دولقۇن ئەيسا: تىبەت مۇستەقىللىقى مۇھاكىمە يىغىنى ئۇيغۇرلار ئۈچۈنمۇ ئەھمىيەتلىك بولدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 24– ئاۋغۇست

پارىژدا 3 كۈن داۋاملاشقان 4-نۆۋەتلىك خەلقئارا تىبەت مۇستەقىللىقى مۇھاكىمە يىغىنىغا قاتناشقان تىبەت، ئۇيغۇر، موڭغۇل، دېموكراتىك خىتايلار تۆت تەرەپنىڭ بىرلىكىنى تەشەببۇس قىلىشتى.

21-ئاۋغۇست پارىژدا باشلانغان 4-نۆۋەتلىك خەلقئارا تىبەت مۇستەقىللىقى مۇھاكىمە يىغىنى 23-ئاۋغۇست كۈنى ئاخىرلاشتى. تىبەت، ئۇيغۇر، جەنۇبىي موڭغۇلىيە ۋە خىتاي دېموكراتىك تەشكىلاتلىرى ۋەكىللىرى ھەمدە تەيۋەنلىكلەر يىغىننىڭ يېپىلىش مۇراسىمىدا ئورتاق قارارلار ماقۇللاپ، تۆت تەرەپنىڭ كېلەچەكتىكى خىتايغا قارشى ھەرىكەت بىرلىكىنى ئاساسىي مەزمۇن قىلغان پائالىيەتلىرى توغرىلىق پىلانلار تۈزۈشكەن.

4-نۆۋەتلىك خەلقئارا تىبەت مۇستەقىللىقى مۇھاكىمە يىغىنىنى ئامېرىكا، ياۋروپا ۋە ئاسىيا ئەللىرىدە پائالىيەت ئېلىپ بېرىۋاتقان، مۇستەقىللىق تەرەپدارى بولغان10 دىن ئارتۇق تىبەت تەشكىلاتلىرى بىرلىكتە ئۇيۇشتۇرغان ئىدى. بۇ يىغىنغا تەكلىپ بىلەن قاتناشقان د ئۇ ق باش كاتىپى، ۋاكالەتسىز مىللەتلەر تەشكىلاتىنىڭ مۇئاۋىن رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى، 3 كۈنلۈك بۇ يىغىننىڭ نەتىجىلىك ئاخىرلاشقانلىقىنى مۇئەييەنلەشتۈردى. 

تەپسىلاتى...

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ 6-نۆۋەتلىك (پەۋقۇلاددە) ۋەكىللەر قۇرۇلتىيىغا قاتنىشىدىغان ۋەكىللەرنىڭ سالاھىيىتى ھەققىدە ئۇختۇرۇش

د ئۇ ق: 6-نۆۋەتلىك ۋەكىللەر قۇرۇلتىيى ئاخباراتى

No: 19.08.2017

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ  6-نۆۋەتلىك (پەۋقۇلاددە) ۋەكىللەر قۇرۇلتىيىغا قاتنىشىدىغان ۋەكىللەرنىڭ سالاھىيىتى ھەققىدە ئۇختۇرۇش

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى (د ئۇ ق) كېڭەيتىلگەن دائىمى كومىتېتىنىڭ 2017-يىلى 8-ئاينىڭ 5-كۈنىدىكى قارارىغا ئاساسەن، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ پەۋقۇلاددە قۇرۇلتىيىنى 11-ئاينىڭ 10-12-كۈنلىرى گېرمانىيەدە چاقىرىش قارار قىلىنىپ، تەييارلىق خىزمەتلىرىنى باشلاش ۋەزىپىسىنى باش كاتىپلىققا تاپشۇرغان ئىدى. بۇ قارارغا ئاساسەن، باش كاتىپلىق رىياسەتچىلىگىدە تەييارلىق كومىتېتى قۇرۇلۇپ،  قۇرۇلتاي تەييارلىق خىزمەتلىرى رەسمىي شەكىلدە باشلاندى.

بۇ مۇناسىۋەت بىلەن قۇرۇلتاي تەييارلىق كومىتېتى، ھەرقايسى دۆلەتلەردىن قۇرۇلتاي ۋەكىللىگىگە سايلىنىدىغان كىشىلەرنىڭ سالاھىيىتى ۋە شەرتلىرى ھەقىدە مۇزاكىرە ئېلىپ بېرىپ، قۇرۇلتاي ۋەكىللىرىنىڭ تۆۋەندىكى شەرتلەر ئاساسىدا سايلىنىشى قارار قىلىندى.

