خىتاي دائىرىلىرى ئۈرۈمچىدىكى رېستورانلارنىڭ «مۇسۇلمانچە» بەلگىسى ئېسىشىنى چەكلىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 13– دېكابىر

خىتاي دائىرىلىرى دۈشەنبە كۈنى ئۇقتۇرۇش چىقىرىپ، ئۈرۈمچىدىكى رېستورانلارنىڭ رۇخسەتسىز ئېسىلغان بارلىق «مۇسۇلمانچە» بەلگىلىرىنى ئېلىپ تاشلاشقا بۇيرۇغان.

خىتاي «يەر شارى ۋاقتى گېزىتى» نىڭ خەۋىرىدە كۆرسىتىلىشىچە، ئۈرۈمچى شەھىرىنىڭ مەزكۇر ئۇقتۇرۇشى «دىنىي بەلگىلەرنى ئىشلىتىشنى قائىدىلەشتۈرۈپ، ساختا ھالال يېمەكلىكلەرنى توسۇش، ھەقىقىي ھالال يېمەكلىكلەرنى قوغداشنى مەقسەت قىلغان » ئىكەن. بىراق «ھىندىستان ۋاقتى» گېزىتى سەيشەنبە كۈنى تارقاتقان بۇ ھەقتىكى خەۋەردە مۇتەخەسسىسلەرنىڭ سۆزىنى نەقىل كەلتۈرۈپ، بۇ ئۇقتۇرۇش كىشىلەرنىڭ كۈندىلىك ھاياتىدىكى دىنىي سىمۋوللارنى ئازايتىشنى مەقسەت قىلغان، دەپ قارىلىۋاتقانلىقىنى تەكىتلىدى.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر رايونىدا بايراق چىقىرىشقا 6 قېتىم قاتناشمىغان ئادەم تۇتقۇن قىلىنىدۇ

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 5– دېكابىر

ئۇيغۇر رايونىدا ساقچى دائىرىلىرىنىڭ مەخسۇس باھالاش تۈزۈمى يولغا قويۇپ، بايراق چىقىرىشقا 6 قېتىم قاتناشمىغان كىشىنىڭ تۇتقۇن قىلىنىدىغانلىقى ئىلگىرى سۈرۈلدى.

ۋەقەدىن خەۋەردار كىشىلەرنىڭ رادىئومىزغا ئاشكارىلىشىچە، ساقچى دائىرىلىرى ئۇيغۇر رايونىدا ئۇيغۇر، قازاق قاتارلىق يەرلىك خەلقلەرنى باھالاش تۈزۈمى يولغا قويغان. مەزكۇر تۈزۈم بويىچە بىر قېتىم بايراق چىقىرىشقا قاتناشمىغان كىشىگە بىر قارا چېكىتى قويۇلىدىكەن. 3 قېتىم قارا چېكىت قويۇلسا بۇ بىر قىزىل چېكىتكە ئۆزگۈرۈدىكەن.

تەپسىلاتى...

ساقچىلار تېكەستە دىنىي كىتاب ۋە بۇيۇملارنىڭ يىغىۋېلىنغانلىقىنى دەلىللىدى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 28– نۇيابىر

خىتاي ساقچى دائىرىلىرى يېقىندا ئۇيغۇر ئېلىنىڭ تېكەس ناھىيەسىدە كەڭ-كۆلەملىك ئاختۇرۇش ئېلىپ بېرىپ، 10 كۈن ئىچىدە 30 مىڭ يەرلىك مۇسۇلمان ئائىلىنىڭ ئۆيىنى ئاختۇرغان. چەتئەلدىكى ۋەقەدىن خەۋەردار كىشىلەرنىڭ رادىيومىزغا بىلدۈرۈشىچە، ئاختۇرۇش ھەرىكىتى 25‏-ئۆكتەبىر باشلانغان.

ۋەقەدىن خەۋەردار زاتلار، ئاختۇرۇش ھەرىكىتىدە ساقچىلار ئۆيمۇ-ئۆي كىرىپ، يەرلىك مۇسۇلمان خەلقلەرنىڭ ئۆيىدىكى «قۇرئان-كەرىم»، «ھەدىس»، جايناماز، تەسبىھ قاتارلىق بۇيۇملارنى، ھەزرىتى مۇھەممەت پەيغەمبەرنىڭ ئىسمى يېزىلغان، «قۇرئان» دىن ئايەتلەر چۈشۈرۈلگەن ياكى نەقىشلەنگەن كۆرۈنۈش ۋە زىننەت بۇيۇملىرىنىڭ بىردەك يىغىۋېلىنغانلىقىنى بىلدۈردى. 

