«ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى ئامبىرى» : 72 ياشلىق شەمشىقەمەر ئانا لاگېردا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

30-ئاۋغۇست كۈنى نورۋېگىيەدىكى «ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى ئامبىرى» 72 ياشلىق شەمشىقەمەر ئانىنىڭ غۇلجىدىكى مەلۇم بىر لاگېردا تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقانلىقى ھەققىدە گۇۋاھلىق فىلىمى تارقاتتى.

فىلىمدا گېرمانىيەدىكى ئادىلە غېنى قاتارلىق ئۈچ ئاچا-سىڭىل گۇۋاھلىق بېرىپ، غۇلجا شەھىرىنىڭ قارادۆڭ مەھەللىسىگە جايلاشقان باھار كوچىسى 28-قورۇدا ئولتۇرۇشلۇق 72 ياشلىق مومىسى شەمشىقەمەر خانىمنىڭ 2018-يىلى 1-ئايدا لاگېرغا ئېلىپ كېتىلگەنلىكى ۋە ھازىرغا قەدەر ئىز-دېرىكىنىڭ بولمىغانلىقى كۆرسىتىلگەن. ئۇلار ئۆز گۇۋاھلىقىدا خىتاي ھۆكۈمىتىدىن 70 ياشتىن ھالقىغان مومىسىنى نېمە ئۈچۈن لاگېرغا قامىغانلىقى ھەققىدە چۈشەنچە بېرىشىنى تەلەپ قىلغان.

تەپسىلاتى...

ستوكھولمدا ئۇيغۇر دىيارىدىكى جازا لاگېرلىرىنىڭ ماھىيىتى ھەققىدە يىغىن ئۆتكۈزۈلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

31-ئاۋغۇست كۈنى شىۋېتسىيە پايتەختى سىتوكھولمدىكى «مەدەنىيەت سارىيى» دا خىتاينىڭ ئۇيغۇر دىيارىدا قۇرغان جازا لاگېرلىرى ۋە ئۇنىڭغا قامالغان مىليونلىغان تۇتقۇنلار ھەققىدە ئوچۇق مۇھاكىمە يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى.
مەزكۇر ئوچۇق يىغىن شىۋېتسىيە ئۇيغۇر مائارىپ ئۇيۇشمىسىنىڭ بىر قانچە ئايلىق جاپالىق تەييارلىقلىرى نەتىجىسىدە ئېچىلغان. يىغىنغا شىۋېتسىيە سوتسىيال دېموكراتلار پارتىيەسىدىن بولغان دىپلومات، كىشىلىك ھوقۇق قوغدىغۇچىسى توماس ھاممېربېرگ، ئامېرىكا كورنېل ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ ئوقۇتقۇچىسى، شىۋېتسىيەلىك ئانتروپولۇگ ماگنۇس فىسكەسيۆ، شىۋېتسىيە گوسېنبېرگ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ پروفېسسورى فرېدرىك فولمان، شىۋېتسىيە ئۇپسالا ئۇنىۋېرسىتېتى تۈركولوگىيە كەسپىنىڭ دوكتورانتى پاترىك خەلزون، شىۋېتسىيە دىنىي جەمئىيىتى ئارخىپخانىسىنىڭ سابىق مەسئۇلى كاتارىنا تۇرېل، ئامېرىكا ئالەم قاتنىشى ئىدارىسىنىڭ ئوپتىكا ئىنژېنېرى ئەركىن سىدىق، لاگېر شاھىتى سايراگۈل ساۋۇتباي ھەمدە خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى شىۋېتسىيە شۆبىسىنىڭ ۋەكىلى قاتارلىق ئالاھىدە مېھمانلار تەكلىپ قىلىنغان ھەم مەخسۇس تېمىلاردا سۆز قىلغان.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى: «خىتاينىڭ چەتئەلدىكى ئۇيغۇرلارغا تەھدىت سالغانلىقى شۇ دۆلەتنىڭ تۇپرىقىغا تاجاۋۇز قىلغانلىقتۇر»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇر دىيارىدا 2017-يىلدىن باشلانغان زور تۇتقۇن نەتىجىسىدە مىليونلىغان ئۇيغۇر، قازاق ۋە باشقا يەرلىك مۇسۇلمان خەلقلەر خىتاي ھۆكۈمىتى باشلىغان بۇ ئىنسانىيەتكە قارشى بۇ ئېغىر باستۇرۇشنىڭ قۇربانلىرىغا ئايلاندى.

