ۋاكالەتسىز مىللەتلەر ۋە خەلقلەر تەشكىلاتى: خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان ئومۇمىيۈزلۈك كەمسىتىشىنى ئەيىبلەيمىز

تۈركىستان ۋاقتى
2017 – يىلى 12– ئۆكتەبىر

شەرقىي تۈركىستان: مۇسۇلمان مۇشتەرى قوبۇل قىلغان مېھمانخانىغا جەرىمانە قويۇلدى

2017- يىلى 10- ئۆكتەبىر، خىتايدىكى بىر مېھمانخانا شىنجاڭ رايونى(شەرقىي تۈركىستان – ت)دىن كەلگەن بىر مۇشتەرىنى قوبۇل قىلغانلىقى ئۈچۈن 1700 دوللار جەرىمانە تۆلىگەن. 2017- يىلى 18- ئۆكتەبىردە ئېچىلىدىغان 19- نۆۋەتلىك پارتىيە قۇرۇلتىيى سەۋەبلىك، خىتاي دۆلەت مىقياسىدا مۇسۇلمانلارنى مېھمانخانىغا ئالماسلىق ھەققىدە بۇيرۇق چۈشۈرگەن. خىتاي ئۆزلىرىنىڭ تېررورىزمغا قارشى تۇرۇشنى مەقسەت قىلغانلىقىنى باھانە قىلىپ ئۇيغۇرلارنى باستۇرۇشنى داۋاملاشتۇرماقتا. ۋاكالەتسىز مىللەتلەر ۋە خەلقلەر تەشكىلاتى خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان ئومۇمىيۈزلۈك كەمسىتىشىنى ئەيىبلەيدۇ.

تەپسىلاتى...

ئامېرىكا خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك كومىتېتىدىن مىسىر ۋە خىتايغا چاقىرىق

تۈركىستان ۋاقتى
2017 – يىلى 9– ئاۋغۇست

ئامېرىكا خەلقئارا دىنىي ئەركىنلىك كومىتېتى(USCIRF) مىسىر ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىنى خىتايغا قايتۇرۇپ بەرگەنلىكىنى ئەيىبلىدى. بۇ كومىتېتنىڭ پەيشەنبە كۈنى ئېلان قىلىنغان باياناتىدا «مىسىردىكى ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىغا قىلىنغان مەسئۇلىيەتسىز ۋە دۈشمەنلەرچە قىلمىشنى كۈچلۈك ئەيىبلەيمىز» دېيىلدى.

تەپسىلاتى...

مىسىر: ئۇيغۇرلارنى خىتايغا قايتۇرۇپ بەرمە!

كىشىلىك ھوقۇق كۆزىتىش تەشكىلاتى (Human Rights Watch)
2017 – يىلى 8– ئىيۇل

(بېيرۇت، 2017- يىلى 8- ئىيۇل) مىسىر دائىرىلىرى نۆۋەتتە تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقان ئونلىغان ئۇيغۇر مۇسۇلماننى خىتايغا قايتۇرۇپ بەرمەسلىكى كېرەك، چۈنكى ئۇلار ئۇ يەردە خالىغانچە تۇتقۇن قىلىنىش ۋە تەن جازاسىغا ئۇچراش خەۋپىگە دۇچ كېلىدۇ.

2017- يىلى 3- ئىيۇلدىن باشلاپ، دائىرىلەر مىسىردا ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلاردىن ئاز دېگەندە 62 كىشىنى قولغا ئالغان ۋە ئۇلارنىڭ تۇتۇپ تۇرۇلۇشى ھەققىدە ھېچقانداق چۈشەندۈرۈش بەرمىگەن، ھەمدە ئۇلارنىڭ ئادۋوكات ۋە ئائىلىسىدىكىلەر بىلەن ئالاقە قىلىشىغا يول قويمىغان. مۇسۇلمان ئاز سانلىق مىللەت ئۈستىدىن ئۇلارنى «بۆلگۈنچىلىك» ۋە «دىنىي ئەسەبىيلىك» بىلەن ئەيىبلەپ باستۇرۇش ئېلىپ بېرىۋاتقان خىتاي يېقىنقى ئايلاردىن بۇيان چەتئەللەردە ئوقۇۋاتقان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنىڭ قايتىپ كېلىشىنى تەلەپ قىلغان ئىدى.

تەپسىلاتى...

