ئۇيغۇر رايونىنىڭ «ئەسەبىيلىكنى چەكلەش نىزامى» خەلقئارا دىنىي تەشكىلاتلارنىڭ ئىنكاسىنى قوزغىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 31– مارت

76c5585a-31bf-460c-a42b-7f63c988889cئۇيغۇر رايونىنىڭ 50 ماددىلىق «ئەسەبىيلىكنى چەكلەش نىزامى» مۇسۇلمانلارنىڭ كۈندىلىك ھاياتىدىكى ئىنتايىن كەڭ ساھەگە چېتىلىدۇ. ساقال ۋە ھىجاپنى ئاممىۋى سورۇنلاردا مەنئى قىلىش، ياش-ئۆسمۈرلەرنىڭ ئىبادەت قىلىشىنى چەكلەش، قانۇنىي رەسمىيەتسىز توي قىلىش ۋە نىكاھ ئوقۇشنى مەنئى قىلىش قاتارلىقلار بۇرۇن يولغا قويۇلغان.

بىراق بۇ قېتىم يېڭى ماقۇللانغان نىزامدا، بۇرۇنقى مەۋجۇت چەكلىمىلەر كېڭەيتىلىپ، ئۇنىڭغا 15 خىل يېڭى چەكلىمە قوشۇلغان. ئۇنىڭدا، ھۆكۈمەتنىڭ تېلېۋىزىيە، رادىيو قاناللىرىنى، باشقا ئاممىۋى ئەسلىھە ۋە ئىجتىمائىي مۇلازىمەت تۈرلىرىنى كۆرۈش، ئاڭلاش، ئىشلىتىشنى رەت قىلىش، ھالال سۆزىنىڭ مەنىسىنى كېڭەيتىپ، ئۇنى غەيرىي يېمەك-ئىچمەكلەرگە قوللىنىش، كىملىك، نوپۇس دەپتىرى، خەلق پۇلى قاتارلىقلارغا قەستەن بۇزغۇنچىلىق قىلىش، بالىلاردا دىنغا بولغان ئىشتىياقنى قوزغاش قاتارلىق ئەمەللەرنىڭ «دىنىي ئەسەبىيلىك» دەپ قارىلىپ، جازالىنىدىغانلىقى ئېلان قىلىندى.

7 باب 50 ماددىلىق مەزكۇر نىزامدا قەيت قىلىنىشىچە، بۇ قانۇن رايوندا «ئەسەبىيلىكنى توسۇش ۋە يوقىتىش، ئۇنىڭ زىيىنىغا قارشى مۇداپىئە كۆرۈش، ئىجتىمائىي مۇقىملىق ۋە مەڭگۈلۈك ئەمىنلىكنى ئىشقا ئاشۇرۇش»نى نىشان قىلغان.
دائىرىلەر بۇ نىزامنىڭ خىتاي ئاساسىي قانۇنىغا ئۇيغۇنلۇقىنى ئىلگىرى سۈرسىمۇ، بىراق ئۇ، خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك تەشكىلاتلىرىدا جىددىي ئەندىشە قوزغىدى.

ئامېرىكا خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك كومىتېتىنىڭ ئالىي دەرىجىلىك تەتقىقاتچىسى تىنا مۇفورد پەيشەنبە كۈنى رادىيومىزنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلىپ، مەزكۇر نىزامنى «خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك ۋە ئالاقىدار كىشىلىك ھوقۇق ئۆلچەملىرىگە قىلىنغان ئېغىر بۇزغۇنچىلىق» دېدى.

تەپسىلاتى...

ياۋروپا پارلامېنتىدا «ئۇيغۇرلارنىڭ ئېتىقاد ۋە ساياھەت ئەركىنلىكىنىڭ چەكلىنىشى» تېمىسىدا ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 30– مارت

duq-yawropa-parlamenti-yighin-4

29-مارت چۈشتىن بۇرۇن ياۋروپا پارلامېنتىدا ئۆتكۈزۈلگەن «ئۇيغۇرلارنىڭ ئېتىقاد ۋە ساياھەت ئەركىنلىكىنىڭ چەكلىنىشى» تېمىسىدىكى ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى نەتىجىلىك ئاخىرلاشتى.