بۇ ھەقتە ئېلان قىلىنىۋاتقان خەۋەر ۋە دوكلاتلاردا ئۇيغۇرلارنىڭ چەتئەلگە ساياھەتكە چىققان، پاسپورت بېجىرگەن، پەرزەنتلىرىنى غەرب دۆلەتلىرىگە ئوقۇشقا ئەۋەتكەن دېگەندەك بىر قاتار سەۋەبلەر بىلەن تۇتقۇن قىلىنغانلىقى، ھەتتا جازاغا ھۆكۈم قىلىنغانلىقى ئىلگىرى سۈرۈلگەن ئىدى. يېقىنقى مەزگىلگە كەلگەندە خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ نۆۋەتتە چەتئەلدە ئوقۇۋاتقان ياكى ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلارغىمۇ تەھدىت سېلىۋاتقانلىقى، ئۇلارنىڭ ۋەتەندىكى ئاتا-ئانا، ئۇرۇق-تۇغقانلىرىنى گۆرۈگە ئېلىش ئارقىلىق چەتئەلدىكى خىتايغا قارشى پائالىيەتلىرىگە توسقۇنلۇق قىلىش ئۇرۇنۇشىدا بولۇۋاتقانلىقى ھەققىدە مەلۇماتلار ئاشكارىلىنىشقا باشلىدى.

تەپسىلاتى...

خىتاينىڭ ب د ت غا ئەزا دۆلەتلەرنى دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى بىلەن كۆرۈشمەسلىككە چاقىرىشى تەنقىدكە ئۇچرىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى كىشىلىك ھوقۇق كېڭىشىنىڭ 42-نۆۋەتلىك ئومۇمىي يىغىنى ئېچىلىشقا ساناقلىق كۈنلەر قالغان بىر پەيتتە خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ جەنۋەدىكى مەركىزىدە تۇرۇشلۇق دائىمىي ئەلچىلىكى ھەرقايسى ئەزا دۆلەتلەرنىڭ ھەم شۇنداقلا خەلقئارالىق ئورگانلارنىڭ جەنۋەدە تۇرۇشلۇق ئەلچىلىكلىرىگە مەخسۇس دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى ھەققىدە بىر رەسمىي مەكتۇپ يوللىغان.

تەپسىلاتى...

مال دوختۇرى قۇربان راخماننىڭ لاگېردا قىيىن-قىستاقتىن ئۆلگەنلىكى ئىلگىرى سۈرۈلمەكتە

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

كۇچالىق مۇھاجىرلاردىن بىرى ئۆتكەن ھەپتە رادىيومىزغا ئۇچۇر يوللاپ، كۇچا ئىشخىلا يېزىلىق مال دوختۇرخانىسىنىڭ خادىمى قۇربان راخماننىڭ مۇشۇ ئاينىڭ بېشىدا لاگېردا ئۆلگەنلىكىنى مەلۇم قىلدى. ئىگىلىنىشىچە، دائىرىلەر قۇربان راخماننىڭ جەسىتىنى ئائىلىسىگە قايتۇرغاندا ئۇنىڭ خىروئېندىن زەھەرلەنگەنلىكىنى ئېيتقان. ئائىلە ئەزالىرى بۇ ئىزاھاتقا ھەيران بولۇپ، ئۆلۈم سەۋەبىنى ئېنىقراق بىلمەكچى بولغىنىدا ساقچىلار تەھدىت سېلىش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ئېغىزىنى تۇۋاقلىغان. مۇخبىرىمىزنىڭ تېلېفونىنى قوبۇل قىلغان ساقچى خادىمى ئىشخالا مال دوختۇرخانىسىدىن ئىككى كىشىنىڭ لاگېرغا ئەكېتىلگەنلىكى، بۇنىڭ بىرىنىڭ قۇربان راخمان ئىكەنلىكىنى دەلىللىدى. ئەمما ئۇ قۇربان راخماننىڭ ئۆلۈم ئۇچۇرى ھەققىدە مەلۇمات بېرەلمىدى.

تەپسىلاتى...

ئىلھام توختى 2019-يىللىق «ۋاسلاۋ خاۋىل ئەركىنلىك مۇكاپاتى» نىڭ ئاخىرقى 3 نامزاتىنىڭ بىرى بولۇپ تاللاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

گېرمانىيەدىكى «ئىلھام توختىنى قوللاش گۇرۇپپىسى» نىڭ باشلىقى ئەنۋەرجان ئەپەندىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، ئۇلار 27-ئاۋغۇست كۈنى ياۋروپا پارلامېنتىدىن مەشھۇر ئۇيغۇر زىيالىيسى ئىلھام توختىنىڭ ياۋروپادىكى نوپۇزلۇق ئەركىنلىك مۇكاپاتلىرىنىڭ بىرى بولغان «ۋاسلاۋ خاۋىل ئەركىنلىك مۇكاپاتى» نىڭ 2019-يىللىق ئاخىرقى 3 نامزاتىنىڭ بىرى بولۇپ تاللانغانلىقى ھەققىدىكى خەۋەرنى ئالغان.

تەپسىلاتى...

