ئەركىن ئەكرەم: «شەرقىي تۈركىستان دەۋاسى بىزدىن باشقا تۈرك ۋە مۇسۇلمانلارنىڭمۇ ئورتاق دەۋاسى بولۇشى كېرەك»

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئىستانبۇلدا ئېچىلغان مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىدا سۆز قىلغان دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى دوكتور ئەركىن ئەكرەم شەرقىي تۈركىستان دەۋاسىنىڭ يالغۇز شەرقىي تۈركىستانلىقلارنىڭلا ئەمەس، بەلكى تۈرك ۋە مۇسۇلمانلارنىڭمۇ دەۋاسى بولۇشى كېرەكلىكىنى تەكىتلىدى.

ئۇ مۇنداق دېدى: «بۇ زېمىن خىتايلارنىڭ زېمىنى ئەمەس، بەلكى شەرقىي تۈركىستانلىقلارنىڭ زېمىدۇر. شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى ئامېرىكا ۋە غەرب ئەللىرىنىڭ مەسىلىسى بولماستىن، بەلكى بىزنىڭ مەسىلىمىزدۇر. بىراق مۇسۇلمانلارنىڭ شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسىنى كۆرمەسكە سېلىۋېلىشى بىزنى قاتتىق ئۈمىدسىزلەندۈرىدۇ.»

دوكتور ئەركىن ئەكرەم سۆزىدە يەنە تۈركىيەدىكى بەزى گۇرۇھلارنىڭ «بۇ ئامېرىكانىڭ ئويۇنىدۇر، ئامېرىكا تەرەپ خىتاي-تۈركىيە مۇناسىۋەتلىرىنى بۇزۇش ئۈچۈن ‹ئۇيغۇر كوزىرى› نى ئوتتۇرىغا قويدى» دېگەن سەپسەتىلەرگە رەددىيە بېرىپ، بۇنىڭ ئەمەلىيەتتىن يىراق بىر گەپ ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى. ئۇ يەنە مۇنداق دېدى: «شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى ئوتتۇرىغا چىققان تارىخ 1884-يىلى ئىدى. ئامېرىكىلىقلار ۋە غەربلىكلەر ئۇ يەردە يوق ۋاقىتتا بۇ مەسىلە بار ئىدى. بۇ مەسىلە بۈگۈن ئوتتۇرىغا چىققان بىر مەسىلە ئەمەس. يەنى بۇ مەسىلە ئامېرىكا قوللانغان بىر مەسىلە ئەمەس. بىراق شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسىنى غەربتە تەرەققىي قىلدۇرۇش ۋە كۈنتەرتىپكە كەلتۈرۈشىمىز زۆرۈر. چۈنكى باشقا دۆلەتلەردە بۇنى ئەمەلىيلەشتۈرۈش ئىمكانىيىتى يوق. بىز 1998-يىلىدىن كېيىن بۇ دەۋانىڭ مەركىزىنى تۈركىيەدىن غەربكە يۆتكىدۇق. چۈنكى غەربنىڭ كۈچىدىن پايدىلىنىشنى بىر ئىستراتېگىيەلىك پىلان دەپ قارىدۇق.»

تەپسىلاتى...

مىرئادىل كارانتىن قىلىنغان ئاتۇشتىكى «6‏-رايون» نىڭ لاگېرغا يېقىن ئورۇن ئىكەنلىكى ئايدىڭلاشتى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