د ئۇ ق تەرىپىدىن ئۇيۇشتۇرۇلغان ئۇيغۇر ياشلىرىنى دېموكراتىيە، كىشىلىك ھوقۇق ۋە قانۇنىي بىلىملەر بىلەن تەربىيىلەش پروگراممىسىنىڭ مۇقەددىمىسىدە، 29-مارت كۈنى ياۋروپا پارلامېنتىنىڭ يىغىن زالىدا «ئۇيغۇرلارنىڭ ئېتىقاد ۋە ساياھەت ئەركىنلىكىنىڭ چەكلىنىشى» تېمىسىدا ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى.

ياۋروپا پارلامېنتىدا ئۆتكۈزۈلگەن مەزكۇر يىغىنغا 15 دۆلەتتىن كەلگەن ئۇيغۇر ياشلار ۋەكىللىرىدىن سىرت، ياۋروپا لىبېرال دېموكراتلار پارتىيىسىنىڭ ۋەكىلى، ياۋروپا ئىتتىپاقى تاشقى ئىشلار كومىتېتى خادىمى، پارلامېنت ئەزاسى ۋاجگېر ئەپەندى، پارلامېنت ئەزاسى، ئۇيغۇرلارنىڭ ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى ئاكتىپ قوللىغۇچىسى، مەزكۇر يىغىن ئۈچۈن ياۋروپا پارلامېنتىدا زېمىن ھازىرلاپ بەرگەن ئىلھان كۈچۈك ئەپەندى، ياۋروپا پارلامېنتى لىبېرال دېموكراتلار پارتىيىسى ۋەكىلى، پارلامېنت ئەزاسى تېرىنوسا قاتارلىق ياۋروپا پارلامېنتىنىڭ بىر قىسىم مىللەت ۋەكىللىرى ھەمدە ئۇ ن پ ئو، خەتەر ئاستىدىكى مىللەتلەرنى قوغداش تەشكىلاتى، خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى قاتارلىق تەشكىلاتلارنىڭ ۋەكىللىرى بولۇپ كۆپ ساندا كىشى قاتناشتى.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق نىڭ ياۋروپا پارلامېنتىدىكى پائالىيەتلىرى ۋە ياشلارنى تەربىيىلەش كۇرسى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 30– مارت

c81edba0-935e-4d4c-a264-1f8a398b01ee

27-مارت د ئۇ ق نىڭ ياۋروپا پارلامېنتىدىكى پائالىيەتلىرى باشلاندى ھەمدە 29-مارتتىن باشلاپ 3 كۈنلۈك ياشلارنى تەربىيىلەش كۇرسى ئۆتكۈزۈلىدۇ.

26-مارت بېلگىيە پايتەختى بىريۇسسېلغا يېتىپ كەلگەن د ئۇ ق باش كاتىپى دولقۇن ئەيسا باشچىلىقىدىكى قۇرۇلتاي خادىملىرى 27-مارتتىن باشلاپ ياۋروپا پارلامېنتىنىڭ بىر قىسىم ئەزالىرى بىلەن ئۇچرىشىشلار ئۆتكۈزدى.

27-مارت چۈشتىن بۇرۇن سائەت 11:00 بىلەن دولقۇن ئەيسا باشچىلىقىدىكى قۇرۇلتاي خادىملىرى ياۋروپا لىبېرال دېموكراتلار پارتىيىسىنىڭ ۋەكىلى، پارلامېنت ئەزاسى تورۋالدىس ئەپەندىنىڭ ياردەمچىلىرى بىلەن ياۋروپا پارلامېنتىدىكى ئىشخانىسىدا بىر سائەت يېپىق سۆھبەت ئۆتكۈزدى. 28-مارت چۈشتىن بۇرۇن سائەت 11:15 دە يەنە ياۋروپا لىبېرال دېموكراتلار پارتىيىسىنىڭ ۋەكىلى، ياۋروپا ئىتتىپاقى تاشقى ئىشلار كومىتېتى خادىمى، پارلامېنت ئەزاسى ۋاجگېر ئەپەندى بىلەن بىر سائەت سۆھبەت ئېلىپ باردى. 28-مارت چۈشتىن كېيىن سائەت 15:15 دە پارلامېنت ئەزاسى، ئۇيغۇرلارنىڭ ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى ئاكتىپ قوللىغۇچىسى ئىلھان كۈچۈك بىلەن بىر سائەت سۆھبەت ئېلىپ باردى. ئىلھان كۈچۈك بىلەن بولغان سۆھبەتكە دولقۇن ئەيسا بىلەن بىرگە، د ئۇ ق مۇئاۋىن رەئىسى ئۆمەر قانات ۋە نۇرى تۈركەل ئەپەندىمۇ قاتناشتى.

