بوسنىيەدىن قاتارغا قايتۇرۇلغان ئابلىكىم يۈسۈپنىڭ تەقدىرى خەۋپ ئاستىدا قالغان

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

بۇ يىل 53 ياشقا كىرگەن ئابلىكىم يۈسۈپ بىخەتەر بىر دۆلەتكە بېرىپ ئورۇنلىشىش ئۈچۈن قاتاردىن بوسنىيەگە ئۇچۇپ بارغان. ئەمما بوسنىيە ھۆكۈمەت دائىرىلىرى 2-ئاۋغۇست كۈنى ئابلىكىمنى ئايروپىلان بىلەن يەنە قاتارغا قايتۇرۇۋەتكەن. ئۇ دوھا خەلقئارالىق ئايرودرومغا يېتىپ كەلگەندە قاتار دائىرىلىرى ئۇنى تۇتۇپ قالغان ۋە ئىككىنچى كۈنى خىتايغا قايتۇرىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن.

خىتايغا قايتۇرۇلسا ھاياتىنىڭ خەۋپ ئىچىدە قالىدىغانلىقىنى ھېس قىلغان ئابلىكىم دوھا خەلقئارالىق ئايرودرومدا ئىجتىمائىي تاراتقۇلار ئارقىلىق ئۇچۇر تارقىتىپ، خەلقئارا جەمئىيەتتىن ياردەم تەلەپ قىلغان. بۇنىڭ بىلەن بىر قىسىم ئۇيغۇر پائالىيەتچىلەر ئۇنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن جىددىي ھەرىكەتكە ئۆتكەن. خىتاي لاگېرىغا قامالغان ئۇيغۇر كۈلدۈرگە ئارتىسى ئادىل مىجىتنىڭ تۈركىيەدىكى كۈيئوغلى ئارسلان ھىدايەت دەرھال ئابلىكىم يۈسۈپنىڭ مۇراجىئىتىنى ئىنگلىز تىلىغا تەرجىمە قىلىپ تارقاتقان. ئۇنىڭ بۇ تىرىشچانلىقى سەۋەبىدىن ئابلىكىمنىڭ خىتايغا قايتۇرۇلۇش مەسىلىسى خەلقئارالىق تاراتقۇلارنىڭ جىددىي دىققىتىنى قوزغىغان.

تەپسىلاتى...

خىتاينىڭ لاگېردىكى 90 پىرسەنت تۇتقۇننى قويۇپ بېرىلگەنلىكىنى ئىسپاتلىشى تەلەپ قىلىنماقتا

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ھۆكۈمىتى 30‏-ئىيۇل كۈنى ئۆزىنىڭ ئۇيغۇر رايونىدىكى مۇسۇلمان تۈركىي خەلقلەرنى كەڭ كۆلەملىك تۇتقۇن قىلىپ، لاگېرلارغا قاماشتەك «قايتا تەربىيەلەش» پروگراممىسىنىڭ غەلىبە قىلغانلىقى، رايوندىكى يىغىۋېلىش لاگېرلىرىدا تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقان مۇتلەق كۆپ قىسىم تۇتقۇنلارنىڭ قويۇپ بېرىلگەنلىكى ۋە ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇلغانلىقىنى ئېلان قىلغان. 30‏-ئىيۇل كۈنى ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ رەئىسى شۆھرەت زاكىر بىلەن مۇئاۋىن رەئىسى ئەركىن تۇنىياز بېيجىڭدا ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئۆتكۈزۈپ، 90 پىرسەنت ياكى ئۇنىڭدىن كۆپ تۇتقۇننىڭ قويۇپ بېرىلگەنلىكىنى بىلدۈرگەن. لېكىن ھەر ئىككى شەخس قويۇپ بېرىلگەنلەرنىڭ كونكرېت سانىنىڭ قانچە كىشى ئىكەنلىكىنى تىلغا ئالمىغان.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىنىڭ خىتايدىكى سەرگۈزەشتلىرى ۋە چەتئەللىك گېن تەتقىقاتچىسىنىڭ خىتاي بىلەن بولغان ھەمكارلىقى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

ئامېرىكا دۆلەتلىك ئاممىۋى رادىيوسى 19-ئىيۇل كۈنى ئۇيغۇرلارغا مۇناسىۋەتلىك بىر رادىئو پروگراممىسى تارقاتقان بولۇپ، ئۇنىڭدا ئامېرىكادىكى بىر ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىنىڭ ئۇيغۇر دىيارىدا باشتىن كەچۈرگەن سەرگۈزەشتلىرى بايان قىلىنىدۇ ۋە خىتاي بىلەن گېن تەتقىقاتىدا ھەمكارلاشقان چەتئەللىك تەتقىقاتچىنىڭ ئۇيغۇرلارغا كەلتۈرگەن يوشۇرۇن زىيىنى تەپسىلىي تونۇشتۇرۇلىدۇ.