بۇ قېتىمقى قۇرۇلتايغا مۇھاجىرەتتە پائالىيەت ئېلىپ بېرىۋاتقان بارلىق شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرىنىڭ ۋەكىللىرى، جامائەت ئەربابلىرى، ۋەتەنپەرۋەر زاتلار، زىيالىيلار ۋە ياشلار ۋەكىللىرى ئىشتىراك قىلىدۇ. 

تەپسىلاتى...

خوتەندىكى تەكشۈرۈش پونكىتلىرىدا ئۇيغۇرلار بىلەن خىتايلارغا ئايرىم ئۆتۈش ئىشىكى قۇرۇلۇپ، مەخسۇس ئۇيغۇرلارنى تەكشۈرۈش يولغا قويۇلغان

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 18– ئاۋغۇست

خىتاي ھۆكۈمىتى ئىلگىرى خوتەن شەھىرى، خوتەن ۋىلايىتىگە قاراشلىق ھەر قايسى ناھىيىلەر، يېزا‏-كەنت، ئاھالىلەر رايونى، بازار ۋە مەھەللىلەرنىڭ كىرىش-چىقىش ئېغىزلىرىغا چازا قۇرۇپ، چازىلاردا تەكشۈرۈش ئېلىپ بارغان. كىرگەن-چىققانلارنى كىملىك ۋە رېنتگېنغا سېلىپ تەكشۈرۈشنى يولغا قويۇلۇپ كەلگەن ئىدى.

تەپسىلاتى...

خىتاي چەتئەلدىكى ئۇيغۇرلارنى قايتىپ كېلىشكە مەجبۇرلىماقتا. نېمە ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ دۆلەت ياردەم قىلىشنى رەت قىلالمايدۇ؟

تۈركىستان ۋاقتى
2017 – يىلى 17– ئاۋغۇست

ئاپتور: جېسىكا باتكى(Jessica Batke)، خىتاينىڭ ئىچكى سىياسەتلىرى ۋە ئىجتىمائىي مەسىلىلىرى بويىچە مۇتەخەسىس.

بۇ ھەرىكەت ئىس – بۇسىنى چىقارماي باشلاندى. چەتئەللەردە ئوقۇۋاتقان ئوقۇغۇچىلارغا ۋەتىنىگە قايتىپ كېلىشى كېرەكلىكى ئۇقتۇرۇلدى. نۇرغۇنلىرى قايتتى، لېكىن ئۇلارنىڭ ساۋاقداشلىرى شۇنىڭدىن كېيىن ئۇلارنىڭ خەۋىرىنى ئالالمىدى. ئالدىراپ بىر قارارغا كېلەلمىگەنلەرنىڭ ئائىلىسىنى ساقچى قولغا ئالدى. ئاخىردا، بۇنى پۈتۈنلەي رەت قىلغانلارغا زورلۇق كۈچى ئىشلىتىلدى.

تەپسىلاتى...

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى ميۇنخېندا مۇھىم يىغىن چاقىردى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 16– ئاۋغۇست

8-ئاينىڭ 11-كۈنى دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى رەئىسى، ئۇيغۇر مىللىي ھەرىكىتىنىڭ لىدېرى رابىيە قادىر خانىم، گېرمانىيەنىڭ ميۇنخېن شەھىرىگە كېلىپ، دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ بىر قىسىم رەھبەرلىرى بىلەن ئۇچرىشىپ مۇزاكىرە ئېلىپ بېرىپ، 11-ئاينىڭ 10-كۈنىدىن 13-كۈنىگىچە گېرمانىيەنىڭ ميۇنخېن شەھىرىدە چاقىرىلىدىغان 6-نۆۋەتلىك پەۋقۇلئاددە قۇرۇلتاينىڭ تەييارلىق خىزمىتى توغرىسىدا بەزى قارارلارنى ماقۇللىغان.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق باش كاتىپى دولقۇن ئەيسا «خىتاينىڭ بىر بەلۋاغ، بىر يول پىلانىنىڭ پايدىسىز تەسىرى» ناملىق يىغىنغا قاتناشتى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 12– ئاۋغۇست

8-ئاينىڭ 11-كۈنى بېرلىندا «خىتاينىڭ بىر بەلۋاغ، بىر يول پىلانى ۋە ئۇنىڭ بەلۇجىلارغا ۋە رايونغا بولغان پايدىسىز تەسىرى» ناملىق خەلقئارالىق ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى.