تەپسىلاتى...

ئەنقەرەدە ئۆتكۈزۈلگەن «تۈرك دۇنياسى ۋە بىرلىك» يىغىنىدا ئۇيغۇر مەسىلىسى ئوتتۇرىغا قويۇلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 30– مارت

67682801-6c13-4ae3-a52a-c39480601ebc

تۈركىيەنىڭ پايتەختى ئەنقەرەدە 3-ئاينىڭ 25-كۈنى ئېچىلغان «تۈرك دۇنياسى ۋە بىرلىك» ماۋزۇلۇق يىغىندا مەرھۇم سىياسىيون مۇھسىن يازىجىئوغلۇنىڭ ئۇيغۇر دەۋاسى ئۈچۈن قوشقان تۆھپىسى ۋە ئۇيغۇر مەسىلىسى ئوتتۇرىغا قويۇلدى. بۇ يىغىن تۈركىيەدە تونۇلغان سىياسەتچى، بۈيۈك بىرلىك پارتىيەسى رەئىسى مۇھسىن يازىجىئوغلۇ ۋاپات بولغانلىقىنىڭ 8 يىللىقىنى خاتىرىلەش مۇناسىۋىتى بىلەن ئۆتكۈزۈلگەن بولۇپ، قىرىم تاتارلىرىدىن زەفەر قاراتاي ئەپەندى مۇھسىن يازىجىئوغلۇنىڭ قىرىم دەۋاسىغا قوشقان تۆھپىسىنى ئاڭلاتتى. پروفېسسور دوكتور ئورخان قاۋۇنچۇ ئەپەندى «مۇھسىن رەئىس ۋە شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى» تېمىسىدا دوكلات بەردى. ئىراق تۈركمەنلىرى ھەمكارلىق جەمئىيىتى رەئىسى مەمەت تۈتۈنچۈ ئەپەندى مۇھسىن يازىجىئوغلۇنىڭ ئىراقتىكى تۈركلەرگە قىلغان ياردەملىرى توغرىسىدا، ئەزەربەيجانلىق پروفېسسور دوكتور خالىلوۋا خانىم مۇھسىن يازىجىئوغلۇنىڭ ئەزەربەيجان ۋە تۈركىي جۇمھۇرىيەتلىرى ئۈچۈن قىلغان خىزمەتلىرى توغرىسىدا دوكلات بەردى.

تەپسىلاتى...

گېرمانىيەدە «ياۋروپادا نورۇز» پائالىيىتى ئۆتكۈزۈلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 28– مارت8d1c5d7e-1ba1-42e9-823e-051abce862ac

26-مارت گېرمانىيەنىڭ كارلىسرۇھې شەھىرىدە ئۆتكۈزۈلگەن «ياۋروپادا نورۇز» پائالىيىتىگە 5 دۆلەتتىن 100 ئەتراپىدا كىشى قاتناشتى.

ياۋروپا شەرقىي تۈركىستان بىرلىكى تەشكىلاتىنىڭ تەشەببۇسى، كارلىسرۇھې ۋە ئەتراپ شەھەرلەردە ياشايدىغان ئۇيغۇر جامائىتىنىڭ تەشكىللىشى ھەم ساھىبخانىلىق قىلىشى بىلەن 26-مارت كۈنى «ياۋروپادا نورۇز» پائالىيىتى ئۆتكۈزۈلۈپ، ئۇيغۇر جامائىتىنى بايرام شادلىقىغا چۆمدۈردى.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇرلار ۋە تىبەتلەر ئاۋسترالىيەنىڭ پارلامېنت بىناسى ئالدىدا خىتايغا قارشى نامايىش ئېلىپ باردى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 24– مارت