مىسىردا ئوقۇۋاتقان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنى تۇتقۇن قىلىش پاجىئەسى ھەققىدە بايانات

شەرقىي تۈركىستان ئۆلىمالار بىرلىكى تورى
2017 – يىلى 8– ئىيۇل

يېقىنقى بىر قانچە كۈندىن بىرى مىسىرنىڭ ئالاھىدە ساقچىلىرى قاھىرەدە ئەزھەر ئۇنىۋېرسىتېتىدە ئوقۇۋاتقان ۋە ئوقۇشقا ئۆتۈشنى كۈتىۋاتقان ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىلارنىڭ ئۆيلىرىگە بېسىپ كىرىپ، ئۇيغۇر ئاشخانىلار ۋە يوللاردا ئۇچرىغان ئوقۇغۇچىلاردىن گەپ سوراپ، مەن ئۇيغۇر دېگەن ھەر بىر كىشىنى تۇتۇپ كەتكەنلىكى، يۈزلەرچە ئوقۇغۇچىنىڭ ئۆيلىرىدە تۇرالماي قېچىپ، مۈكىنىپ يۈرگەنلىكى، مىسىردىن كىتىش ئۈچۈن قاھىرە ئايردرومىغا چىققانلارنىمۇ تۇتۇپ كەتكەنلىكى جەزمىلەشكەن، 70تىن ئارتۇق بالىنىڭ قاھىرە ساقچى مەركىزىگە ئېلىپ كىلىنىپ، قوللىرىغا ئىشكال سېلىنغان ھالدا نامەلۈم تەرەپكە ئېلىپ كېتىلگەنلىكى خەلقئارالىق ئاخبارات ۋاسىتىلىرىدە كەڭ تارقىلىشقا باشلىدى.

تەپسىلاتى...

خىتايغا: 2009- يىلىدىكى 5- ئىيۇل ۋەقەسىدىن كېيىن غايىب بولغان ئۇيغۇرلار قايەردە؟

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى (Uyghur Human Rights Project )

2017 – يىلى 6– ئىيۇل

ئۈرۈمچى ۋەقەسىگە سەككىز يىل بولغان بولسىمۇ، ئۇيغۇر ئائىلىلىرى يوقاپ كەتكەن ئۇرۇغ – تۇغقانلىرىنىڭ ئىز – دېرىكىنى ئالالمىدى

2009- يىلىدىكى ئۈرۈمچى قانلىق ۋەقەسىدىن كېيىنكى كەڭ كۆلەملىك تۇتقۇن قىلىش ھەرىكىتىدە، ئۇيغۇرلارنىڭ مەجبۇرىي يوق قىلىۋېتىلگەنلىكىگە دائىر خەۋەرلەر تاراتقۇلاردا ۋە كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرىنىڭ دوكلاتلىرىدا ئوتتۇرىغا چىقىشقا باشلىدى.

ئارىدىن سەككىز يىل ئۆتكەن بولسىمۇ، خىتاي دائىرىلىرى تەرىپىدىن مەجبۇرىي يوق قىلىۋېتىلگەن شەخسلەرنىڭ ئاقىۋىتى ھېلھەم ئۇلارنىڭ ئائىلىلىرىگە نامەلۇم.

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ خىتابنامىسىدە، مەجبۇرىي غايىب قىلىۋېتىش «ئېغىر دەرىجىدىكى كىشىلىك ھوقۇق تاجاۋۇزچىلىقى» شەكىللەندۈرىدۇ دېيىلگەن. ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى خىتاينى 2009- يىلىدىكى ئۈرۈمچى ۋەقەسىدىن كېيىن يوقاپ كەتكەن ئۇيغۇرلارنىڭ ئەھۋالىنى ئاشكارىلاشقا ۋە جامائەت خەۋپسىزلىكى سىياسىتىنى خەلقئارالىق كىشىلىك ھوقۇق ئۆلچەملىرىگە ماسلاشتۇرۇشقا چاقىرىدۇ.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى تەشكىلاتى: «ئۇيغۇر تىلى ئۇيغۇر مىللىي كىملىكىنىڭ جان تومۇرىدۇر»

ر ف ئا خەۋىرى
2017 – يىلى 16– ئىيۇن

بۈگۈن، يەنى 6-ئاينىڭ 15-كۈنى «خەلقئارا ئۇيغۇر تىلى كۈنى».

دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى 2015-يىلى قارار ئېلان قىلىپ، ھەر يىلى 15-ئىيۇن كۈنىنى «خەلقئارا ئۇيغۇر تىلى كۈنى» قىلىپ بېكىتكەندىن بۇيان، مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر جامائىتى ئانا تىلغا مۇناسىۋەتلىك تۈرلۈك پائالىيەتلەر ئارقىلىق بۇ كۈننى تەبرىكلەپ كەلمەكتە.

بۈگۈن باش شتابى ۋاشىنگتوندىكى ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشى تەشكىلاتى «خەلقئارا ئۇيغۇر تىلى كۈنى» مۇناسىۋىتى بىلەن مەخسۇس بايانات ئېلان قىلدى.

باياناتتا پۈتۈن دۇنيادىكى ئۇيغۇر جامائىتىگە بىردەك ھەرىكەتكە كېلىپ، ئۇيغۇر مىللىي كىملىكىنىڭ جان تومۇرى بولغان ئۇيغۇر تىلىنى قوغداشقا چاقىرىق قىلىندى. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا يەنە، خەلقئارا جەمئىيەتتىن خىتاي ھۆكۈمىتىگە قارىتا بېسىم ئىشلىتىشنى، شۇ ئارقىلىق ئۇيغۇرلارغا قاراتقان دىنىي چەكلىمە ۋە مىللىي كىملىكنى يوقىتىش سىياسەتلىرىگە چەك قويۇشنى تەلەپ قىلدى.

تەپسىلاتى...

خەلقئارا جەمئىيەت چوقۇم خىتاي دۆلەت زوراۋانلىقىنىڭ زىيانكەشلىكىگە ئۇچرىغۇچىلار ئۈچۈن ھەققانىيەت ۋە ئادالەت تەلەپ قىلىشى لازىم

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى
2017 – يىلى 8– ئىيۇن

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى تيەنئەنمېن مەيدانى قىرغىنچىلىقىنىڭ يىللىق خاتىرە كۈنىدە خىتاي دېموكراتچىلىرى تەرەپتە تۇرىدۇ ھەمدە 28 يىل بۇرۇن ئادەتتىكى خىتاي پۇقرالىرى شوئار قىلغان ئەركىنلىك غايىسىنى قوللايدىغانلىقىنى ئىپادىلەيدۇ.

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى خىتاي ھۆكۈمىتىنى 1989- يىلى 4- ئىيۇندا ئادەتتىكى خىتاي پۇقرالىرى قىرغىن قىلىنغانلىقىدەك بىر ھەقىقەتنى ئاشكارىلاشقا ھەمدە خىتاي دۆلەت زوراۋانلىقىنىڭ بارلىق قۇربانلىرىنى ئادالەتكە ئېرىشتۈرۈشكە چاقىرىدۇ.

تيەنئەنمېن مەيدانى قىرغىنچىلىقىنى خاتىرىلەش ھېلىمۇ خىتاينىڭ يېقىنقى زامان تارىخىدىكى ھەر قانداق ۋاقتا ئوخشاشلا مۇھىم، چۈنكى شى جىنپىڭ ھاكىميىتىنىڭ دىكتاتورلىقى بارغانسېرى كۈچەيمەكتە ھەمدە خىتايدا نامايىشچىلار ئۈستىدە ئېلىپ بېرىلغان باشقا قىرغىنچىلىقلار سىر پېتى قالماقتا.

تەپسىلاتى...

ياۋروپا ئىتتىپاقى – خىتاي باشلىقلار يىغىنىدا كەم بولسا بولمايدىغان بەش ئىسىم

كىشىلىك ھوقۇق كۆزىتىش تەشكىلاتى
2017 – يىلى 31– ماي

ياۋروپا ئىتتىپاقى خىتاينى ناھەق تۈرمىگە قامالغان كىشىلىك ھوقۇق پائالىيەتچىلىرىنى قويۇپ بېرىشكە چاقىرىشى لازىم

لوتتې لېكت(Lotte Leicht)