«ئامېرىكالىقلار قانداق قىلىپ بىلىپ-بىلمەي خىتايدىكى نازارەتنىڭ كۈچىيىشىگە ھەمدەمدە بولۇپ قالىدۇ؟» ناملىق بۇ رادىئو پروگراممىسىنىڭ ئالدىنقى بۆلىكى نۆۋەتتە ئامېرىكادا دوكتورلۇقتا ئوقۇۋاتقان، ئىككى يىل ئىلگىرى ئۇيغۇر دىيارىغا تەتىل ئۆتكۈزۈش ئۈچۈن قايتقاندا خىتاي ساقچىلىرى تەرىپىدىن 28 كۈن سولاپ قويۇلغان ئۇيغۇر ياش ئالىم (يالغان ئىسىم) نىڭ ھېكايىسى بىلەن باشلىنىدۇ. پروگرامما تۆۋەندىكىدەك داۋاملىشىدۇ: 

تەپسىلاتى...

ئەنگلىيە پارلامېنتىدا «ئۇيغۇر گۇرۇپپىسى» قۇرۇلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

24-ئىيۇل ئەنگلىيە پارلامېنتىدا جازا لاگېرلىرى توغرىسىدا گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنى ئۆتكۈزۈلگەن ھەمدە «ئۇيغۇر گۇرۇپپىسى» قۇرۇلغان.

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى 24-ئىيۇل ئەنگلىيە پايتەختى لوندونغا يېتىپ كېلىپ، ئەنگلىيە پارلامېنتىدا ئۇيۇشتۇرۇلغان «ئۇيغۇرلارنىڭ دىنىي ۋەزىيىتى ۋە جازا لاگېرلىرى توغرىسىدا گۇۋاھلىق بېرىش» يىغىنىغا قاتناشقان.

دولقۇن ئەيسا ئەپەندىنىڭ بىلدۈرۈشىچە، 24-ئىيۇل كۈنى ئەنگلىيە پارلامېنتىدا گۇۋاھلىق بېرىش يىغىنى ئۇيۇشتۇرۇلۇش بىلەن بىر ۋاقىتتا يەنە يىغىن خاتىمىسىدە «بارلىق پارتىيە ۋەكىللىرىنىڭ ئاۋاز قوشۇشى» بىلەن «ئۇيغۇر گۇرۇپپىسى» قۇرۇلغان.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق رەھبەرلىرى خىتاينىڭ «ئاق تاشلىق كىتابى» غا رەددىيە قايتۇردى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاينىڭ ئۇيغۇرلار توغرىسىدا ئېلان قىلغان «ئاق تاشلىق كىتابى» تۈرلۈك رەددىيەلەرگە دۇچ كەلمەكتە.

22-ئىيۇل كۈنى خىتاي ئېلان قىلغان ئۇيغۇرلار توغرىسىدىكى «ئاق تاشلىق كىتاب» غەرب مەتبۇئاتلىرىدا تۈرلۈك ئىنكاسلارنى قوزغىماقتا. دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ باياناتچىسى دىلشات رىشىت شۇ كۈنى «مەركىزى ئاگېنتلىق» نىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغاندا خىتاينى «تارىخنى بۇرمىلاش، ئاق-قارىنى ئارىلاشتۇرۇۋېتىش» بىلەن ئەيىبلىگەن ئىدى. بۈگۈن د ئۇ ق رەھبەرلىرىدىن دولقۇن ئەيسا، ئەركىن ئەكرەم ۋە پەرھات مۇھەممىدى ئەپەندىلەر زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، خىتاينىڭ «ئاق تاشلىق كىتابى» غا قارىتا رەددىيەلىرىنى بايان قىلىپ ئۆتتى.