90baff90-8e4b-4ad3-ac06-d1d98d13a556

23-مارت كۈنى ئاۋسترالىيەدە زىيارەتتە بولۇۋاتقان خىتاي باش مىنىستىرى لى كېچاڭنىڭ ئاۋسترالىيە پارلامېنتىدا ئېلىپ بارىدىغان ئىككى دۆلەت سۆھبىتى باشلىنىشتىن ئىلگىرى، ئاۋسترالىيەنىڭ ھەر قايسى شەھەرلىرىدە ياشاۋاتقان ئۇيغۇر، تىبەت، فالۇڭگۇڭ مۇرىتلىرى ۋە خىتاي ئۆكتىچىلىرى پايتەخت كانبىرادىكى پارلامېنت بىناسى ئالدىغا جەم بولۇپ، بىرلىكتە خىتايغا قارشى نامايىش ئېلىپ بارغان. بىز مەزكۇر نامايىش ھەققىدە تولۇق مەلۇماتقا ئېرىشىش ئۈچۈن نامايىش مەيدانىغا تېلېفون قىلىپ بۇ ھەقتە ئۇچۇر ئىگىلىدۇق.

ئالدى بىلەن تېلېفون زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغان ئاۋسترالىيە شەرقىي تۈركىستان جەمئىيىتىنىڭ رەئىسى نۇرمۇھەممەت تۈركىستانى نامايىش ھەققىدە توختالدى.

تەپسىلاتى...

خىتاينىڭ گېرمانىيەدە قۇرغان «شىنجاڭلىق ئوقۇغۇچىلار ئۇيۇشمىسى» دىققەت قوزغىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 24– مارت

rfa-german-24032017

گېرمانىيەنىڭ بېرلىن شەھىرىدىكى خىتاي باش ئەلچىخانىسى تەرىپىدىن 20-مارت قۇرۇلغان «شىنجاڭلىق ئوقۇغۇچىلار ئۇيۇشمىسى» ۋە خىتاي ئەلچىخانىسىنىڭ «شىنجاڭلىق ئوقۇغۇچىلار ئوقۇش مۇكاپات پۇلى» نامىدا، ئۆز خىراجىتى بىلەن ئۇيغۇر دىيارىدىن گېرمانىيەگە كېلىپ ئوقۇۋاتقان ئوقۇغۇچىلارغا پۇل تارقىتىشى، چەتئەللەردىكى ئۇيغۇر پائالىيەتچىلىرى ۋە زىيالىيلىرىنىڭ جىددىي دىققىتىنى قوزغىدى.

خىتاي خەۋەرلەر تورىنىڭ 21-مارت كۈنىدىكى خەۋىرىدە، خىتاينىڭ بېرلىن شەھىرىدىكى باش ئەلچىخانىسىنىڭ 20-مارت كۈنى 2017-يىللىق «شىنجاڭلىق ئوقۇغۇچىلارغا ئوقۇش مۇكاپاتى تارقىتىش مۇراسىمى» ئۆتكۈزۈش بىلەن بىرلىكتە، ئۇيغۇر دىيارىدىن كېلىپ، گېرمانىيەدە ئۆز خىراجىتى بىلەن ئوقۇۋاتقان ئوقۇغۇچىلار ئاساسىدا «شىنجاڭلىق ئوقۇغۇچىلار ئۇيۇشمىسى» قۇرغانلىقى خەۋەر قىلىندى. مەزكۇر خەۋەردە يەنە، گېرمانىيەدىكى خىتاي ئەلچىخانىسىنىڭ 2011-يىلدىن بۇيان «شىنجاڭلىق مۇنەۋۋەر ئوقۇغۇچىلار ئوقۇش مۇكاپاتى» نامىدا ھازىرغا قەدەر گېرمانىيەدىكى ئۇيغۇر قاتارلىق ئوقۇغۇچىلاردىن 68 نەپىرىگە ئوقۇش ياردەم پۇلى بەرگەنلىكى تىلغا ئېلىنغان.

تەپسىلاتى...

«ئاياللار، دىن ۋە يولباشچىلىق» پروگراممىسى ئاياللارنىڭ دىنىي ئەركىنلىكنى قولغا كەلتۈرۈشتىكى رولىنى جارى قىلدۇرۇشقا رىغبەتلەندۈرمەكتە

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 23– مارت

391727eb-0ad9-4368-9413-ede40d5d74c0

«ئاياللار، دىن ۋە يولباشچىلىق» پروگراممىسىغا ئۇيغۇر پائالىيەتچىسى زۇبەيرە خانىم تاللاندى.

