاتادا 163 گە قارشى 253 ئاۋاز بىلەن ماقۇللۇقتىن ئۆتكەن بۇ قانۇن لايىھەسىنى ئامېرىكا ئاۋام پالاتاسىنىڭ دېموكراتلار پارتىيەسىگە تەۋە ئەزاسى جېننىفېر ۋەكىستون خانىم تەييارلىغان بولۇپ، ئۇ ئامېرىكادا ئۇيغۇرلار ئەڭ كۆپ ئولتۇراقلاشقان ۋىرگىنىيە شتاتىنىڭ دۆلەت مەجلىسىدىكى ۋەكىلىدۇر. ئۇ چارشەنبە كۈنى دۆلەت مەجلىسىدە قانۇن لايىھەسى ئاۋازغا قويۇلۇشتىن ئاۋۋالقى مۇنازىرە قىسمىدا لايىھە ھەققىدە چۈشەنچە بېرىپ مۇنداق دېدى: «مەن بۇ قانۇن لايىھەسىنى ئۇيغۇرلار ئۈچۈن ئوتتۇرىغا قويدۇم. بۇنىڭ مەن بىلەن ياكى سايلام بىلەن ئالاقىسى يوق. مەن ئاۋام پالاتاغا سايلىنىپ كىرىشتىن ئاۋاللا ۋىرگىنىيە شتاتىدىكى ئۇيغۇر جامائىتى بىلەن كۆرۈشكەن. مېنىڭ ۋەكىللىكىمدىكى ئۇ رايون ئۇيغۇر جامائىتى ئەڭ كۆپ ئولتۇراقلاشقان جاي. ئۇلار ماڭا ئۆزلىرىنىڭ لاگېرلارغا تۇتقۇن قىلىنغان ئۇرۇق-تۇغقانلىرى ھەققىدە نۇرغۇن قورقۇنچلۇق نەرسىلەرنى ئېيتىپ بەرگەن».

تەپسىلاتى...

لاگېر ئوقۇتقۇچىسى قەلبىنۇر: مەن ئۇ يەردە كۆرگەن قىرغىنچىلىق ئىچىمگە پاتمىدى (3)

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

سابىق لاگېر ئوقۇتقۇچىسى قەلبىنۇر سىدىق، بۇيرۇق بويىچە ئۈرۈمچىدىكى 10 مىڭ ئۇيغۇر قىز-ئاياللار سولانغان لاگېردا، ئەسلى 6 ئاي خىتايچە دەرس بېرىشى شەرت ئىدى. قەلبىنۇر خانىمنىڭ بايان قىلىشىچە، ئۇ ئىنسانىيەتكە قارشى زوراۋانلىق، ۋەھشىيلىك جىنايەتلەر داۋام قىلىۋاتقان بۇ لاگېردا ئىككى ئاي ئىچىدە روھىي ۋە جىسمانىي جەھەتتىن بىراقلا ھالسىراپ، قانسىراش سەۋەبلىك دوختۇرخانىنىڭ جىددىي قۇتقۇزۇش بۆلۈمىگە ئېلىنغان. ئۇنىڭدىن كېيىن نېمىلەر يۈز بەردى؟

قەلبىنۇر سىدىقنىڭ بايان قىلىشىچە، ئۇ ئۈرۈمچىدىكى دەرۋازىسىغا ياشانغانلار ساناتورىيەسى دەپ يېزىپ قويغان 10 مىڭ بىگۇناھ ئۇيغۇر قىز-ئاياللار سولانغان لاگېردا، 2017-يىلى 9-ئاينىڭ 1-كۈنىدىن، 2018 يىلى 3-ئايغىچە دەرس ئۆتۈشكە ئورۇنلاشتۇرۇلغان. ئەمما 10-ئاينىڭ ئاخىرقى كۈنلىرىگە كەلگەندە، قورقۇنچ تەشۋىش ئىچىدىكى بۇ خىزمەت ئۇنى روھىي جەھەتتىن تۈگەشتۈرگەن بولسا، مەجبۇرىي سېلىنغان ھامىلىدارلىقتىن ساقلىنىش ئۈزۈكىنىڭ ئەكس تەسىرلىرى بىلەن توختىماي كەلگەن خۇن ئاخىرى ئۇنىڭ جېنىنى ئالغىلى تاس قالغان.

ئۇ دوختۇرخانىغا سەھەردە ئېلىپ كېلىنىپ قۇتقۇزۇلۇۋاتقاندا، قەلبىنۇرنىڭ دەرسكە كەلمىگەنلىكىنى بايقىغان لاگېر ۋە مائارىپ تارماقلىرىنىمۇ جىددىيلەشتۈرۈۋەتكەن. قانسىراپ كېسەل كارىۋىتىدا ھالسىز ياتقان قەلبىنۇر، شۇ كۈننىڭ ئۆزىدىلا لاگېر ۋە مەكتەپ دائىرىلىرىنىڭ «بۇ دېگەن ئېغىر ئىنتىزامسىزلىق! !»، «ئاقىۋىتىگە قانداق ئىگە بولۇشنى ئويلاپ باقتىڭمۇ ؟!» دېگەندەك تاپا-تەنە، قوپال سوئال-سوراق تەھدىتلىرىگە ئۇچرىغان.

تەپسىلاتى...