تەپسىلاتى...

2017-يىلىدا ئۇيغۇرلار بېشىغا كەلگەن كۈلپەتلەر (1)

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 24– نۇيابىر

«يېپىق تەربىيەلەش مەركىزى» گە سولانغان ۋە كېسىۋېتىلگەن ئۇيغۇرلار

2017-يىلى خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان باستۇرۇش سىياسىتى ئەڭ كۈچەيگەن بىر يىل بولدى. خەلقئارا تاراتقۇلار ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ بىر «ساقچى دۆلىتى» گە ياكى «ئۈستى ئوچۇق تۈرمە» گە ئايلاندۇرۇلغانلىقى ھەققىدە كۆپلىگەن خەۋەرلەر ئېلان قىلدى. بولۇپمۇ چېن چۈەنگونىڭ ئۇيغۇر دىيارىدا ئېلىپ بېرىۋاتقان «دىنىي ئەسەبىيلىك» ۋە «ئىككى يۈزلىمىچىلىك» كە زەربە بېرىش دولقۇنىدا تۈركۈم-تۈركۈم ئۇيغۇرلارنىڭ ئاتالمىش «تەربىيەلەش مەركەزلىرى» گە ئايلارچە سولىنىشى ياكى غەيرىي-رەسمىي ئۇسۇلدا سوتلىنىپ قاماققا كېسىۋېتىلىشى خەلقئارا تاراتقۇلاردىكى مۇھىم سۆز تېمىسىغا ئايلانماقتا. تۆۋەندە 2017-يىلىدا ئاتالمىش «تەربىيەلەش مەركەزلىرى» گە سولانغان ياكى قاماققا كېسىۋېتىلگەن ئۇيغۇرلار ھەققىدە ئىگىلىگەن مەلۇماتلارنى ئەسلىتىپ ئۆتىمىز.

تەپسىلاتى...

توققۇزاقنىڭ بۇلاقسۇ يېزىسىدا 2514 كىشى تۈرمىدە، 806 كىشى «يېپىق تەربىيە» دە

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 22– نۇيابىر

توققۇزاقنىڭ بۇلاقسۇ يېزىسىدا نۆۋەتتە 2514 كىشىنىڭ تۈرمىدە، 806 كىشىنىڭ «يېپىق تەربىيىلەش مەركىزى» دە قاماقتا ئىكەنلىكى ئاشكارىلاندى. ماتېرىياللاردا كۆرسىتىلىشىچە، بۇلاقسۇ يېزىسىنىڭ ئومۇمىي نوپۇسى 36 مىڭ ئىكەن. شۇنداق بولغاندا، بۇلاقسۇ نوپۇسىنىڭ 10پىرسەنتىنىڭ تۈرمە ياكى قاماقتا ئىكەنلىكى ئايدىڭلاشتى.

مۇھاجىرەتتە ياشاۋاتقان يۇرتى توققۇزاقلىق كىشىلەردىن بىرى رادىيومىزغا مەكتۇپ يوللاپ، توققۇزاقتا بۇ يىلدىن بېرى كۆپ ساندا كىشىلەرنىڭ كېسىلىپ كەتكەنلىكى، ھەتتا بەزى يېزىلاردىكى كۆپ قىسىم مەھەللىلەردە كۆزگە كۆرۈنگۈدەك ئەر ئەمگەك كۈچلىرىنىڭ قالمىغانلىقىنى مەلۇم قىلدى.

تەپسىلاتى...

قىزىل «مەشرەپ» ئۇيغۇر تېلېۋىزىيە سەنئىتىنىڭ تەقدىرىنى كۆرسىتىپ بەردى

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 16– نۇيابىر

يېقىندىن بۇيان «شىنجاڭ تېلېۋىزىيە» سى ئۇيغۇرچە قانىلىدىكى پروگراممىلارمۇ، ئۇيغۇرلارنىڭ سىياسىي ۋەزىيىتىنى ئىپادىلەپ بېرىۋاتقان بولۇپ، ھەر شەنبە تارقىتىدىغان «مەشرەپ» پروگراممىسىنىڭ، 180-سانى «بىز ئانار دانىسى» دېگەن تېمىدا ئىشلىنىپ، پۈتۈنلەي خىتاي كومپارتىيەسى ۋە خىتاي ھۆكۈمىتىگە ساداقەتمەنلىك، مىننەتدارلىق ئىپادىلەنگەن. بۇنىڭغا ئىنكاس قايتۇرغان چەتئەللەردىكى بەزى ئۇيغۇر رېژىسسور ۋە تېلېۋىزىيە خادىملىرى، ئەنئەنە ۋە خاسلىققا ۋارىسلىق قىلىپ كېلىۋاتقان مەشرەپ پروگراممىسىنىڭ قىزىللاشتۇرۇلۇشىنى «ئۇيغۇر تېلېۋىزىيە سەنئىتى ۋە ئۇيغۇر ئەنئەنىۋى مەشرىپىگە زىيانكەشلىك قىلىنىۋاتقانلىقتىن دېرەك بېرىدۇ» دەپ باھا بەردى شۇنداقلا ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ ئۇيغۇر سەنئىتىنىڭ كېلەچىكىگە بولغان ئەندىشىلىرىنى بىلدۈرۈشتى.