ئامېرىكىدىكى «دۇنياۋى ئىشتىراك ئىنستىتۇتى» دۇنيانىڭ ھەرقايسى دۆلەت ۋە رايونلىرىدىكى، بولۇپمۇ دىنىي ئەركىنلىك مەسىلىسى سەۋەبلىك زىددىيەت ئىچىدىكى رايونلاردىكى خەلقلەرگە ياردەم قىلىش، ئۇلارنىڭ دىنىي ئەركىنلىكىنىڭ كاپالەتكە ئىگە قىلىنىشى ئۈچۈن پائالىيەت قىلىدىغان بىر خەلقئارالىق ئورگان. يېقىندا، ئامېرىكىدىكى ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق لايىھىسىنىڭ تەتقىقاتچىسى زۇبەيرە خانىم مانا بۇ ئورگاننىڭ ئىككى يىللىق تەربىيىلەش پروگراممىسىغا تاللانغان.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر پائالىيەتچىلىرى ئامېرىكىنى خىتاي بىلەن بولغان ھەمكارلىقتا ئۇيغۇرلارنىڭ كىشىلىك ھوقۇقىنى قوغداشقا چاقىردى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 23– مارت

52210520-9e03-4b74-8a00-6e4985bc3049

ئامېرىكا دۆلەت ئىشلار مىنىستىرى رەكس تېللىرسون 18- ۋە 19-مارت كۈنلىرىدىكى خىتاي سەپىرىدە، ئىككى تەرەپنىڭ ھەمكارلىقنى كېڭەيتىدىغانلىقىنى ۋە ئىككى ئەل رەھبىرىنىڭ بۇ يىل 4‏-ئايدا فلورىدا شتاتىدا كۆرۈشىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى.

تېللىرسوننىڭ بۇ سەپىرىدە شىمالىي كورېيە بىردىن-بىر مەسىلە بولمىسىمۇ، بىراق ئۇ نۇقتىلىق مەسىلە ئىدى. تېللىرسون خىتاي زىيارىتىنىڭ ھارپىسىدا ئامېرىكىنىڭ شىمالىي كورېيەگە بولغان «سەۋر-تاقىتى توشقان»لىقىنى، ئۇنىڭغا ھەربىي ھەرىكەت قوللىنىشى مۇمكىنلىكىنى بىلدۈرۈپ، خىتايغا كۈنلۈك سىگنال بەرگەن.

تەپسىلاتى...

دۇنيا ئىسلام بىرلىكى تەشكىلاتىنىڭ ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنىغا شەرقى تۈركىستان ئۆلىمالار بىرلىكىمۇ ئىشتىراك قىلدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 22– مارت

saudi-olimalar-22032017

سەئۇدى ئەرەبىستاندا ئېچىلىۋاتقان «شەرىئەتنىڭ قائىدە-تۈزۈملىرى ۋە پىكىر ئەركىنلىكى ئارىسىدىكى ئازغۇن ئېقىملار» ناملىق خەلقئارالىق ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنىغا شەرقى تۈركىستان ئۆلىمالار بىرلىكى ۋەكىللىرىمۇ ئالاھىدە تەكلىپ بىلەن قاتناشقان. ئۇيغۇر ئۆلىمالار يىغىن ئارىلىقىدىكى پائالىيەتلەر داۋامىدا، دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىن كەلگەن نوپۇزلۇق ئاممىۋى تەشكىلات مەسئۇللىرى ۋە ئاتاقلىق ئىسلام ئۆلىمالىرىغا نۆۋەتتىكى ئۇيغۇر ۋەزىيىتى ھەققىدە مەلۇمات بەرگەن.

يۇقىرىدىكى ئۇلىنىشتىن، مەزكۇر يىغىن ۋە شەرقى تۈركىستان ئۆلىمالار بىرلىكىنىڭ پائالىيىتى ھەققىدە مۇخبىرىمىز تەييارلىغان مەلۇماتلارنى ئاڭلايسىلەر.

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/din/islam-olima-03202017164548.html

تەپسىلاتى...