10-يانۋاردىكى ئېنىقلاشلىرىمىزدا ئاتۇشتا مىرئادىل نۇرئەخمەت ئىسىملىك بىر ياشنىڭ بىر تۈركۈم كىشىلەر بىلەن بىرلىكتە «ۋۇخەن ۋىرۇسى» يۇقۇمى گۇمانى بىلەن «6‏-رايون» دەپ ئاتىلىدىغان بىر جايدا كارانتىن قىلىنىۋاتقانلىقى ئاشكارىلانغان ئىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ يەنىمۇ ئىلگىرىلەپ ئېنىقلاشلىرى داۋامىدا «6‏-رايون» نىڭ ئىلگىرى لاگېر ئورنىدا ئىشلىتىلگەنلىكى ساقچى خادىملىرى تەرىپىدىن دەلىللەندى. خەۋەر ئارخىپلىرىمىزنى ئاختۇرۇشىمىز جەريانىدا ئاتۇشتا جەمئىي بەش لاگېر بارلىقى، بۇ بەش لاگېرنىڭ بىرى ئوتتۇرىدا، قالغانلىرى ئۇنى چۆرىدىگەن ھالدا يېقىن ئەتراپتا ئىكەنلىكى مەلۇم بولغان ئىدى.

بىز ئاتۇشتا مىرئادىل نۇرئەخمەت ئىسىملىك بىر ياشنىڭ «6‏-رايون» دېگەن جايدا كارانتىن قىلىنغانلىقىدىن خەۋەر تاپقاندىن كېيىن، بۇ ئورۇننىڭ قەيەردە ئىكەنلىكى ۋە نېمە ئىش قىلىدىغان ئورۇن ئىكەنلىكى ھەققىدە ئالاقىدار خادىملاردىن مەلۇمات ئىگىلىدۇق.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇرلار مەسىلىسى نورۋېگىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىدا تەكرار ئوتتۇرىغا قويۇلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

نورۋېگىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىدا خىتاينىڭ يۇقىرى تېخنىكىلىق تەقىبى، «ۋۇخەن ۋىرۇسى» (كورونا ۋىرۇسى) نىڭ لاگېرغا تارقىلىش خەۋپى ۋە جازا لاگېرلىرى مەسىلىسى مۇزاكىرە قىلىنغان.

نورۋېگىيە پايتەختى ئوسلودىن ئىگىلىگەن مەلۇماتلارغا ئاساسلانغاندا، بۈگۈن نورۋېگىيە ئۇيغۇر كومىتېتىنىڭ رەئىسى، «ئۇيغۇر ئەدلىيە ئارخىپى ئامبىرى» نىڭ مەسئۇلى بەختىيار ئۆمەر مەزكۇر تەشكىلاتنىڭ باش كاتىپى ئادىلجان قاتارلىق بىر گۇرۇپپا ئۇيغۇرلار نورۋېگىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى ئاسىيا ئىشلىرى بۆلۈمىنىڭ رەھبەرلىرى بىلەن ئۇچرىشىپ، خىتاينىڭ يۇقىرى تېخنىكىلىق تەقىبى، ۋۇخەن ۋىرۇسىنىڭ لاگېرلارغا تارقىلىش خەۋپى ۋە جازا لاگېرلىرى مەسىلىسى توغرىسىدا سۆھبەت ئېلىپ بارغان.

بەختىيار ئۆمەر ئەپەندىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بۇ سۆھبەتتە خىتاينىڭ ئوسلودىكى باش ئەلچىخانىسىنىڭ يۇقىرى تېخنىكىلىق كۆزىتىش ئاپپاراتلىرى ئارقىلىق نورۋېگىيەدىكى خىتايغا قارشى نامايىشلار ئېلىپ بېرىۋاتقان كۈچلەرنى، يەنى ئۇيغۇرلار، تىبەتلەر، خوڭكوڭلۇقلارنى نازارەت قىلىپلا قالماي، بەلكى يەنە يەرلىك خەلقلەرنىمۇ تەقىب قىلىۋاتقانلىق مەسىلىسى نۇقتىلىق ھالدا مۇزاكىرە قىلىنغان.

تەپسىلاتى...

قاھرامانماراشتىكى خەلقئارالىق يىغىندا «شەرقىي تۈركىستاندىكى مۇستەقىللىق روھى» تونۇشتۇرۇلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

11-فېۋرال كۈنى تۈركىيەنىڭ شەرقىي جەنۇبىي رايونىغا جايلاشقان قاھرامانماراش شەھىرىدە ئۆتكۈزۈلگەن «ئىسلام ۋە تۈرك دۇنياسىدا تاجاۋۇزچىلارغا قارشى ئېلىپ بېرىلغان كۈرەشلەر» ماۋزۇلۇق يىغىندا قاھرامانماراش سۈتچى ئىمام ئۇنىۋېرسىتېتى ئوقۇتقۇچىسى دوكتور ئالىمجان بوغدا ئەپەندى «شەرقىي تۈركىستاندىكى مۇستەقىللىق روھى» تېمىسىدا دوكلات بەرگەن.