كىشىلىك ھوقۇق كۆزىتىش تەشكىلاتى ياۋروپا بۆلۈمى ۋە بريۇسسېل ئىشخانىسىنىڭ مۇدىرى

تەن جازاسى، ناھەق تۈرمىگە قاماش، تىنچ شەكىلدە ئىپادىلەشتىن تارتىپ دىنىي ئىبادەتلەر ۋە توغۇلغانبالىلارنىڭ سانىغىچە بولغان چەكلىمىلەر: بۇلارنىڭ ھەممىسى بۈگۈنكى خىتايدا ئادەتكە ئايلانغان كىشىلىك ھوقۇق تاجاۋۇزچىلىقلىرى. شى جىنپىڭ ھۆكۈمىتىنىڭ ئالى دەرىجىلىك ئەمەلدارلىرى بۇ ھەپتە بريۇسسېلغا يېتىپ كېلىپ، ياۋروپا ئىتتىپاقى – خىتاي باشلىقلار ئۇچرىشىشىغا قاتنىشىۋاتقان بىر پەيتتە، خىتايدىكى يۈكسەك جاسارەتكە ئىگە بولغان كىشىلىك ھوقۇق قوغدىغۇچىلىرى، ئادۋوكاتلار ۋە زىيالىيلار ئېغىر جىسمانىي زەربىگە ئۇچراۋاتقان بولىدۇ.

خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ تۆۋەندىكى بەش شەخسكە قىلغان مۇئامىلىسى بۈگۈنكى خىتايدىكى مۇستەبىت سىياسەتنىڭ قىسقارتىلغان كۆرۈنىشىدۇر:

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پائالىيەتچىسىنىڭ ب د ت بىناسىدىن چىقىرىۋېتىلگەنلىكى ھەققىدە ئورتاق بايانات

ۋاكالەتسىز خەلقلەر ۋە مىللەتلەر تەشكىلاتى
2017 – يىلى 9– ماي

2017- يىلى 26- ئاپرېل، ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پائالىيەتچىسى ۋە ۋاكالەتسىز مىللەتلەر ۋە خەلقلەر تەشكىلاتى(UNPO)نىڭ ئەزاسى دولقۇن ئەيسا، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى يەرلىك خەلقلەر مەسىلىلىرى دائىمىي مۇنبىرى(UNPFII)گە قاتنىشىۋاتقاندا مەجبۇرىي ھالدا ب د ت بىناسىدىن چىقىرىۋېتىلگەن. كىشىلىك ھوقۇق كۆزىتىش تەشكىلاتى، ئاز سانلىق مىللەتلەرنىڭ ھوقۇقلىرى تەشكىلاتى ۋە ۋاكالەتسىز مىللەتلەر ۋە خەلقلەر تەشكىلاتى قاتارلىق تەشكىلاتلار بىرلەشمە بايانات ئېلان قىلىپ، بۇ ئىشنىڭ يۈز بېرىش سەۋەبى ھەققىدە تولۇق چۈشەنچە بېرىلىشىنى ۋە يەرلىك خەلقلەرنىڭ ئۆزلىرىنى ئىپادىلەش ھوقۇقىغا ھۆرمەت قىلىنىشىنى تەلەپ قىلىدۇ.

تەپسىلاتى...

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى: خىتاي شەرقىي تۈركىستاننى چەتئەللەردىكى مۇستەقىل ئاخبارات ۋاستىلىرىغا ئېچىۋېتىشى لازىم

ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى
2017 – يىلى 6– ماي

2017- يىللىق دۇنيا ئاخبارات ئەركىنلىكى كۈنىدە، ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى خىتاينى شەرقىي تۈركىستاندىكى ئاخبارات چەكلىمىلىرىنى توختىتىشقا چاقىردى

2017- يىللىق دۇنيا ئاخبارات ئەركىنلىكى كۈنىدە، ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى (UHRP) خىتاينى شەرقىي تۈركىستاندا دۇچ كەلگەن ئاتالمىش مىسلىسىز بىخەتەرلىك تەھدىتىنى ئىسپاتلاشقا چاقىرىدۇ. ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق پىروگراممىسى ئۈرۈمچى ۋە بېيجىڭ دائىرىلىرىدىن چەتئەللەردىكى مۇستەقىل ئاخبارات خادىملىرىنىڭ توسالغۇسىز ھالدا شەرقىي تۈركىستانغا كىرىپ، خىتاي ھۆكۈمىتى دەۋا قىلىۋاتقان ئاتالمىش مۇقىمسىزلىقنى ۋە شەرقىي تۈركىستاندا يولغا قويۇلۇۋاتقان تېررورىزمغا قارشى تۇرۇش تەدبىرلىرىنى باھالىشىغا يول قويۇشىنى تەلەپ قىلىدۇ.

تەپسىلاتى...