تەپسىلاتى...

دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا «ئاق-كۆك 19 ھەرىكىتى» باشلاندى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر دىيارىدىكى سىياسىي باستۇرۇش ھەرىكىتى ھەرقايسى ئاخبارات ۋاسىتىلىرىدىن كەڭ يەر ئېلىۋاتقاندا جاي-جايلاردىكى ئاۋام خەلقنى ئۇيغۇرلارنىڭ ھازىرقى ئەھۋالىدىن خەۋەردار قىلىش مەقسىتىدە تۈرلۈك پائالىيەتلەر ئوتتۇرىغا چىقىشقا باشلىدى. فىلادىلفىيە شەھىرىدىكى يەھۇدىي ياشلىرىدىن مەت تاكېر ئۇيۇشتۇرغان «ئاق-كۆك 19 ھەرىكىتى» ئەنە شۇلارنىڭ بىرىدۇر.

مەت تاكېرنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بۇ بىر دۇنياۋى كۆلەملىك ھەرىكەت بولۇپ، ئۇنىڭدا ھەر ساھەدىكى ئاددىي شەھەر خەلقىنى ئۇيغۇرلارنىڭ ئەھۋالىدىن خەۋەردار قىلىش نىشان قىلىنغان ئىكەن. ئۇ رادىيومىزنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغاندا ئۇيغۇرلار دۇچ كېلىۋاتقان پاجىئەلەر ئالدىدا بۇنى ئاڭلىغان ھەممىلا كىشىنىڭ ئۇيغۇر بولۇشى لازىملىقىنى تەكىتلەپ ئۆتتى. 

تەپسىلاتى...

لوندوندا ئۇيغۇرلار دۇچ كېلىۋاتقان مەدەنىيەت قىرغىنچىلىقى ئاڭلىتىلدى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ رەھبەرلىرى ئەنگىلىيەدىكى «لوندون ئىسلام مەدەنىيەت مەركىزى» دە جازا لاگېرلىرى توغرىسىدا دوكلات تەقدىم قىلدى.

21-ئىيۇل ئەنگلىيە پايتەختى لوندوندىكى «لوندون ئىسلام مەدەنىيەت مەركىزى» دە «ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرى دۇچ كەلگەن مەدەنىيەت قىرغىنچىلىقى-خەلقئارا ئىنكاسلار ۋە ئەخلاقىي مەجبۇرىيەت» ناملىق يىغىن چاقىرىلغان. يىغىندا د ئۇ ق رەئىسى دولقۇن ئەيسا، رەئىس ۋەكىلى تۇرغۇنجان ئالاۋۇدۇن قاتارلىقلار دوكلات تەقدىم قىلىپ، ئۇيغۇر دىيارىنىڭ نۆۋەتتىكى ئېغىر ۋەزىيىتىنى ئاڭلاتقان.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر سەنئىتى ۋە مەدەنىيىتى ميۇنخېندا ئالقىشقا ئېرىشتى

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

6-ئىيۇل گېرمانىيەنىڭ ميۇنخېن شەھىرىدىكى تەركىبىدە 80 تەشكىلاتى بولغان «ئىختىيارىي مۇلازىمەت تەشكىلاتلار بىرلىكى» شەھەرنىڭ ئاۋات سودا رايونى بولغان مەريەم مەيدانىدا «ئۆزىگە ياردەم» نامىدا ھەرقايسى مىللەتلەرنىڭ مەدەنىيەت-سەنئىتىنى كۆرەك قىلىش پائالىيىتى ئۇيۇشتۇرغان. ھەر 2 يىلدا بىر قېتىم ئۆتكۈزۈلىدىغان بۇ پائالىيەتتە ميۇنخېن شەھىرىدىكى «ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ مەدەنىيىتى ۋە مۇكەممەللىكىنى ئىلگىرى سۈرۈش جەمئىيىتى» بىلەن «گېرمانىيە ئۇيغۇر ئانىلار بىرلىكى» نومۇر كۆرسىتىپ، يەرلىك ئاۋام ۋە چەتئەللەردىن كەلگەن ساياھەتچىلەرنىڭ قىزغىن ئالقىشلىرىغا سازاۋەر بولغان.

تەپسىلاتى...