ئالىمجان بۇغدا ئەپەندى ئۇيغۇرلارنىڭ ئازادلىق كۈرەش تارىخى مۇساپىلىرى ۋە ئۇيغۇرلاردىكى مىللىي مۇستەقىللىق روھى قاتارلىق مەسىلىلەر بويىچە ئەتراپلىق توختالغان. ئۇ تېلېفون زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، ئۆز دوكلاتىنىڭ مەزمۇنلىرى ھەققىدە مەلۇمات بەردى ۋە ئۇيغۇر مىللىي روھى ھەققىدىكى قاراشلىرىنى ئوتتۇرىغا قويدى

دوكتور ئالىمجان بوغدا ئەپەندى دوكلاتىدا ئۇيغۇرلارنىڭ 19-ئەسىردىن بۈگۈنگىچە بولغان مۇستەقىللىق كۈرەشلىرىنى بىر قەدەر تەپسىلىي بايان قىلىپ، يىغىن ئەھلىنى ئۇيغۇرلارنىڭ تارىخى ۋە ھازىرقى مەۋجۇت مەسىلىلىرى ھەققىدە كۆپ ئۇچۇرلارغا ئىگە قىلغان.

تەپسىلاتى...

خىتاينىڭ ئوتتۇرا شەرق دۆلەتلىرىدىكى ئۇيغۇرلارغا پاسپورت يېڭىلاپ بېرىشنى رەت قىلىشى ئۇلارنى يېڭى پاناھلىق يولى ئىزدەشكە مەجبۇرلىغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ 2016-‏2017-يىللىرىدىن باشلاپ سەئۇدى ئەرەبىستان، مىسىر، ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى قاتارلىق ئوتتۇرا شەرق دۆلەتلىرىدىكى ئۇيغۇرلارغا پاسپورت يېڭىلاپ بېرىشنى توختىتىش، بۇ دۆلەتلەردىكى ئۇيغۇر ئوقۇغۇچى ۋە تىجارەتچىلىرىنىڭ تىجارەت ۋە ئوقۇشىنى تاشلاپ، يېڭى بىر بىخەتەر پاناھلىق ماكانى ئىزدەشكە مەجبۇر قىلدى، چۈنكى، پاسپورت ۋاقتى توشۇپ كېتىپ ئۇزارتالماسلىقى، يېڭى تۇغۇلغان بالىلىرىغا پاسپورت ئالالماسلىقتەك بۇ ئەھۋال نۇرغۇن ئۇيغۇرلارنىڭ دۆلەت تەۋەلىكىسىز قېلىشى، ئېنىقسىز كېلەچەككە مەھكۇم بولۇشىدەك بىر خەۋپنى ياراتقان.

ئوتتۇرا-شەرقتىكى ئۇيغۇرلارنىڭ يۇرتىغا قايتسا لاگېرلارغا مەھكۇم بولۇش، قايتمىسا پاسپورت مەسىلىسىگە تاقىلىشتەك بۇ خىل ئېنىقسىز كېلەچىكى ئۇلارنى يېڭى بىر پاناھلىق يولى ئىزدەشكە مەجبۇرلايدۇ. شۇ مۇناسىۋەت بىلەن بىز پاناھلىق ئىزدەپ تۈركىيە، ياۋروپا قاتارلىق دۆلەتلەرگە كەلگەن بەزى ئۇيغۇرلارنى زىيارەت قىلدۇق. يېقىندا گېرمانىيەگە كېلىپ سىياسىي پاناھلىق تىلىگەن ئىپتىخار ئابدۇرېشىت ئەنە شۇ ئۇيغۇر مۇساپىرلىرىنىڭ بىرى. كىچىك ۋاقتىدا ئاتا-ئانىسى بىلەن مىسىرغا چىقىپ، ئەزھەر ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئىلىم تەھسىل قىلغان ئىپتىخار ئابدۇرېشىت، كېيىنكى يىللاردا يەنە ئىككى يىل سەئۇدى ئەرەبىستاننىڭ مەدىنە شەھىرىدىكى ئىسلام ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئوقۇيدۇ. ئۇ، 11‏-فېۋرال زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، ئۆزىنىڭ نېمە ئۈچۈن مەدىنە ئىسلام ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى ئوقۇشىنى تاشلاپ كېتىشكە مەجبۇر بولغانلىقىنى چۈشەندۈردى.