قەشقەردىن گۋادار پورتىغىچە بولغان تاش يول، تۆمۈر يول، گاز تۇرۇبا يولى ۋە ئېلېكتر ئەسلىھەلىرىگە خىتاي ھۆكۈمىتى ئىلگىرى 50 مىليارد دوللارغا يېقىن مەبلەغ سالىدىغانلىقىنى ئاشكارىلىغان ئىدى. «خىتاي-پاكىستان ئىقتىسادىي كارىدورى» نىڭ جان تومۇرى سانالغان بۇ رايوندا ئۇيغۇرلار، بەلۇجىلار ۋە سىندھلار ياشايدۇ. بۇ قۇرۇلۇش خىتاي رەئىسى شى جىنپىڭ تىلغا ئالغان «بىر بەلۋاغ، بىر يول» ئىستراتېگىيىسىنىڭ بىر بۆلىكى بولۇپ، مۇتەخەسسىسلەر خىتايدىن تاكى ياۋروپاغىچە تۇتىشىدىغان «يېڭى يىپەك يولى» نامىدىكى بۇ پىلاننىڭ باشلىنىش نۇقتىسىدىلا بىر تالاي زىددىيەتنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى ئىلگىرى سۈرمەكتە ئىدى. بۇ زىددىيەتنىڭ تۈگۈنىدىكى مىللەتلەرنىڭ بىرى بەلۇجىلار، يەنى بالۇچىستانلىقلاردۇر. 

تەپسىلاتى...

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى دائىمىي كومېتىتىنىڭ رابىيە قادىر خانىمنى قۇرۇلتاي ئالىي رەھبەرلىكىگە تەيىنلەش قارارى

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى دائىمىي كومېتىتى

2017-يىلى 8-ئاينىڭ 6-كۈنى

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى دائىمىي كومېتىتى، قۇرۇلتاينى  يىلمۇ-يىل  جىددىيلىشىۋاتقان شەرقىي تۈركىستان ۋەزىيىتىنىڭ ئېھتىياجىغا ماس ھالدا كۈچلەندۈرۈش؛ يەنى  خەلقئارا سەھنىدە تېخىمۇ ئاكتىپ، تېخىمۇ جانلىق بولۇش؛ جىددىي ۋەزىيەت ئۆزگىرىشلىرىگە قارىتا مەيلى ئىدىيە، مەيلى ھەرىكەت جەھەتتىن بولسۇن ھازىر جاۋاپ ھالەتتە تۇرۇش؛ تەشكىلات ئىچىدە بىرلىك ۋە ئىتتىپاقلىقىنى مۇستەھكەملەپ، شەرقىي تۈركىستان خەلقى قۇرۇلتايدىن  كۈتىۋاتقان ئۈمىد ۋە تەلەپلەرگە تولۇق جاۋاپ قايتۇرۇش ئۈچۈن، قۇرۇلتاي رەھبەرلىك قاتلىمىدا ئالىي رەھبەر ۋە رەئىسلىك تۈزۈمىنى يولغا قويۇشنى توغرا تاپتى.

تەپسىلاتى...