خىتاينىڭ لاگېرلاردا ئوينىغان «ياسالما ئويۇنلىرى» ئالبانىيەلىك مۇستەقىل تەتقىقاتچىنى ئىشەندۈرەلمىدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ھۆكۈمىتى 16-ئاۋغۇست كۈنى ئافغانىستان، ئالبانىيە، باڭلادېش، ھىندىستان، قازاقىستان، قىرغىزىستان، پاكىستان، سەئۇدى ئەرەبىستان، قاتار، تۈركىيە، ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى، رۇسىيە، كورېيە، ياپونىيە، شىۋېتسىيە قاتارلىق 15 دۆلەتتىن كەلگەن مۇخبىرلار ۋەكىللىرىنى ئۇيغۇر دىيارىنىڭ ئۈرۈمچى، ئاقسۇ، قەشقەر قاتارلىق جايلىرىدا زىيارەتكە ئورۇنلاشتۇرغان.

تەپسىلاتى...

ۋاشىنگتوندا «كومپارتىيەگە قارشى مۇستەقىل پارتىيەلەر قۇرۇلتىيى» چاقىرىلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكا ئۇيغۇر بىرلەشمىسى ۋە شاڭخەي مىللىي پارتىيەسى بىرلىكتە تەشكىللىگەن «كومپارتىيەگە قارشى مۇستەقىل پارتىيەلەر قۇرۇلتىيى» 23-ئاۋغۇست كۈنى ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسىگە قاراشلىق دىركسېن بىناسىدا ئۆتكۈزۈلدى. بۇ قېتىمقى قۇرۇلتايغا ئۇيغۇرلار، تىبەتلەر، جەنۇبىي موڭغۇلىيە قاتارلىق خىتاي بولمىغان خەلقلەر رايونلىرىنىڭ ۋەكىللىرىدىن باشقا يەنە خوڭكوڭ، شاڭخەي، كانتون (گۇاڭدۇڭ)، لۇ دۆلىتى، ئۇلۇغ شۇ دۆلىتى قاتارلىق مۇستەقىللىق ئىستىگۈچى ئون نەچچە پارتىيەنىڭ ۋەكىللىرى قاتناشتى. يىغىن زالىغا ھەرقايسى مۇستەقىلچى پارتىيەلەرنىڭ پارتىيە بايراقلىرى ئېسىلغان بولۇپ، تامنىڭ ئوتتۇرىسىغا ئېسىلغان ئاي-يۇلتۇزلۇق كۆك بايراق ئالاھىدە كۆزگە چېلىقاتتى.

تەپسىلاتى...

شان روبېرتس: بىر مىللەتنىڭ يەر-زېمىن ۋە مال-مۈلكىنى تالان-تاراج قىلىش شۇ مىللەتكە ئېتنىك تازىلاش ئېلىپ بېرىشنىڭ بىر قىسمى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

يېقىندا، «شىنجاڭ روزى ھاجى سودا چەكلىك شىركىتى»، «كورلا چىلانباغ ئۆي مۈلۈكچىلىك شىركىتى» قاتارلىقلارنىڭ لىدېرلىرى روزىھاجى ھەمدۇل ۋە مەمەت ھەمدۇل ئاكا-ئۇكىلارنىڭمۇ تۇتقۇن قىلىنىپ، ئاكىسى روزىھاجىنىڭ 25 يىل كېسىلگەنلىكى ۋە بۇ ئائىلىنىڭ زور مىقداردا مال-بىساتىنىڭ توڭلىتىلغانلىقى مەلۇم بولغانىدى. خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر ئېلىدە لاگېرلارنى قۇرۇپ ئۇيغۇرلارنى باستۇرۇشنى كۈچەيتكەن بىر مەزگىلدە، ئۇيغۇر پۇلدارلىرى ۋە روناق تاپقان ئىگىلىك تىكلىگۈچىلەرنىڭمۇ ئاساسلىق تۇتقۇن نىشانى بولۇۋاتقانلىقى ئۇيغۇرلار ۋەزىيىتىنى تەتقىق قىلغۇچى مۇتەخەسسىسلەرنىڭ دىققىتىنى تارتقان مەسىلىگە ئايلانماقتا.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا قاتار باش ئەلچىسىگە رەھمەت ئېيتتى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

22-ئاۋغۇست كۈنى بېرلىندا چاقىرىلغان خەلقئارالىق يىغىندا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى قاتار ئەمىرلىكى دۆلىتىنىڭ بېرلىندا تۇرۇشلۇق باش ئەلچىسى سەئۇدى بىن ئابدۇراخمان ئەلتانى بىلەن كۆرۈشۈپ، قاتارنىڭ خىتاينىڭ ھازىرقى ئۇيغۇر سىياسىتىنى قوللاپ قويغان ئىمزاسىنى قايتۇرۇۋالغانلىقىغا رەھمەت ئېيتقان. ئۇ، مەزكۇر يىغىن جەريانىدا گېرمانىيەنىڭ مۇھىم سىياسىي ئەربابلىرى بىلەنمۇ ئۇچراشقان.

تەپسىلاتى...