تەپسىلاتى...

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ چەتئەللەردىكى ئۇيغۇرلارنى نازارەت قىلىۋاتقانلىقى دىققەت قوزغىماقتا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ چەتئەللەردىكى ئۇيغۇرلارغا ئۇلارنىڭ يۇرتىدىكى ئۇرۇق-تۇغقانلىرىنىڭ بىخەتەرلىكى ئارقىلىق تەھدىت قىلىۋاتقانلىقى يەنىمۇ كۆپ ئاخباراتلارنىڭ دىققىتىگە ئېرىشمەكتە.

ئامېرىكادا چىقىدىغان «كودا» ناملىق مۇستەقىل خەۋەر ئورگىنىدا 13-فېۋرال كۈنى مۇشۇ ھەقتە كەڭ كۆلەملىك بىر پارچە ماقالە ئېلان قىلىندى. «خىتاينىڭ تۈركىيەدىكى ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن جاسۇسلۇق قىلىشى-ۋاتسئاپ ۋە ئۈندىدار ئۇيغۇرلارنى قورقۇتۇش ئۈچۈن ئىشلىتىلمەكتە» ماۋزۇسىدا ئېلان قىلىنغان بۇ ماقالىدە تۈركىيەدە ياشايدىغان ۋە ئۆزىنى نۇر دەپ تونۇشتۇرغان بىر ئۇيغۇرنىڭ كەچۈرمىشلىرى ئارقىلىق خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ چەتئەللەردىكى ئۇيغۇرلارغا قاراتقان بېسىم ۋە نازارەت ھەرىكىتى يورۇتۇپ بېرىلگەن.

ماقالىدە خىتاي دائىرىلىرىنىڭ نۇر ۋە باشقا ئۇيغۇرلارغا ئۈندىدار ۋە ۋاتسئاپ ئارقىلىق يېقىنلىشىپ، ئۇلاردىن ئۆزلىرى ئۈچۈن جاسۇسلۇق قىلىپ بېرىشنى تەلەپ قىلغانلىقى ۋە بۇنى تەلەپ قىلغاندا ئۇنىڭ ئۇ يەردىكى ئۇرۇق-تۇغقانلىرىنىڭ بىخەتەرلىكىنى پەش قىلىدىغانلىقىنى بايان قىلغان. ماقالىدە خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتىنىڭ تەتقىقاتچىسى پاترىك پۇن زىيارەت قىلىنغان بولۇپ، ئۇ بۇنداق ئەھۋالنىڭ چەتئەللەردىكى ئۇيغۇرلارغا ئومۇملاشقانلىقىنى، ئۆزلىرىگە بۇ ھەقتە نۇرغۇن مەلۇمات كەلگەنلىكىنى ئېيتقان.

تەپسىلاتى...