دۇنيادىكى 14 دۆلەت، 22 شەھەردە «5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقى» نىڭ 10 يىللىقى خاتىرىلەنمەكتە

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى 6-ئاينىڭ 11-كۈنى چاقىرىق ئېلان قىلىپ، دۇنيانىڭ ھەرقايسى ئەللىرىدىكى ئۇيغۇرلار مەركەزلىشىپ ئولتۇراقلاشقان دۆلەتلەردە «5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقى» نىڭ 10 يىللىقىنى كەڭ كۆلەمدە خاتىرىلەشنى تەشەببۇس قىلغان ئىدى.

چاقىرىقتا «ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقىنىڭ 10 يىللىقىنى پۈتۈن دۇنيا مىقياسىدا كەڭ كۆلەمدە خاتىرىلەش ۋە بۇ ئارقىلىق كوممۇنىست خىتاي ھاكىمىيىتىنىڭ ئۇيغۇر خەلقى ئۈستىدىن يۈرگۈزۈۋاتقان ئىنسان قېلىپىدىن چىققان ئىرقىي قىرغىنچىلىقىنى، بېسىم ۋە زۇلۇم سىياسىتىنى شۇنداقلا مىللىي مەۋجۇتلۇقى تارىختىن بۇيان كۆرۈلۈپ باقمىغان دەرىجىدە جىددىي تەھدىتكە دۇچ كېلىۋاتقان خەلقىمىزنىڭ يۈرەك ساداسىنى دۇنيا جامائەتچىلىكىگە تېخىمۇ ئۈنۈملۈك ھەم جانلىق شەكىلدە ئاڭلىتىش نۆۋەتتىكى ئەڭ ئاساسلىق ۋەزىپىمىزدىن ئىبارەتتۇر» دېگەن ئىبارىلەرگە ئورۇن بېرىلگەن ئىدى.

تەپسىلاتى...

«5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقى» نىڭ 10 يىللىق خاتىرىسىدە

خەۋەر مەنبەسى: ئەركىن ئاسىيا

2009-يىلىدىكى «5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقى» ئۇيغۇر ھازىرقى زامان تارىخىدىكى مۇھىم ۋەقەلەرنىڭ بىرى ھېسابلىنىدۇ. 10 يىلدىن بۇيان مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلار بۇ قانلىق ۋەقەنى ھەر يىلى خاتىرىلەپ كەلمەكتە.

مەزكۇر ۋەقە ھەققىدە ئەينى ۋاقىتتا خىتاي ھۆكۈمەت تاراتقۇلىرىدا بېرىلگەن خەۋەرلەردە بۇ نامايىشنى «5-ئىيۇل توپىلىڭى» ياكى «5-ئىيۇل ئۇرۇش، چېقىش ۋە زوراۋانلىق ۋەقەسى» دېگەندەك ناملار بىلەن ئاتىغان.

«شىنجاڭ خەۋەر تورى» نىڭ 2009-يىلى 7-ئاينىڭ 22-كۈنىدىكى خەۋىرىدە خىتاي مەملىكەتلىك مىللىي ئىشلار كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى ۋۇ سىمىن شۇ كۈنى مۇخبىرلارغا ئېلان قىلغان قىلغان باياناتى بېرىلگەن. ۋۇ سىمىن شۇ كۈنكى باياناتىدا «ئۈرۈمچىدە يۈز بەرگەن ‹ئۇرۇش، چېقىش ۋە بۇلاش ۋەقەسى› دە 7-ئاينىڭ 16-كۈنىگە قەدەر 197 ئادەم ئۆلدى. 68 مىليون 950 مىڭ يۈەنلىك قىممەتكە ئىگە مال-مۈلۈك زىيانغا ئۇچرىدى. 108 جەسەتنىڭ كىملىكى ئېنىقلاندى، بۇنىڭ ئىچىدىكى بىگۇناھ ئۆلتۈرۈلگەن 39 كىشى ئۈچۈن 8 مىليون يۈەن نەپىقە ۋە ھەر بىر كىشى ئۈچۈن 560 مىڭ يۈەندىن دەپنە پۇلى بېرىلدى. ۋەقەدە ئۆلتۈرۈلگەن بىگۇناھ ئادەملەرنىڭ ھەممىسىگە 400 مىڭ يۈەندىن نەپىقە بېرىلىشكە باشلىدى» دېگەن.

تەپسىلاتى...