ئۇيغۇر خەلقىنىڭ قەدىمى مىراسلىرىدىن بىرى بولغان مەشرەپ يۇرت يۇرتلاردا ئومۇملاشقان، ئۇزاق تارىخقا ئىگە ئەنئەنىۋى ئاممىۋى كۆڭۈل ئېچىش پائالىيىتى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. ئۇنىڭدا سەنئەت ئويۇنلىرى، مىللىي ئەنئەنە، تەنتەربىيە، ئەدەبىيات، تائام مەدەنىيىتى قاتارلىقلار مۇجەسسەملەشكەن بولۇپ، ئۇ ئەنئەنىۋى مەدەنىيەت ۋە ئەدەپ-ئەخلاق ئۆگىتىدىغان ئۇنىۋېرسال بىر مەكتەپ. شۇڭىمۇ ئۇيغۇرلاردا «بالاڭنى مەكتەپكە، بولمىسا مەشرەپكە بەر» دەيدىغان سۆزلەرمۇ بار.

ئۇزاق تارىختىن بۇيان ئەۋلادتىن-ئەۋلادقا داۋاملىشىپ كەلگەن مەشرەپ مەدەنىيىتىدە، ئوخشىمىغان تارىخىي ۋە سىياسىي دەۋرلەردە ئۈزۈكچىلىك پەيدا بولغان ئىدى. ئۇيغۇر دىيارى ئەدەبىيات-سەنئەت ئاسمىنىنىڭ چولپان يۇلتۇزلىرى، سىنارىستلىرى-رېژىسسورلىرى، شائىر ۋە يازغۇچىلىرىنىڭ ئورتاق تىرىشچانلىقى بىلەن ئەنئەنىۋى مەشرەپ ئۇنىۋېرسال تېلېۋىزىيە سەنئىتى شەكلىدە سۈرەتكە ئېلىنىپ، «مەشرەپ» تېلېۋىزىيە پروگراممىسى سۈپىتىدە 2002-يىلىدىن ئېتىبارەن «شىنجاڭ تېلېۋىزىيەسى 2-قانىلى» دا كۆرسىتىلىشكە باشلىغان ئىدى.

تەپسىلاتى...

تېببىي مۇتەخەسسىسلەر: «سالامەتلىك ئارخىپى تۇرغۇزۇش ۋە DNA ئەۋرىشكىسىنى توپلاشنىڭ خەتىرى بار»

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 9– نۇيابىر

خىتاي تاراتقۇلىرىدا 2017-يىل 30-ئۆكتەبىرگىچە، ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىكى 18 مىليون كىشىنىڭ «ھەقسىز سالامەتلىك تەكشۈرۈشى» گە قاتناشتۇرۇلغانلىقى، بۇنىڭ ئىچىدە 13 مىليون كىشىنىڭ شەخسىي سالامەتلىك ئۇچۇرلىرىنىڭ ئارخىپلاشتۇرۇلغانلىقى خەۋەر قىلىندى. زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغان تېببىي ساھەدىكى مۇتەخەسسىسلەر، ئۇيغۇر ئېلىدىكى «ھەقسىز سالامەتلىك تەكشۈرۈشى» ھەققىدە ئۆزلىرىنىڭ گۇمانىي قاراشلىرىنى بايان قىلدى. ئۇلار، ئۇيغۇرلارنىڭ پۈتكۈل مىللەت گەۋدىسى بويىچە شەخسىي سالامەتلىك ئارخىپىنىڭ تۇرغۇزۇلۇشى گۇمان قوزغايدۇ، دېدى ھەمدە ئىنسانلاردىكى بىئولوگىيىلىك كىملىك بولغان DNA ئەۋرىشكىسى ۋە ئۇنىڭدىن پايدىلىنىشنىڭ دائىرىسى ھەققىدە توختالدى.

تەپسىلاتى...