سوفىي رىچاردسون: خىتايدا تۇتقۇن قىلىنغان مۇسۇلمانلار ۋىرۇس ۋەھىمىسىنى تېخىمۇ كۈچەيتىۋېتىدۇ

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

كىشىلىك ھوقۇقىنى كۆزىتىش تەشكىلاتى ئاسىيا ئىشلىرى دىرېكتورى سوفىي رىچاردسون خىتايدا مەجبۇرىي تۇتقۇن قىلىنغان مۇسۇلمانلارنىڭ تاجسىمان نەپەس يولى ۋىرۇسى ۋەھىمىسىنى تېخىمۇ كۈچەيتىۋېتىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. ئۇ، بۇ سۆزلەرنى «ۋۇخەن ۋىرۇسى» دەپ ئاتالغان يۇقۇملۇق نەپەس يولى ۋىرۇسى تەھدىتى كۈنسايىن ئېشىۋاتقان، مەزكۇر ۋىرۇس بىلەن يۇقۇملانغانلار ئۇيغۇر رايونىدىمۇ كۆپىيىۋاتقان مەزگىلدە قىلدى.

رىچاردسون 7 فېۋرال «خەۋەر ھەپتىلىكى» ژۇرنىلىدا ئېلان قىلغان ئوبزورىدا خىتاينىڭ ئىچى-سىرتىدىكىلەرنىڭ خىتاينىڭ مەزكۇر ۋىرۇسقا سۆرەلمىلىك بىلەن ئىنكاس قايتۇرغانلىقنى ئەيىبلىگەنلىكنى، نۆۋەتتە دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ بۇنى «دۇنياۋى جىددىي ۋەزىيەت» دەپ جاكارلىغانلىقىنى بىلدۈردى.

ئۇ ئوبزورىدا، دائىرىلەرنىڭ ۋۇخەندىكى 11 مىليون ئادەمنىڭ 5 مىليونى شەھەردىن چىقىپ كەتكەندىن كېيىن شەھەرنى كارانتىن ئاستىغا ئالغانلىقى، ئۇنىڭدىن باشقا 100 مىليون ئادەمنىڭ كارانتىن رايونى دائىرىسىگە كىرگۈزۈلگەنلىكىنى كۆرسەتتى.

ئۇ مۇنداق دېدى: «خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ تاجسىمان ۋىرۇسقا كارانتىن قىلىش، ئاخباراتنى چەكلەش قاتارلىق مۇستەبىتلىك ۋاسىتىلىرى بىلەن ئىنكاس قايتۇرۇشى ئۇنىڭ 13 مىليون ئۇيغۇر ۋە باشقا تۇركىي مۇسۇلمانلار رايونى-شىنجاڭدا ئالغان تەدبىرلىرىدىن ھېچ پەرقسىز. شىنجاڭدا دائىرىلەر يوشۇرۇن سەھىيە ئاپىتىنىڭ شەرتلىرىنى ھازىرلاش بىلەن بىرگە، سىرتقى دۇنيا ئۇ يەردە نېمە بولۇۋاتقانلىقىنى قەتئىي بىلەلمەيدىغان ھالەتنى شەكىللەندۈردى.»

تەپسىلاتى...

«ئامېرىكا دۆلەتلىك تىلاۋەت ناشتىلىق زىياپىتى» دە ئۇيغۇرلار ئۈچۈن دۇئا قىلىندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

6‏-فېۋرال كۈنى ۋاشىنگتوندا ئۆتكۈزۈلگەن «ئامېرىكا دۆلەتلىك ناشتىلىق زىياپىتى» ئامېرىكىدا 1953-يىلىدىن باشلاپ ھەر يىلى بىر قېتىم ئۆتكۈزۈپ كېلىنىۋاتقان بىر ئەنئەنىۋى پائالىيەت. ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسنىڭ ساھىبخانىلىقىدا شۇنداقلا ئامېرىكادىكى تەسىرى كۈچلۈك سىياسىي ۋە خرىستىئان دىنى تەشكىلاتى بولغان «ئائىلە ۋە خەلقئارا فوندى» ناملىق تەشكىلاتنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشىدىكى بۇ زىياپەتكە ئامېرىكانىڭ سىياسەت، جەمئىيەت ۋە تىجارەت ساھەسىدىكى سەرخىللەر ۋە ھەرقايسى دۆلەتلەردىن تەكلىپ قىلىنغان مېھمانلار قاتنىشىپ، ئۆزىنىڭ دۇئا-تىلەكلىرىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ، بىرلىكتە دۇئا قىلىدىغان مۇھىم سورۇنلارنىڭ بىرى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.