د ئۇ ق رەئىسى رابىيە خانىمنىڭ پەۋقۇلاددە قۇرۇلتاي چاقىرىش ھەققىدىكى قارارى

دۇنيا ئ‍ۇيغۇر قۇرۇلتىيى باياناتى
2017-يىلى 8-ئاينىڭ 6-كۈنى

شەرقىي تۈركىستان مىللىي مۇستەقىللىق كۆرىشىنىڭ زۆرۈر ئىھتىياجلىرىنى نەزەرگە ئالغان، مۇھاجىرەتتىكى مىللىي ھەرىكەتنىڭ بىرلىك، ئىتتىپاقلىق ئىچىدە تېخىمۇ روناق تېپىشىنى، كۈچلىنىشىنى نىشان قىلغان، د ئۇ ق نىڭ خەلقئارا سەھنىدە تېخىمۇ ئاكتىپ، تېخىمۇ جانلىق بولۇش؛ جىددىي ۋەزىيەت ئۆزگىرىشلىرىگە قارىتا مەيلى ئىدىيە، مەيلى ھەركەت جەھەتتىن ھازىر جاۋاپ ھالەتتە تۇرۇشىنى مەقسەد قىلغان ھالدا د ئۇ ق نىڭ كەلگۈسى خىزمەت پىرىنسىپلىرىنى ئەمەلىيلەشتۈرۈش ئۈچۈن، بۇ يىل 11 – ئاينىڭ 10 – كۈنىدىن 12 – كۈنىگىچە، گېرمانىيەنىڭ ميۇنخېن شەھىرىدە پەۋقۇلاددە قۇرۇلتاي (6 –نۆۋەتلىك د ئۇ ق ۋەكىللەر قۇرۇلتىيى) چاقىرىشنى قارار قىلدىم.

تەپسىلاتى...

بېيجىڭنىڭ قارا قولى چەتئەللەرگىچە سوزۇلدى: مىسىردا ئوقۇغۇچىلار قولغا ئېلىندى ۋە سۈرگۈن قىلىندى

تۈركىستان ۋاقتى
2017 – يىلى 4– ئاۋغۇست

ئاپتور: ئەمىلى فېڭ (Emily Feng )

خىتاي چەتئەللەردە ئوقۇۋاتقان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنى قايتۇرۇپ كېلىش ۋە سوراق قىلىش ھەرىكىتىنى باشلىدى. بۇ خىتاينىڭ مەزكۇر مۇسۇلمان ئاز سانلىق مىللەتكە قاراتقان يەنە بىر رەزىل تەدبىرى ئىدى.

پائالىيەتچىلەر ۋە ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنىڭ بايانلىرىغا ئاساسلانغاندا، خىتاينىڭ قايتىپ كېلىش ھەققىدىكى بۇيرۇقىغا بويسۇنمىغان 100 دىن ئارتۇق ئوقۇغۇچى مىسىردا قولغا ئېلىنغان. بۇ ھەرىكەت ئاساسلىقى مۇسۇلمانلار كۆپ سانلىقنى ئىگەللەيدىغان دۆلەتلەردە ئوقۇۋاتقان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنى نىشان قىلغان بولسىمۇ، خىتاي يەنە ئاز دېگەندە ئامېرىكىدا ئوقۇۋاتقان بىر ئوقۇغۇچىنى قايتىپ كېلىشكە مەجبۇرلىغان.

تەپسىلاتى...

دولقۇن ئەيسانىڭ ئىتالىيە ۋەقەسى يەنىلا غۇلغۇلا تېمىسى بولماقتا

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 3– ئاۋغۇست

د ئۇ ق باش كاتىپى دولقۇن ئەيسانىڭ ئىتالىيەدە ساقچىلار تەرىپىدىن 3 سائەت تۇتۇپ قويۇپ بېرىلگەنلىكى خەلقئارا مەتبۇئاتلاردا يەنىلا قىزىق تېما بولماقتا.

د ئۇ ق باش كاتىپى، ئۇ ن پ ئو مۇئاۋىن رەئىسى دولقۇن ئەيسا ئەپەندى 26-ئىيۇل ئىتالىيە يۇقىرى پالاتاسىدا چاقىرىلغان ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى ۋەزىيىتىدىن گۇۋاھلىق بېرىش مەخسۇس يىغىنىدا نۇتۇق سۆزلەشتىن 15 مىنۇت ئىلگىرى، رىمدىكى دىگوس دەپ ئاتالغان ئالاھىدە ھەرىكەت باشقارمىسى خادىملىرى تەرىپىدىن تۇتۇپ كېتىلىپ، ئۈچ يېرىم سائەتتىن كېيىن قويۇپ بېرىلگەن ئىدى. بۇ ۋەقە بۈگۈنگىچە مىسىردىكى ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلار ۋەقەسىگە ئوخشاشلا كۆپلىگەن خەلقئارالىق ئاخبارات ۋاستىلىرىدا كەڭ تارقىتىلىپ، ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنى قىزىق تېمىغا ئايلاندۇرماقتا.

تەپسىلاتى...