خوتەندە ئۆيىنى دىن ئۆگەنگۈچىلەرگە بەرگەن نۇرنىساگۈل 6 يىللىق قاماققا ھۆكۈم قىلىنغان

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 8– نۇيابىر

خوتەننىڭ ئىلچى يېزىسىدىكى تىجارەتچى نۇرنىساگۈل خانىم خوتەن شەھەر ئىچىدىكى بىر ئۆيىنى دىن ئۆگىنىۋاتقان ئوقۇغۇچىلارغا بەرگەنلىكى ئۈچۈن 6 يىللىق كېسىلگەن.

مۇشۇ خىل جازالار ھەققىدە بۈگۈن پىكىر بايان قىلغان ئامېرىكىدىكى دوكتور قاھار بارات ئەپەندى، خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى جازالاش ئۈچۈن پەقەت باھانە-سەۋەب ئىزدەۋاتقانلىقىنى، بۇنىڭ بۇ دۆلەتنىڭ كۈچلۈكلۈكىنى ئەمەس، ئەكسىچە ئاجىزلىقىنى ئىپادىلەيدىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى.

تەپسىلاتى...

يېڭىساردا بۇرۇنقى ئايالىغا ئۇزۇن كۆڭلەك كىيدۈرگەن ۋاھاپ تۇرسۇن 10 يىللىق كېسىلگەن

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 8– نۇيابىر

يېڭىسارنىڭ ئەگۈس يېزىسىدا 67 ياشلىق تۇرسۇن مەمەتنىڭ ئوغلىنى ھاراقتىن توسقانلىقى ئۈچۈن 10 يىللىق كېسىلگەنلىكى ئاشكارىلانغان ئىدى. مۇخبىرىمىزنىڭ ئىلگىرىلەپ ئەھۋال ئېنىقلىشى داۋامىدا، تۇرسۇن مەمەتنىڭ 3‏-ئوغلى ۋاھاپ تۇرسۇننىڭ بۇرۇنقى ئايالىغا ئۇزۇن كۆڭلەك كىيدۈرگەنلىكى ئۈچۈن دادىسىدىن كېيىن ئۇنىڭمۇ 10 يىللىق كېسىلگەنلىكى ئاشكارىلاندى.

تەپسىلاتى...

سۈنئىي ئاپتونومىيە: ئۇيغۇرلارنىڭ ئەمەل سورۇنىدىن سىقىپ چىقىرىلىشى

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى
2017 – يىلى 5– نۇيابىر

بېيجىڭدا ئۆتكۈزۈلگەن 19- نۆۋەتلىك پارتىيە قۇرۇلتىيىى بىر يۇقىرى دەرىجىلىك سياسىي يىغىن بولۇش سۈپىتى بىلەن دۇنيانىڭ دىققىتىنى تارتتى، شۇنىڭ بىلەن بىرگە، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ يۇقىرى قاتلىمىدا ئاز سانلىقلار ۋە ئاياللار ۋەكىللىرىنىڭ يېتەرسىزلىكى دىققەت تارتتى. ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارلارنىڭ تارقىلىشى ھەققىدىكى يېڭى بىر دوكلاتىدا، ئۇيغۇر ۋەكىللەرنىڭ ئېغىر دەرىجىدە كەمچىل ئىكەنلىكى بايقالدى. گەرچە ھۆكۈمەت «شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى» دەپ ئاتىسىمۇ، لېكىن  يۇقىرى دەرىجىلىك پارتىيە ۋە ھۆكۈمەت ئورۇنلىرىنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمىغا خىتايلار قويۇلغان.

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى(تۆۋەندە قىسقىچە ئۇ ك ھ ق دەپ ئېلىندى – تەرجىماندىن)نىڭ قارىشىچە، چېن چۈەنگونىڭ ئۇيغۇرلار ئۈستىدىن باستۇرۇش ئېلىپ بېرىۋاتقان بىر ۋاقتتا سىياسىي بيۇرو ئەزاسى بولۇپ سايلىنىشى ئۇيغۇرلارنىڭ سىياسىي، ئىقتىسادىي، ئىجتىمائىي ۋە مەدەنىيەت ھوقۇقلىرىنى تېخىمۇ تارايتىۋېتىدۇ. ئۇ ك ھ ق شۇنىڭغا ئىشىنىدۇكى، چېن چۈەنگونىڭ ئۆستۈرۈلۈشى ئۇيغۇرلارنىڭ سىياسىي ئىشلاردىكى ۋەكىللىك ئورنىنى تېخىمۇ تۆۋەنلىتىۋېتىدۇ.

تەپسىلاتى...