بۇ قېتىملىق زىياپەتنىڭ ئۇيغۇرلار ئۈچۈن ئالاھىدە بىر ئەھمىيىتى بار بولۇپ، بۇ يىغىنغا ئامېرىكادىكى «ئۇيغۇر ھەرىكىتى» ناملىق تەشكىلاتنىڭ باشلىقى روشەن ئابباس خانىم ۋە تۈرمىدىكى ئۇيغۇر زىيالىيسى ئىلھام توختىنىڭ قىزى جەۋھەر ئىلھام تەكلىپ بىلەن قاتناشتى. شۇنداقلا يەنە، ئامېرىكا ئاۋام پالاتا رەئىسى نەنسى پېلوسى خانىم لاگېرلاردا قامىلىپ ياتقان ئۇيغۇرلار ئۈچۈن دۇئا قىلدى.

تەپسىلاتى...

تۈركىيە پارلامېنتىغا «شەرقىي تۈركىستاندىكى كىشىلىك ھوقۇقنى تەكشۈرۈش كومىتېتى» قۇرۇش تەكلىپى سۇنۇلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئۇيغۇرلارنىڭ ئېغىر ۋەزىيىتى ئامېرىكا قوشما شتاتلىرى ۋە غەرب ئەللىرىدە داۋاملىق كۈن تەرتىپكە كېلىۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە تۈركىيە ھۆكۈمىتىنىڭ سۈكۈتتە تۇرۇۋېلىشى تۈركىيە خەلقى ۋە تۈركىيەدىكى ئۆكتىچى پارتىيەلەرنىڭ بەزى پارلامېنت ئەزالىرىنىڭ نارازىلىقىغا ئۇچرىماقتا. تۈركىيە پارلامېنتىدىكى ئىككىنچى چوڭ پارتىيە – جۇمھۇرىيەت خەلق پارتىيەسىنىڭ پارلامېنت ئەزاسى بۇرجۇ كۆكسال خانىم ئۆتكەن ئاي تۈركىيە پارلامېنتىغا «شەرقىي تۈركىستاندىكى كىشىلىك ھوقۇقنى تەكشۈرۈش كومىتېتى» قۇرۇش تەكلىپ لايىھەسى سۇنغان. بىز مەزكۇر تەكلىپ لايىھەسى توغرىسىدا كۆز قارىشىنى ئىگىلەش ئۈچۈن پارلامېنت ئەزاسى بۇرجۇ كۆكسال خانىم بىلەن سۆھبەت ئېلىپ باردۇق.

«يېقىندا تۈركىيە پارلامېنتىغا ئۇيغۇرلار توغرىسىدا تەكلىپ لايىھەسى سۇنۇپسىز، بۇ ھەقتە قىسقىچە مەلۇمات بەرسىڭىز قانداق؟» دېگەن سوئالىمىزغا، ئۇ، مۇنداق جاۋاب بەردى:

«شۇنداق، ئۇيغۇرلار توغرىسىدا بىر تەكلىپ لايىھەسىنى سۇندۇم، لېكىن تېخى پارلامېنتتا مۇزاكىرىگە قويۇلمىدى. كۈتۈۋاتىمىز، مۇزاكىرىگە قويسا بىز جۇمھۇرىيەت خەلق پارتىيەسى پارلامېنت ئەزالىرى بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن قوللايمىز. مەن سايلىنىپ چىققان يۇرتۇم ئافيون ۋىلايىتىدىمۇ ئۇيغۇرلار توغرىسىدا چوڭ پائالىيەتلەر ئۇيۇشتۇردۇم. تۈركىيە پارلامېنتىدا ھەر قايسى پارتىيەلەرنىڭ پارلامېنت ئەزالىرىدىن تەركىب تاپقان بىر كومىتېت قۇرۇپ، شەرقىي تۈركىستاندىكى كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكلىرىنى ئوتتۇرىغا چىقىرىشىمىز كېرەك. بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ئۇيغۇرلار توغرىسىدا دوكلاتلارنى تەييارلاپ كۈن تەرتىپىگە قويۇۋاتقان بۈگۈنكى كۈندە تۈركىيە پارلامېنتىنىڭ بۇ مەسىلە توغرىسىدا ھېچ نېمە قىلماسلىقى توغرا ئەمەس. بىز ئۇيغۇرلار ئۈچۈن بىر ئىشلار قىلىشىمىز كېرەك. چۈنكى، بىز ئۇيغۇرلار بىلەن قېرىنداش ھەمدە دىنداش. ھەممىدىن مۇھىمى ھەممىمىز ئىنسان»،

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇرلارنىڭ «ئېتنىك قىرغىنچىلىق» قا دۇچ كېلىۋاتقانلىقى «يەھۇدى قەتلىئامى مۇزېيى» دا كۈنتەرتىپكە كىردى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

2-دۇنيا ئۇرۇشى مەزگىلىدە ناتسىستلار گېرمانىيەسىنىڭ رەھبىرى ئادولف ھىتلېر يەھۇدى خەلقىنى يىغىۋېلىش لاگېرلىرىغا توپلاپ قىرغىنچىلىق قىلغان. ۋاشىنگتوندىكى «يەھۇدى قەتلىئامى مۇزېيى» مانا شۇ تارىختىكى تراگېدىيەنىڭ «ئەسلا تەكرارلانماسلىقى» ۋە «ئۇنتۇلماسلىقى» ئۈچۈن ئابىدە سۈپىتىدە قۇرۇلغان سموۋۇللۇق بىر تارىخىي كۆرگەزمەدۇر.

مەزكۇر مۇزېينىڭ كۆرگەزمە قىسمىدىن باشقا مۇزېيدا يەنە دۇنيا خەلقى ۋە دۇنيادىكى ھۆكۈمەتلەرنى ئۆز-ئارا نەپرەت ۋە ئۆچمەنلىكتىن ساقلاش، ئىنسانىيەتكە قارشى جىيانەت ئۆكۈزۈشتىن توسۇش، قىرغىنچىلىقنىڭ ئالدىنى ئېلىش، ئىنسانىيەتنىڭ ئىززەت-ھۆرمىتى ۋە غۇرۇرغا ھۆرمەت قىلىشنى ئىشقا ئاشۇرۇشنى نىشان قىلغان بىرقانچىلىغان تەتقىقات ئىنىستىتۇتلىرى ۋە فوندى جەمئىيەتلەر تەسىس قىلىنغان. بۇ مۇزېي يەنە ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسى بىلەنمۇ زىچ ھەمكارلىقى بولغان، ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ سىياسەتلىرىگە مەلۇم دەرىجىدە تەسىر كۆرسىتەلەيدىغان نوپوزلۇق بىر ئورۇن ھېسابلىنىدۇ.

5-فېۋرال كۈنى «يەھۇدى قەتلىئامى مۇزېيى» ۋە «21-ئەسر ۋىلبرېف فورس تەشكىلاتى» نىڭ ساھىبخانلىقىدا «يەھۇدىلار قەتلىئامىدىن 75 يىل ئۆتكەندىن كېيىنكى دىنىي باستۇرۇشلار» تېمىسىدىكى مۇھاكىمە يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى. مەزكۇر يىغىنغا ئامېركا كېڭەش پالاتاسىنىڭ بەزى ئەزالىرى، يەھۇدى قىرغىنچىلىقىدىن ھايات قالغان شاھىتلاردىن بىر قانچە كىشى، ۋاشىنگتوندا پائالىيەت ئېلىپ بېرىۋاتقان ھەرقايسىي دىنىي تەشكىلاتلارنىڭ ۋەكىلللىرى، كىشىلىك ھوقوق تەشكىلاتلىرىنىڭ ۋەكىللىرى ھەمدە ئامېرىكادىكى ئاخبارات ئورۇنلىرىنىڭ مۇخبىرلىرى بولۇپ كۆپ ساندا كىشى قاتناشتى.

تەپسىلاتى...